Tìm hiểu giá trị khu di tích thành cổ loa, huyện đông anh, TP hà nội

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁ TRỊ DI TÍCH LỊCH SỬ VÀ KHÁI QUÁT VỀ ĐÔNG ANH – HÀ NỘI 4 1.1. Một số khái niệm 4 1.2.1. Đặc điểm địa lý – kinh tế 6 1.2.2. Đặc điểm văn hóa – xã hội 7 Chương 2. CÁC GIÁ TRỊ CỦA DI TÍCH THÀNH CỔ LOA – ĐÔNG ANH – HÀ NỘI 9 2.1. Tổng quan về thành Cổ Loa – Đông Anh – Hà Nội 9 2.1.1. Vị trí địa lý 9 2.1.2. Cấu trúc thành 10 2.1.3. Xây thành 12 2.2. Các giá trị di tích thành Cổ Loa – Đông Anh – Hà Nội 14 2.2.1. Giá trị về mặt kiến trúc 14 2.2.2. Giá trị về mặt quân sự 15 2.2.3. Giá trị về mặt xã hội 16 2.2.4. Giá trị về văn hóa 16 2.2.5. Giá trị về mặt tâm linh 16 Chương 3. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH THÀNH CỔ LOA – ĐÔNG ANH – HÀ NỘI 18 3.1. Đánh giá vai trò di tích thành Cổ Loa – Đông Anh – Hà Nội 18 3.2. Một số giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di tích thành Cổ Loa 18 3.2.1. Giải pháp đối với cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương huyện Đông Anh 18 3.2.2. Giải pháp về việc xây dựng quy hoạch tổng thể bảo vệ và phát huy giá trị khu di tích thành Cổ Loa gắn với phát triển kinh tế xã hội huyện Đông Anh 19 3.2.3. Giải pháp cho công tác quản lí, giám sát và định hướng hoạt động bảo tồn, khai thác giá trị khu di tích thành Cổ Loa 20 3.2.4. Giải pháp xã hội hoá công tác bảo tồn, phát huy giá trị khu di tích thành Cổ Loa. 21 3.2.5. Chú trọng bồi dưỡng nâng cao trình độ cán bộ quản lí, cán bộ chuyên môn làm công tác bảo tồn và phát huy khu di tích thành Cổ Loa 21 3.2.6. Tăng cường hội nhập, giao lưu giới thiệu văn hoá, con người Đông Anh 21 Tiểu kết 22 KẾT LUẬN 23 TÀI LIỆU THAM KHẢO 24 PHỤ LỤC 25

L I CAM ĐOAN Ờ

Tôi cam đoan đây là đ tài nghiên c u c a tôi trong th i gian qua Các tề ứ ủ ờ ư

li u, nghiên c u trong đ tài đ u trung th c, m i s tham kh o trong đệ ứ ề ề ự ọ ự ả ềtài nghiên c u đ u đứ ề ược trích d n ngu n vào danh m c tài li u tham kh o.ẫ ồ ụ ệ ảTôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m v l i cam đoan này.ị ệ ề ờ

Hà N i, ngày 25 tháng 05 năm 2017 ộ

L I C M N Ờ Ả Ơ

Tôi xin g i l i c m n chân thành đ n cô ử ờ ả ơ ế Ti n sĩ LÊ TH HI N ế Ị Ề

-gi ng viên b môn “Phả ộ ương pháp nghiên c u khoa h c” c a khoa Văn hóa -ứ ọ ủThông tin và xã h i đã trang b cho tôi nh ng ki n th c, kĩ năng c b n độ ị ữ ế ứ ơ ả ểtôi có th hoàn thành đ tài nghiên c u này.ể ề ứ

Tôi cũng xin c m n Ban Qu n lý di tích thành C Loa – Đông Anh –ả ơ ả ổ

Hà N i đã t o đi u ki n cho tôi có thêm hi u bi t v l ch s , ki n trúc cũngộ ạ ề ệ ể ế ề ị ử ế

nh các giá tr tâm linh c a di tích l ch s này.ư ị ủ ị ử

Tôi hi v ng tài li u này sẽ là c m nang h u ích cung c p cho b n đ cọ ệ ẩ ữ ấ ạ ọ

nh ng ki n th c l ch s - văn hoá c b n và c th v di tích.ữ ế ứ ị ử ơ ả ụ ể ề

M c dù trong quá trình nghiên c u đ tài, tôi đã c g ng t ng h pặ ứ ề ố ắ ổ ợ

đ y đ b d y và b sâu l ch s - văn hoá và các giá tr c a di tích l ch sầ ủ ề ầ ề ị ử ị ủ ị ửthành C Loa nh ng tôi khó tránh kh i nh ng sai sót khi tìm hi u, đánh giáổ ư ỏ ữ ểcũng nh trình bày v đ tài nghiên c u này Tôi r t mong b n đ c thôngư ề ề ứ ấ ạ ọ

c m và mong giành đả ược s quan tâm đóng góp ý ki n c a cô giáo và cácự ế ủ

b n cho bài nghiên c u đ tôi ti p t c b sung, hoàn thi n đ tài h n.ạ ứ ể ế ụ ổ ệ ề ơ

Tôi xin chân thành c m n!ả ơ

MỤC LỤC

Tr i qua năm tháng , n o đ ả ẻ ườ ng còn đây.”

Vâng! Nh c đ n huy n Đông Anh là ngắ ế ệ ười ta sẽ nghĩ ngay đ n thànhế

C Loa ổ Khu di tích thành C Loa là m t trong nh ng minh ch ng s ng choổ ộ ữ ứ ố

l ch s d ng nị ử ự ước và gi nữ ướ ủc c a cha ông trên m nh đ t lâu đ i này Ngôiả ấ ờlàng này t khi ra đ i đ n nay đã ch ng ki n nhi u bi n c thăng tr m c aừ ờ ế ứ ế ề ế ố ầ ủ

l ch s , đ ng th i có nhi u giá tr nhân văn sâu s c cho đ t nị ử ồ ờ ề ị ắ ấ ước Vi t Nam.ệ

Là m t con ngộ ườ ủi c a th h tr Đế ệ ẻ ược ti p xúc v i nhi u cáiế ớ ề m i ,ớ

l i s ng m i, suy nghĩ m i …Tuy nhiên không vì th mà tôi quên đi c iố ố ớ ớ ế ộ ngu n cũng nh nh ng gì quý báu mà cha ông ta đ l i Con ngồ ư ữ ể ạ ười Vi tệnam được bi t đ n là dòng dõi c a con r ng cháu tiên và đi u này luônế ế ủ ồ ề

nh bao ngư ười dân đ t Vi t khác t hào.ấ ệ ự

Dân t c Vi t Nam tr i qua h n 4000 d ng nộ ệ ả ơ ự ước và gi nữ ước, bi tếbao m hôi xồ ương máu c a cha ông ta đ l i, nh ng thành trì, di tích l ch sủ ể ạ ữ ị ửcùng nh ng giá tr t t đ p nh t v n đữ ị ố ẹ ấ ẫ ượ ưc l u gi trữ ường t n mãi mãi v iồ ớ

th i gian, di tích thành C Loa cũng v y ờ ổ ậ Nh c đ n C Loa, ngắ ế ổ ười ta nghĩngay đ n truy n thuy t v An Dế ề ế ề ương Vương được th n Kim Quy bày choầcách xây thành, v chi c l y n th n làm t móng chân rùa th n và m iề ế ẫ ỏ ầ ừ ầ ốtình bi thương M Châu - Tr ng Th y Đ ng sau nh ng câu chuy n thiên vỵ ọ ủ ằ ữ ệ ềtâm linh y, th h con cháu còn khám phá đấ ế ệ ược nh ng giá tr kh o c toữ ị ả ổ

l n c a C Loa.ớ ủ ổ Chính vì v y, em ch n đ tài: ậ ọ ề “Tìm hi u giá tr khu di tích ể ị thành C Loa, huy n Đông Anh, TP Hà N i” ổ ệ ộ đ làm đ tài nghiên c u c aể ề ứ ủmình, cũng nh tìm hi u v nh ng giá tr l ch s t t đ p c a dân t c Vi tư ể ề ữ ị ị ử ố ẹ ủ ộ ệNam

Vì v y trong bài ti u lu n này em sẽ tìm hi u sâu v giá tr di tíchậ ể ậ ể ề ịthành C Loa và đ xu t các gi i pháp đ b o t n và phát huy khu di tíchổ ề ấ ả ể ả ồnày.

3 M c tiêu nghiên c u ụ ứ

Nh m làm rõ giá tr và đ a ra các gi i pháp b o t n và phát huy giá ằ ị ư ả ả ồ

tr di tích l ch s thành C Loa.ị ị ử ổ

4. Nhi m v nghiên c u ệ ụ ứ

Nghiên c u c s lý lu n v giá tr di tích l ch s và gi i thi u v khuứ ơ ở ậ ề ị ị ử ớ ệ ề

di tích thành C Loa, huy n Đông Anh, TP Hà N i.ổ ệ ộ

Các giá tr c a di tích thành C Loa, ị ủ ổ huy n Đông Anh, TP Hà N iệ ộ

Đ xu t m t s gi i pháp ề ấ ộ ố ả b o t n và phát huy giá tr di tích thành Cả ồ ị ổLoa, huy n Đông Anh, TP Hà N i.ệ ộ

Bài nghiên c u khoa h c đứ ọ ược hoàn thành sẽ giúp b o t n và phátả ồhuy khu di tích thành C Loa, t đó giúp cho khu di tích thành C Loa phátổ ừ ổtri n và để ược b o t n t t h n ả ồ ố ơ

7 Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ

Đ th c hi n đ tài này, c n s d ng các nhóm phể ự ệ ề ầ ử ụ ương pháp nghiên

c u sau:ứ

S d ng các tài li u n i ngành, ngo i ngành, s u t m các sách báo,ử ụ ệ ộ ạ ư ầ

t p chí trên th vi n, internet, có liên quan đ n v n đ nghiên c u, phânạ ư ệ ế ấ ề ứtích t ng h p h th ng hóa theo m c đích nghiên c u c a đ tài.ổ ợ ệ ố ụ ứ ủ ề

8 B c c đ tài ố ụ ề

Ngoài ph n m đ u, k t lu t, danh m c tài li u tham kh o và phầ ở ầ ế ậ ụ ệ ả ụ

l c, đ đụ ề ược chia làm 3 chương:

Ch ươ ng 1: C s lý lu n v giá tr di tích l ch s và gi i thi u v khu di ơ ở ậ ề ị ị ử ớ ệ ề tích thành C Loa, huy n Đông Anh, TP Hà N i ổ ệ ộ

Ch ươ ng 2: Các giá tr c a di tích l ch s thành C Loa, huy n Đông ị ủ ị ử ổ ệ Anh, TP Hà N i ộ

Ch ươ ng 3: Đ xu t các gi i pháp b o t n và phát huy giá tr di tích ề ấ ả ả ồ ị

l ch s thành C Loa, huy n Đông Anh, TP Hà N i ị ử ổ ệ ộ

Ch ươ ng 1

C S LÝ LU N V GIÁ TR DI TÍCH L CH S VÀ KHÁI QUÁT V ĐÔNG Ơ Ở Ậ Ề Ị Ị Ử Ề

ANH – HÀ N I Ộ 1.1 M t s khái ni m ộ ố ệ

1.1.1 Di tích

Di tích là d u v t c aấ ế ủ quá khứ còn l u l i trongư ạ lòng đ tấ ho c trênặ

m t đ t có ý nghĩa v m tặ ấ ề ặ văn hóa và l ch sị ử Ở Vi t Namệ , 1 di tích khi đủcác đi u ki n sẽ đề ệ ược công nh n theo th t : di tích c p t nh, di tích c pậ ứ ự ấ ỉ ấ

qu c gia vàố di tích qu c gia đ c bi tố ặ ệ Tính đ n nămế 2014, Vi t Nam có h nệ ơ40.000 di tích, th ng c nh trong đó có h n 3.000 di tích đắ ả ơ ược x p h ng diế ạtích qu c gia và h n 7.000 di tích đố ơ ược x p h ng c p t nh.ế ạ ấ ỉ M t đ và sậ ộ ố

lượng di tích nhi u nh t 11 t nh vùngề ấ ở ỉ đ ng b ng sông H ngồ ằ ồ v i t lớ ỷ ệchi m kho ng 70% di tích c a Vi t Nam Trong s di tích qu c gia có 62ế ả ủ ệ ố ố ditích qu c gia đ c bi tố ặ ệ và trong s đó có 8ố di s n th gi iả ế ớ

1.1.2 Giá trị

Giá tr (values) là nh ng đ i tị ữ ố ượng được xem là đúng, là đ p là s aoẹ ự

c mong đ i đ c s đ ng thu n chia s c a c c ng đ ng ng i, đ c

xem là tương đ i: có th đúng, có th đ p trong th i gian ho c không gianố ể ể ẹ ờ ặnày nh ng không dùng trong th i gian ho c không gian khác.ư ờ ặ

Giá tr đị ược chia s (shared values) là toàn th các thành viên c aẻ ể ủ

m t c ng đ ng đ u có chung lí tộ ộ ồ ề ưởng, t m nhìn, s m ng, giá tr c tầ ứ ạ ị ốlõi gi ng nhau và đố ược chia s r ng rãi ẻ ộ

1.1.3 Di tích l ch s - văn hóa ị ử

Di tích l ch s - văn hoá làị ử công trình xây d ngự , đ a đi m và các di v t,ị ể ậ

c v t, b o v t qu c gia thu c công trình, đ a đi m đó có giá trổ ậ ả ậ ố ộ ị ể ị l ch sị ử, vănhoá, khoa h cọ Di tích l ch s - văn hóa ph i có m t trong các tiêu chí sauị ử ả ộđây:

Công trình xây d ngự , đ a đi m g n v iị ể ắ ớ s ki n l ch sự ệ ị ử tiêu bi u trongểquá trình d ng nự ước và gi nữ ước Các di tích tiêu bi u thu c lo i nàyể ộ ạnhư đ n Hùngề , C Loaổ , C đô Hoa Lố ư, Bãi c c B ch Đ ngọ ạ ằ , C t cộ ờ

Công trình xây d ngự , đ a đi m g n v i thân th và s nghi p c aị ể ắ ớ ế ự ệ ủ anhhùng dân t cộ , danh nhân c a đ t nủ ấ ước Cácdi tích tiêu bi u thu c lo i nàyể ộ ạnhư Khu di tích l ch s Kim Liênị ử , Đ n Ki p B cề ế ạ , Qu n th di tích danhầ ể

th ng Yên Tắ ử, Lam Kinh, đ n Đ ng Nhânề ồ

Công trình xây d ngự , đ a đi m g n v i s ki n l ch s tiêu bi u c aị ể ắ ớ ự ệ ị ử ể ủcác th i kỳờ cách m ngạ , kháng chi n Các di tích tiêu bi u thu c lo i nàyế ể ộ ạnhư Khu di tích chi n th ng Đi n Biên Phế ắ ệ ủ, Đ a đ o C Chiị ạ ủ , Khu di tích l chị

s cách m ng P c Bóử ạ ắ , Phòng tuy n Tam Đi pế ệ , Hành cung Vũ Lâm, Khu r ngừ

Tr n H ng Đ o ầ ư ạ

Năm 2010, di tích l ch sị ử chi m 51.2% s di tích đế ố ược x p h ng.ế ạCác di tích này không nh ng có giá trữ ị l ch sị ử và văn hóa mà còn mang l iạ

nh ng giá tr l n trên phữ ị ớ ương di nệ kinh tế, nh t là kinh t du l ch.ấ ế ị

1.1.4 Đ ườ ng l i, chính sách c a nhà n ố ủ ướ ề c v di s n văn hóa ả

Theo Lu t Di s n ậ ả quy đ nh:ị

- Lu t Di s n ậ ả quy đ nh v các ho t đ ng b o v và phát huy giá tr diị ề ạ ộ ả ệ ị

s n văn hoá; xác đ nh quy n và nghĩa v c a t ch c, cá nhân đ i v i diả ị ề ụ ủ ổ ứ ố ớ

s n văn hoá nả ở ước CHXHCN Vi t Nam.ệ

- Nhà nước th ng nh t qu n lý di s n văn hoá thu c s h u toànố ấ ả ả ộ ở ữdân; công nhân và b o v các hình th c s h u t p th , s h u chung c aả ệ ứ ở ữ ậ ể ở ữ ủ

c ng đ ng, s h u t nhân và các hình th c s h u khác v di s n văn hoáộ ồ ở ữ ư ứ ở ữ ề ảtheo quy đ nh c a pháp lu t ị ủ ậ

- Nhà nước có chính sách b o v và phát huy giá tr di s n văn hóaả ệ ị ả

nh m nâng cao đ i s ng tinh th n c a nhân dân, góp ph n phát tri n kinhằ ờ ố ầ ủ ầ ể

t - xã h i c a đ t nế ộ ủ ấ ước; khuy n khích t ch c, cá nhân trong nế ổ ứ ước và

nước ngoài đóng góp, tài tr cho vi c b o v và phát huy giá tr di s n vănợ ệ ả ệ ị ảhóa

- Nhà nước b o v quy n và l i ích h p pháp c a ch s h u di s nả ệ ề ợ ợ ủ ủ ở ữ ảvăn hóa Ch s h u di s n văn hóa có trách nhi m b o v và phát huy giáủ ở ữ ả ệ ả ệ

tr di s n văn hóa.ị ả

- Nhà nước đ u t cho công tác đào t o, b i dầ ư ạ ồ ưỡng đ i ngũ cán b ,ộ ộnghiên c u, ng d ng khoa h c và công ngh trong vi c b o v và phát huyứ ứ ụ ọ ệ ệ ả ệgiá tr di s n văn hóa.ị ả

- C quan nhà nơ ước, t ch c chính tr , t ch c chính tr - xã h i, tổ ứ ị ổ ứ ị ộ ổ

ch c xã h i, t ch c xã h i - ngh nghi p, t ch c kinh t , đ n v vũ trangứ ộ ổ ứ ộ ề ệ ổ ứ ế ơ ịnhân dân (sau đây g i là t ch c) và cá nhân có trách nhi m b o v và phátọ ổ ứ ệ ả ệhuy giá tr di s n văn hóa.ị ả

- Các c quan văn hóa, thông tin đ i chúng có trách nhi m tuyênơ ạ ệtruy n, ph bi n r ng rãi trong nề ổ ế ộ ở ước và nước ngoài các giá tr di s n vănị ảhóa c a c ng đ ng các dân t c Vi t Nam, góp ph n nâng cao ý th c b o vủ ộ ồ ộ ệ ầ ứ ả ệ

và phát huy giá tr di s n văn hóa trong nhân dân.ị ả

Di s n văn hóa Vi t Nam đả ệ ượ ử ục s d ng nh m m c đích:ằ ụ

- Phát huy giá tr di s n văn hóa vì l i ích c a toàn xã h i;ị ả ợ ủ ộ

- Phát huy truy n th ng t t đ p c a c ng đ ng các dân t c Vi t Nam;ề ố ố ẹ ủ ộ ồ ộ ệ

- Góp ph n sáng t o nh ng giá tr văn hóa m i, làm giàu kho tàng diầ ạ ữ ị ớ

s n văn hóa Vi t Nam và m r ng giao l u văn hóa qu c t ả ệ ở ộ ư ố ế

Nghiêm c m các hành vi sau đây:ấ

- Chi m đo t, làm sai l ch di s n văn hóa;ế ạ ệ ả

- H y ho i ho c gây nguy c h y ho i di s n văn hóa;ủ ạ ặ ơ ủ ạ ả

- Đào b i trái phép đ a đi m kh o c ; xây d ng trái phép; l n chi mớ ị ể ả ổ ự ấ ế

đ t đai thu c di tích l ch s - văn hóa, danh lam th ng c nh;ấ ộ ị ử ắ ả

- Mua bán, trao đ i và v n chuy n trái phép di v t, c v t, b o v tổ ậ ể ậ ổ ậ ả ậ

qu c gia thu c di tích l ch s - văn hóa, danh lam th ng c nh; đ a trái phépố ộ ị ử ắ ả ư

di v t, c v t, b o v t qu c gia ra nậ ổ ậ ả ậ ố ước ngoài

- L i d ng vi c b o v và phát huy giá tr di s n văn hóa đ th cợ ụ ệ ả ệ ị ả ể ự

hi n nh ng hành vi trái pháp lu t.ệ ữ ậ

1.2 T ng quan v Đông Anh – Hà N i ổ ề ộ

1.2.1 Đ c đi m đ a lý – kinh t ặ ể ị ế

Huy n Đông Anh là huy n đ ng b ng phía B cệ ệ ồ ằ ở ắ thành ph Hà N iố ộ Phía

B c giápắ huy n Sóc S nệ ơ , phía Đông giáp t nh B c Ninhỉ ắ , phía Tây giáp t nh ỉVĩnh Phúc, phía Nam giáp huy n Gia Lâmệ , qu n Long Biênậ , qu n Tây ậ

Hồ và huy n T Liêmệ ừ

Đ a hình đ ng b ng châu th sông H ng, cao trung bình 5 - 8m Phía Đôngị ồ ằ ổ ồ

có nhi u doi đ t cao Núi Sái là m t trong b y ng n núi th p, phía Tây có ề ấ ộ ả ọ ấnhi u đ ng l y nh H i B i (ch a đề ồ ầ ư ả ố ư ược b i h t) Huy n cũng là đ a bàn có ồ ế ệ ịnhi u sông h nh sông H ng, sông Đu ng, sông Cà L , Ngũ Huy n Khê, ề ồ ư ồ ố ồ ệ

đ m Vân Trì.ầ

Các đ n v hành chính c a huy n g m th tr n Đông Anh và 23 xã là B c ơ ị ủ ệ ồ ị ấ ắ

H ng, C Loa, D c Tú, Đ i M ch, Đông H i, H i B i, Kim Chung, Kim N , ồ ổ ụ ạ ạ ộ ả ố ỗLiên Hà, Mai Lâm, Nam H ng, Nguyên Khê, T m Xá, Tiên Dồ ầ ương, Th y Lâm, ụ

Uy N , Vân Hà, Vân N i, Vi t Hùng, Vĩnh Ng c, Võng La, Xuân Canh, Xuân ỗ ộ ệ ọ

tr ng đi m v i t ng đ u t cao; t p trung chuy n đ i c c u cây tr ng v tọ ể ớ ổ ầ ư ậ ể ổ ơ ấ ồ ậnuôi có giá tr kinh t cao v i mũi nh n là: phát tri n các mô hình trang tr iị ế ớ ọ ể ạ

t p trung, đ a chăn nuôi tách kh i khu dân c , phù h p v i quy ho ch,ậ ư ỏ ư ợ ớ ạ

hình thành các vùng rau an toàn t i Vân N i, Tiên Dạ ộ ương, Nam H ng… Nhồ ờ

có nh ng đ nh hữ ị ướng phát tri n kinh t đúng đ n, tính đ n nay, t l hể ế ắ ế ỉ ệ ộnghèo trên đ a bàn huy n gi m còn dị ệ ả ưới 2% và đ n năm 2010, huy nế ệ

ph n đ u gi m xu ng còn 0,5%.ấ ấ ả ố

1.2.2 Đ c đi m văn hóa – xã h i ặ ể ộ

Huy n Đông Anh r t chú tr ng vào vi c phát tri n văn hoá, xã h i, đ c ệ ấ ọ ệ ể ộ ặ

bi t là cácệ m c tiêu v giáo d c Trong th i gian qua, quy mô giáo d c, ch tụ ề ụ ờ ụ ấ

lượng giáo d c mũi nh n và giáo d c toàn di n đụ ọ ụ ệ ược gi v ng Huy n đã ữ ữ ệ

ph n đ u duy trì ph c p ti u h c, THCS, THPT đ t 45% (ph n đ u đ n ấ ấ ổ ậ ể ọ ạ ấ ấ ếnăm 2010 đ t 100%), 100% giáo viên các c p h c đ t chu n…ạ ấ ọ ạ ẩ

Công tác y t , dân s gia đình và tr em thế ố ẻ ường xuyên được quan tâm ch ỉ

đ o nh t là vi c xây d ng chu n qu c gia v y t xã Lĩnh v c văn hóa cũngạ ấ ệ ự ẩ ố ề ế ự

có nhi u chuy n bi n Đ n nay toàn huy n có 85 thôn, làng đ t danh hi u ề ể ế ế ệ ạ ệLàng văn hóa, trong đó 40 thôn đ t Làng văn hóa c p thành ph ; các lo i ạ ấ ố ạhình văn hóa, th thao thành tích cao ti p t c để ế ụ ược duy trì và phát tri n đã ểgóp ph n nâng cao đ i s ng tinh th n và ch t lầ ờ ố ầ ấ ượng cu c s ng cho ngộ ố ười dân trên đ a bàn.ị

Đông Anh còn là vùng đ t l u gi nhi u nh ng di tích l ch s , nh ng l ấ ư ữ ề ữ ị ử ữ ễ

h i truy n th ng c a dân t c, đ c bi t là nh ng di tích, l h i liên quan ộ ề ố ủ ộ ặ ệ ữ ễ ộ

đ n C Loa thành Huy n cũng còn l u gi đế ổ ệ ư ữ ược nhi u nh ng b môn ề ữ ộngh thu t truy n th ng có giá tr nh ca trù L Khê, r i nệ ậ ề ố ị ư ỗ ố ước Đào Th c, ụ

h i làng Xuân N n độ ộ ượ ổc t ch c t mùng 10 - 15 tháng 10 (chính h i là ứ ừ ộmùng 11 tháng 10); h i làng Xuân Tr ch độ ạ ượ ổc t ch c t mùng 8 - 13 thángứ ừ3; h i làng Qu y độ ậ ượ ổc t ch c vào ngày 12 tháng Giêng.ứ

Ch ươ ng 2 CÁC GIÁ TR C A DI TÍCH THÀNH C LOA – ĐÔNG ANH – HÀ N I Ị Ủ Ổ Ộ 2.1 T ng quan v thành C Loa – Đông Anh – Hà N i ổ ề ổ ộ

Thành C Loa thu c xã C Loa, huy n Đông Anh, Hà N i, là kinh đôổ ộ ổ ệ ộ

c a nhà nủ ước Âu L c (tên nạ ước Vi t Nam th i đó), dệ ờ ưới th i An Dờ ương

Vương vào kho ng th k th III trả ế ỷ ứ ước Công nguyên và c a nhà nủ ước V nạXuân (tên nước Vi t Nam th i đó) dệ ờ ưới th i Ngô Quy n th k X sau Côngờ ề ế ỷnguyên

Năm 1962, thành C Loa đổ ược Nhà nước x p h ng di tích l ch s vănế ạ ị ửhóa c p qu c gia.ấ ố

2.1.1 V trí đ a lý ị ị

C Loa n m v trí khá đ c bi t, nó thu c v ph nổ ằ ở ị ặ ệ ộ ề ầ “thượng

đ nh”ỉ c a tam giác châu và g n nh trên tr c chính c a tam giác châu sôngủ ầ ư ụ ủ

H ng, C Loa là m t khu đ t đ i cao ráo n m t ng n sông Thi p Sôngồ ổ ộ ấ ồ ằ ở ả ạ ế

Thi p là m t nhánh sông quan tr ng c a sông H ng, n i li n sông H ngế ộ ọ ủ ồ ố ề ồ

v i sông C u trong h th ng sông Thái Bình Là n i giao l u quan tr ngớ ầ ệ ố ơ ư ọ

c a đủ ường th y và đủ ường b T đây có th ki m soát độ ừ ể ể ượ ảc c vùng đ ngồ

b ng l n vùng núi Khu v c C loa có nh ng g , m c hay con tr ch, s ngằ ẫ ự ổ ữ ờ ộ ạ ố

đ t cao 11-13m, n m c nh nh ng dãy đ t th p t 5-6m, thấ ằ ạ ữ ấ ấ ừ ường t o nạ ước,

t o thành nh ng đ m h Có khi là nh ng khúc sông cũ hình móng ng aạ ữ ầ ồ ữ ự

c aủ “t giác nứ ước”: sông Cà L (phía B c), sông Thiên Đ c (phía Nam), sôngồ ắ ứ

H ng (phía Tây), sông C u (phía Đông) và sông Thi p ch y qua lũy thànhồ ầ ế ả

C Loa Đ a hình v phía tây b c C loa là đ i núi v i Núi Sái, phía Nam làổ ị ề ắ ổ ồ ớ ởnúi Tiêu S n – Ph t Tích, Núi Chè, Long Khánh, H ng Vân.ơ ậ ồ

V phề ương di n giao thông đệ ường th y, C Loa có m t v trí vô cùngủ ổ ộ ịthu n l i Nó chi ph i toàn b h th ng đậ ợ ố ộ ệ ố ường th y t i B c b Vi t Nam.ủ ạ ắ ộ ệ

Đó là v trí n i li n m ng lị ố ề ạ ướ ười đ ng th y c a sông H ng cùng v i m ngủ ủ ồ ớ ạ

lướ ười đ ng th y c a sông Thái Bình Qua sông Thi p, thuy n bè ngủ ủ ế ề ược lênsông H ng là đ n vùng B c hay Tây B c c a B c B , n u xuôi sông H ng,ồ ế ắ ắ ủ ắ ộ ế ồ

sẽ ra đ n bi n, n u đ n vùng phía Đông B c b thì qua sông C u vào hế ể ế ế ắ ộ ầ ệ

th ng sông Thái Bình đ n sông Thố ế ương và sông L c Nam.ụ

Đ a đi m C Loa chính là đ t Phong Khê, lúc đó là m t vùng đ ngị ể ổ ấ ộ ồ

b ng trù phú có xóm làng, dân c đông đúc, s ng b ng ngh làm ru ng,ằ ư ố ằ ề ộđánh cá và th công nghi p Vi c d i đô t Phong Châu v đây, đánh d uủ ệ ệ ờ ừ ề ấ

m t giai đo n phát tri n c a dân c ngộ ạ ể ủ ư ười Vi t c , giai đo n ngệ ổ ạ ười Vi tệchuy n trung tâm quy n l c t vùng Trung du bán s n đ a v đ nh c t iể ề ự ừ ơ ị ề ị ư ạvùng đ ng b ng, ch ng t m t bồ ằ ứ ỏ ộ ước ti n l n trong các lĩnh v c xã h i, kinhế ớ ự ộ

t , d dàng đi l i b ng đế ễ ạ ằ ường b hay b ng độ ằ ường th y Trong nông nghi pủ ệ

có bước ti n đáng k v kỹ thu t tr ng lúa nế ể ề ậ ồ ước, m c đ dân c cũngứ ộ ưđông đúc h n.ơ

Hi n t i, trên b n đ hành chính, khu thành cũ c a An Dệ ạ ả ồ ủ ương Vươngnay thu c xã C Loa, huy n Đông Anh, ngo i thành phía B c Hà N i C Loaộ ổ ệ ạ ắ ộ ổ

n m gi a m t vùng sông ngòi ch ng ch t, phía B c có sông Cà L , phía Namằ ữ ộ ằ ị ắ ồ

có sông Đu ng, còn sông Hoàng Giang (x a là m t chi l u c a sông H ng)ố ư ộ ư ủ ồlen l i quanh chân thành.ỏ

2.1.2 C u trúc thành ấ

Thành C Loa theo tổ ương truy n g m 9 vòng xoáy trôn c, nh ngề ồ ố ư

hi n ch còn t n t i 3 vòng thành S dĩ tệ ỉ ồ ạ ở ường thành c quái nh v y là vìổ ư ậ

ngườ ưi x a đã bi t t n d ng tri t đ nh ng gò đ t t nhiên, đ p n i chúngế ậ ụ ệ ể ữ ấ ự ắ ố

l i đ làm tạ ể ường thành Vì v y, n u không am tậ ế ường, nh ng k l ữ ẻ ạ khi đ tộ

nh p vào thành sẽ nh đi l c vào m t h th ng mê cung Vì lẽ đó, thành Cậ ư ạ ộ ệ ố ổLoa được đánh giá là m t khu quân s hoàn h o, v a thu n l i khi t nộ ự ả ừ ậ ợ ấcông, v a v ng ch c khi phòng th ừ ữ ắ ủ

Nhìn vào di tích thành C Loa, ta th y có ba vòng thành khép kín, đóổ ấ

là thành n i (Ki n thành), thành trung và thành ngoài.ộ ể

+ Thành N i hình ch nh t, cao trung bình 5m so v i m t đ t, m tộ ữ ậ ớ ặ ấ ặthành r ng t 6m-12m, chân r ng t 20m-30m, chu vi 1.650mộ ừ ộ ừ

+ Thành Trung là m t vòng thành không có khuôn hình cân x ng, chuộ ứ

vi 6.500m, n i cao nh t là 10m, m t thành r ng trung bình 10m, có nămơ ấ ặ ộ

c a các hử ở ướng đông, nam, b c, tây b c và tây nam, trong đó c a đông ănắ ắ ửthông v i sông Hoàng.ớ

+ Thành Ngo i không còn hình dáng rõ ràng, chu vi h n 8.000m, caoạ ơtrung bình 3m-4m (có ch t i h n 8m).ỗ ớ ơ

M i vòng thành đ u có hào nỗ ề ước bao quanh bên ngoài, hào r ngộtrung bình t 10m đ n 30m Các vòng hào đ u thông v i nhau và thông v iừ ế ề ớ ớsông Hoàng S k t h p c a sông, hào và tự ế ợ ủ ường thành không có hình d ngạ

nh t đ nh, khi n thành nh m t mê cung Sông Hoàng đấ ị ế ư ộ ược dùng làm hàothiên nhiên cho thành Ngo i v phía Tây Nam và Nam Ph n hào còn l iạ ở ề ầ ạ

được đào sát chân tường thành t gò C t C đ n Đ m C Con hào này n iừ ộ ờ ế ầ ả ố

v i hào c a thành Trung Đ m C và Xóm Mít, ch y qua c a C ng Songớ ủ ở ầ ả ả ử ố

n i v i năm con l ch, vào vòng hào c a thành N i Thuy n bè đi l i dố ớ ạ ủ ộ ề ạ ễdàng trên ba vòng hào đ đ n trú đ u Đ m C ho c ra sông Hoàng và tể ế ậ ở ầ ả ặ ừ

đó có th t a đi kh p n i Dể ỏ ắ ơ ưới chân các lũy thành đ u có hào nề ước đểngăn c n quân đ ch, đ ng th i là đả ị ồ ờ ường giao thông th y quan tr ng n iủ ọ ố

li n các khu v c trong thành và cũng là con đề ự ường thoát ra kh i thành khiỏ

có nguy hi m Có th coi h th ng thành hào c a thành C Loa nh nh ngể ể ệ ố ủ ổ ư ữchi l u c a sông Hoàng Vào mùa nư ủ ước, khi m c nự ước sông Hoàng dâng cao,các lòng hào đ u đ y p nề ầ ắ ước V i chi u r ng t 20-30m, thuy n bè tớ ề ộ ừ ề ừsông Hoàng có th vào, ra thành m t cách d dàng.ể ộ ễ

Trong c u trúc chung c a thành C Loa còn có m t y u t khác làmấ ủ ổ ộ ế ốphong phú thêm t ng th ki n trúc này Đó là nh ng gò đ t dài ho c trònổ ể ế ữ ấ ặ

được đ p r i rác gi a các vòng thành ho c n m ngoài thành Ngo i, đắ ả ữ ặ ằ ạ ượcdân chúng g i là Đ ng Dân, Đ ng Chuông, Đ ng B n Các , lũy này đọ ố ố ố ắ ụ ượcdùng làm công s , có nhi m v c a nh ng pháo đài ti n v , ph i h p v iự ệ ụ ủ ữ ề ệ ố ợ ớthành, hào trong vi c b o v và chi n đ u.ệ ả ệ ế ấ

Các vòng tường thành C Loa có các c a khác nhau Thành N i ch mổ ử ộ ỉ ở

m t c a quay v hộ ử ề ướng nam, trông ra đình C Loa Thành Trung m b nổ ở ố

c a: c a Nam, c a B c, c a Tây B c và c a Tây Nam M i c a có m t mi uử ử ử ắ ử ắ ử ỗ ử ộ ếxây trên m t tặ ường thành - th quan coi c ng thành Riêng c a Nam, n iờ ổ ử ơhai vòng thành g p nhau và có lẽ cũng là c a chính đặ ử ược xây hai mi u haiế ởbên Thành Ngo i tuy dài và r ng nh ng cũng ch m ba c a: c a Nam, c aạ ộ ư ỉ ở ử ử ử

B c và c a Tây Nam C ba l p thành đắ ử ả ớ ược n i li n b ng m t c a l n g i làố ề ằ ộ ử ớ ọLoa Kh u phía Đông Nam Các c a còn l i c a 3 vòng thành cũng đẩ ở ử ạ ủ ược bốtrí r t khéo; không h n m cùng trên m t tr c th ng mà l ch chéo đi r tấ ề ằ ộ ụ ẳ ệ ấnhi u Do đó đề ường n i hai c a thành cùng m t hố ử ở ộ ướng đ u là m tề ộ

đường quanh co, l i có phòng ng hai bên nên gây r t nhi u tr ng iạ ụ ự ở ấ ề ở ạcho quân đ ch khi ti n đánh thành Ngoài tám c a thành trên, còn có hai c aị ế ử ử

ra b ng đằ ường th y g i là “c a nủ ọ ử ước” C a th nh t m ra hử ứ ấ ở ướng đông, n iơ

n i các dòng ch y trong thành qua c ng C a Song ra sông Hoàng C a thố ả ố ử ử ứhai dưới chân gò C t C ộ ờ

R i rác trong thành còn có m t s đ a danh khác có liên quan t i ch cả ộ ố ị ớ ứnăng quân s c a thành nh : d c Đ ng B n-tự ủ ư ọ ố ắ ương truy n là n i luy nề ơ ệcung n c a quân đ i, Ng X Đài-n i An Dỏ ủ ộ ự ạ ơ ương Vương ng i xem quânồlính t p b n cung n , Vậ ắ ỏ ườn Thuy n-là n i thuy n bè neo đ u chu n b t pề ơ ề ậ ẩ ị ậluy n th y chi n, gò C t C là n i treo lá c đ i c a Nhà nệ ủ ế ộ ờ ơ ờ ạ ủ ước Âu L c…ạ

Khi xây thành, người Vi t c đã bi t l i d ng đ a hình t nhiên, t nệ ổ ế ợ ụ ị ự ậ

d ng chi u cao c a các đ i, gò, đ p thêm đ t cho cao h n đ xây nên haiụ ề ủ ồ ắ ấ ơ ể

b c tứ ường thành phía ngoài và thành gi a, vì th hai b c tữ ế ứ ường thành này

có đường nét u n lố ượn theo đ a hình t nhiên t o thành m t vòng tị ự ạ ộ ườngkhông có hình d ng c th , do v y kho ng cách gi a hai vòng thành khôngạ ụ ể ậ ả ữ

đ u nhau Càng v phía nam hai vòng càng g n nhau, cu i cùng đề ề ầ ố ược n iố

li n, ch a m t kho ng tr ng làm c a thành (c a Tr n Nam) - l i vào chính.ề ừ ộ ả ố ử ử ấ ố[Ph l c nh 1; Tr 29]ụ ụ ả

Ch t li u ch y u dùng đ xây thành là đ t, sau đó là đá và g m v ấ ệ ủ ế ể ấ ố ỡ

Đá được dùng đ kè cho chân thành để ược v ng ch c [Ph l c nh 2; Tr.ữ ắ ụ ụ ả30] Các đo n thành ven sông, ven đ m đạ ầ ược kè nhi u đá h n các đo nề ơ ạkhác Đá kè là lo i đá t ng l n và đá cu i đạ ả ớ ộ ược ch t i t các mi n khácở ớ ừ ề

đ n Xen gi a đám đ t đá là nh ng l p g m đế ữ ấ ữ ớ ố ượ ảc r i dày m ng khác nhau,ỏnhi u nh t là chân thành và rìa thành đ ch ng s t l ề ấ ở ể ố ụ ở

Thành được xây theo phương pháp đào đ t đ n đâu, khoét hào đ nấ ế ế

đó, thành đ p đ n đâu, lũy xây đ n đó M t ngoài lũy, d c th ng đ ng, m tắ ế ế ặ ố ẳ ứ ặtrong thoãi đ ngoài đánh vào thì khó, trong đánh ra thì d Lũy cao trungể ễbình t 4m-5m, có ch cao đ n 8m-12m Chân lũy r ng 20m-30m, m t lũyừ ỗ ế ộ ặ