PHẦN VĂN 1 Tục ngữ: Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất; Tục ngữ về con người và xã hội - Học thuộc lòng - Nắm được Nội dung Nghệ thuật - Tìm câu tục ngữ tương đồng tương phản
Trang 1TRƯỜNG THCS TRẦN VĂN
ƠN NHÓM VĂN 7
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP NGỮ VĂN 7
Học kỳ II (Năm học 2013 - 2014)
I PHẦN VĂN
1) Tục ngữ: Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất; Tục ngữ về con người và xã hội
- Học thuộc lòng
- Nắm được Nội dung
Nghệ thuật
- Tìm câu tục ngữ tương đồng
tương phản
Ví dụ: Câu tục ngữ “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”
- Nội dung: Khuyên ta phải biết ghi nhớ công ơn người
đã tạo ra thành quả cho ta hưởng thụ ,
- Nghệ thuật: Ẩn dụ
- “Uống nước nhớ nguồn”, “Uống nước nhớ người đào giếng”
- “Ăn cháo đá bát”, “Vong ân bội nghĩa”,
2) Văn bản:
TINH THẦN YÊU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN TA - Hồ Chí Minh - Thể loại: Nghị luận
- Vấn đề nghị luận: Bài văn đã làm sáng tỏ một chân lí:
“ Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quí báu của ta.”
- Nghệ thuật: dẫn chứng cụ thể, phong phú, giàu sức thuyết phục
ĐỨC TÍNH GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ - Phạm Văn Đồng - Thể loại: Nghị luận
- Vấn đề nghị luận: Bài văn nói lên đức tính giản dị ở Bác Hồ: giản dị trong đời sống, trong quan
hệ với mọi người, trong lối nói và bài viết Ở Bác, sự giản dị hòa hợp với đời sống tinh thần phong phú,
với tư tưởng và tình cảm cao đẹp
- Nghệ thuật: vừa có những chứng cứ cụ thể và nhận xét sâu sắc, vừa thấm đượm tình cảm chân thành
Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG - Hoài Thanh - Thể loại: Nghị luận
- Vấn đề nghị luận: Khẳng định
Nguồn gốc cốt yếu của văn chương: là tình cảm, là lòng vị tha
(Ví dụ: Những câu ca dao về tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, đất nước,…)
Ý nghĩa của văn chương trong đời sống:
là hình ảnh của sự sống muôn hình vạn trạng (Ví dụ: Côn Sơn ca – Nguyễn Trãi)
sáng tạo ra sự sống (Ví dụ: truyện cổ tích, thần thoại,…)
gây những tình cảm ta không có (Ví dụ: Cuộc chia tay của những con búp bê – Khánh Hoài)
luyện những tình cảm ta sẵn có (Ví dụ: Những câu ca dao về tình cảm gia đình)
Đời sống tinh thần nếu thiếu văn chương thì sẽ rất nghèo nàn
- Nghệ thuật: lối văn nghị luận vừa có lí lẽ, vừa có cảm xúc và hình ảnh
SỐNG CHẾT MẶC BAY - Phạm Duy Tốn - Thể loại: truyện ngắn hiện đại
- Nội dung:
Truyện lên án gay gắt tên quan phủ “lòng lang dạ thú”
bày tỏ niềm cảm thương trước cảnh “nghìn sầu muôn thảm” của nhân dân do thiên ta gây ra và cũng do thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên
- Nghệ thuật: lời văn cụ thể, sinh động, có sự khéo léo trong việc vận dụng kết hợp hai phép tương phản và tăng cấp trong nghệ thuật
II PHẦN TIẾNG VIỆT: Không hỏi lý thuyết, chỉ hỏi thực hành
1) Câu rút gọn: mục đích
- Làm cho câu gọn hơn, vừa thông tin được nhanh, vừa tránh lặp những từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng trước
- VD: Hai ba người đuổi theo nó Rồi ba
bốn người, năm sáu người
- Ngụ ý hành động, đặc điểm nói trong câu
là của chung mọi người (lược bỏ chủ ngữ)
- VD: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
2) Câu đặc biệt: Tác dụng
- Xác định thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn
- VD: Một đêm mùa xuân Ngoài kia
Ánh trăng chiếu rọi khắp thôn xóm
- Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng
- VD: Đoàn người nhốn nháo lên Tiếng
reo Tiếng vỗ tay
- Bộc lộ cảm xúc, gọi đáp - VD: Trời ơi! Chị An ơi!
Trang 23) Câu chủ động - câu bị động:
- Câu chủ động - VD: Người ta dựng một lá cờ đại ở giữa sân
- Câu bị động - VD: Cách 1: Một lá cờ đại được người ta dựng ở giữa sân
- Cách 2: Một lá cờ đại dựng ở giữa sân
4) Trạng ngữ
Thời gian Hôm qua, An đi học muộn
Nơi chốn Ngay cổng trường, An bị ghi tên vì đi học muộn
Nguyên nhân Vì dậy trễ, An đi học muộn
Mục đích Để không đi học muộn, An dậy từ rất sớm
Phương tiện Bằng xe đạp, An đến trường sớm hơn mọi ngày
Cách thức Với vẻ vội vã, An chạy vào trường
5) Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
Chị Ba / đến // khiến tôi / rất vui và vững tâm (Cụm C - V làm chủ ngữ và phụ ngữ trong cụm danh từ)
Bạn An // đức tính / rất tốt (Cụm C - V làm vị ngữ)
6) Liệt kê
Con gái Huế nội tâm thật phong phú và âm thầm, kín đáo, sâu thẳm
7) Dấu chấm lửng, dấu chấm phẩy, dấu gạch ngang, gạch nối
III VIẾT ĐOẠN VĂN:
- Số lượng câu: 6 - 8 câu - Yêu cầu: kết hợp với Tiếng Việt ( có chú thích rõ)
- Đề tài gần gũi với học sinh: tình cảm gia đình, tình thầy trò, học tập, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, 5 điều Bác Hồ dạy …
IV PHẦN TẬP LÀM VĂN: Lập luận giải thích các chủ đề gần gủi với học sinh (bám theo SGK)
- Giáo viên hướng dẫn 1 số dàn ý trên lớp
Yêu cầu:
Nắm vững kiến thức về phép lập luận giải thích
I Mở bài:
- Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề cần giải thích
- Trích dẫn đề bài,
- Chuyển ý
II Thân bài
1 Giải thích ý nghĩa
- Ý nghĩa các từ ngữ quan trọng
- Ý nghĩa cả câu
2 Giải thích nguyên nhân: có thể trình bày các lí lẽ sau:
- Tại sao
- Ích lợi
- Hậu quả
(kết hợp đưa dẫn chứng minh họa)
3 Giải thích hành động:
- Bản thân cần làm gì ?
- Xã hội cần làm gì ?
III Kết bài:
- Khẳng định lại vấn đề
- Nêu suy nghĩ của bản thân
* Lưu ý: Đề cương ôn tập chỉ là phần định hướng tham khảo Phòng Giáo dục không giới hạn kiến thức
Chúc các em làm bài tốt