Sau khi thành làp Phàt giào HPKS 1944, tu nàm 1947 TÓ su Minh Dàng Quang dà thu nhàn nhiéu de tu, tiép tue md rdng hoàng boa Phàt phàp eùa minh.. Càc nghién cùu này khdng de càp cu thè d
Trang 1HIÉN DAI HÓA CÙA PHÀT GIÀO VIÈT NAM
• • • •
NHÌN TU QUAN DIÉM PHÀT GIÀO HE PHÀI KHÀT SÌ
Tanaka Hironori
1 He phài Khàt sì là Phàt giào nhu- the nào?
/ / Tò su Minh Bang Quang
Nàm 1944 TÒ su Minh Dàng Quang sàng làp Dao Phàt Khàt sì Viél Nam (He phài Khàt sT - HPKS) Vi eó il lai liéu nghién cùu ve fiéu su eùa TÒ su Minh Dàng Quang, nén ehùng la khdng thè biét duge tudng tàn vi Ngài, nhung Iheo nghién cùu eùa Hàn Òn (2001), Thich Hanh Thành (2006) va Thich Giàe Duyén (2010), ehùng
la biét rd Td su Minh Dàng Quang là ngudi nhu thi nào
Theo càc nghién cùu dd, TÒ su Minh Dàng Quang Ibi danh là Nguyén Thành Dal, sinh ngày 26 thàng 9 nàm 1923 lai làng Phù Hau, long Bình Phù, quàn Tarn Bình, linh Vmh Long (nay là àp 6, xa Llàu Lde, huyén Tarn Bình, tinh VTnh Long) Thàn màu - cu bà Pham Thj Nhàn - qua ddi vi ehùng benh tim sau khi sinh dng duge 10 thàng Tu dd, dng duge bà ngoai nudi dudng Nàm lén 3 tuoi, thàn phu - cu dng Nguyén Tdn Hiéu - di bude nùa va dng duge k l màu Ha Thj Song tilp tue nudi dirdng Tu khi edn nhd, dng dà rat thdng minh va ed Idng thuong ngudi, àn chay theo thàn phu va niém kinh cùng Phàt mdi Idi
Nàm 1938, Ngài 15 ludi, qua Campuchia tu hgc theo Phàt giào Nam Tdng (Theravada), gap mot nhà su ngudi Viél lai Campuchia, va d vdi thày duge khoàng
3 nàm Nàm 1941, Ngài trd ve qué rdi lén Sài Gdn, sau dd vàng Idi thàn phu kit hdn vdi bà Kim Hué Bà Kim Hué sinh duge mot ngudi con gài, lén là Kim Lién, nhung sau vài thàng sinh con, bà làm bénh va qua ddi Cd con gài cùng chi song duge din nàm 3 ludi Do dd Ngài quyét djnh xuàt già Hai nàm sau, Ngài duge Due A Di Dà mdng diém ùng hién dilm boa, thg ky phàp danh Minh Dàng Quang Sau khi thành làp Phàt giào HPKS (1944), tu nàm 1947 TÓ su Minh Dàng Quang dà thu nhàn nhiéu de tu, tiép tue md rdng hoàng boa Phàt phàp eùa minh Giào doàn TÓ su Minh Dàng Quang boat dòng ehù yéu là mién Tày Nam Bg Vùa boat dgng hoàng boa, TÓ
Truòng Dai hgc Ngoai ngiì Tokyo, Nhàt Bàn
Trang 2VIÉT NAM HOC - KY YÉU HQI THÀO QUÓC TÉ LÀN THIJ TU
su Minh Dàng Quang vùa viél giào ly eùa HPKS "Chon ly" Bg Chon ly eùa Td su gdm ed 69 chuong, tal eà de lù va fin dd dge giào ly này de hiéu ve Phàt phàp
Td su Minh Dàng Quang vién tjeh nàm 1954, lue là lù khi td su HPKS cài bude hành dao cho dén lue lù tran chi khoàng 10 nàm, nhung giào doàn HPKS vàn phàt Irién Idn manh là nhd vào boat dgng hoàng boa tich cye eùa de lù sau khi Td
su qua ddi
Trong eàe Iruyén Ihuyél bay nghién cùu Irudc day, cudc ddi Td su Minh Dang Quang duge miéu là gàn gidng nhu cudc ddi Due Phàt, dae biét là khi Due Phàt xuàt già va giàe ngd Vi vày, ngudi la cho ràng liéu su này àn du ràng Phàt giào eùa
Td su Minh Dàng Quang là "Phàt giào trd lai ihdi dai Due Phàt"
1.2 Phàt giào eùa Tò su Minh Bang Quang
Càc nghién cùu ve HPKS déu cho ràng HPKS là Phàt giào "dung hgp" hai dudng Idi Nam Tdng va Bàe Tdng Càc nghién cùu này khdng de càp cu thè dén yéu td dàc trung eùa "dung hgp", lue là khdng xem xél ve giào ly HPKS nhin lù quan diém Phàt giào hgc, ma chi phàn lieh ve quan he giùa bình thành tu tudng ciia
Td su Minh Dàng Quang va boi cành xà bòi mién Tày Nam Bg Viél Nam
Vào Ihdi HPKS vira xuàt hien, mién Nam Viél Nam vàn edn là vùng dal nàm trong Lién bang Dòng Duang va chiù sy kiém soàt Iryc tiép eùa Ihyc dàn Phàp Dàc biét d vùng Dóng bang sdiig Cùu Long eùa mién Nam Vici Nam, lue bay gid xuàt hién rat nhiéu càc Tdn giào indi nhu dao Hòa Hào, dao Cao Dai Hon nùa, d vùng dal này Phàt giào Nani Tdng gàn nhu dà duge dòng bào dàn toc Kha me sùng bài Vi thè sau khi HPKS duge thành làp, ngudi la dal ra eàu hdi ràng fin ngudng Phàt giào Nam Tdng dà tdn lai d Nam Bg vày Ihl lai sao lai càn ihiét phài làp nén HPKS Khi phàn lich lai bòi cành va qua Irình sàng làp HPKS eùa TÓ su Minh Dang Quang thì ta ed thè làm sàng td vàn de này Theo dd, vàn de càn phài bàn luan
d day là tu tudng HPKS duge phàn àrih nhu thè nào
Vào thdi Irudc khi Iryc Ihuge Lién bang Ddng Duong, dòi vói nhùng ngudi Kinh (ngudi Viél) di dàn vào lù mién Trung, mién Bàe thì vùng Ddng bang sdng Cùu Long thude mién Nani Viél Nam vàn edn là vùng dal so khai Nhùng ngudi Kinh dén day vùa phài ddi chgi, bién ddi, ddng hda ve mài vàn hda, xà hgi vdi càc
dàn toc cùng chung sdng, vùa phài xàe làp vj tri eùa minh vdi tu càch là dàn lde da
sd Tai vùng dal Ddng bang sdng Cùu Long mdi này, dàn sd il, dàt dai rdng càng làm già làng sy di trù eùa ngudi dàn Vi vày, vào thdi bay gid, màe dù ngudi Kinh
va càc dàn toc thiéu sd khàc cu trù trong cùng mot làng nhung hàu nhu il ed sy giao liru giùa càc dàn toc ma chi co sy két nói eòng dòng trong noi bg lùng dàn toc ma thòi Cùng vói thdi gian, co hdi fiép xùe giùa eàe dàn lde cùng ngày càng nhiéu lén,
Trang 3HIÉN DAI HÓA CÙA P H A T GlAO VIÉT NAM
nhùng edng dòng dàn cu Ihua thdi dà làp trung lai thành mot thè thdng nhàt Tdm lai, ed Ihl nói ràng vùng dal này vdn là nén làng eùa mot xà boi da dàn lde
Cùng vdi viée di Ini thudng xuyén eùa ngudi dàn trong khu vyc Lién bang Ddng Duong, sy giao luu Phàt giào giùa Campuchia va Viél Nam cùng dién ra sdì nói Nhd vào co sd ha làng, mang ludi giao thdng eùa Phndm Pénh nén nèu di bang thuyln lù Viél Nam sang cQng ehi mài khoàng 2 ngày Vi thè ma càc làng lù eùa miln Nam Viél Nam khdng gap khd khan trong viée sang Campuchia de hgc ve Phàt giào Thye ti, d thù dd Phndm Pénh eùa Campuchia, ngudi ta da xày dyng mot trudng su pham dành cho làng lù', ed Ibi cho ràng khài niém Irudng hgc d Campuchia lue bay gid là di chi trudng lilu hgc, noi nudi dudng, dào tao càc làng
lù d khu vyc gàn chùa
TÓ su Minh Dàng Quang duge sinh ra va Idn lén lai tinh VTnh Long thudc khu vyc DÒng bang sdng Cùu Long, miln Nam Viét Nam Day cùng là noi lùng ed nhièu ngudi dàn toc Kho me theo tin ngudng Phàt giào Nam Tdng sinh sdng, bình ành liéu biéu là eàe nhà su màe ào eà sa vàng, di khàt thye va tu hành khd hanh lai càc tu vién Trong hoàn cành dd, viée TÓ su Minh Dàng Quang - ngudi vón dà ed mòi quan tam sàu sàe dén Phàt giào - quyét làm sang Campuchia de hgc ve Phàt giào là viée làm hgp le ly nhién Trong khoàng thdi gian lù nàm 1938 dén 1941, dng da hgc va trai nghiém thye té Phàt giào tai Campuchia Sau dd, duge sy cho phép eùa Ihày, òng dà trò vi qué hucng Vici Nam de truyèn bà nhùng dièu minh dà hgc duge Day là viée làm xuàt phàt lù suy nghì muón phó bién rdng rai Phàt giào Campuchia bay edn ggi là Phàt giào Nam Tdng d Viél Nam eùa dng Diéu Idi mudn nhàn manh d day là TÒ su Minh Dàng Quang ludn ed suy nghì ehù trgng vào Phàt giào Nam Tdng
Nhung, ed thè ndi ràng dòi vdi ngudi Viél dà ehju ành hudng eùa Phàt giào
Bàe Tdng (Phàt giào Trung Quóc) va tin ngudng dàn gian thì viée phó bién rdng rài Phàt giào Nam Tdng vdi ehù nghìa xuàt già va gidi luat nghiém ngài là mot viée làm rat klid khan Nàm 1938, nhà su Hd Tdng dà truyèn bà Phàt giào Nam Tdng eùa Campuchia vào Viél Nam^, va dén nay dà trd thành mot trong nhùng tdn giào duge eòng nhàn - vói tu càch là mot tòn phài eùa Phàt giào Nam Tòng - giòng nhu HPKS Tuy nhién, quy mò eùa tòn phài này con rat nhó bé, nén ehùng ta cùng hiéu
1 'X^^Ì^Wj^m fmmiiì^^M J t f è - ^ ^ J p 3 8 [Taiheiyoukyoukai "Coehin-sina
politics and economy]
2 Tran Hong Lién, Góp phàn tim hiiu Phàt giào Nam Bg, Nhà xuàt bàn Kboa hoc xà bòi Ha
Noi, 2004, Ir 29
Trang 4VIÉT NAM HQC - KY YÉU HQI THÀO QUÓC TÉ LÀN THÙ TU
duge ràng viée truyèn bà nguyén ven Phàt giào Nam Tòng là mot viée rat khó khan thdi bay gid
Tu nhùng nguyén nhàn nèu trén, TÓ su Minh Dàng Quang thành làp HPKS de ngudi Viél di hiéu va tin theo Phàt phàp Òng dà chgn phuong phàp thye lién tdn giào theo he phài Nam Tdng va djeh ndi dung bg kinh ra vàn xudi liéng Viél (quóc ngù) Day là mot phàn ly do ma ngudi ta cho ràng Phàt giào eùa TÓ su Minh Dàng Quang là Phàt giào ehù trgng vào Phàt giào Nam Tdng va ed mang mot sd yéu td eùa Phàt giào Bàe Tdng
Thàt ra lue bay gid lai mién Nam Viél Nam, nhièu tdn giào mdi nhu Dao Cao Dai duge thành làp va phàt trién Trong tinh bình Tòn giào nhu thè thì sy ra ddi eùa Phàt giào mang hai yéu tò phàt giào Nam Tdng va Bàe Tdng khdng ed gì là la
Tdm lai, Phàt giào eùa TÓ su Minh Dàng Quang khdng phài là Phàt giào
"dung hgp" Phàt giào Bàe Tdng va Nam Tdng, ma là Phàt giào ehù yéu mang tinh eùa Nam Tdng va Ihém vào yéu td eùa Phàt giào Dai Thùa (Bàe Tdng) Nhung, lai sao ehùng ta lai djnh nghìa HPKS là Phàt giào "dung hgp"?
2 Sàng tao "dung ho-p"
2.1 Su thay dòi Phàt giào Viét Nam
Sau khi Viél Nam thdng nhàt, eàe Imh vyc ehinh trj, vàn boa va kinh té cùng bude vào mot giai doan mdi, Phàt giào Viél Nam cùng ed chuyén bién Nàm 1981 Giào hdi Phàt giào Viél Nam (GHPGVN) duge thành làp, Phàt giào Viél Nam duge thóng nhàt Trong nghién cùu eùa minh, TS.Tràn HÒng Lién (2004) da ndi ve tinh hinh Phàt giào mién Nam nhu sau:
"Hon 20 giào phài Phàt giào d Viét Nam truóc nàm 1975, do dièu kién lich su, Thdng nhàt càc he phài, nhung vàn bào luu va tao dièu kién cho eàe he phài nèu lén duge bàn sàe, net dae trung trong phàp mòn tu hành eùa minh, dd là mdt thành qua Ben eanh viée thdng nhàt càc giào phài, he phài, edn là viée he thóng lai mang ludi boat ddng eùa Phàt giào d co sd "'
Nhu vày, sau khi thóng nhàt, tinh bình tdn giào lai mién Nam khdng thay dòi nhiéu so vói truóe dò, nén càn phài lo chùe lai mot càch he thóng Vi vày, duoi sy lành dao eùa GHPGVN, càc lo chùe duge thành làp lai càc thành phó, tinh, huyén , duge quàn ly bai 10 Ùy ban quàn ly tdn giào chia theo lùng linh vyc Ban Thudng tryc Hdi ddng Trj sy quàn ly eà làng ni, xuàt bàn tap chi va càc boat dgng eùa càc chùa
1 Tran Hong Lién (2004), Góp phàn tim hiéu Phàt giào Nam Bg, Nxb Khoa hoc xa hòi, tr 149
Trang 5HIÉN DAI HÓA CÙA P H A T G I A O VIÉT NAM
Trong ITnh vyc giào due eàe làng ni tré, GHPGVN tò chùe he thdng 3 giai doan; trudng Phàt hgc co sd, trung càp va dai hgc Ngoài ra, thành làp trudng Phàt hgc cao càp lai càc tinh va thành phó ed diéu kién thich hgp Nhu vày, càc làng ni
ed thè hgc Phàt hgc ngay lai dja phuong eùa minh
Vè vàn de truyèn giào, vùa dào tao eàe làng ni, vùa dào tao Ihém nhiéu ngudi giàng phàp Càc tin dò ed thè hiéu giào ly ehinh xàe hon thdng qua eàe chuong trình giào due cho tin dò va nhùng buoi Ihuyél giàng Phàt phàp lai eàe nghi le Idn Uy ban nghi le tò chùe nghién cùu, bién soan eàe nghi le eùa càc he phài Phàt giào va thóng nhàt eàe nghi le thd phugng, phuong phàp niém Phàt GHPGVN cùng quy djnh gidi han boat ddng càc he phài, chùa, tàng ni va fin dò de han che càc boat ddng mang tinh me fin
v è mal kinh té va lai ehinh, ed nhièu thay dòi lich cye Càc nhà su tham già làm ndng nghiép trén dàt eùa chùa de ddng gdp lién bac cho Giào boi va trang trai chi phi cudc song Hon nùa, càc chùa edn nhàn duge sy quyén cùng eùa càc fin dd, eàe co quan trong va ngoài nude Ben eanh dd cùng ed chùa thành làp co sd kinh doanh hgp phàp Sy thay dòi trén gdp phàn làm dn djnh sinh boat eùa càc làng ni, cho nén làng ni ed thè tham già càc boat dgng tu thien va giao luu qude té
Tdm lai, Phàt giào Viét Nam ed sy thay dòi ké lù sau khi thành làp GHPGVN, sinh boat eùa tàng ni thay dòi nhièu do nhùng han che va quàn ly nghiém khàc Sy thóng nhàt Phàt giào Viét Nam ed eà 2 màt tdt va khdng Idi Vi
du kinh té xa bòi càng phàt trién thì sinh boat eùa càc tàng ni cùng dàn trd nén giòng ngudi dàn bình thudng, khoàng càch giùa chùa d thành phó va chùa nghèo d dia phuong càng rd rèi
2.2 Màt ''khàt thuc"
Sy thay dòi eùa gidi Phàt giào Viét Nam cùng ành hudng dén cudc sdng tàng
ni eùa HPKS Mot trong nhùng chuyén dòi Idn nhàt là vàn de vè khàt thye Khàt thye là mdt nghi thùe rat quan trgng eùa HPKS va he phài Nam Tdng Theo TS.Tràn HÒng Lién: " mòi buoi sàng phài di khàt thye lù 8 gid dén 9 gid Dd là né nép sinh boat eùa tàng ni khàt sT truóe ngày giài phóng cùng vói sy dòi thay ve co che ehinh trj, sinh boat tàng ni eà nude cùng nhu ó thành phó dà eó chuyén bién HOT 80% tàng ehùng da lao dòng san xuàt de giài quyét mot phàn luong thye cho bàn thàn va xa bòi Viée ngung di khàt thye eùa mot so tàng ni khàt sì va Nam Tòng
là mot hành dòng ly nguyén, phù hgp vói quy luàt xà bòi "'
Theo bg Chon ly, luàt khàt sT cùng eó quy djnh ràng "khàt thye" là rat quan trgng cho tàng ni khàt sì, nhung vi nhùng ly do trén, tinh bình khàt thye ngày càng
Tran Hong Lién, Sdd, Ir 167-168
Trang 6VIÉT NAM HOC - KY YÉU HÒI THÀO QUÓC TÉ LÀN THIJ TU
Irò nén khòng rd ràng Càch khàt thye thay dòi khdng quan trgng ma vàn de Idn nhàt d day là mài di già trj eùa khàt thye fiong y thùe eùa tàng ni, eùa he phài, ben eanh dd d thành phó, hién lugng khàt thye dà Ud thành mdt vàn de xà boi
" hién lugng khàt thye phi phàp a thành phó cùng dà duge bào ddng nhièu
làn Nàm 1983, Thudng tryc Ban Trj sy Thành hdi Phàt giào thành phó HÒ Chi
Minh cùng dà ban hành mdt thdng bach vè viée giài quyét vàn de này Nhung sàu
nàm sau, vàn de chua duge giài quyét thda dàng Té nan này thè hién qua nhièu bình thùe Tu diém khàt thye phi phàp eùa thành phàn ndi trén nhièu nhàt là d eàe ehg Ben Thành, "'
Gàn day do nhùng vàn de nhu trén, HPKS va He phài Nam 1 dng dà ngung hoàn toàn boat ddng khàt thye d thành phó ITÒ Chi Minh
"Theo mot so ngudi dàn, gàn day, phàn bi edng an dep Idng le ducmg, phàn sg
bj gom vi bàn giày td già, nén càc ho lui vào trong xdm bàn theo mòi, hoae cho Ihué mdi ngày 10.000 dòng/bd ào eà sa, mù, bài, tùi lai thành phó ed hai he phài góc di khàt thye là Nam Tdng va Khàt SL Tuy nhién, mdt nàm nay, hai he này dà dòng y khdng di nùa, Chuyén quyén gdp cho càc chùa ehièn cùng khdng ed, vi Thành hdi dang ehù truong càm lac quyén "^
Nhu vày, finh bình khàt thye ed thay dòi rat nhièu so vdi khi Td su quy djnh luàt nghi Nhung, ddi vdi HPKS ed mdt vàn de Idn nùa ma ehùng la ed thè goi là
"Dai Thùa boa" eùa HPKS
2.3 Han che hogt dòng hoàng phàp va ành huò'ng eùa he phài Din Thira
Nam 1981, do thành làp GHPGVN, HPKS duge thùa nhàn là mot trong 9 he phài càu thành Giào hdi Tire là HPKS trd thành mdt trong nhùng he phài Phàt giào Viét Nam, ehinh thdng
Sau khi Giào boi thành làp, càc he phài td chùe nghi le lién hiép va hgc chung cho nhà su eùa càc he phài de thóng nhàt Phàt giào Viét Nam Cho nén càc he phài
ed co hdi giao luu vdi nhau Dièu này cùng gay ành hudng cho HPKS ma chi do tò
su Minh Dàng Quang truyèn dal lai He phài Dai Thùa là he phài ed sue ành hudng rat manh trong GHPGVN Thàt ra ed khi nhà su HPKS duge mdi dén hành !é lai dàm ma eùa eàe tin dd he phài khàc (Dai Thùa) Hién nay da sd càc nhà su tré thudng theo hgc lai eàe trudng Phàt hgc va hg ed thè hgc tri thùe eùa nhièu bg Kinh Phàt giào, vi vày HPKS cùng ed khi su dung bg Kinh eùa he phài khàc trong nghi le eùamình^
1 Tran Hong Lién, Sdd, tr 168
2 VN EXPRESS (6/11/2001) http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/2001/1 l/3b9b60f7/
3 Nguyén Dàng Duy, Phàt giào vói vàn hda Viét Nam, Nxb Ha Nói, 1999, tr 91
Trang 7HIÉN DAI HÓA CÙA PHATGIAO VIÉT NAM
Luàt nghi HPKS ed quy djnh: "Giào hdi Tàng già ludn ludn di du hành, ehd
khdng a mot ehò 3 thàng ".' Nhung trong finh bình quàn ly hành ehinh eùa Nhà
nude Viél Nam, nhà su phài ed dàng ky ehùng minh lai chùa Tue là Chinh phù Viét Nam quy djnh "dàng ky boa" nhùng ngudi boat ddng tdn giào Vi thè giào doàn HPKS phài ngùng càc boat ddng hoàng phàp eùa giào doàn, bài dàu sinh boat lai càc tjnh xà
Tdm lai, dén nay nhùng dae trung eùa HPKS (khàt thye, sinh boat, hoàng phàp ) dà thay dòi hoàe màt di nhièu Vi thè, HPKS phài ed già fij mdi de tdn lai
Dd ehinh là "dung hgp"
2.4 Già tri mdi
TÒ su Minh Dàng Quang xem trgng boat ddng truyèn giào va nhùng nghi thùe mang finh chat eùa Phàt giào Nam Tdng Tuy nhién, khi xem xél finh fiang hién nay eùa HPKS, thì Phàt giào ma dng nhàm dén dà bién dòi hoàn toàn khàc, khdng edn tuàn theo giào li "Y bài chàn truyèn" nhu dng dà ndi
Nhu da néu trén, HPKS hién nay mang dàm dàu àn eùa he Bàe Tdng, néu so sành vdi HPKS ma Td su Minh Dàng Quang dà sàng làp ra lue bay gid thì viée bién dòi là hoàn toàn dùng dàn Cd thè ndi viée bién dòi này dà dàp ùng mdt càch linh boat, hgp vdi sy bién chuyén eùa thdi dai va sy trudng tdn eùa HPKS Tuy nhién, nhùng quy che eùa nghi thùe va sy "Bàe Tdng hda" dang làm cho bàn chat eùa HPKS di dàn dén chò nguy nan Vi thè, co thè cho ràng phuong phàp "dung hgp" duge sinh ra nhu là mdt già tri mdi, bay cùng ed thè ndi ràng mài vè sau này ngudi
ta mdi edng nhàn khài niém "dung hgp" là mot già trj mdi
Cho dén lue dd, thdng qua boat ddng truyèn giào ma ehù yéu là thye hién càc nghi thùe tdn giào dà cho thày sy hién dién dd ed fiong Idng mdi ngudi dàn Tuy nhién, sau khi bién dòi, néu khdng dua già fij mdi "dung hgp" ra Irudc thì e ràng khd ed thè phàn biét HPKS vdi eàe trudng phài tdn giào khàc, va se bj xem nhu là mot trudng phài tdn giào eùa Phàt giào Bàe Tdng Ndi càch khàc là HPKS da rai vào finh trang bude ty minh phài dua ra già trj mdi ggi là "dung hgp" Viée ai là ngudi dàu lién su dyng khài niém "dung hgp" này thì cho dén nay vàn edn là mot
àn so Han nùa, theo càc lai liéu hién ed Ibi lai liéu dàu lién ed thè xàe nhàn viée khài niém "dung hgp" duge bài dàu su dung là mdt àn phàm duge phàt hành vào nàm19991
1 Thugng toa Thich Ciac Toàn, CHON LY Luàt nghi khàt sì, Nxb Tòn giào Ha Nói, 2003,
tr 55
2 Nguyén Dàng Duy (1999), Sdd
541
Trang 8VIÉT NAM HOC - KY YÉU HÒI THÀO QUÓC TÉ LÀN THlT TU'
Lién quan dén khài niém "dung hgp" này, noi dung chi lièi khdng duge nei trong bài ky lai liéu Phàt giào Viét Nam nào Ly do là vi trong tu tudng eùa ngud:
sàng làp - TÓ su Minh Dàng Quang - dd khdng phài là quan diém "dung hgp" me
chi là nhùng giào ly ehù trgng vào Phàt giào Nam Tdng Viée này xuàt phàt tu su> nghì ty minh sàng làp HPKS de phÓ bién rdng rai Phàt giào Nam Tòng eùa dng
Trén thye té, khi dge noi dung cuòn giào ly Chan ly, ta khdng he thày tu "dung
hgp" duge su dung mot làn nào Òng ddi hdi nhùng ngudi muón xuàt già, muón trd thành tu sì phài ed nhùng due tinh eùa mot Phàt lù nhu phài giù nghiém gidi luàt,
ed Idi song va tu hành theo nhùng dièu Phàt Thich Ca da chi day (Chù nghìa gidi luàt), màt khàc, ddi vdi nhùng ngudi dàn thudng, tin dò thì tò chùe nghi le, Ihuyél phàp dàp ùng nhùng nguyén vgng, linh bình cudc song eùa hg de hg ed thè ed duge bình an, hanh phùc trong cudc song thè lue
Td su Minh Dàng Quang dà sàng làp ra HPKS va nudi day rat nhièu de lù Sau
khi dng vién tjeh, HPKS vàn duge phàt trién cho dén nay nhd vào sy boat ddng làm
huyét eùa eàe de tu Càc tàng lù luu truyèn Idi giào huàn eùa TÒ su, chuyén làm vào cudc song tu hành khó hanh Tdm lai, ed thè ndi tnrde khi thóng nhàt vdi Phàt giào, HPKS là sy ké thùa bình thùe "cùng tòn lai" vdi Phàt giào Bàe Tdng va lày Phàt giào Nam Tdng làm góc ma TÓ su Minh Dàng Quang dà nghì ra
Lue bay gid, ed thè nói vi khdng ed sy giao luu giùa càc giào phài, khdng thè
biét duge giào ly eùa giào phài khàc nén din dèn tinh trang klidng thè nhìn nhàn
mot càch khàch quan vè Phàt giào ma minh fin tudng Tuy nhién, ngudi ta cho ràng
dudi thdi "Y bàt chàn truyèn", càc tàng lù eùa HPKS dà tam thdi truyèn lai nhùng
giào ly eùa TÒ su Minh Dàng Quang Viée nhùng giào ly ma bàn thàn tin iheo này
Cd phài là sy "dung hgp" giùa Phàt giào Bàe Tdng va Phàt giào Nam Tòng bay khdng khdng quan trgng
Sau khi Phàt giào duge thóng nhàt, càc nghién cùu vè Phàt giào djgc lién hành, viée hgc chung vè Phàt hgc cùng duge dièn ra, eàe tàng lù eùa HPKS cùng bàt dau ed thè tiép càn nhùng tri thùe dùng dàn eùa Phàt giào Nam Tdng - Phàt giào Bac Tdng Két qua eùa vice dd là khi xem xét lai Phàt giào eùa minh thì hg dành già ràng giào ly ma bàn thàn tin tudng tu truóe dén nay chinh là sy "dung hgp" tu hai phài Phàt giào khàc nhau Han nùa, ngudi ta cho ràng tu thye trang HPKS ludn thay ddi cùng vdi sy chuyén bién eùa thòi dai, làm cho viée thùe day toàn dién sj "dung hgp" mdt dàc trung eùa HPKS ngày càng trd nén càn thiét
Hién nay cùng vày, khài niém "dung hgp" ehiém phàn lón trong viée :hé hién dae tinh eùa HPKS Tuy nhién, khó eó thè nói ràng viée này phàt huy vai Irò truyèn
bà Phàt giào Nam Tòng tai Viét Nam Sau khi Phàt giào Viét Nam duge thó.ig nhàt,
ngudi ta dà thye hien nhièu cài càch dàng ké cho sy phàt trién toàn dién eùa gidi
Trang 9HIÉN DAI HÓA CÙA PHÀT GiAO VIÉT NAM
•hai giào, HPKS cùng phài tao ra nhièu già trj mdi de bào ve y nghìa tòn lai eùa nình Dièu này ed thè duge xem là mot trong nhùng nguyén nhàn eùa viée dàn dén
•Quóc già hda tdn giào"
3 Két luàn
HPKS do TÓ su Minh Dàng Quang sàng làp là Phàt giào dung nap nhùng td
;hàt eùa Phàt giào Bàe Tdng va Phàt giào Nam Tdng Nd duge sinh ra vdi mye dich
nd rdng Phàt giào Nam Tòng lai Viét Nam Khi xem xét quan diém su dyng nhùng
ó chat eùa Phàt giào Bàe Tòng nhu là mot phuong phàp truyèn giào, thì eó thè nói /ào thdi bay gid nd giòng nhu mdt cudc thù nghiém trong bòi cành nhùng tdn giào ndi khàc nói lén rat nhièu Hon nùa, qua viée chgn vùng Ddng bang sdng Cùu Long - noi vón dì là xà hdi Phàt giào Nam Tdng - làm dja diém truyèn giào dàu tién, tiay viée Quóc ngù hda noi dung Kinh Phàt cho thày dng dà phàn tich càn kè ddng chày thdi dai, finh bình xà hdi va bang phuong phàp thich hgp dng dà sàng làp ra HPKS de phó bién rdng rai Phàt giào Nam Tdng
Sau dd, nhùng de lù eùa dng da td chùe rat nhièu boat ddng truyèn giào, va sau 60 nàm ké lù ngày thành làp hg dà phàt fiién HPKS thành mot tdn phài Phàt giào làm dai dién cho Phàt giào Viét Nam duong dai Tuy nhién, de dal duge sy
phàt trién dd, HPKS dà phài ed sy bién dòi lo Idn
Khi Giào hdi Phàt giào Viét Nam duge thành làp vào nàm 1981, Phàt giào duge thóng nhàt trén toàn quóc, thì thdi dai eùa nhùng cài càch lo Idn vi sy thdng nhàt va phàt fiién eùa toàn thè gidi Phàt giào dà dén HPKS cùng bude phài luàn theo nhùng bién dòi dd nhu là mot phàn eàu thành eùa Giào hdi Phàt giào Diéu dd
dà làm màt di net dàc trung eùa hg Va khi hg muón tao ra dàc trung tu quan diém mdi, hg dà dua quan niém "dung hgp" vào Phàt giào eùa minh Hon nùa, hg dua ra mdt già fij mdi, va nhu mot phuong phàp de tòn lai, già trj dd nhanh ehdng thich ùng vdi xà hdi Viét Nam dang chuyén bién
Dò là bình thùe eùa HPKS duge tiép tue cho dén ngày nay Tuy nhién, khd ed thè ndi ràng khài niém "dung hgp" - duge dành già nhu mot dàc trung mdi eùa He phài - dang phàt huy vai fid eùa HPKS mot càch tuy et dòi Tinh fiang dd cùng dà lùng xuàt hién khi hg eó dua ra khài niém "dung hgp"
Khi xem xét tinh bình eùa HPKS hién nay, nhìn tu quan diém truyèn giào eùa Phàt giào Nam Tdng thì ngudi ta cho ràng cudc thù nghiém eùa TÒ su Minh Dàng
Quang dudng nhu dà két thùe trong thàt bai Tuy nhién, ed thè nói y ehi muòn gin
giù va luu truyèn nhùng giào ly dò eùa càc de tu vàn con tiép tue cho dén ngày nay Trong bàt ky thdi dai nào hg cùng ludn eó gang luu truyèn giào ly ma hg fin tuóng
Tu nay vè sau, hg eó thè làm cho HPKS fio thành Phàt giào huóng dén sy "dung
Trang 10VIÉT NAM HOC - KY YÉU HÒI THÀO QUÓC TÉ LÀN THÙ TU
hgp" thàt sy bay khòng là dièu dàng ehù y Sy thay dòi eùa Phàt giào Viéi Nam hi^én nay dang làm màt dàn di net dae tnmg eùa eàe giào phài Nhung, fiong sd dò vàn con eàe nhà su chàn chinh quyét làm gin giù sy chàn thye eùa ngudi tu hành thdng qua viée giù nghiém gidi luàt HPKS là tdn phài duy nhàt ed thè chi ra sy càn thiét eùa viée tiép nhàn va luu giù sy thanh khièt vón ed eùa Phàt giào cho nén Phàt giào Viét Nam khi ma gidi tàng lù dang dàn bj tran tue hda hdi ành hudng eùa phong trào ehù trgng Phàt giào Bàe Tdng va sy bién dòi tinh hinh xà hdi Tuy nhién,
khi HPKS ty nhàn minh là Phàt giào dà duge dung hgp Ibi de tiép lue duy tri dièu
dd hg phài hudng Idi mot sy phàt trién mdi, néu khdng nd se dàn bj mai mdt Day duge xem là diéu rat quan trgng Trong sy bién chuyén eùa xà hdi hién nay, ehùng
la càn phài luu truyèn dièu này dén khi nào là mdt vàn de càn duge xem xél
Tài liéu tham khào
1 Bùi Thj Kim Quy (2002), MÓi quan he thòi àgi, dàn tócpón gldo, Nxb Khoa hgc xa hòi
2 Brocheux, Pierre (1995), The Mekong Delta : Ecology, economy and revolution,
1860-1960 Madison: Univ.of Wisconsin-Madison, Center for Southeast Asian Studies
3 Chàu Anh Ky (2004), Ành Minh Quang, Nxb Thành phó Ho Chi Minh
4 Do Thi Quynh (2003), Chu kinh tàpyiu, Nxb Tòn giào
5 Doàn Trung Cdn (2001), Phàp giào nhà Phàt, Nxb Tdn giào
6 Giàe Dùng (2003), Phàt Viét Nam dàn toc Viét Nam, Nxb Tòn giào
7 Hàn Òn (2001), Minh Ddng Quang Phàp giào
8 Hoàng Mai (1994), Kyyiu ni ti-uàng 'Tliich nìc Huynh Lién, Nxb Thành phó Ho Chi Minh
9 L.R.Lancaster (1967), Rellgion and Family in East A,sia Senri Ethnological Studies 2
Osaka: National Museum of Ethnology
10 Le Cung (1999), Phong trào Phàt giào mién Nam Viét Nam ndm 1963, Nxb Dai hgc
Quóc già Ha Nói
11 Minh Chi (2002), Truyin thóng vdn hda & Phàt giào Viét Nam, Nxb Tòn giào
12 Ngge Hiéu (2003), Nghi thùe tmg niém he phài khàt sì, Nxb Tòn giào
13 Nguyén Duy Hinli (2004), "Phàt giào Viét Nam: Hòm qua - hòm nay", in trong: Vi
Tón giào va Tòn giào ò Viét Nam, Nxb Chinh trj quóc già, Ha Noi
14 Nguyén Dàng Duy (1999), Phàt giào vai vàn hda Viét Nam, Nxb Ha Nói
15 Nguyén Hong Duong (2004), Tón giào trong mèi quan he vàn hda va phàt triin à Viét
Nam, Nxb Khoa hgc xà bòi, Ha Nói