Tìm hiểu hành động ngôn ngữ thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi giai đoạn 19301945 (Luận văn thạc sĩ)

Tìm hiểu hành động ngôn ngữ thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi giai đoạn 19301945 (Luận văn thạc sĩ)Tìm hiểu hành động ngôn ngữ thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi giai đoạn 19301945 (Luận văn thạc sĩ)Tìm hiểu hành động ngôn ngữ thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi giai đoạn 19301945 (Luận văn thạc sĩ)Tìm hiểu hành động ngôn ngữ thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi giai đoạn 19301945 (Luận văn thạc sĩ)Tìm hiểu hành động ngôn ngữ thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi giai đoạn 19301945 (Luận văn thạc sĩ)Tìm hiểu hành động ngôn ngữ thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi giai đoạn 19301945 (Luận văn thạc sĩ)Tìm hiểu hành động ngôn ngữ thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi giai đoạn 19301945 (Luận văn thạc sĩ)Tìm hiểu hành động ngôn ngữ thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi giai đoạn 19301945 (Luận văn thạc sĩ)

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐOÀN QUANG HUÂN

TÌM HIỂU HÀNH ĐỘNG NGÔN NGỮ

THUỘC LỚP ĐIỀU KHIỂN CỦA NHÂN VẬT NÔNG DÂN

TRONG MỘT SỐ TÁC PHẨM VĂN XUÔI

GIAI ĐOẠN 1930 - 1945

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM

THÁI NGUYÊN - 2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐOÀN QUANG HUÂN

TÌM HIỂU HÀNH ĐỘNG NGÔN NGỮ

THUỘC LỚP ĐIỀU KHIỂN CỦA NHÂN VẬT NÔNG DÂN

TRONG MỘT SỐ TÁC PHẨM VĂN XUÔI

GIAI ĐOẠN 1930 - 1945

Chuyên ngành: Ngôn ngữ Việt Nam

Mã ngành: 60 22 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Văn Lộc

THÁI NGUYÊN - 2017

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu khảo sát, thống kê, nghiên cứu, kết luận trong luận văn là trung thực và chưa từng công bố

ở bất kì công trình nào khác

Tác giả

Đoàn Quang Huân

ii

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến PGS.TS Nguyễn Văn Lộc, thầy đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để tôi có thể hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Luận văn này là kết quả của một quá trình học tập và nghiên cứu Vì vậy, tôi xin chân thành cảm ơn đến những người thầy, người cô đã giảng dạy các chuyên đề cao học cho lớp Ngôn ngữ K23 (2015 - 2017) tại trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè, người thân đã luôn ủng hộ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2017

Tác giả luận văn

Đoàn Quang Huân

iii

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 2

3 Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu 6

4 Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu 8

5 Phương pháp nghiên cứu 8

6 Bố cục của luận văn 9

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 10

1.1 Lí thuyết về hành động ngôn ngữ 10

1.1.1 Khái niệm hành động ngôn ngữ 10

1.1.2 Phân loại các hành động ở lời 11

1.1.3 Phát ngôn ngữ vi, biểu thức ngữ vi, động từ ngữ vi 17

1.1.4 Một số dấu hiệu đánh dấu hành động ở lời 20

1.1.5 Hành động ở lời trực tiếp và hành động ở lời gián tiếp 23

1.2 Khái quát về hành động ở lời cầu khiến 24

1.2.1 Khái niệm hành động cầu khiến (điều khiển) 24

1.2.2 Phân loại hành động cầu khiến tiếng Việt 26

1.2.3 Đặc điểm của hành động cầu khiến tiếng Việt 28

1.3 Sơ lược về lí thuyết hội thoại 32

1.3.1 Khái niệm hội thoại 32

1.3.2 Khái niệm chủ ngôn và tiếp ngôn 33

1.3.3 Các qui tắc hội thoại 33

1.3.4 Các biện pháp làm giảm hiệu lực đe dọa thể diện của người nghe 34

iv

1.4 Vài nét về văn xuôi Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945 35

1.4.1 Sơ lược về lịch sử xã hội Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945 35

1.4.2 Tình hình văn học 35

1.4.3 Một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu 36

1.5 Tiểu kết 37

Chương 2 HÀNH ĐỘNG ĐIỀU KHIỂN CỦA NHÂN VẬT NÔNG DÂN TRONG VĂN XUÔI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1930 - 1945 NHÌN TỪ LÍ THUYẾT HÀNH ĐỘNG NGÔN NGỮ 38

2.1 Phân loại và miêu tả các hành động điều khiển trong một số tác phẩm văn xuôi Việt Nam, giai đoạn 1930 - 1945 38

2.1.1 Kết quả thống kê và tiêu chí phân loại 39

2.1.2 Miêu tả các kiểu hành động điều khiển trong một số tác phẩm văn xuôi Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945 39

2.2 Tiểu kết 72

Chương 3 HÀNH ĐỘNG NGÔN NGỮ THUỘC LỚP ĐIỀU KHIỂN CỦA NHÂN VẬT NÔNG DÂN TRONG VĂN XUÔI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1930 - 1945 NHÌN TỪ LÍ THUYẾT HỘI THOẠI 74

3.1 Tiếp ngôn của các hành động ở lời thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi Việt Nam, giai đoạn 1930 - 1945 74

3.1.1 Tiếp ngôn của các hành động lớp điều khiển nhìn từ phương diện thành phần giai cấp và vị thế xã hội 74

3.1.2 Tiếp ngôn với các hành động ở lời lớp điều khiển 87

3.2 Các hành động ở lời thuộc lớp điều khiển trong các tác phẩm đã khảo sát với vấn đề lịch sự trong hội thoại 95

3.2.1 Dẫn nhập 95

3.2.2 Các phương thức thể hiện tính lịch sự trong các hành động lớp điều khiển đã thống kê 97

3.3 Tiểu kết 104

KẾT LUẬN 106

TÀI LIỆU THAM KHẢO 109 PHỤ LỤC

v

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Bảng tổng kết số lượng và tỉ lệ % của các hành động ở lời thuộc

nhóm điều khiển đã thống kê: 1610 52

Bảng 2.2 Bảng tổng kết các hành động ở lời lớp điều khiển theo ngữ liệu thống kê 53

Bảng 2.3 Bảng tổng kết các hành động cầu khiến có cấu tạo 4 thành tố 55

Bảng 2.4 Tỉ lệ % tính theo số hành động điều khiển có cấu tạo ba thành tố 57

Bảng 2.5 Tỉ lệ % tính theosố tư liệu thống kê 57

Bảng 2.6 Bảng tổng kết kiểu động điều khiển có cấu tạo hai thành tố 58

Bảng 2.7 Bảng tổng kết kiểu động điều khiển có cấu tạo một thành tố 60

Bảng 2.8 Tổng kết các kiểu tiếp ngôn theo cấu tạo hình thức 60

Bảng 2.9 Tác phẩm Tắt đèn 61

Bảng 2.10 Tác phẩm Bước đường cùng 61

Bảng 2.11 Tác phẩm của Nam Cao 61

Bảng 2.12 Bảng tổng kết các kiểu hành động điều khiển theo mối quan hệ của BTNV và PNNV 64

Bảng 2.13 Số lượng và tỉ lệ phần trăm của hai kiểu hành động điều khiển được phân loại theo tiêu chí phát ngôn ngữ vi có mặt hay vắng mặt động từ ngữ vi 66

Bảng 2.14 Bảng tổng kếthành động điều khiển được dùng theo lối gián tiếp hay trực tiếp 70

Bảng 2.15 Bảng tổng kết khái quát về các kiểu hành động điều khiển theo tiêu chí ý nghĩa cầu, khiến 71

Bảng 3.1 Bảng tổng kết tiếp ngôn là nhân vật thuộc giai cấp thống trị 77

Bảng 3.2 Bảng tổng kết các tiếp ngôn không có quan hệ thân tộc và cùng giai cấp với chủ ngôn 81

vi

Bảng 3.3: Tiếp ngôn có quan hệ thân tộc và cùng giai cấp với chủ ngôn 84 Bảng 3.4 Bảng tổng kết các kiểu tiếp ngôn (Sp2) cùng giai cấp với chủ

ngôn (Sp1) 85 Bảng 3.5 Bảng tổng kết các kiểu tiếp ngôn xét theo thành phần giai cấp 86 Bảng 3.6 Bảng tổng kết các kiểu tiếp ngôn xét theo vị thế xã hội 86 Bảng 3.7 Bảng tổng kết về các kiểu tiếp ngôn của hành động điều khiển

xét từ phương diện vị thế xã hội với hành động ở lời 88 Bảng 3.8 Bảng tổng kết các kiểu tiếp ngôn và các hành động ngôn trung

mang ý nghĩa cầu hay khiến 93 Bảng 3.9 Bảng tổng kết các kiểu tiếp ngôn và các hành động ngôn trung

mang ý nghĩa cầu hay khiến 93

các nhóm hành động ngôn ngữ, trong đó có hành động điều khiển (có tác giả gọi là hành động cầu khiến) Song, có thể nói rằng đến nay chưa có một công trình nào nghiên

cứu hành động điều khiển của nhân vật nông dân trong văn xuôi Việt Nam, giai đoạn

1930 - 1945 một cách công phu, bài bản

Văn học Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945 đã có những đóng góp đáng kể trong lịch sử văn học nước nhà Sự đóng góp ở đây không chỉ thể hiện ở xu hướng chọn đề tài, ở sự phản ánh trung thực lịch sử xã hội và cách mạng Việt Nam giai đoạn này mà còn thể hiện ở phong cách nghệ thuật độc đáo qua ngôn ngữ nhân vật, trong đó hành động ngôn từ là một biểu hiện

1.2 Lí do chủ quan

Là một giáo viên giảng dạy văn học trong nhà trường phổ thông, thiết nghĩ muốn hiểu được lịch sử xã hội Việt Nam, hiểu được con người Việt Nam thuộc các tầng lớp khác nhau trong giai đoạn xã hội Việt Nam phân chia giai cấp, không thể không nghiên

cứu ngôn ngữ của họ Vì vậy, chọn đề tàiTìm hiểu hành động ngôn ngữ thuộc lớp điều khiển của nhân vật nông dân trong một số tác phẩm văn xuôi, giai đoạn 1930

- 1945để nghiên cứu, người viết một mặt muốn làm rõ thêm hành động lớp điều khiển

được dùng trong văn xuôi Việt Nam như thế nào, mặt khác muốn tìm hiểu đặc điểm ngôn ngữ của nhân vật nông dân, những con người đại diện cho tầng lớp bị trị trong giai đoạn lịch sử này Từ đó giúp người đọc hiểu thêm về ngôn ngữ và xã hội Việt Nam trong thời kì có sự phân chia giai cấp

Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn full