BÀI 5tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết QUỐC tế

• Làm rõ cơ sở hình thành, vai trò và những nội dung cơ bản trong tư tưởng HồChí Minh về đại đoàn kết dân tộc; • Luận giải tính sáng tạo và tính hiện thực trong tư tưởng Hồ Chí Minh về M

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG

Nắm vững nội dung chương này sẽ giúp chúng ta lý giải đúng đắn những vấn

đề trên

• Đoàn kết dân tộc là giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Các lãnh tụ của các phong

trào yêu nước Việt Nam trong giai đoạn cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 đã nhận thức

được vai trò của đoàn kết, tại sao vẫn thất bại? Khẳng định Hồ Chí Minh ra đi tìm

đường cứu nước thực chất là tìm phương thức tổ chức và thực hiện đoàn kết Đúng

không? Tại sao?

• Mặt trận Việt Minh do Hồ Chí Minh sáng lập năm 1941 là tổ chức gì? Vì sao Người

khẳng định “ Đoàn kết trong mặt trận Việt Minh, nhân dân ta đã làm Cách mạng Tháng

Tám thành công, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa”? (Hồ Chí Minh, toàn tập,

tập 10, trang 604)

• Làm rõ cơ sở hình thành, vai trò và những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ

Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc;

• Luận giải tính sáng tạo và tính hiện thực trong tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt

trận Tổ quốc Vận dụng ở Việt Nam hiện nay;

• Hiểu được tính thống nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết dân tộc và

đoàn kết quốc tế nhằm phát huy sức mạnh dân tộc kết hợp với sức mạnh thời

đại đảm bảo thành công của sự nghiệp cách mạng;

• Liên hệ thực tiễn những vấn đề cơ bản trong quan điểm của Hồ Chí Minh về

đoàn kết trong giai đoạn hiện nay

MỤC TIÊU

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế

NỘI DUNG

1.2 Vai trò của đại đoàn kết dân tộc

1.1 Cơ sở hình thành tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của Hồ Chí Minh

1.3 Lực lượng của đại đoàn kết dân tộc

1.4 Hình thức tổ chức khối đại đoàn kết dân tộc

1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC

Truyền thống đoàn kết dân tộc

Tổng kết thực tiễn trong nước

1.1 CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐOÀN KẾT

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

Tình huống 1:

• Đoàn kết là truyền thống quý báu của dân tộc, các lãnh tụ của phong trào yêu nước

Việt Nam trong giai đoạn cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đã nhận thức được vai trò

của đoàn kết trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm, tuy nhiên, hầu hết các

phong trào này đều đi tới thất bại Nguyên nhân chính dẫn tới sự thất bại là do chưa

có hệ tư tưởng phù hợp, chưa có đường lối và phương pháp thực hiện đoàn kết

đúng đắn

• Trước khi ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã thấy được hạn chế trong việc

tập hợp lực lượng của các nhà yêu nước tiến bối, đặc biệt là những đòi hỏi khách

quan của đại đoàn kết trong thời đại mới, thời đại cách mạng vô sản, chống đế quốc

thực dân Do vậy, Hồ Chí Minh ra nước ngoài tìm đường cứu nựớc cũng chính là tìm

hệ tự tưởng, phương thức lãnh đạo, tổ chức thực hiện đoàn kết phù hợp vượt ra

khỏi hệ tư tưởng và phương thức đoàn kết truyền thống

1.2 VAI TRÒ CỦA ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC

Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược, quyết định thành công của cách mạng Việt Nam

Hồ Chí Minh cầm nhịp hát bài “Kết đoàn”

Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 9, tr.405

1.2 VAI TRÒ CỦA ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC (tiếp theo)

Đại đoàn kết dân tộc là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, của cách mạng.

Đoàn kết là phương tiện, cao hơn phương tiện, trở thành mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, của cách mạng

Trích Lời kết thúc buổi ra mắt của Đảng Lao động Việt Nam 3/3/1951 của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

1.3 LỰC LƯỢNG CỦA ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC

Đại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân

1.3 LỰC LƯỢNG CỦA ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC (tiếp theo)

Điều kiện để thực hiện đại đoàn kết dân tộc:

• Đoàn kết trên cơ sở kế thừa truyền thống yêu nước - nhân nghĩa - đoàn kết của dân tộc

• Đoàn kết trên cơ sở khoan dung, độ lượng, tin vào nhân dân, tin vào con người

1.4 HÌNH THỨC TỔ CHỨC CỦA KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC

• Hình thức tổ chức của khối đại đoàn kết dân tộc là Mặt trận dân tộc thống nhất

• Mặt trận dân tộc thống nhất là là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của nhân dân Việt

Nam, là nơi quy tụ, tập hợp đông đảo các giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo, đảng

phái, các tổ chức, cá nhân yêu nước ở trong và ngoài nước vì mục tiêu chung là độc

lập dân tộc, thống nhất của Tổ quốc và tự do, hạnh phúc của nhân dân

1.4 HÌNH THỨC TỔ CHỨC CỦA KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC (tiếp theo)

Tùy từng thời kỳ khác nhau, Mặt trận có những hình thức và tên gọi khác nhau

1.4 HÌNH THỨC TỔ CHỨC CỦA KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC (tiếp theo)

Nguyên tắc xây dựng và hoạt động của Mặt

trận dân tộc thống nhất:

• Mặt trận dân tộc thống nhất được xây dựng

trên nền tảng của khối liên minh công –

nông – trí thức, đặt dưới sự lãnh đạo của

Đảng

• Mặt trận hoạt động trên cơ sở bảo đảm lợi

ích tối cao của dân tộc, quyền lợi cơ bản

của các tầng lớp nhân dân

• Mặt trận hoạt động trên cơ sở nguyên tắc

hiệp thương dân chủ, bảo đảm đoàn kết

ngày càng rộng rãi và bền vững

• Mặt trận dân tộc thống nhất là khối đoàn

kết chặt chẽ, lâu dài, đoàn kết thật sự, chân

thành, thân ái, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ MẶT TRẬN LIÊN VIỆT (1951)

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

Tình huống 2: Qua nghiên nội dung bài học ta thấy:

• Mặt trận Việt Minh (5/1941) do Hồ Chí Minh sáng lập thực chất là tổ chức chính trị

-xã hội rộng lớn, là liên minh chính trị tự nguyện của mọi cá nhân, tổ chức, đảng phái,

giai cấp, dân tộc, tôn giáo, nhằm mục đích đánh Pháp, đuổi Nhật giành độc lập cho

dân tộc Đây là mẫu mực sáng tạo của Hồ Chí Minh trong việc tổ chức và thực hiện

đoàn kết toàn dân vì mục tiêu chung

• Thực tế cho thấy, Mặt trận Việt Minh là cơ sở để xây dựng các nhân tố bảo đảm

thành công của cách mạng thángTám: Lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang, các

căn cứ địa, chiến khu của cách mạng Thông qua Mặt trận Việt Minh, Đảng đi vào

nhân dân, vận động đoàn kết toàn dân tộc từ Bắc chí Nam, từ nông thôn đến thành

thị, từ thành thị đến rừng núi nhất tề đứng lên giành chính quyền Do vậy, Người

khẳng định: “Đoàn kết trong Mặt trận Việt Minh dẫn tới thắng lợi của cách mạng

tháng Tám năm 1945, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa”

BÀI TẬP TỰ NGHIÊN CỨU

Phân tích quan hệ biện chứng giữa vấn đề dân tộc và giai cấp trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết.

Gợi ý trả lời:

• Tính dân tộc: Đại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân

 Quan niệm của Hồ Chí Minh về Dân, Nhân dân

 Đại đoàn kết trên cơ sở truyền thống đoàn kết nhân nghĩa dân tộc, đồng thời phải cólòng khoan dung độ lượng, tin vào nhân dân, tin vào con người

• Tính giai cấp:

 Đoàn kết trên cơ sở khối liên minh công – nông – trí thức giữ vai trò nền tảng, đây chính

là “nền, gốc” của đoàn kết toàn dân

 Đoàn kết dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản

• Quan hệ biện chứng: Đoàn kết giai cấp là cơ sở của đoàn kết dân tộc, tạo điều kiện chođoàn kết dân tộc được thực hiện thống nhất, chặt chẽ; đoàn kết dân tộc tạo điều kiện củng

cố và phát thuy đoàn kết giai cấp; đoàn kết giai cấp và dân tộc là thống nhất, đều hướng tớithực hiện mục tiêu, lợi ích chung Đây là quan điểm sáng tạo của Hồ Chí Minh về đoàn kếttrên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin

2 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ

2.2 Lực lượng đoàn kết và hình thức tổ chức

2.1 Vai trò của đoàn kết quốc tế

2.1 VAI TRÒ CỦA ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ

2.1.2 Thực hiện đoàn kết nhằm góp phần cùng nhân dân thế giới thực hiện thắng lợi các

mục tiêu cách mạng của thời đại

2.1.1 Đoàn kết quốc nhằm phát huy sức mạnh dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại tạo

sức mạnh tổng hợp cho sự nghiệp cách mạng

2.1.1 ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ NHẰM PHÁT HUY SỨC MẠNH DÂN TỘC KẾT HỢP VỚI SỨC MẠNH THỜI ĐẠI TẠO SỨC MẠNH TỔNG HỢP CHO SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG

Sức mạnh dân tộc là tổng hòa các yếu

tố truyền thống, văn hóa, lịch sử, kinh

tế, chính trị mà dân tộc có được nhằm

phát huy lợi thế so sánh trong cuộc đấu

tranh giành độc lập, xây dựng và phát

triển đất nước

2.1.1 ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ NHẰM PHÁT HUY SỨC MẠNH DÂN TỘC KẾT HỢP VỚI SỨC MẠNH THỜI ĐẠI TẠO SỨC MẠNH TỔNG HỢP CHO SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG (tiếp theo)

Sức mạnh thời đại là tổng hòa của những

xu thế kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học –

kỹ thuật mà các nước có thể khai thác và

sử dụng nhằm mục tiêu phát triển đất nước

Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc,

không có con đường nào khác con

“Rằng đây bốn biển một nhà Vàng, đen, trắng,đỏ đều là anh em”

2.1.2 THỰC HIỆN ĐOÀN KẾT NHẰM GÓP PHẦN CÙNG NHÂN DÂN THẾ GIỚI

THỰC HIỆN THẮNG LỢI CÁC MỤC TIÊU CÁCH MẠNG CỦA THỜI ĐẠI

2.2 LỰC LƯỢNG ĐOÀN KẾT VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC

Lực lượng đoàn kết

Phong trào cộng sản và công nhân thế giới

Phong trào giải phóng dân tộc

Phong trào hòa bình và dân chủ thế giới

2.2 LỰC LƯỢNG ĐOÀN KẾT VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC (tiếp theo)

Hình thức tổ chức

BÀI TẬP TỰ NGHIÊN CỨU

Sức mạnh thời đại trong tư tưởng Hồ Chí Minh là gì? Tại sao phải kết hợp sức mạnh dân tộc và thời đại trong sự nghiệp cách mạng?

kỹ thuật và công nghệ hiện đại; là trào lưu dân chủ, hòa bình và tiến bộ xã hội trên phạm

vi toàn cầu…

• Kết hợp với sức mạnh dân tộc và thời đại nhằm:

 Tạo sức mạnh tổng hợp đảm bảo thành công vào sự nghiệp cách mạng

 Góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu chung của thời đại

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết dân tộc là gì?

• Vì: Đại đoàn kết dân tộc giải quyết vấn đề lực lượng của cách mạng, do vậy đây là

điều kiện quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng trong mọi thời kỳ Hồ Chí

Minh cho rằng: đoàn kết là chiến lược chứ không phải là sách lược, một thủ đoạn

chính trị nhất thời

• Tham khảo: Chương 5, Mục I.1.a, trang 163 - 165

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 2

Trong các tổ chức sau, tổ chức nào không phải là thành viên của Mặt trận Tổ quốc?

• Tham khảo: Giáo trình, Mục I.3.a, trang 172 – 174

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 3

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đâu là yếu tố thể hiện tính tất yếu của sự lãnh đạo

Đảng cộng sản đối với Mặt trận Tổ quốc?

a Thể hiện ở vai trò, năng lực lãnh đạo của Đảng

b Thể hiện ở bản chất giai cấp của Đảng

c Thể hiện ở số lượng đảng viên

d Thể hiện nhiệm vụ lãnh đạo của Đảng

Đáp án đúng là: a Thể hiện ở vai trò, năng lực lãnh đạo của Đảng

Vì: Hồ Chí Minh khẳng định: Sự lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận không phải do áp

đặt, do Đảng tự phong mà do chính vai trò, năng lực và uy tín lãnh đạo của Đảng Người

cho rằng, trong đấu tranh cách mạng và công tác hàng ngày, khi quần chúng thừa nhận

năng lực lãnh đạo của Đảng thì Đảng mới giành được địa vị lãnh đạo

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

• Đại đoàn kết dân tộc là chiến lược cách mạng, trở thành tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt củatiến trình cách mạng Việt Nam, là cội nguồn sức mạnh, làm nên mọi thắng lợi của cách

trong thời kỳ giành độc lập cũng như xây dựng CNXH

• Đại đoàn kêt dân tộc kết hợp với đoàn kết quốc tế là sự kết hợp thống nhất sức mạnh nộisinh và ngoại sinh, giữa chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa quốc tế tạo thành sức mạnh tổnghợp cho sự thành công của cách mạng Việt Nam 3

Thuật ngữ

- Đoàn kết: Sự thống nhất trong nhận thức và hành động giữa các thành viên trong cộng đồng

và giữa các cộng đồng người với nhau vì mục tiêu, lợi ích chung

- Đại đoàn kết dân tộc: Đoàn kết rộng rãi các giai cấp, tầng lớp, các nhóm xã hội vì mục tiêu

chung của dân tộc

- Dân :Là quần chúng nhân dân bao gồm mọi giai cấp tầng lớp xã hội.

- Đoàn kết quốc tế: Là đoàn kết với các lực lượng bên ngoài, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ,

giúp đỡ của bạn bè quốc tế vì mục tiêu, lợi ích của mỗi dân tộc và góp phần vào sự tiến bộ

chung của thế giới

- Mặt trận dân tộc thống nhất: Là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn tập hợp đông đảo các

giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo, các tổ chức và cá nhân yêu nước ở trong và ngoài nựớc,

phần đấu vì mục tiêu chung

Thuật ngữ

- Chủ nghĩa yêu nước: Là tinh thần tự hào dân tộc, ý chí bảo vệ tổ quốc tạo thành cơ sở, cội

nguồn của sức mạnh dân tộc

- Chủ nghĩa quốc tế: Là sự đoàn kết quốc tế nhằm những mục tiêu lớn của thời đại là hoà

bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, là hợp tác hữu nghị với các nước, các dân tộctrên cơ sở bình đẳng và kết hợp giữa lợi ích quốc gia với lợi ích quốc tế

- Sức mạnh dân tộc: Là tổng hòa các yếu tố truyền thống, văn hóa, lịch sử, kinh tế, chính trị

mà dân tộc có được nhằm phát huy lợi thế so sánh trong cuộc đấu tranh giành độc lập, xâydựng và phát triển đất nước

- Sức mạnh thời đại:Là tổng hòa của những xu thế kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học – kỹ

thuật mà các nước có thể khai thác và sử dụng nhằm mục tiêu phát triển đất nước

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

• 5 câu hỏi có gợi ý trả lời:

Câu1: Trong các nguồn gốc hình thành tư tuởng Hồ Chí Minh về đoàn kết, nguồn gốc nào quan

trọng nhất? Vì sao?

Gợi ý trả lời: Trong các nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết, nguồn gốc lý

luận chủ nghĩa Mác – Lênin về đoàn kết là quan trọng nhất vì:

- Lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin đã chỉ rõ: Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, nhân dân

là người sáng tạo ra lịch sử, liên minh công – nông, đoàn kết dân tộc phải gắn với đoàn kết

quốc tế…

- Đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, Hồ Chí Minh đã tìm ra con đường tự giải phóng dân tộc,

thấy rõ sự cần thiêt và cách thức để tổ chức thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp với

đoàn kết quốc tế, tạo lực lượng đưa cách mạng đến thành công

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Câu 2: Phân tích quan điểm của Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân.

Gợi ý trả lời:

- Quan niệm của Hồ Chí Minh về “dân” “nhân dân”

- Đại đoàn kết toàn dân phải dựa trên truyền thống yêu nước – đoàn kết – nhân nghĩa của dântộc, đồng thời phải có lòng khoan dung, độ lượng, tin vào nhân dân, tin vào con người

- Đại đoàn kết toàn dân tộc phải được xây dựng trên nền tảng liên minh công – nông – trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng

Câu 3: Phân tích quan điểm Hồ Chí Minh về vai trò của đoàn kết quốc tế

- Gợi ý trả lời:

+ Đoàn kết quốc tế nhằm phát huy sức mạnh dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại tạo sức mạnhtổng hợp của cách mạng

+ Thực hiện đoàn kết quốc tế nhằm góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu của thời đại

+ Đây là sự kết hợp thống nhất giữa cái bộ phận và cái toàn thể, giữa chủ nghĩa yêu nước và chủnghĩa quốc tế theo quan điểm của Hồ Chí Minh

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Câu 4: Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về lực lượng đoàn kết quốc tế Trong các lực lượng đoàn

kết quốc tế, lực lượng nào quan trọng nhất? Tại sao

Gợi ý trả lời:

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế rất phong phú, song tập trung chủ yếu vào phongtrào cộng sản và công nhân quốc tế, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc và phong tràohòa bình, dân chủ thế giới

- Phong trào cộng sản và công nhân quốc tế là lực lượng quan trọng nhất Vì:

+ Thời đại ngày nay là thời đại cách mạng vô sản

+ Lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, vai trò của Quốc tế cộng sản ngày càng được khẳng định trong

sự nghiệp cách mạng vô sản thế giới

+ Cách mạng Tháng Mười thắng lợi dẫn tới sự ra đời của CNXH và sau đó là hệ thống XHCN lớnmạnh với những giá trị ưu việt, tiến bộ

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Câu 5: Liên hệ sự vận dụng tư tưởng đoàn kết của Hồ Chí Minh ở Việt Nam trong giai đoạn hiện

nay?

Gợi ý trả lời:

- Chú trọng phát triển kinh tế, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, phồn vinh

- Xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh, nângi cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máynhà nuớc; phát huy vai trò của Mặt trận dân tộc thống nhất

- Đổi mới chính jsách giai cấp, chính sách xã hội, hoàn thiện chính sách dân tộc

- Thực hiện chính sách mở cửa, giao lưu, hợp tác, đa phương hóa, đa dạngkh hóa, củng cố khốiđại đoàn kết với mọi lực lượng tiến bộ trên thế giới vì mục tiêu hòa bình, độc lập dân tộc, dânchủ và phát triển