Nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng (Gastropoda) trên cạn với hàm lượng sắt, đồng trong đất tại xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng (Gastropoda) trên cạn với hàm lượng sắt, đồng trong đất tại xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng (Gastropoda) trên cạn với hàm lượng sắt, đồng trong đất tại xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng (Gastropoda) trên cạn với hàm lượng sắt, đồng trong đất tại xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng (Gastropoda) trên cạn với hàm lượng sắt, đồng trong đất tại xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng (Gastropoda) trên cạn với hàm lượng sắt, đồng trong đất tại xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng (Gastropoda) trên cạn với hàm lượng sắt, đồng trong đất tại xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng (Gastropoda) trên cạn với hàm lượng sắt, đồng trong đất tại xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (Luận văn thạc sĩ)
Trang 1BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐA DẠNG SINH HỌC
THÂN MỀM CHÂN BỤNG (GASTROPODA) TRÊN CẠN
VỚI HÀM LƯỢNG SẮT, ĐỒNG TRONG ĐẤT TẠI
XÃ QUẢNG BẠCH, HUYỆN CHỢ ĐỒN, TỈNH BẮC KẠN
CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG
NGUYỄN THỊ TUYẾT MAI
HÀ NỘI - NĂM 2017
Trang 2BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐA DẠNG SINH HỌC
THÂN MỀM CHÂN BỤNG (GASTROPODA) TRÊN CẠN
VỚI HÀM LƯỢNG SẮT, ĐỒNG TRONG ĐẤT TẠI
XÃ QUẢNG BẠCH, HUYỆN CHỢ ĐỒN, TỈNH BẮC KẠN
NGUYỄN THỊ TUYẾT MAI
CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG
MÃ SỐ: 60440301
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS HOÀNG NGỌC KHẮC
HÀ NỘI - NĂM 2017
Trang 3CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
Cán bộ hướng dẫn chính: TS Hoàng Ngọc Khắc
Cán bộ chấm phản biện 1: PGS.TS Đỗ Văn Nhượng
Cán bộ chấm phản biện 2: TS Phạm Đình Sắc
Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại:
HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN THẠC SĨ TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
Ngày 19 tháng 9 năm 2017
Trang 4i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn tốt nghiệp này là công trình nghiên cứu thực
sự của riêng tôi, được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu thực địa ở khu vực xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn, dưới sự hướng dẫn khoa học của
TS Hoàng Ngọc Khắc Các số liệu về kết quả của luận văn là trung thực khách quan và chưa công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác
Hà Nội, ngày 15 tháng 9 năm 2017
Học viên
Nguyễn Thị Tuyết Mai
Trang 5ii
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập tại trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội cho đến khi hoàn thành luận văn tốt nghiệp, để đạt được kết quả như hôm nay, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến:
- TS Hoàng Ngọc Khắc đã dành nhiều thời gian định hướng, hướng dẫn tận tình, động viên, cung cấp tài liệu kiến thức quý báu trong suốt quá trình thực hiện đề tài
- Cán bộ của phòng thí nghiệm Phân tích môi trường thuộc Trung tâm Mạng lưới Khí tượng Thủy văn và Môi trường đã tạo điều kiện trong quá trình phân tích mẫu đất tại phòng thí nghiệm
- Người dân xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn đã tạo điều kiện giúp đỡ, tham gia trực tiếp vào công việc thực địa và cung cấp những thông tin cần thiết
- Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn bố mẹ tôi, gia đình đã động viên, chia sẻ những khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi yên tâm trong thời gian học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận văn
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 15 tháng 9 năm 2017
Học viên
Nguyễn Thị Tuyết Mai
Trang 6iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT v
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 3
1.1 Tổng quan về thân mềm chân bụng trên cạn 3
1.1.1 Đặc điểm phân loại 3
1.1.2 Đặc điểm sinh học và sinh thái học 5
1.1.3 Môi trường sống 6
1.1.4 Nguồn thức ăn 6
1.1.5 Mức phản ứng đối với các yếu tố môi trường tác động 6
1.2 Tổng quan về kim loại nặng 7
1.3 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu 8
1.3.1 Điều kiện tự nhiên 8
1.3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 11
1.4 Những nghiên cứu về ốc cạn 13
1.4.1 Nghiên cứu về đa dạng sinh học ốc cạn ở Việt Nam 13
1.4.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của kim loại nặng tới ốc cạn 15
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU17 2.1 Đối tượng 17
2.2 Địa điểm 17
2.3 Phương pháp nghiên cứu 20
2.3.1 Phương pháp luận (cách tiếp cận) 20
2.3.2 Phương pháp nghiên cứu tài liệu 20
2.3.3 Phương pháp nghiên cứu thực địa 21
2.3.4 Phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm 22
2.3.5 Xử lý số liệu 23
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 25
3.1 Hàm lượng kim loại nặng trong đất tại khu vực nghiên cứu 25
3.1.1 Hàm lượng đồng (Cu) trong đất 25
3.1.2 Hàm lượng sắt (Fe) trong đất 27
Trang 7iv
3.1.3 Đánh giá chung về hàm lượng KLN đồng, sắt trong đất 29
3.2 Đa dạng sinh học ốc cạn tại khu vực nghiên cứu 29
3.2.1 Thành phần loài ốc cạn 29
3.2.2 Cấu trúc thành phần loài ốc cạn trong KVNC 30
3.2.3 Đặc điểm phân bố của ốc cạn trong khu vực nghiên cứu 32
3.2.4 Các chỉ số đa dạng sinh học 36
3.3 Mối quan hệ giữa ĐDSH ốc cạn với hàm lượng kim loại đồng, sắt 37
3.3.1 Quan hệ giữa số loài ốc cạn (S) với hàm lượng kim loại nặng trong đất 39
3.3.2 Quan hệ giữa mật độ ốc cạn (V) với hàm lượng kim loại nặng trong đất 41
3.3.3 Quan hệ giữa chỉ số Margalef (d) với hàm lượng kim loại nặng trong đất 43
3.3.4 Quan hệ giữa chỉ số Peilou (J') với hàm lượng kim loại nặng trong đất 45
3.3.5 Quan hệ giữa chỉ số Shannon (H') với hàm lượng kim loại nặng trong đất 47
3.3.6 Quan hệ giữa độ phong phú của loài (p%) với hàm lượng kim loại nặng trong đất 49
3.3.7 Đánh giá chung về mối quan hệ giữa ĐDSH ốc cạn và hàm lượng đồng, sắt trong đất tại xã Quảng Bạch, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn 52
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 54
TÀI LIỆU THAM KHẢO 55
PHỤ LỤC 74
Trang 8v
DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
KLN : Kim loại nặng ĐDSH : Đa dạng sinh học TCVN : Tiêu chẩn Việt Nam KVNC : Khu vực nghiên cứu OTC : Ô tiêu chuẩn
D : Đường kính của vỏ ốc
H : Chiều cao vỏ ốc
Trang 9vi
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1 Vị trí lấy mẫu 17
Bảng 3.1 Hàm lượng Đồng trong đất tại khu vực nghiên cứu 25
Bảng 3.2 Hàm lượng Sắt trong đất tại khu vực nghiên cứu 27
Bảng 3.3 Cấu trúc thành phần ốc cạn giữa các phân lớp ở khu vực nghiên cứu 30
Bảng 3.4 Danh sách phân bố các loài ốc cạn theo sinh cảnh ở KVNC 32
Bảng 3.5 Chỉ số đa dạng sinh học ốc cạn tại các điểm khảo sát ở KVNC 36
Bảng 3.6 Các chỉ số đa dạng sinh học và hàm lượng kim loại nặng trong đất 38
Bảng 3.7 Hàm lượng đồng (Cu) và sắt (Fe) trong đất và các loài ốc cạn đặc trưng 49
Trang 10vii
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1 Cấu tạo ngoài của vỏ ốc cạn 3
Hình 1.2 Sơ đồ xã Quảng Bạch 8
Hình 1.3 Bản đồ khoáng sản khu vực xã Quảng Bạch 10
Hình 2.1 Sơ đồ các điểm lấy mẫu nghiên cứu 19
Hình 2.2 Quy trình chung về phân tích mối quan hệ đa dạng sinh học ốc cạn và hàm lượng kim loại sắt, đồng trong đất 20
Hình 2.3 Đặc điểm cấu tạo ngoài của vỏ ốc cạn [28] 23
Hình 3.1 Biểu đồ thể hiện hàm lượng Đồng trong đất 26
Hình 3.2 Biểu đồ thể hiện hàm lượng Sắt trong đất 28
Hình 3.3 Sơ đồ cấu trúc phân loại ốc cạn ở khu vực nghiên cứu 31
Hình 3.4 Tỷ lệ (%) phân bố của ốc cạn trong 3 sinh cảnh ở KVNC 35
Hình 3.5 Số loài ốc cạn và hàm lượng đồng trong đất tại các điểm khảo sát 39
Hình 3.6 Mối quan hệ giữa số loài ốc cạn và hàm lượng đồng trong đất 39
Hình 3.7 Số loài ốc cạn và hàm lượng sắt trong đất tại các điểm khảo sát 40
Hình 3.8 Mối quan hệ giữa số loài ốc cạn và hàm lượng sắt trong đất 41
Hình 3.9 Mật độ ốc cạn và hàm lượng đồng trong đất tại các điểm khảo sát 41
Hình 3.10 Mối quan hệ giữa mật độ ốc cạn và hàm lượng đồng trong đất 42
Hình 3.11 Mật độ ốc cạn và hàm lượng sắt trong đất tại các điểm khảo sát 42
Hình 3.12 Mối quan hệ giữa mật độ ốc cạn và hàm lượng sắt trong đất 43
Hình 3.13 Chỉ số Margalef (d) và hàm lượng đồng trong đất tại các điểm khảo sát 43 Hình 3.14 Mối quan hệ giữa chỉ số Margalef (d) và hàm lượng đồng trong đất 44
Hình 3.15 Chỉ số Margalef (d) và hàm lượng sắt trong đất tại các điểm khảo sát 44
Hình 3.16 Mối quan hệ giữa chỉ số Margalef (d) và hàm lượng sắt trong đất 45
Hình 3.17 Chỉ số Peilou (J') và hàm lượng đồng trong đất tại các điểm khảo sát 45
Hình 3.18 Mối quan hệ giữa chỉ số Peilou (J') và hàm lượng đồng trong đất 46
Hình 3.19 Chỉ số Peilou (J') và hàm lượng sắt trong đất tại các điểm khảo sát 46
Hình 3.20 Mối quan hệ giữa chỉ số Peilou (J') và hàm lượng sắt trong đất 47
Trang 11Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn full