Tổng quan Sông Hương là con sông chảy qua thành phố Huế ở tỉnh Thừa Thiên Huế.Sông Hương là một món quà vô giá của thiên nhiên dành cho Huế và từ lâu đã trởthành biểu tượng của Huế.. Tuy
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỪA THIÊN HUẾ PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ HUẾ
TRƯỜNG THCS NGUYỄN CHÍ DIỂU
-ĐỊA CHỈ TRƯỜNG: 11 ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HUẾ
ĐIỆN THOẠI: 054 3 824 223
BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG
Trang 2Cuộc thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn dành cho học sinh trung học
- Sở Giáo dục và Đào tạo: tỉnh Thừa Thiên Huế
- Phòng Giáo dục và Đào tạo: thành phố Huế
- Trường: Trung học cơ sở Nguyễn Chí Diểu
- Địa chỉ: 11 Đống Đa - thành phố Huế
- Điện thoại: 054 3 824 223
- Email:
- Thông tin về thí sinh:
Họ và tên: Phan Thụy Thuần Nhiên
Ngày sinh: 16/12/2004
Lớp: 7/2
Trang 31 Tên tình huống:
GIẢI PHÁP ĐỂ SÔNG HƯƠNG TRỞ THÀNH DÒNG SÔNG ĐẸP, THƠMỘNG NHẤT VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
2 Mục tiêu giải quyết tình huống
- Nêu được các giải pháp làm cho dòng sông Hương trở nên đẹp, thơ mộng nhấtViệt Nam và thế giới
- Nêu cao tinh thần tự hào về quê hương, đất nước của học sinh và mọi người dân
- Tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức và khuyến khích sự tham gia của cộngđồng (đặc biệt là học sinh) trong việc giữ gìn, bảo vệ nguồn nước và môi trườngthiên nhiên, cảnh quan hai bên bờ sông Hương
- Góp phần cải thiện đời sống, tạo việc làm cho một bộ phận dân cư ở Huế - đặcbiệt là dân cư hai bên bờ sông Hương
- Nâng cao chất lượng du lịch nhằm quảng bá, thu hút khách du lịch trong và ngoàinước đến tham quan Huế - Việt Nam ngày càng nhiều hơn
- Góp phần làm cho sông Hương trở thành dòng sông kiểu mẫu ở Việt Nam và thếgiới
3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống
3.1 Tổng quan
Sông Hương là con sông chảy qua thành phố Huế ở tỉnh Thừa Thiên Huế.Sông Hương là một món quà vô giá của thiên nhiên dành cho Huế và từ lâu đã trởthành biểu tượng của Huế Sông Hương nổi tiếng bởi vẻ đẹp trong xanh và thơmộng của nó Tuy nhiên trong những năm gần đây, do chịu nhiều tác động từ yếu tố
tự nhiên và con người làm cho sông Hương dần trở nên ô nhiễm và đang mất dần
vẻ đẹp trong xanh của nó Hơn nữa việc khai thác sử dụng dòng sông phục vụ kinh
tế và du lịch vẫn chưa mang tính tổng thể để vẫn giữ gìn được vẻ đẹp tự nhiên củadòng sông nhưng đồng thời khai thác được tối đa các tiềm năng vốn có của nó Vìthế cần có các giải pháp hợp lý để sông Hương trở thành dòng sông đẹp, thơ mộng
và nổi tiếng nhất Việt Nam và thế giới Qua đó mọi người dân, đặc biệt là các họcsinh có thể hiểu biết và tự hào về quê hương đất nước của mình
Trang 43.2 Các kiến thức liên quan đến tình huống
- Môn Địa lý:
Sử dụng kiến thức địa lý địa phương (Địa lý Việt Nam) để nghiên cứu, tìmhiểu và nắm rõ vị trí địa lý của sông Hương và các hiện tượng bó dòng, sạt lở, bồiđắp,
- Môn Lịch sử:
Nghiên cứu kĩ tài liệu giáo dục địa phương cấp tiểu học và trung học cơ sở
để tìm hiểu và nắm rõ tình hình lịch sử địa phương
- Môn Toán học:
Sử dụng kiến thức về thống kê (Toán 7) để thu thập và thống kê số liệu điềutra học sinh; phân tích, thống kê và tổng hợp các dữ liệu liên quan đến ô nhiễmnguồn nước trên sông Hương
- Môn Ngữ văn:
Sử dụng kiến thức về văn biểu cảm, văn nghị luận và thơ văn dân gian ViệtNam (Ngữ Văn 7) để làm bài thuyết trình và viết thơ, văn, bài báo để tuyên truyền
- Môn Giáo dục Công dân:
Sử dụng kiến thức về bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên (GDCD 7)
để tìm hiểu các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước và tuyên truyền giáodục ý thức bảo vệ, giữ gìn môi trường dòng sông; nâng cao lòng tự hào về quêhương đất nước
- Môn Tin học:
Sử dụng kiến thức về Internet, soạn thảo văn bản (Tin học 6) và bảng tínhđiện tử (Tin học 7) để lập bảng xử lý số liệu thống kê, trình bày văn bản và tìmkiếm thông tin trên mạng Internet nhằm làm bài báo cáo thuyết trình tuyên truyềnquảng bá cảnh đẹp sông Hương
- Môn Âm nhạc và Mỹ thuật:
Sử dụng kiến thức về âm nhạc dân gian xứ Huế và kĩ thuật vẽ tranh phongcảnh để hiểu biết thêm về các bài hát liên quan đến sông Hương và các yếu tố thẩm
mỹ về cảnh quan hai bên bờ sông
Trang 54 Giải pháp giải quyết tình huống
* Giải pháp 1:
Thực tế, sông Hương đang ngày càng mất đi vẻ trong xanh cũng như nét đẹp
tự nhiên vốn có của nó do các công trình xây dựng chưa hợp lý như xây dựng bờ kèquá nhiều, các công trình cảnh quan bố trí chưa hợp lý Vì thế cần nghiên cứu xâydựng kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông một cách hợp lý, khoa học để đảm bảocác công trình hai bên bờ sông bố trí hài hòa, đẹp tự nhiên; việc xây dựng các bờ kèchống sạt lở cũng cần nghiên cứu kĩ đảm bảo an toàn nhưng đồng thời không tạonên một dòng sông bê tông hóa và gây ra hiện tượng bó dòng làm cho dòng sôngmất đi vẻ đẹp tự nhiên vốn có của nó
* Giải pháp 2:
Việc khai thác cát sạn và việc xây dựng các hồ thủy điện, các dự án làmđường và nạn chặt phá rừng bừa bãi ở thượng nguồn sông Hương cũng đã dẫn đếnhiện tượng dòng sông đang ngày càng đục hơn so với trước đây và thời gian lắngđọng cũng lâu hơn Do đó cần có giải pháp đồng bộ từ phía chính quyền và các banngành như tổ chức đấu thầu khai thác cát sạn trên sông cho một công ty duy nhất cótiềm năng với các ràng buộc về pháp lý Như vậy công ty này sẽ bao quát toàn bộviệc khai thác cát sạn trên sông và tổ chức khai thác một cách hợp lý đồng thời đảmbảo đúng pháp luật và không ảnh hưởng đến chất lượng dòng sông
Trang 6sông Hương ở Huế Bên cạnh đó cải tạo khu vực cồn Hến, cồn Giã Viên thành khu
du lịch sinh thái để tạo điểm dừng cho du khách khi tham quan khám phá trên sông
* Giải pháp 5:
Du lịch trên sông Hương bằng thuyền rồng đã trở nên quá cồng kềnh và tốnkém đối với các nhóm du khách nhỏ (từ 2 đến 5 người) Với mô hình xích lô dulịch kiểu mẫu của Nghiệp đoàn xích lô du lịch Thừa Thiên Huế phần nào đã thànhcông mang đến một sự văn minh trong du lịch và một phương tiện thú vị cho dukhách Nên chăng hình thành mô hình thuyền độc mộc du lịch trên sông do Nghiệpđoàn du thuyền du lịch quản lý cho phép kinh doanh, cho thuê thuyền độc mộc để
du khách tự chèo thuyền trên sông; giúp du khách có thể khám phá một cách trựctiếp vẻ đẹp tự nhiên đầy thơ mộng của dòng sông từ thượng nguồn cho đến hạ lưu.Đây sẽ là điểm nhấn mới trong du lịch sông nước ở Thừa Thiên Huế
* Giải pháp 6:
Vận động, tuyên truyền mọi người chung tay xây dựng và bảo vệ sôngHương luôn trong xanh, đẹp và thơ mộng; có ý thức giữ gìn môi trường nước vàhai bên bờ sông, không xả rác, nước thải chưa qua xử lý trực tiếp xuống dòng sông
để bảo vệ dòng sông luôn xanh sạch đẹp như vẻ đẹp tự nhiên vốn có của nó
Cung cấp số điện thoại đường dây nóng của các cơ quan chức năng cho cáctrường học và mọi người dân để mọi người có thể thông báo các hành vi vi phạmpháp luật kịp thời
- Phát động các cuộc thi vẽ tranh và treo trong sân trường các tranh tuyêntruyền cổ động với nội dung lên án các hành động xả rác, phá hoại nguồn nước vàcác hành động bảo vệ nguồn nước, môi trường cảnh quan hai bên bờ sông Hương
để học sinh có ý thức thường xuyên trong việc bảo vệ sông Hương nói riêng và môitrường nguồn nước nói chung
Trang 7* Giải pháp 8:
Tổ chức ngoại khóa ngoài giờ lên lớp cho học sinh để tìm hiểu, khám phá rõhơn về sông Hương và lịch sử địa phương nhằm nâng cao lòng yêu quê hương đấtnước, lòng tự hào dân tộc
Tổ chức ngoại khóa văn học để tìm hiểu và sáng tác các bài văn, bài thơ cangợi về vẻ đẹp dòng sông Hương, qua đó đăng tải các bài viết này lên các báo, cáctrang web cá nhân hoặc cộng đồng để giới thiệu, quảng bá sông Hương đến vớikhách du lịch mọi miền trên đất nước và thế giới
5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống
5.1 Quá trình thực hiện
5.1.1 Tìm hiểu về sông Hương.
Sông Hương hay Hương Giang là con sông chảy qua thành phố Huế thuộctỉnh Thừa Thiên Huế, miền Trung Việt Nam Sông có nhiều tên gọi: Lô Dung,Linh, Dinh, Kim Trà, Hương Có truyền thuyết nói rằng, sở dĩ đó gọi là sôngHương bởi tại đầu nguồn sông có nhiều giống cỏ Thạch Xương Bồ đưa mùihương vào dòng nước Bởi thế sông Hương không chỉ đẹp mà nước sông cònthơm nữa Nhưng cũng có người cho rằng tên Hương của sông là gọi theo địadanh - sông chảy qua huyện Hương Trà (trước là Kim Trà) nên mới mang tênnày
Bản đồ sông Hương
Trang 8Sông Hương có hai nguồn chính và đều bắt nguồn từ dãy núi Trường Sơn.Dòng chính là nhánh Tả Trạch dài khoảng 67 km, bắt nguồn từ dãy Trường SơnĐông, ven khu vực vườn quốc gia Bạch Mã chảy theo hướng Tây Bắc với 55 thácnước hùng vĩ, qua thị trấn Nam Đông rồi sau đó hợp lưu với nhánh Hữu Trạch tạingã ba Bằng Lãng (khoảng 3 km về phía bắc khu vực lăng Minh Mạng) NhánhHữu Trạch dài khoảng 60 km là dòng phụ, chảy theo hướng Bắc, qua 14 thác nguyhiểm và vượt qua phà Tuần để tới ngã ba Bằng Lãng, nơi hai dòng này gặp nhau vàtạo nên sông Hương Kể từ ngã ba Bằng Lãng về đến biển dòng sông trở nênrộng rãi, nước chảy hiền hòa Quanh năm trừ những ngày lũ lụt nước sông đềuxanh biếc.
Sông Hương đoạn ngã ba Bằng Lãng
Sông Hương không dài, toàn bộ dòng sông chỉ 100 km Còn tính riêngđoạn sông chính được gọi là sông Hương chỉ dài khoảng 33 km và chảy rấtchậm (bởi vì mực nước sông không cao hơn mấy so với mực nước biển) Từ ngã
ba Bằng Lãng, sông Hương nhẹ nhàng, chậm rãi chảy qua các làng mạc trùphú của vùng ngoại vi Huế, đi vào giữa lòng thành phố, rồi tiếp tục uốn lượnqua các miền quê ở hạ lưu trước khi ra biển Ở đoạn sông chính này, sôngHương có một số chi lưu quan trọng như sông Bạch Yến; sông Kim Long (khixây dựng Kinh thành Huế đầu thế kỷ XIX, sông này đã bị chặn lấp, nay thoáihóa hoàn toàn và có tục danh là sông Lấp, đoạn chảy trong Kinh thành được
Trang 9cải tạo thành sông Ngự Hà); sông Lợi Nông; sông Thiên Lộc; sông Kẻ Vạn;sông Đông Ba; trong đó có một số con sông đào nhằm mục đích bảo vệKinh thành hoặc tưới tiêu cho nông nghiệp Ở hạ lưu, sông Hương hội nhậpvới sông Bồ (tại ngã ba Sình) và sông Ô Lâu (tại phá Tam Giang) trước khi đổ
ra biển
Sông Ngự Hà trong Kinh thành Huế
Đối với kiến trúc đô thị Huế, sông Hương có ý nghĩa đặc biệt quantrọng Từ thủ phủ Kim Long (1630-1687) đến các đô thị tiền thân của Huếngày nay như thủ phủ Phú Xuân (1687-1712), Đô thành Phú Xuân (1738-1775), Kinh đô Phú Xuân thời Tây Sơn (1788-1801) đều lấy sông Hương làmtrục chính để quy hoạch và xây dựng đô thị Sông Hương còn được làm “MinhĐường” làm tuyến hào tự nhiên che chở Kinh Thành Huế, tuyến giao thôngtrọng yếu để từ Huế lên Tây xuống Đông và đi mọi miền đất nước
Sông Hương phía trước Phu Văn Lâu
Trang 10Hoàng hôn trên sông Hương
Sông Hương là con sông gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa củangười Huế Các hình thức sinh hoạt văn hóa truyền thống như nghe ca Huếtrên sông, đua thuyền, thả đèn đến nay vẫn được bảo lưu khá nguyên vẹn.Sông Hương cũng là dòng sông gắn liền với thi ca, nhạc họa Nhiều bài thơ,nhiều bức tranh, nhiều tranh ảnh, nhiều bài hát nổi tiếng đã lấy dòng sông nàylàm nguồn cảm hứng sáng tác như:
“Hương giang nhất phiến nguyệt
Kim cổ hứa đa sầu”
(Đại thi hào Nguyễn Du)
Kim cổ sầu vấn vương”
Hay: Sông Hương hóa rượu ta đến uống
Ta tỉnh, đền đài ngả nghiêng say …
(Nhà thơ Bùi Giáng)
Dòng nước sông Hương chảy lặng lờ
Ngàn thông núi Ngự đứng như mơ
Gió cầu vương áo nàng tôn nữ
Quai lỏng nghiêng vành chiếc nón thơ.
(Nhà thơ Đông Hồ)
Trang 11Bến chợ Đông Ba tiếng gà gáy sáng,
Bên làng Thọ Lộc tiếng trống sang canh,
Giữa sông Hương tiếng sóng khuynh thành,
Đêm khuya một chiếc thuyền tình ngửa nghiêng.
(Nhà thơ Ưng Bình Thúc Giạ Thị)Cùng với núi Ngự Bình, sông Hương đã, đang và sẽ mãi mãi là biểutượng của Huế
5.1.2 Tìm hiểu các tác động từ thiên nhiên và con người gây ảnh hưởng đến sông Hương.
a Tác động từ thiên nhiên
Sông Hương giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển dânsinh, kinh tế, xã hội của tỉnh Thừa Thiên Huế Nhưng đây cũng là nơi rất dễ bị ảnhhưởng và nhạy cảm với thiên tai và các tác động của biến đổi khí hậu Những nămgần đây, tỉnh Thừa Thiên Huế và lưu vực sông Hương đã chịu tác động và ảnhhưởng của nhiều trận thiên tai như bão lớn, mưa to, lũ lụt và hạn hán với cường độ
và tần suất tăng lên đáng kể, gây ra những thiệt hại lớn về kinh tế - xã hội, ảnhhưởng nghiêm trọng đến môi trường ở hạ lưu, đến di sản thế giới, gây tổn thất vềtài sản và cuộc sống của người dân
Lũ lụt trên sông Hương
Trang 12Lưu vực sông Hương là một vùng thường xuyên có mưa lũ lớn của nước ta.Trung bình cứ 10 năm lại xảy ra một trận lũ lớn xuất hiện vào tháng 10, tháng 11với tần suất ngày càng tăng Mưa lũ có sức tàn phá ngày càng khốc liệt, hủy hoạitính mạng và tài sản của nhân dân, các cơ sở hạ tầng, các công trình kiến trúc vănhóa lịch sử của vùng di sản văn hóa của nhân loại này
Bão và áp thấp nhiệt đới là thiên tai cũng gây ảnh hưởng nặng nề nhất đếnvùng lưu vực sông Hương, gây ra hậu quả nghiêm trọng phải mất nhiều năm mớikhắc phục được Hầu hết các khu vực, các ngành và các lĩnh vực đều bị ảnh hưởngcủa bão Do biến đổi khí hậu, tình hình bão và áp thấp nhiệt đới sẽ xuất hiện nhiềuhơn và tần suất cũng tăng lên đòi hỏi phải gia cố cấu trúc hoặc xây dựng hệ thống
đê kiên cố hơn, chi phí lớn hơn Nhiệt độ nước tăng có thể dẫn đến việc thay đổiphân tầng nhiệt theo chiều sâu cột nước, cũng gây ảnh hưởng môi trường sống thủysinh Tăng nhiệt độ nước vùng ven bờ còn dẫn đến tăng lắng đọng các chất khoáng
và hữu cơ, điều này có thể gây ảnh hưởng đến chuỗi thức ăn và giảm sản lượngcũng như chất lượng của các loài thủy sản Ngược lại, vào mùa mưa khi lượng mưatăng cao, nồng độ muối ở khu vực ven bờ có thể bị giảm từ 10 - 20% trong một giaiđoạn dài Vì thế, một số loài thủy sinh vùng nước lợ, đặc biệt là các loài nhuyễn thể
vỏ kép (ngao, sò ) có thể chết hàng loạt do nồng độ muối loãng
Nước lũ tràn qua Đập Đá, Huế
Trang 13b Tác động từ con người
Sông Hương đóng vai trò hết sức quan trọng đối với đời sống kinh tế - xã hộicủa tỉnh, là nguồn cung cấp nước quan trọng cho hầu hết các ngành kinh tế, cáchoạt động sản xuất, sinh hoạt của người dân Thừa Thiên - Huế… Nhưng, do điềukiện tự nhiên như địa hình, khí hậu phức tạp nên sông Hương cũng tiềm ẩn nhữngrủi ro như lũ lụt, hạn hán… gây thiệt hại về tài sản và tính mạng của người dân.Nhằm hạn chế những thiệt hại do lũ lụt, hạn hán gây ra, bảo đảm sự phát triểnkinh tế - xã hội bền vững, trên sông Hương đã và đang được xây dựng nhiều côngtrình tưới tiêu, các công trình thủy điện, xây dựng các bờ kè chống xói lở đất, Tuynhiên, bên cạnh việc mang lại những lợi ích kinh tế - dân sinh, thì các công trình đócũng gây ra những thay đổi khôn lường về điều kiện tự nhiên và môi trường trênlưu vực sông Cụ thể:
- Làm ảnh hưởng chất lượng nước sông Hương, thay đổi chế độ dòng chảytrong sông, gây ra hiện tượng bó dòng, xói cục bộ ở những đoạn sông có côngtrình
- Việc chặn dòng sẽ làm suy giảm đa dạng sinh học trên toàn lưu vực, mấtrừng đầu nguồn, làm cạn kiệt nguồn đất canh tác, nguy cơ mặn hóa đầm phá TamGiang - Cầu Hai
- Gây ô nhiễm môi trường, suy thoái cảnh quan ngày càng gia tăng trên lưuvực, gây lo lắng cho nhân dân và chính quyền địa phương về tình trạng mất an toàncủa các hồ chứa
Sạt lở đất ở thượng nguồn sông Hương
Trang 14Ngày nay, nhu cầu phát triển kinh tế nhanh với mục tiêu lợi nhuận cao, conngười đã lờ đi các tác động ảnh hưởng đến các nhân tố tự nhiên và môi trường mộtcách trực tiếp hoặc gián tiếp Đặc biệt là tình trạng chặt phá rừng phòng hộ ởthượng nguồn sông Hương để trồng rừng kinh tế và việc khai thác cát sạn bừa bãi
đã làm cho môi trường nước bị ô nhiễm ngày càng trầm trọng hơn
Khai thác cát sạn trên sông Hương
Sự gia tăng dân số quá nhanh là nguyên nhân chính gây áp lực lên nguồnnước Vì nhu cầu nước cho phát triển nông nghiệp để gia tăng lương thực thựcphẩm, phát triển công nghiệp để gia tăng hàng hóa và gia tăng thêm nhiều hìnhthức dịch vụ…
Người dân sinh hoạt trực tiếp trên sông Hương