CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRONG CÁC THẾ KỶ X XV

Bài 18 CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRONG CÁC THẾ KỶ X -XV I.. 2.Tư tưởng: Giáo dục cho học sinh lòng biết ơn đối với công lao to lớn của các triều đại đi trước, về tinh thầ

Bài 18 CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ

TRONG CÁC THẾ KỶ X -XV

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1.Kiến thức:

- Tình hình kinh tế nông nghiệp, thủ công, thương nghiệp Nguyên nhân tạo sự

phát triển kinh tế

- Sự phân hóa xã hội cuối các triều đại phong kiến

2.Tư tưởng:

Giáo dục cho học sinh lòng biết ơn đối với công lao to lớn của các triều đại đi trước, về tinh thần hăng hái lao động, xây dựng đất nước phát triển Từ đó học sinh hiểu rõ được vai trò, trách nhiệm xây dựng đất nước của các em trong thời đại ngày nay

3 Kỹ năng:

Rèn luyện cho học sinh kỹ năng phân tích, khai thác tư liệu thông qua các kênh hình Hiểu được các thuật ngữ như “ Lễ cày ruộng tịch điền”, “ Phép quân điền”,

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

- Giáo viên: Lược đồ Việt Nam, một số tranh ảnh tư liệu của thời Ngô, Đinh,

Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, một số câu chuyện liên quan đến bài giảng như “ Lễ cày ruộng tịch điền” (trang 50, Truyện đọc lịch sử Việt Nam) Tìm những bài thơ, văn của chương trình lớp 10 trong sách ngữ văn mà các em đang học hoặc đã học để giúp các em có thể liên tưởng đến, đồng thời cũng là phát huy phương pháp dạy học lịch sử tích hợp, làm cho bài giảng bớt khô khan, dễ hiểu

- Học sinh: Các câu chuyện, bài thơ nói về sự phát triển của Đại Việt giai đoạn từ

thế kỉ X-XV Tranh ảnh về các sản phẩm thủ công nghiệp

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Thuyết trình, vấn đáp, đàm thoại, kể chuyện, ứng dụng công nghệ vào trong dạy học

IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY- HỌC.

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra, ôn lại bài cũ.

Sử dụng slide trình chiếu các câu hỏi trắc nghiệm để giúp cả lớp ôn lại bài cũ.

3 Bài mới:

a Dẫn dắt bài mới

Ở bài 17, các em đã tìm hiểu bước đầu xây dựng nhà nước độc lập ở thế kỷ thứ

X và sự phát triển và hoàn chỉnh nhà nước phong kiến ở các thế kỷ XI – XV về các mặt: tổ chức bộ máy nhà nước, luật pháp và quân đội cũng như hoạt động đối nội và đối ngoại Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế của nhà nước phong kiến Việt Nam trong các thế kỷ X – XV

b Tiến trình tổ chức dạy-học.

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

GV cho HS biết giai đoạn từ TK X – XV

tương ứng với thời gian thống trị của các triều

đại Ngô, Đinh – Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, Lê sơ

Đây là giai đoạn đầu của thời kỳ phong

kiến độc lập, cũng là lúc Đại Việt trở thành

một quốc gia thống nhất

Đầu TK X, sau khi giành được độc lập,

nhân dân bắt tay vào mở rộng, phát triển nông

nghiệp

GV nêu câu hỏi: Nông nghiệp được mở

rộng như thế nào?

HS đọc SGK trả lời: Khai hoang, mở rộng

diện tích canh tác, khai phá các vùng châu thổ,

ven biển, nhà Trần khuyến khích các quý tộc,

vương hầu khai hoang, lập điền trang…

GV kể cho HS nghe sự kiện hàng năm các

vua thời Tiền Lê, Lý làm lễ tịch điền khuyến

khích nd sản xuất

GV nêu câu hỏi: Công tác thủy lợi được

1 Mở rộng Phát triển nông nghiệp

*Bối cảnh: Thế kỷ X-XV là

giai đoạn đầu của thời kì phong kiến độc lập, đồng thời cũng là thời kỳ đất nước thống nhất

* Điều kiện phát triển kinh tế:

- Đất đai được mở rộng, Vua Trần khuyến khích khai hoang

và lập điền trang

- Vua cấp ruộng đất cho quí tộc, quan lại theo phép quân điền

- Thuỷ lợi được mở mang, đê điều được xây dựng, cử quan

Hà đê sứ trông coi đê

- Nhà nước quan tâm phát

quan tâm như thế nào?

HS đọc SGK trả lời

GV cho HS đọc đoạn nhận xét của sứ thần

TQ về công tác thủy lợi

GV nêu câu hỏi: Nhà nước làm gì để bảo

vệ sức kéo?

HS đọc đoạn của Đại Việt Sử kí toàn thư

trong SGK để trả lời

Hoạt động 2: Hoạt động theo nhóm

GV nêu câu hỏi: Các loại cây trồng phát

triển như thế nào?

HS đọc SGK trả lời

GV chia lớp thành 4 nhóm để thảo luận

Nhóm 1: Thủ công nghiệp nhân dân có

sự phát triển như thế nào?

Nhóm 2: Thủ công nghiệp nhà nước có sự

phát triển như thế nào?

HS đọc SGK, trao đổi thống nhất ý kiến

Đại diện nhóm trình bày Các nhóm khác góp

ý

Cuối cùng GV nhận xét và chốt ý

*Hoạt đông 3: Hoạt động cả lớp và cá nhân

GV sử dụng phương pháp miêu tả, phân

triển nông nghiệp

=> Những chính sách đó của nhà nước đã thúc đẩy nông nghiệp phát triển, đời sống của nhân dân được ổn định, độc lập được củng cố

2.Phát triển thủ công nghiệp

a Thủ công nghiệp nhân dân:

- Các nghề thủ công cổ truyền (đúc đồng, rèn sắt, gốm…) được phát triển trong tình hình mới

- Khai thác tài nguyên trong lòng đất ngày càng phát triển

- Các làng nghề thủ công ra đời: Bát tràng, Thổ Hà

b Thủ công nghiệp nhà nước:

− Có nhiều quan xưởng (Cục Bách tác), tập trung các thợ giỏi

− Chế tạo một số sản phẩm có

kỹ thuật cao

3 Mở rộng thương nghiệp

* Nội thương: phát triển

tích để rút ra nhận xét

GV có thể đặt thêm câu hỏi: Nguyên nhân

dẫn đến sự hạn chế ngoại thương của nhà

Lê sơ?

(Do tính chất tự cấp, tự túc của nền kinh tế

phong kiến khi nó giữ vai trò thống trị)

GV trình bày: Sự phát triển kinh tế dẫn

đến sự phân hóa xã hội, nhà nước không quan

tâm đến đời sống của nhân dân, mất mùa, đói

kém xảy ra nhiều ⇒ GV đặt câu hỏi: Đó là

nguyên nhân dẫn đến điều gì?

HS đọc SGK trả lời

Nhiều cuộc đấu tranh của nông dân bùng nổ ⇒

nhà Trần sụp đổ

GV trình bày thêm một vài nét về cuộc cải

cách của Hồ Quý Ly

- Các chợ làng, chợ huyện, chợ chùa mọc lên khắp nơi là nơi trao đổi sản phẩm nn, tcn của nhân dân

- Thời Lê sơ, Thăng Long có

36 phố phường vừa buôn bán vừa làm thủ công

*Ngoại thương:

- Thời Lý, Trần, ngoại thương khá phát triển

- Nhà nước cho xây dựng nhiều biến cảng để buôn bán với nước ngoài

− Thời Lê sơ, ngoại thương giảm sút

4 Tình hình phân hóa xã hội

và cuộc đấu tranh của nông dân(không dạy)

4 Củng cố

Sự phát triển nông nghiệp và thủ công nghiệp từ thế kỷ XI- XV và sự phân hóa

xã hội cuối các triều đại phong kiến

5 Dặn dò

Học bài ở nhà, và tìm hiểu bài mới Sưu tầm các câu chuyện liên quan đến các vị anh hùng dân tộc trong công cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm

V RÚT KINH NGHIỆM