ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP SINH 8 HKII 2013-2014 1/Giới thiệu chung hệ thần kinh Chức năng hệ thần kinh : - Điều khiển điều hòa và phối hợp mọi hoạt động của các cơ quan trong cơ thể thành một thể
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP SINH 8 HKII 2013-2014 1/Giới thiệu chung hệ thần kinh
Chức năng hệ thần kinh :
- Điều khiển điều hòa và phối hợp mọi hoạt động của các cơ quan trong cơ thể thành một thể thống nhất
- Đảm bảo sự thích nghi của cơ thể với những thay đổi của môi trường trong cơ thể cũng như môi trường ngoài
2/ Cấu tạo và chức năng trụ não , tiểu não , não trung gian
Cấu tạo
- Gồm: Hành não, cầu não và não giữa
- Chất trắng bao ngoài
- Chất xám là các nhân xám
- Gồm đồi thị và vùng dưới đồi
- Đồi thị và các nhân xám vùng dưới đồi là chất xám
- Vỏ chất xám nằm ngoài
- Chất trắng là các đường dẫn truyền liên hệ giữa tiểu não với các phần khác của hệ thần kinh
Chức
năng
Điều khiển hoạt động của các cơ quan sinh dưỡng: tuần hoàn, tiêu hóa, hô hấp…
Điều khiển quá trình trao đổi chất và điều hòa thân nhiệt
Điều hòa và phối hợp các hoạt động phức tạp, giữ thăng bằng
3/So sánh cấu tạo và chức năng đại não và tiểu não:
Giống
nhau
Chất xám ở ngoài , chất trắng bên trong
Khác
nhau
Gồm 2 bán cầu não gắn với nhau bởi rãnh liên
bán cầu
-Vỏ não có diện tích bề mặt rộng do có nhiều khe
và rãnh
-Vỏ não có sự phân chia các vùng chức năng
-Là trung khu các phản xạ có điều kiện
Gồm 2 bán cầu tiểu não , là tiểu não nhu thể -Vỏ tiểu não có diện tích bề mặt nhỏ hơn do
có ít khe và rãnh -Không có sự phân chia vùng chức năng -Là trung khu các phản xạ không điều kiện
4/ Cơ quan phân tích thị giác
a Cơ quan phân tích thị giác gồm :
- Tế bào thụ cảm thị giác ở màng lưới trong cầu mắt , dây thần kinh thị giác và vùng thị giác ở thùy chẩm của đại não
b Cấu tạo của cầu mắt
- Cấu tạo của mắt : màng cứng, màng mạch , màng lưới
- Môi trường trong suốt : màng giác, thủy dịch, thể thủy tinh, dịch thủy tinh
c Cấu tạo màng lưới :
- Tế bào nón : Tiếp nhận ánh sáng mạnh và màu sắc
- Tế bào que : Tiếp nhận ánh sáng yếu
Trang 2- Điểm vàng : Là nơi tập trung nhiều tế bào nón
- Điểm mù : không có tế bào thụ cảm thị giác
Các tật mắt, nguyên nhân và cách khắc phục:
Cận thị
- Bẩm sinh: cầu mắt dài
- Do không giữ khoảng cách đúng khi đọc sách ( đọc quá gần)
Đeo kính cận ( Kính mặt lõm)
Viễn thị - Bẩm sinh: cầu mắt ngắn
- Do thể thủy tinh bị lão hóa mất khả năng điều tiết
Đeo kính lão ( Kính mặt lồi)
Bệnh đau mắt hột :
- Nguyên nhân : do 1 loại virut có trong ghèn ở mắt người bệnh
- Đường lây : Dùng chung khăn , chậu với người bệnh Tắm rửa trong ao hồ nước tù bẩn
- Triệu chứng : Mặt trong mí mắt có nhiều hột nổi cộm lên
- Hậu quả : Khi hột vỡ thành sẹo => lộng quặm => đục màng giác => mù lòa
- Cách phòng tránh : Không dụi tay bẩn vào mắt
Rửa mắt bằng nước muối loãng , nhỏ thuốc
Khám và chữa mắt theo chỉ định của bác sĩ
5/Nêu cách thu nhận sóng âm của tai:
Sóng âm vào tai làm rung màng nhĩ, truyền qua chuỗi xương tai vào tai trong gây sự chuyển động ngoại dịch rồi nội dịch trong ốc tai màng và tác động lên các tế bào thụ cảm thính giác của cơ quan Coocti nằm trên màng cơ sở tương ứng với tần số và cường độ của sóng âm làm các tế bào này hưng phấn chuyển thành xung thần kinh truyền về vùng thính giác ở thùy thái dương cho ta nhận biết về âm thanh đã phát ra
6/Phản xạ có điều kiện :
Khái niệm: là những phản xạ được hình thành trong đời sống qua quá trình học tập , rèn luyện
- Điều kiện để hình thành phản xạ có điều kiện :
Phải có sự kết hợp giữ kích thích có điều kiện với kích thích không điều kiện
Kích thích có điều kiện phải tiến hành trước kích thích không điều kiện trong vài giây
Phải tập đi tập lại nhiều lần
- Ý nghĩa của việc hình thành và ức chế phản xạ có điều kiện đối với đời sống các động vật
và con người : đảm bảo sự thích nghi với môi trường và điều kiện sống luôn thay đổi của các động vật và sự hình thành các thói quen , các tập quán tốt của con người
7 / Nêu đặc điểm của hệ nội tiết:
Trang 3- Điều hòa các quá trình sinh lí của cơ thể, đặc biệt là quá trình trao đổi chất, quá trình
chuyển hóa vật chất và năng lượng trong các tế bào của cơ thể nhờ hoocmôn từ các tuyến nội tiết tiết ra
- Chúng tác động thông qua đường máu chậm nhưng kéo dài và trên diện rộng
- Sản phẩm tiết của tuyến nội tiết là các hoocmôn
- Tuyến pha là 1 tuyến ngoại tiết cũng là tuyến nội tiết Vd: tuyến tụy,tuyến sinh dục là tuyến pha
8/ Nêu sự khác biệt giữa tuyến nội tiết và tuyến nội tiết
- Giống nhau: ở chỗ các tế bào tuyến đều tạo ra các sản phẩm tiết
- Khác nhau:
+Sản phẩm tiết của tuyến nội tiết là hoocmôn ngấm thẳng vào máu.(tuyến yên,tuyến giáp ) + Sản phẩm tiết của tuyến ngoại tiết tập trung vào ống dẫn để đổ ra ngoài ( các tuyến tiêu hóa, tuyến lệ…….)
9/ Tính chất của hoocmôn:
- Mỗi hoocmôn chỉ ảnh hưởng đến 1 hoặc 1 số cơ quan xác định, mặc dù các hoocmôn này theo đường máu đi khắp cơ thể
- Hoocmôn có hoạt tính sinh học cao, chỉ với 1 lượng nhỏ cũng gây hiệu quả rõ rệt
- Hoocmôn không mang tính đặc trưng cho loài
Vai trò của hoocmôn
- Duy trì tính ổn định của môi trường bên trong cơ thể
- Điều hòa các quá trình sinh lí diễn ra bình thường
Do đó, các rối loạn trong hoạt động nội tiết thường dẫn đến các bệnh lí
10/ Phân biệt bệnh Bazơđô với bệnh bướu cổ do thiếu iod:
Trang 4
BệnhBazơđô
Bệnh Bazơđô do tuyến giáp hoạt động
mạnh, tiết nhiều hoocmôn làm tăng cường
trao đổi chất, tăng tiêu dùng oxi, nhịp tim
tăng, người bệnh luôn trong trạng thái hồi
hộp, căng thẳng, mất ngủ, sút cân nhanh
Do tuyến hoạt động mạnh cũng gây bệnh
bướu cổ, mắt lồi do tích nước
( phù nề) ở các tổ chức sau cầu mắt
Bệnh bướu cổ do thiếu iod Khi thiếu iod trong khẩu phần ăn hằng ngày, tiroxin không tiết ra, tuyến y tiết hoocmôn thúc đẩy tuyến giáp cường hoạt động gây phì đại tuyến l nguyên nhân của bệnh bướu cổ
Trẻ em bị bệnh sẽ chậm lớn, trí não kém phát triển Người lớn, hoạt động thần kinh giảm sút, trí nhớ kém
11/ Chú thích hình :
- Hình 49 – 2 : Sơ đồ cấu tạo cầu mắt ( mắt trái bổ dọc )
- Hình 46 – 1 : Não bộ bổ dọc