Mặt trận tổ quốc việt nam trong việc tham gia xây dựng chính quyền ở thành phố hải phòng hiện nay

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong suốt những chặng đường lịch sử của cách mạng Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc luôn thể hiện được vai trò, vị trí của mình. Ngày nay, trong công cuộc đổi mới và hội nhập Quốc tế, vai trò của Mặt trận càng phải được thể hiện rõ hơn, nhất là trong việc tham gia xây dựng, củng cố chính quyền vì đây là nhiệm vụ trọng tâm, là “xương sống” của công tác Mặt trận. Ở nước ta, Mặt trận Tổ quốc là một bộ phận hợp thành của hệ thống chính trị. Trong hệ thống chính trị đó có Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Đảng có trong sạch vững mạnh, Nhà nước hoạt động có hiệu quả hay không, một phần lớn phụ thuộc vào cơ sở xã hội của Đảng, của Nhà nước có lành mạnh hay không. Từ đây nên đặt ra một cách tiếp cận mới là cùng với nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, năng lực hoạt động của Nhà nước trong quá trình hoàn thiện hệ thống chính trị nước ta cần chú ý đặc biệt đến vai trò của Mặt trận Tổ quốc, trong đó cần đặc biệt coi trọng đến công tác tham gia xây dựng chính quyền. Đây là vấn đề từ trước đến nay chúng ta còn chưa chú ý đúng mức, vì thế Mặt trận Tổ quốc chưa thực hiện đúng chức năng, vai trò tiềm năng của mình một cách đầy đủ và cũng là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm cho quá trình xây dựng Đảng, cải cách hoạt động của bộ máy Nhà nước gặp không ít khó khăn. Ngày nay, xu hướng biến đổi mạnh mẽ và nhanh chóng của cơ cấu xã hội do tác động của kinh tế thị trường, hội nhập Quốc tế trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đang đặt ra yêu cầu, đòi hỏi Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát huy vai trò của mình trong việc tham gia xây dựng chính quyền, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” mà Nghị quyết Đại hội IX của Đảng đã chỉ rõ. Tuy nhiên, để thực hiện được nhiệm vụ tham gia xây dựng chính quyền, Mặt trận Tổ quốc từ Trung ương đến cơ sở phải hoạt động như thế nào? Vai trò của nó trong quá trình hoạt động đó phải thực sự ra sao? Trên thực tế Mặt trận Tổ quốc đã làm được đến đâu? Những gì là cản trở đối với hoạt động của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ chính trị xã hội của mình? Và những giải pháp cụ thể nào nhằm xây dựng chính quyền đáp ứng được yêu cầu, đòi hỏi của quá trình đổi mới hiện nay? Đó là những câu hỏi đặt ra cần có những giải đáp cụ thể, thỏa đáng. Để góp phần giải đáp những câu hỏi đó cần có những nghiên cứu tổng thể, nghiên cứu chuyên biệt, thậm chí khảo sát Mặt trận Tổ quốc thực hiện vai trò, chức năng nhiệm vụ của mình ở một nội dung cụ thể, ở một địa phương cụ thể. Do điều kiện nghiên cứu quy định, đề tài luận văn tập trung nghiên cứu Mặt trận Tổ quốc ở một địa phương cụ thể (Hải Phòng) và trong việc thực hiện một nhiệm vụ chính trị cụ thể (tham gia xây dựng chính quyền). Tham gia xây dựng chính quyền là yêu cầu cần thiết khách quan và có tính lịch sử, cụ thể của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam gắn bó mật thiết với nhiệm vụ chính trị từng giai đoạn cách mạng, gắn với quá trình đổi mới của đất nước. Trải qua quá trình hình thành và phát triển lâu dài từ những năm 30, 40 của thế kỷ XX, Mặt trận vận động toàn dân đứng lên đấu tranh giành chính quyền về tay nhân dân, với những tên gọi khác nhau gắn liền với những giai đoạn lịch sử của đất nước, Mặt trận luôn phát huy vị trí và vai trò quan trọng của mình. Trải qua các kỳ Đại hội khác nhau, Mặt trận Tổ quốc ngày càng khẳng định vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, góp sức xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã chỉ rõ: Mặt trận Tổ quốc phát huy khả năng tham gia bầu cử Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp; xây dựng chủ trương, chính sách pháp luật, tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng, thực hiện giám sát của nhân dân đối với công tác và đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, công chức, đại biểu dân cử và các cơ quan nhà nước; giải quyết những mâu thuẫn chủ yếu trong nội bộ nhân dân 9, tr.130. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng một lần nữa nhấn mạnh: Nhà nước ban hành cơ chế để Mặt trận và các đoàn thể nhân dân thực hiện tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội. Các cấp ủy đảng và cấp chính quyền có chế độ tiếp xúc, đối thoại trực tiếp với nhân dân; thường xuyên lắng nghe ý kiến của Mặt trận và các đoàn thể nhân dân phản ánh với Đảng, Nhà nước những vấn đề mà nhân dân quan tâm, tham gia xây dựng chủ trương, chính sách, pháp luật. Thực hiện tốt Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, quy chế dân chủ ở mọi cấp để Mặt trận, các đoàn thể và các tầng lớp nhân dân tham gia xây dựng Đảng, chính quyền và hệ thống chính trị 12, tr.124. Điều 9 của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1992) quy định: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Mặt trận phát huy truyền thống đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thần trong nhân dân, tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, cùng Nhà nước chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, động viên nhân dân thực hiện quyền làm chủ, nghiêm chỉnh thi hành Hiến pháp và pháp luật, giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ, viên chức Nhà nước 34, tr.2. Thể chế hóa chủ trương chính sách của Đảng, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã ban hành Hướng dẫn số 09HDMTTWBTT ngày 25 tháng 02 năm 2010 “Hướng dẫn công tác tham gia xây dựng chính quyền của Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương năm 2010”, trong đó chỉ rõ những nhiệm vụ trọng tâm công tác Mặt trận tham gia xây dựng chính quyền của Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương năm 2010. Tham gia xây dựng chính quyền được thực hiện trên phạm vi toàn quốc cũng như ở từng địa phương, nhưng mỗi địa phương do đặc điểm của mình nên ngoài những nét chung còn có cách thức triển khai và thực hiện mang những sắc thái riêng cần nghiên cứu tổng kết. Trên tinh thần đó, chúng tôi chọn vấn đề “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng chính quyền ở thành phố Hải Phòng hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học.

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MẶT TRẬN TỔ QUỐC

TRONG VIỆC THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN Ở

1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng chính quyền 91.2 Vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc tham gia xây dựng

Chương 2: THỰC TRẠNG MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM THAM

GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN Ở THÀNH PHỐ HẢI

2.1 Khái quát về đặc điểm tình hình của Mặt trận Tổ quốc Việt

2.2 Những mặt đạt được của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành

phố Hải Phòng trong việc tham gia xây dựng chính quyền 392.3 Một số hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm của Mặt

trận Tổ quốc trong việc tham gia xây dựng chính quyền ở Hải

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ

HOẠT ĐỘNG CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG VIỆC THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN Ở HẢI

3.1 Những nhân tố tác động đòi hỏi phải nâng cao hiệu quả hoạt động

của Mặt trận Tổ quốc trong việc tham gia xây dựng chính quyền 643.2 Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng chính quyền 73

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong suốt những chặng đường lịch sử của cách mạng Việt Nam, Mặttrận Tổ quốc luôn thể hiện được vai trò, vị trí của mình Ngày nay, trong côngcuộc đổi mới và hội nhập Quốc tế, vai trò của Mặt trận càng phải được thểhiện rõ hơn, nhất là trong việc tham gia xây dựng, củng cố chính quyền vì đây

là nhiệm vụ trọng tâm, là “xương sống” của công tác Mặt trận

Ở nước ta, Mặt trận Tổ quốc là một bộ phận hợp thành của hệ thốngchính trị Trong hệ thống chính trị đó có Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc

và các đoàn thể nhân dân Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân là cơ sởchính trị của chính quyền nhân dân

Đảng có trong sạch vững mạnh, Nhà nước hoạt động có hiệu quả haykhông, một phần lớn phụ thuộc vào cơ sở xã hội của Đảng, của Nhà nước cólành mạnh hay không Từ đây nên đặt ra một cách tiếp cận mới là cùng vớinâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, năng lực hoạt động của Nhà nước trongquá trình hoàn thiện hệ thống chính trị nước ta cần chú ý đặc biệt đến vai tròcủa Mặt trận Tổ quốc, trong đó cần đặc biệt coi trọng đến công tác tham giaxây dựng chính quyền Đây là vấn đề từ trước đến nay chúng ta còn chưa chú

ý đúng mức, vì thế Mặt trận Tổ quốc chưa thực hiện đúng chức năng, vai tròtiềm năng của mình một cách đầy đủ và cũng là một trong những nguyênnhân chủ yếu làm cho quá trình xây dựng Đảng, cải cách hoạt động của bộmáy Nhà nước gặp không ít khó khăn

Ngày nay, xu hướng biến đổi mạnh mẽ và nhanh chóng của cơ cấu xãhội do tác động của kinh tế thị trường, hội nhập Quốc tế trong bối cảnh xâydựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đang đặt ra yêu cầu, đòi hỏi Mặttrận Tổ quốc Việt Nam phát huy vai trò của mình trong việc tham gia xâydựng chính quyền, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa

đất nước và hội nhập quốc tế, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàumạnh vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, vănminh” mà Nghị quyết Đại hội IX của Đảng đã chỉ rõ.

Tuy nhiên, để thực hiện được nhiệm vụ tham gia xây dựng chínhquyền, Mặt trận Tổ quốc từ Trung ương đến cơ sở phải hoạt động như thếnào? Vai trò của nó trong quá trình hoạt động đó phải thực sự ra sao? Trênthực tế Mặt trận Tổ quốc đã làm được đến đâu? Những gì là cản trở đối vớihoạt động của Mặt trận Tổ quốc trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụchính trị - xã hội của mình? Và những giải pháp cụ thể nào nhằm xây dựngchính quyền đáp ứng được yêu cầu, đòi hỏi của quá trình đổi mới hiện nay?

Đó là những câu hỏi đặt ra cần có những giải đáp cụ thể, thỏa đáng Đểgóp phần giải đáp những câu hỏi đó cần có những nghiên cứu tổng thể,nghiên cứu chuyên biệt, thậm chí khảo sát Mặt trận Tổ quốc thực hiện vai trò,chức năng nhiệm vụ của mình ở một nội dung cụ thể, ở một địa phương cụthể Do điều kiện nghiên cứu quy định, đề tài luận văn tập trung nghiên cứuMặt trận Tổ quốc ở một địa phương cụ thể (Hải Phòng) và trong việc thựchiện một nhiệm vụ chính trị cụ thể (tham gia xây dựng chính quyền)

Tham gia xây dựng chính quyền là yêu cầu cần thiết khách quan và cótính lịch sử, cụ thể của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hoạt động của Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam gắn bó mật thiết với nhiệm vụ chính trị từng giai đoạncách mạng, gắn với quá trình đổi mới của đất nước Trải qua quá trình hìnhthành và phát triển lâu dài từ những năm 30, 40 của thế kỷ XX, Mặt trận vậnđộng toàn dân đứng lên đấu tranh giành chính quyền về tay nhân dân, vớinhững tên gọi khác nhau gắn liền với những giai đoạn lịch sử của đất nước,Mặt trận luôn phát huy vị trí và vai trò quan trọng của mình

Trải qua các kỳ Đại hội khác nhau, Mặt trận Tổ quốc ngày càngkhẳng định vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, nơi thể hiện

ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, góp sức xây dựng

Nhà nước trong sạch, vững mạnh Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IXcủa Đảng đã chỉ rõ:

Mặt trận Tổ quốc phát huy khả năng tham gia bầu cử Quốc hội,Hội đồng nhân dân các cấp; xây dựng chủ trương, chính sách phápluật, tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đường lối củaĐảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; tham gia xây dựng, chỉnhđốn Đảng, thực hiện giám sát của nhân dân đối với công tác và đạođức, lối sống của cán bộ, đảng viên, công chức, đại biểu dân cử vàcác cơ quan nhà nước; giải quyết những mâu thuẫn chủ yếu trongnội bộ nhân dân [9, tr.130]

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng một lần nữa nhấn mạnh:

Nhà nước ban hành cơ chế để Mặt trận và các đoàn thể nhândân thực hiện tốt vai trò giám sát và phản biện xã hội Các cấp ủyđảng và cấp chính quyền có chế độ tiếp xúc, đối thoại trực tiếp vớinhân dân; thường xuyên lắng nghe ý kiến của Mặt trận và các đoànthể nhân dân phản ánh với Đảng, Nhà nước những vấn đề mà nhândân quan tâm, tham gia xây dựng chủ trương, chính sách, pháp luật.Thực hiện tốt Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, quy chế dân chủ ởmọi cấp để Mặt trận, các đoàn thể và các tầng lớp nhân dân tham giaxây dựng Đảng, chính quyền và hệ thống chính trị [12, tr.124]

Điều 9 của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam(1992) quy định:

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên là cơ sởchính trị của chính quyền nhân dân Mặt trận phát huy truyền thốngđoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thầntrong nhân dân, tham gia xây dựng và củng cố chính quyền nhândân, cùng Nhà nước chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhândân, động viên nhân dân thực hiện quyền làm chủ, nghiêm chỉnh thi

hành Hiến pháp và pháp luật, giám sát hoạt động của cơ quan Nhànước, đại biểu dân cử và cán bộ, viên chức Nhà nước [34, tr.2] Thể chế hóa chủ trương chính sách của Đảng, Ủy ban Trung ươngMặt trận Tổ quốc Việt Nam đã ban hành Hướng dẫn số 09/HD-MTTW-

BTT ngày 25 tháng 02 năm 2010 “Hướng dẫn công tác tham gia xây dựng

chính quyền của Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc các tỉnh, thành phố trực thuộcTrung ương năm 2010”, trong đó chỉ rõ những nhiệm vụ trọng tâm công tácMặt trận tham gia xây dựng chính quyền của Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc cáctỉnh, thành phố trực thuộc trung ương năm 2010

Tham gia xây dựng chính quyền được thực hiện trên phạm vi toànquốc cũng như ở từng địa phương, nhưng mỗi địa phương do đặc điểm củamình nên ngoài những nét chung còn có cách thức triển khai và thực hiệnmang những sắc thái riêng cần nghiên cứu tổng kết Trên tinh thần đó, chúng

tôi chọn vấn đề “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng chính quyền ở thành phố Hải Phòng hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ

chuyên ngành Chính trị học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.

Công tác Mặt trận có vai trò cực kỳ quan trọng trong sự nghiệpcách mạng của Đảng ta Thời gian qua, trải qua các kỳ Đại hội, Đảng ta đãchỉ rõ và nhấn mạnh vai trò, vị trí, quyền và trách nhiệm của Mặt trận Tổquốc Việt Nam tại các văn kiện Đại hội Toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII,

IX, X và các Nghị quyết như: Nghị quyết số 23-NQ/TW Hội nghị lần thứBảy Ban chấp hành Trung ương khóa IX về phát huy sức mạnh đại đoànkết toàn dân tộc vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, vănminh (ngày 12/03/2003)…

Từ những quan điểm, đường lối của Đảng về công tác Mặt trận nóichung đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhưng nghiên cứu về công tác Mặttrận tham gia xây dựng chính quyền nói riêng chưa được quan tâm nhiều,

mới chỉ có một số tác giả đề cập tới, có thể kể một số công trình nghiên cứu

có liên quan như:

- Đề tài khoa học cấp Bộ (2009), KX.10.03/06-10: Mô hình đổi mới,

hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hội trong hệ thống chính trị giai đoạn 2010 - 2015 do Thang Văn Phúc

chủ nhiệm và đã xuất bản thành sách

- Đổi mới quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị xã

hội trong hệ thống chính trị Việt Nam Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

(2008) do Lê Hữu Nghĩa, Hoàng Chí Bảo, Bùi Đình Bôn (đồng chủ biên)

- Đảng và các tổ chức chính trị xã hội trong hệ thống chính trị Việt

Nam hiện nay Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội (2009) do Nguyễn Hữu Đổng

chủ biên

- Các đoàn thể nhân dân với việc đảm bảo dân chủ ở cơ sở Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội (2002) do Phan Xuân Sơn chủ biên

Và một số bài viết có liên quan như:

- Đặng Đình Tân, “Về giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ

quốc trong giai đoạn hiện nay”, Tạp chí Mặt trận, số 12/2007

- Nguyễn Thọ Ánh, “Lại bàn về chức năng giám sát và phản biện xã

hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”, Tạp chí Mặt trận, số 6/2009

- Nguyễn Văn Pha, “Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Namtrong hoạt động giám sát và phản biện xã hội, góp phần xây dựng Đảng vàNhà nước trong sạch, vững mạnh” Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 2009

- Tô Vĩ, Xuân Trường, “Nhìn lại 4 năm công tác tham gia xây dựngchính quyền của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”, Tạp chí Mặt trận số 1/2009

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã đề cập đến công tác Mặttrận ở một số góc độ, khía cạnh khác nhau Một số công trình nêu được môhình đổi mới hoạt động của Mặt trận và mối quan hệ giữa Mặt trận với Đảng,Nhà nước và các đoàn thể; một số công trình đã đề cập đến một số nội dung

của công tác Mặt trận tham gia xây dựng chính quyền như giám sát và phảnbiện xã hội, phát huy dân chủ ở cơ sở…Tuy nhiên, các công trình mới chỉ ranhiệm vụ công tác Mặt trận nói chung hay một vài nội dung của công tác xâydựng chính quyền mà chưa nghiên cứu sâu sắc toàn bộ nội dung, các góc độ,khía cạnh của công tác Mặt trận tham gia xây dựng chính quyền, và từ đó chỉ

ra được thực trạng cũng như giải pháp để xây dựng chính quyền trong sạch,vững mạnh

Nghiên cứu vấn đề: Mặt trận Tổ quốc trong việc tham gia xây dựngchính quyền là một vấn đề khá rộng Tuy nhiên, ở thành phố Hải Phòng chưa

có tài liệu nào bàn về vấn đề này một cách hệ thống, đó cũng sẽ là những khókhăn cho tác giả khi triển khai nghiên cứu đề tài Nhưng với tâm huyết củangười cán bộ, mong muốn góp một phần nhỏ bé vào công tác Mặt trận trongthời kỳ mới, tác giả hy vọng những kết quả của luận văn sẽ có ý nghĩa lý luận

và thực tiễn làm tài liệu tham khảo cho những người làm công tác Mặt trận

và những người quan tâm

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

Để thực hiện mục đích đó, luận văn có nhiệm vụ:

- Phân tích, làm rõ lý luận về Mặt trận Tổ quốc trong xây dựng chínhquyền ở Việt Nam

- Phân tích, làm rõ thực trạng thực hiện vai trò của Mặt trận trong xâydựng chính quyền ở Hải Phòng hiện nay

- Đưa ra quan điểm và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệuquả hoạt động của Mặt trận trong việc tham gia xây dựng chính quyền.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Đề tài nghiên cứu công tác Mặt trận Tổ quốc tham gia xây dựng chínhquyền thành phố Hải Phòng nhiệm kỳ 2004 - 2009

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Cơ sở lý luận

Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,quan điểm, đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam về công tác tham gia xâydựng chính quyền, đề tài tiếp cận vấn đề có tính hệ thống, tức là nghiên cứu thựctrạng hoạt động và tiếp cận dự báo về các vấn đề đặt ra đối với công tác Mặt trậntham gia xây dựng chính quyền trong bối cảnh, tình hình mới của đất nước

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Ngoài những phương pháp chung của chính trị học Mác-xít: Lôgíc vàlịch sử, phân tích và tổng hợp, so sánh, tổng hợp, chúng tôi còn sử dụngphương pháp nghiên cứu tổng kết thực tiễn để thực hiện luận văn và sử dụng

có kế thừa những tư liệu, số liệu thống kê, các báo cáo có liên quan đến đề tài

ở địa phương

6 Những đóng góp về khoa học của luận văn

Qua việc điều tra, nghiên cứu, phân tích, đánh giá kết quả Mặt trận Tổquốc tham gia xây dựng chính quyền ở Hải Phòng, luận văn có đóng góp:

Cung cấp những luận cứ, luận chứng thực trạng và một số dữ liệuthực tiễn có tính khái quát và hệ thống về công tác Mặt trận trong việc thamgia xây dựng chính quyền, nêu lên những gợi ý khoa học, những đề xuất vàgiải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động của Mặt trận trong đời sống xãhội nói chung, trong thực hiện tham gia xây dựng chính quyền ở Hải Phòngnói riêng

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Góp phần vào việc nghiên cứu công tác tham gia xây dựng chính quyềncủa Mặt trận Tổ quốc trong hệ thống chính trị trên phạm vi một địa phươngcũng như cả nước

Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong việc nghiên cứu,giảng dạy chuyên đề; đồng thời cũng là tài liệu tham khảo cho các cơ quanchức năng trong việc xây dựng Mặt trận, hướng Mặt trận Tổ quốc vào nộidung hoạt động cụ thể nhằm phát huy vai trò của Mặt trận trong công tác thamgia xây dựng chính quyền, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnhtrên một địa bàn cũng như trên cả nước

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,luận văn gồm 3 chương, 7 tiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MẶT TRẬN TỔ QUỐC

TRONG VIỆC THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN

Sau khi lật đổ ách thống trị của thực dân và phong kiến tay sai, lập nênchính quyền của nhân dân, suốt 24 năm đứng đầu Nhà nước, Người đã trựctiếp lãnh đạo sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Nhà nước Việt Nam dân chủ cộnghòa, Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á

Trên cơ sở thực tiễn lãnh đạo cách mạng Việt Nam và trực tiếp lãnhđạo chính quyền, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước, về xây dựng chính quyềnđược bổ sung, phát triển và là một bộ phận quan trọng của hệ tư tưởng Hồ ChíMinh, đã chỉ đạo sự nghiệp xây dựng và hoạt động của Nhà nước Việt Nam Dânchủ cộng hòa, nay là Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và kinh nghiệmcách mạng thế giới vào điều kiện thực tiễn của cách mạng Việt Nam, Hồ Chí

Minh khẳng định: Chính quyền Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa là nhà nước dân chủ, nhà nước của dân, do dân và vì dân; cơ sở xã hội của

Nhà nước là toàn dân tộc, nền tảng là liên minh công - nông, lao động trí óc dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân.

Chánh cương vắn tắt (3-2-1930) đã xác định nhiệm vụ chính trị của

cách mạng Việt Nam là: “Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phongkiến Làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập Dựng ra Chính phủ côngnông binh Tổ chức ra quân đội công nông” [27, tr.1]

Đến tháng 5-1941, Nghị quyết Trung ương tám khóa một của Đảng đãkhẳng định rõ về chế độ chính trị và chính quyền Việt Nam là:

Sau lúc đánh đuổi được Pháp - Nhật sẽ thành lập một nước ViệtNam dân chủ theo tinh thần tân dân chủ Chính quyền cách mạngcủa nước dân chủ mới ấy không phải thuộc quyền riêng của một giaicấp nào mà là của chung của cả toàn thể dân tộc, chỉ trừ có bọn taysai của đế quốc Pháp - Nhật và những bọn phản quốc [11, tr.114].Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi, nhân dân ta đã đập tanxiềng xích Nhật - Pháp, lật nhào chế độ quân chủ chuyên chế, lập nên nướcViệt Nam Dân chủ cộng hòa

Năm 1960, đánh giá kết quả của sự kiện này, Người viết: “Chế độ Hiếnpháp năm 1946 xác nhận đã bảo đảm độc lập dân tộc và một nền dân chủ rộngrãi của nhân dân…Đó là một chế độ dân chủ mới” [30, tr.582]

Sự khác biệt giữa nhà nước dân chủ kiểu cũ và nhà nước dân chủ kiểumới là ở chỗ: Nhà nước dân chủ kiểu cũ là nhà nước dân chủ tư sản, mangbản chất của giai cấp tư sản; còn nhà nước dân chủ kiểu mới là dân chủ củanhân dân, mang bản chất giai cấp công nhân, là kết quả của cuộc đấu tranhgiải phóng dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, của giai cấp công nhân Đó làNhà nước của dân, do dân, vì dân; dân chủ với nhân dân và chuyên chính với

kẻ thù của nhân dân

Nhà nước của dân là Nhà nước “bao nhiêu quyền hạn đều là của dân”,những người ở trong bộ máy Nhà nước, bộ máy quyền lực dù ở cấp nào cũngđều là “đày tớ của nhân dân”, đều do dân cử ra một cách trực tiếp hay giántiếp để đại biểu cho nhân dân thực thi quyền lực Dân có quyền giám sát, bãi

miễn những người trong bộ máy nhà nước do mình bầu ra mà không làm tròntrách nhiệm đại biểu quyền lực cho nhân dân.

Nhà nước do dân là Nhà nước: “Chính quyền từ xã đến Chính phủTrung ương do dân cử ra” Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chứcnên Dân bầu ra người đại diện cho mình để cầm quyền, đồng thời dân cóquyền kiểm soát, giám sát người mình bầu ra và bãi miễn khi họ không làmtròn sự ủy thác, đại diện

Người nhấn mạnh “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân” Đó mới chính là Nhà nước vì dân, do đó “Việc gì có lợi cho dân thì phải làm cho kỳ được Việc gì

hại cho dân thì phải hết sức tránh” Người yêu cầu mọi chủ trương chính

sách, mọi quy định của pháp luật, pháp lệnh đều phải xuất phát từ lợi ích củadân Cả lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài, cả lợi ích cá nhân, tập thể và xãhội trong sự kết hợp hài hòa Mọi cán bộ nhà nước đều vì dân, hết lòng phục

vụ nhân dân

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước của dân, do dân, vì dân về bảnchất là Nhà nước của giai cấp công nhân và của toàn nhân dân Việt Nam,dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân

“Dân” là một khái niệm lịch sử, tùy theo tình hình kinh tế chính trị

-xã hội và giai cấp thống trị ở mỗi nước trong từng giai đoạn lịch sử mà kháiniệm dân có thể có nội dung rộng hẹp khác nhau

“Dân” trong mệnh đề “Nhà nước của dân, do dân, vì dân”, “dân làmchủ” mà Hồ Chí Minh sử dụng là “toàn thể nhân dân Việt Nam, không phânbiệt nòi giống, gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo” [34, tr.8]

Tuy nhiên, Người không xem “Dân”, “Nhân dân”…là một khối đồngnhất mà là cộng đồng bao gồm nhiều dân tộc, giai cấp, tầng lớp, thể hiện rõ sựthống nhất giữa giai cấp và dân tộc trong việc xác định bản chất giai cấp và cơ

sở xã hội của Nhà nước

Thể hiện tư tưởng về “Dân” và người đại diện cho dân là Mặt trận dântộc thống nhất, Chính cương Đảng lao động Việt Nam (2-1951) đã nêu rõ:

“Chính quyền của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa là chính quyền dân

chủ của nhân dân, nghĩa là của công nhân, nông dân, tiểu tư sản thành thị, tiểu tư sản trí thức, tư sản dân tộc và các thân sĩ (địa chủ) yêu nước tiến

bộ Những tầng lớp nhân dân ấy chuyên chính với đế quốc xâm lược và bọn phản quốc, cho nên nội dung chính quyền đó là nhân dân dân chủ

chuyên chính Chính quyền đó dựa vào Mặt trận Dân tộc thống nhất lấy

liên minh công nhân, nông dân và lao động trí thức làm nền tảng, do giai cấp công nhân lãnh đạo”.

Ở Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng tathì tính chất cơ bản của Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân, vì dân Cơ

sở xã hội - giai cấp của Nhà nước là khối đại đoàn kết dân tộc, trên nền tảngliên minh công nhân, nông dân, lao động trí óc do Đảng của giai cấp côngnhân lãnh đạo Cơ sở ấy không thu hẹp mà còn phát triển về chất lượng Cáchmạng không gạt bỏ một giai cấp, một tầng lớp nào đã đứng trong hàng ngũcủa Mặt trận Dân tộc thống nhất, mà hết sức bồi dưỡng, cải tạo, dìu dắt đểmọi giai cấp, tầng lớp và mọi người tiếp tục đi theo con đường cách mạng doChủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta vạch ra

Theo Hồ Chí Minh, để nhân dân trở thành người chủ thực sự của đấtnước thì cần huy động nhân dân tham gia vào công việc quản lý của nhànước, hăng hái đóng góp ý kiến, quyết định các công việc của đất nước,của xã hội Người nói: “Nhà nước ta phải phát triển quyền dân chủ và sinhhoạt chính trị toàn dân để phát huy tính tích cực và sáng tạo của nhân dân,làm cho mọi người công dân Việt Nam thực sự tham gia quản lý công việc

nhà nước” [28, tr.3-4]

Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà nước mà chúng ta xây

dựng một Nhà nước pháp quyền của dân, Nhà nước quản lý đất nước bằng

pháp luật và phải làm cho pháp luật có hiệu lực trong thực tế Trong một Nhà

nước dân chủ, dân chủ và pháp luật luôn phải đi đôi với nhau, nương tựa vàonhau mới đảm bảo được cho chính quyền trở nên mạnh mẽ Không thể có dânchủ ngoài pháp luật, pháp luật là bà đỡ của dân chủ Mọi quyền dân chủ củangười dân phải được thể chế hóa bằng hiến pháp và pháp luật, ngược lại hệthống pháp luật phải đảm bảo cho quyền tự do, dân chủ của người dân được

tôn trọng trong thực tế Xây dựng một nền pháp chế xã hội chủ nghĩa đảm

bảo được việc thực hiện quyền lực của nhân dân là mối quan tâm suốt đời của

Chủ tịch Hồ Chí Minh

Là người sáng lập Nhà nước dân chủ mới Việt Nam, Chủ tịch Hồ ChíMinh cũng là người có công lớn nhất trong sự nghiệp lập hiến và lập pháp Ởcương vị Chủ tịch nước, Người đã hai lần đứng đầu Ủy ban soạn thảo Hiếnpháp 1946 và Hiến pháp 1959, đã ký lệnh công bố 16 đạo luật, 613 sắc lệnh

và nhiều văn bản dưới luật khác

Một mặt chăm lo hoàn thiện Hiến pháp và hệ thống pháp luật của nước

ta, mặt khác Người hết sức chăm lo đưa pháp luật vào đời sống, tạo ra cơ chếbảo đảm cho pháp luật được thi hành, cơ chế kiểm tra, giám sát việc thi hành

đó trong các cơ quan Nhà nước và trong nhân dân

Theo Người, công bố luật chưa phải là mọi việc đã xong, phải tuyêntruyền giáo dục lâu dài mới thực hiện tốt

Trước hết, Người rất coi trọng việc nâng cao dân trí, bồi dưỡng ý thứclàm chủ, phát triển văn hóa chính trị và tính tích cực công dân, khuyến khíchnhân dân tham gia vào các công việc của Nhà nước, khắc phục mọi thứ dânchủ hình thức Người thường nhắc nhở cán bộ phải lo làm sao cho dân biếthưởng quyền dân chủ, biết dùng quyền dân chủ của mình, dám nói, dám làm.Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, lúc dân biết và dám phê bìnhngười lãnh đạo, lúc đó dân đã biết nắm quyền của dân, tức là đã đến mức dânchủ hóa khá cao

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn nêu gương trong việc khuyến khíchnhân dân phê bình, giám sát công việc của Chính phủ, đồng thời không ngừngnhắc nhở cán bộ các cấp, các ngành phải gương mẫu trong việc tuân thủ phápluật Người rất không hài lòng trước việc pháp luật của ta không được thựchiện nghiêm minh, xét xử thiếu công bằng, lẫn lộn giữa công và tội.

Để tiến tới một Nhà nước pháp quyền mạnh mẽ, có hiệu lực; xây dựng

bộ máy chính quyền trong sạch, vững mạnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấy rõphải nhanh chóng đào tạo, bồi dưỡng nhằm hình thành một đội ngũ cán bộ,viên chức Nhà nước có trình độ văn hóa, am hiểu pháp luật, thành thạo nghiệp

vụ hành chính và nhất là phải có đạo đức cần, kiện, liêm, chính, chí công vô

tư, một tiêu chuẩn cơ bản của người cầm cân nảy mực cho công lý Người đặc

biệt nhấn mạnh việc cán bộ nhà nước phải biết quản lý nhà nước, phải tẩysạch óc bè phái và phải tăng cường pháp luật đi đôi với việc đẩy mạnh giáodục đạo đức, chấp hành kỷ cương, kiên trì đẩy mạnh giáo dục đạo đức chocán bộ, đảng viên, nhất là những người có chức, có quyền

Để thực hiện được điều đó, Hồ Chí Minh khẳng định sự cần thiết phảiphát huy vai trò của Mặt trận và các đoàn thể nhân dân Người cho rằng Mặttrận quan trọng và cần thiết trong nhiệm vụ giải phóng dân tộc và cả trongxây dựng chủ nghĩa xã hội Muốn vậy, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhândân phải thực sự là người đại diện cho nhân dân, xây dựng Nhà nước đảm bảoNhà nước đó là của dân, do dân, vì dân Người đã từng viết: “Khi ai có điều gìoan ức, thì có thể do các đoàn thể tố cáo lên cấp trên Đó là quyền dân chủcủa tất cả công dân Việt Nam” [29, tr.66]

Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn khẳng định vai trò của Mặt trận và đoànthể nhân dân trong lực lượng đại đoàn kết của dân tộc, trong thiết chế chínhtrị, xã hội và trong nền dân chủ của đất nước

Thực tế ngày càng khẳng định tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh vềNhà nước pháp quyền và nhiệm vụ xây dựng chính quyền của Mặt trận là rất

đúng đắn Khi quan sát các nhà nước phát triển đương đại, chúng ta đều thấymột tình hình có tính quy luật là các nhà nước hiện đại ngày càng khẳng định

và mở rộng vai trò của các tổ chức xã hội Trong các xã hội đó, nhiều nhiệm

vụ nhà nước được chuyển giao cho các tổ chức xã hội, các đoàn thể, hiệp hộiđảm nhận

Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luônđặt vị trí, vai trò quan trọng của Mặt trận và các đoàn thể, đã định hình nhưmột thế chân vạc trong thiết chế chính trị - xã hội của đất nước

Người khẳng định đoàn thể là của dân, trước hết là của dân chứ khôngphải là của Đảng, của Nhà nước hay của cán bộ đoàn thể

Hồ Chí Minh còn khẳng định nhiệm vụ của đoàn thể là phấn đấu chodân, xây dựng chính quyền vững mạnh để thực hiện đảm bảo quyền lợi chodân Tư tưởng ấy của Người cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị và là địnhhướng xuyên suốt cho mỗi chặng đường phát triển của đất nước

1.1.2 Quan điểm của Đảng ta về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng chính quyền

Trong quá trình cách mạng giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ tổquốc, Đảng ta luôn coi trọng vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Vănkiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng cộng sản Việt Namnêu rõ:

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giữ vai trò rất quan trọng trongviệc củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Nhà nước cần thể chếhóa quyền hạn và trách nhiệm của Mặt trận, của các đoàn thể trongviệc tham gia quản lý kinh tế, quản lý xã hội [6, tr.94]

Đến Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảngcộng sản Việt Nam (khóa VII tháng 11/1991) khẳng định vai trò của Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam đối với việc xây dựng Nhà nước:

Cải cách bộ máy Nhà nước còn bao hàm một nội dung quantrọng là tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Nhà nước với Mặttrận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân Mặt trận và cácđoàn thể tham gia xây dựng quản lý, giám sát và bảo vệ Nhà nước.Nhà nước dựa vào Mặt trận và các đoàn thể để phát huy quyền làmchủ và sức mạnh có tổ chức của nhân dân Đó cũng chính là sứcmạnh của bản thân Nhà nước [7, tr.29].

Ngày 17/11/1993, Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng(khóa VII) ban hành Nghị quyết số 07/TW về đại đoàn kết dân tộc và tăngcường Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam, đã nhấn mạnh vai trò củaMặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng chính quyền:

“Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cần được củng cố và mở rộng về tổ chức vàhoạt động để thực sự là một tổ chức tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, nơithể hiện nguyện vọng và ý chí của các tầng lớp nhân dân…Tham gia vớichính quyền trong việc thực hiện dân chủ và đổi mới xã hội, chăm lo vàbảo vệ lợi ích chính đáng của các tầng lớp nhân dân, tham gia xây dựng,giám sát và bảo vệ chính quyền”

Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng cộng sản ViệtNam (tháng 7/1996), Đảng ta đã nhấn mạnh vai trò của Mặt trận Tổ quốc ViệtNam trong việc tham gia xây dựng chính quyền Văn kiện Đại hội nêu rõ:

Củng cố mở rộng tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốcViệt Nam, một tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện củacác đoàn thể chính trị - xã hội và các cá nhân tiêu biểu Mặt trận vàcác tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân;tham gia với Đảng, Nhà nước thực hiện và giám sát việc thực hiệndân chủ, chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của các tầng lớp nhândân; góp phần tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa nhân dân vớiĐảng và Nhà nước [8, tr.128]

Như vậy, quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về vai trò, vị trí,chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về xây dựng, tập hợpkhối đại đoàn kết toàn dân tộc nói chung và về nhiệm vụ của Mặt trận Tổquốc Việt Nam trong công tác tham gia xây dựng, củng cố chính quyền nóiriêng đã được thể hiện ngày càng rõ hơn qua hai kỳ Đại hội (từ Đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ VII đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII) Nghịquyết Đại hội lần thứ VII của Đảng mới xác định vai trò rất quan trọng củaMặt trận Tổ quốc Việt Nam trong sự nghiệp đoàn kết toàn dân, bảo vệ Tổquốc, chăm lo lợi ích của các đoàn viên, hội viên, thành viên của tổ chứcmình; thực hiện dân chủ và đổi mới xã hội Trong Nghị quyết Đại hội VII,Đảng ta chưa đặt vấn đề Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia xây dựng, giámsát và bảo vệ chính quyền nhân dân, nhất là nhiệm vụ giám sát và động viênnhân dân giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước, đại biểu dân cử và cán

bộ, công chức Nhà nước Đến Đại hội VIII, Đảng ta đã xác định: Mặt trận vàcác tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; tham giavới Nhà nước thực hiện và giám sát việc thực hiện dân chủ, chăm lo và bảo

vệ lợi ích chính đáng của các tầng lớp nhân dân Cần đổi mới tổ chức vàphương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, làmcho Mặt trận và các tổ chức thành viên thực sự là cơ sở chính trị của chínhquyền nhân dân

Để xây dựng Nhà nước trở thành trụ cột của hệ thống chính trị, là công

cụ thực hiện quyền lực của nhân dân, thực sự là Nhà nước của dân, do dân, vìdân, một Nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu lực và hiệu quả,Nghị quyết Đại hội VII của Đảng còn xác định: “Cách mạng là sự nghiệp củanhân dân, vì nhân dân và do nhân dân” Chính những ý kiến, nguyện vọng vàsáng kiến của nhân dân là nguồn gốc hình thành đường lối đổi mới của Đảng.Cũng do nhân dân hưởng ứng đường lối đổi mới, dũng cảm phấn đấu, vượtqua biết bao khó khăn, thử thách mà công cuộc đổi mới đạt được những thành

tựu như hôm nay Để tiếp tục đưa sự nghiệp đổi mới tiến lên, giành nhữngthành tựu to lớn, Mặt trận Tổ quốc phải đảm nhiệm trọng trách là cơ sở chínhtrị của chính quyền nhân dân, tham gia và phát huy quyền làm chủ của nhândân trong xây dựng, giám sát và bảo vệ chính quyền nhân dân Đó là một tấtyếu lịch sử của cách mạng Việt Nam và sứ mệnh cao cả của Mặt trận Tổ quốcViệt Nam.

Đại hội IX của Đảng là mốc son quan trọng đánh dấu thời kỳ phát triểnmới của cách mạng Việt Nam, thời kỳ phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tiếptục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì một nướcViệt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, vữngbước tiến lên chủ nghĩa xã hội Nghị quyết Đại hội IX của Đảng tiếp tụckhẳng định: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân có vai trò rấtquan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân xây dựng và bảo vệ Tổquốc, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” Đồng thời, Đảng tacòn nêu rõ hơn, cụ thể hơn về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trongthời kỳ mới, đó là:

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên là cơ sởchính trị của chính quyền nhân dân, nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng,tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, góp sức xây dựng Nhà nướctrong sạch, vững mạnh; phát huy khả năng tham gia bầu cử Quốchội, Hội đồng nhân dân các cấp; xây dựng chủ trương, chính sách,pháp luật của Nhà nước; tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng, thựchiện giám sát của nhân dân đối với công tác và đạo đức, lối sống củacán bộ, đảng viên, công chức, đại biểu dân cử và các cơ quan Nhànước [9, tr.130]

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam diễn

ra trong thời điểm mà sự nghiệp đổi mới đất nước đã trải qua 20 năm Để đạtđược những mục tiêu đổi mới đưa ra, cần triển khai và thực hiện đồng bộ các

giải pháp, trong đó có việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Namtrong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc Về vấn đề này, Đảng ta tiếp tụckhẳng định:

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có vai tròrất quan trọng trong việc tập hợp, vận động, đoàn kết rộng rãi cáctầng lớp nhân dân; đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp của nhândân; đưa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, các chươngtrình kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh vào cuộc sống,góp phần xây dựng sự đồng thuận trong xã hội [12, tr.24]

Tuy nhiên, trong Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần này đã cóbước phát triển mới về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổquốc Việt Nam, đó là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân đạidiện cho quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân và Nhà nước ban hành cơchế để Mặt trận và các đoàn thể nhân dân thực hiện tốt vai trò giám sát vàphản biện xã hội Đảng ta xây dựng quy chế giám sát và phản biện xã hội củaMặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân đối với việchoạch định đường lối, chủ trương, chính sách, quyết định lớn của Đảng, Nhànước và việc tổ chức thực hiện, kể cả đối với công tác tổ chức và cán bộ

Vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với hoạt động của

cơ quan Nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ, công chức nhà nước đã đượcĐảng ta nêu ra từ Nghị quyết lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng(khóa VII) năm 1991 và đã được thể chế hóa tại Điều 9 Hiến pháp năm 1992

và nhiều văn bản pháp luật của Nhà nước Còn vai trò phản biện xã hội củaMặt trận Tổ quốc Việt Nam được Nghị quyết Đại hội X của Đảng nêu ra; đây

là vấn đề rất khó và nhạy cảm, nhưng có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việcvận động các tầng lớp nhân dân tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng, xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhândân trong thời kỳ mới

Như vậy, quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về vai trò của Mặttrận Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng, giám sát, bảo vệ Đảng,xây dựng và củng cố chính quyền của dân, do dân, vì dân ngày càng đượckhẳng định rõ hơn, cụ thể hơn qua các kỳ Đại hội của Đảng Đúng như lờiChủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập và rèn luyện Đảng ta đã dạy:

Chính sách Mặt trận là một chính sách rất quan trọng Côngtác Mặt trận là một công tác rất quan trọng trong toàn bộ công táccách mạng Các cán bộ và đảng viên ta cần nắm vững và chấp hànhđúng Nghị quyết của Đại hội Đảng và Nghị quyết của Bộ chính trị

về vấn đề Mặt trận dân tộc thống nhất Trong cách mạng dân tộc dânchủ nhân dân cũng như trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, Mặt trậndân tộc thống nhất vẫn là một trong những lực lượng to lớn của cáchmạng Việt Nam [28, tr.401]

1.2 VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG VIỆC THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN Ở ĐỊA PHƯƠNG HIỆN NAY

1.2.1 Mặt trận Tổ quốc tham gia xây dựng chính sách, pháp luật; tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật

Xây dựng chính sách và pháp luật là công việc thuộc về các cơ quantrong bộ máy nhà nước Tuy nhiên, với chức năng, nhiệm vụ của mình, Mặttrận Tổ quốc có trách nhiệm tham gia vào công việc này để đảm bảo mọi chủtrương, chính sách, pháp luật của Nhà nước đáp ứng được các quyền và lợiích của mọi tầng lớp nhân dân

Điều 9, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam còn nêu các nội dung cụ thể Mặt

trận Tổ quốc Việt Nam tham gia xây dựng pháp luật với các nội dung sau đây:

1 Kiến nghị với Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ về dự kiếnchương trình xây dựng luật, pháp lệnh;

2 Trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự án luật, pháp lệnh;

3 Cùng với cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nghị quyết,thông tư liên tịch để hướng dẫn thi hành những vấn đề khi pháp luật quy định

về trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia quản lý nhà nước;

4 Tham gia góp ý kiến vào các dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghịquyết, nghị định và các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật khác [21, tr.10]

Công tác tham gia xây dựng pháp luật và vận động nhân dân đóng góp

ý kiến xây dựng pháp luật là nhiệm vụ có liên quan trực tiếp đến việc pháthuy dân chủ, vận động các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia xây dựngĐảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, donhân dân, vì nhân dân Thông qua công tác xây dựng chính sách pháp luật vàvận động nhân dân đóng góp ý kiến xây dựng pháp luật, Mặt trận đã tham giagóp ý vào khoảng 40 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật như: Luật về Hội,Luật Luật sư, Luật trợ giúp pháp lý, Luật cư trú, Luật bình đẳng giới, Luậtthuế thu nhập cá nhân, Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn…;đặc biệt, Mặt trận đã tích cực xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật liêntịch với các cơ quan Nhà nước cùng cấp, nhằm thể chế hóa các quy định củapháp luật về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia quản lý nhànước Sự tham gia của Mặt trận trong công tác xây dựng pháp luật và vậnđộng nhân dân tham gia xây dựng pháp luật đã góp phần làm cho các văn bảnpháp luật được thông qua ngày càng sát với thực tiễn và có tính khả thi hơn

Song song với việc tham gia xây dựng pháp luật, Điều 7, Luật Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam còn chỉ rõ việc tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện

quyền làm chủ , thi hành chính sách, pháp luật với các nội dung sau đây:

1 Tham gia tuyên truyền, động viên nhân dân thực hiện đường lối, chủtrương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước;

2 Phối hợp, tham gia với cơ quan nhà nước tổ chức các cuộc vận động,các phong trào thi đua yêu nước, vận động nhân dân đoàn kết, giúp đỡ lẫnnhau phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa, giải quyết các vấn đề xã

hội, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự antoàn xã hội;

3 Tham gia với Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng cấp tổ chứcvận động nhân dân thực hiện dân chủ ở cơ sở, hướng dẫn nhân dân xây dựnghương ước, quy ước về nếp sống tự quản ở thôn, làng, ấp, bản, tổ dân phố,cộng đồng dân cư khác ở cơ sở phù hợp với luật, góp phần xây dựng và bảo

vệ chính quyền nhân dân;

4 Tham gia hoạt động hòa giải ở cơ sở theo quy định của pháp luật vềhòa giải

5 Tổng hợp, nghiên cứu ý kiến, nguyện vọng của nhân dân đê phảnánh, kiến nghị với Đảng và Nhà nước [21, tr.8-9]

Bằng nhiều hình thức tuyên truyền phong phú, đa dạng, Mặt trận Tổquốc phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các tổ chức thành viên để phổ biếnrộng rãi trong đoàn viên, hội viên, nhân dân tại cộng đồng dân cư, tổ dân phố

và tới hộ gia đình; nhất là phối hợp thực hiện tốt Đề án 02-212/TTg của Thủtướng Chính phủ về xây dựng và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận độngchấp hành pháp luật tại cộng đồng dân cư Hoạt động tuyên truyền của Mặttrận là thiết thực góp phần nâng cao kiến thức pháp luật và ý thức pháp luậtcho nhân dân; qua đó, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong công tácxây dựng chính quyền ngày một hiệu quả

Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật tới từng người dân

là nhằm bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền lợi hợp pháp của công dân.Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2003 đến năm 2010 củaHội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Chính phủ (màMặt trận Tổ quốc Việt Nam là một thành viên nòng cốt) cũng nhấn mạnh việctích cực tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho các tầng lớp nhân dân.Hội đồng đã có nhiều việc làm cụ thể phổ biến sâu rộng các quy định củapháp luật gắn trực tiếp với cuộc sống hàng ngày của nhân dân như: Các quy

định về luật phòng chống tham nhũng, luật thực hành tiết kiệm chống thamnhũng lãng phí; các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo những viphạm về đất đai, an toàn giao thông, phòng chống ma túy, các tệ nạn xã hội,bảo vệ môi trường; các chế độ mà người dân được hưởng, các nghĩa vụ màngười dân phải thực hiện…Như vậy, tuyên truyền, phổ biến giáo dục phápluật là một trong những nhiệm vụ quan trọng mang tính vai trò, chức năngquan trọng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Theo quy định của pháp luật, Mặt trận Tổ quốc giữ vai trò động viênnhân dân nghiêm chỉnh thi hành pháp luật Mặt trận các cấp đã đẩy mạnhtuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật rộng rãi trong các tầng lớp nhân dânthông qua các hình thức như:

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng,các tổ chức thành viên tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân ở cơ sở nhữngchủ trương, đường lối của Đảng, những quy định, chính sách pháp luật củaNhà nước, về quyền làm chủ của nhân dân để nhân dân sử dụng đúng quyền

và trách nhiệm của mình

Tổ chức học tập cho các đối tượng xã hội do Mặt trận Tổ quốc trực tiếpvận động, như các chức sắc tôn giáo, người tiêu biểu…để thông qua các vịtiêu biểu này tuyên truyền, động viên nhân dân thi hành nghiêm chỉnh phápluật Đồng thời, tổ chức học tập cho cán bộ chuyên trách và cả không chuyêntrách của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp, như cán bộ trong Ban Thườngtrực Mặt trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn, Trưởng ban Công tác mặt trận ởkhu dân cư, Trưởng ban Thanh tra nhân dân nghiên cứu, học tập các văn bảnpháp luật và tổ chức thực hiện đến từng cấp và địa bàn dân cư

Mặt trận Tổ quốc các cấp ở địa phương phối hợp với các cơ quan thôngtin đại chúng, qua hệ thống loa truyền thanh ở xã, phường, phát hành tờ rơi…tuyên truyền, động viên nhân dân hiểu rõ, thi hành nghiêm chỉnh, sử dụngđúng quyền và trách nhiệm của mình trong việc thực hiện pháp luật

Để việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật thực sự mang lại hiệu quả,Mặt trận đã quán triệt tư tưởng và đồng thời là bài học phát huy quyền làmchủ của nhân dân, nhằm thu hút mọi tầng lớp nhân dân tham gia quản lý nhànước, quản lý xã hội, tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động của nhà nước, củachính quyền các cấp, khắc phục tình trạng vi phạm quyền làm chủ của nhândân Song song với mở rộng dân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân là

đi đôi với giữ vững kỷ cương, chống khuynh hướng dân chủ cực đoan, quákhích; tuyên truyền, vận động nhân dân sống và làm việc theo Hiến pháp,pháp luật

Điều quan trọng là công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luậtcủa Mặt trận có đến được từng địa bàn dân cư, phát huy vai trò của Ban côngtác Mặt trận khu dân cư hay không để từ đó phổ biến pháp luật đến từng hộdân, từng hộ gia đình

Như vậy, công tác tham gia tham gia xây dựng chính sách, pháp luật;tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật là một chức năng cơ bản, thể hiệnvai trò của Mặt trận Tổ quốc trong công tác tham gia xây dựng và củng cốchính quyền Hoạt động tuyên truyền pháp luật của Mặt trận, vận động nhândân tham gia xây dựng pháp luật đã góp phần nâng cao kiến thức pháp luật và

ý thức chấp hành pháp luật cho nhân dân; qua đó, phát huy quyền làm chủ củanhân dân trong công tác tham gia xây dựng chính quyền ngày một thiết thực,hiệu quả

1.2.2 Mặt trận Tổ quốc tham gia công tác bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân

Bầu cử là công việc trước tiên trong xây dựng chính quyền nhân dân.Thông qua bầu cử dân chủ, chính quyền nhà nước mới thực sự là đại diện hợppháp của nhân dân Ở nước ta, Mặt trận Tổ quốc có vai trò quan trọng trong

công tác bầu cử Nhiệm vụ này được quy định rõ trong Luật bầu cử đại biểu

Quốc hội, Luật bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân Điều 5, Luật bầu cử đại

biểu Quốc hội xác định: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức hiệp thương lựa

chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội, tham gia giám sát việc bầu

cử đại biểu Quốc hội Điều 8 Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã quy định

năm nhiệm vụ chủ yếu của Mặt trận trong công tác bầu cử, đó là:

Tổ chức hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu những người ứng cử đại biểuQuốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân; tham gia các tổ chức phụ trách bầu cử;phối hợp với các cơ quan nhà nước hữu quan tổ chức hội nghị cử tri ở nơi cưtrú, các cuộc tiếp xúc giữa cử tri với những người ứng cử; tham gia tuyêntruyền, vận động cử tri thực hiện pháp luật về bầu cử; tham gia giám sát việcbầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân [21, tr.9]

Trong các nhiệm vụ trên, việc tổ chức hiệp thương, lựa chọn, giới thiệunhững ứng cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân là nhiệm vụ quantrọng hàng đầu Điều đó xuất phát từ chỗ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam doĐảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo có đặc trưng nổi bật là tính xã hội rộng rãi,tập hợp đông đảo mọi lực lượng của xã hội, của dân tộc trong hình thức mộtliên minh chính trị mà Đảng cũng là một thành viên Do liên minh nên Mặttrận Tổ quốc phải hiệp thương dân chủ trong công tác bầu cử với các côngviệc cụ thể như: xác định cơ cấu, thành phần của những người ứng cử; tổchức giới thiệu người ứng cử; tổ chức nhận xét người được giới thiệu ứng cử,lựa chọn lập danh sách người ứng cử chính thức Việc tổ chức hiệp thương,lựa chọn, giới thiệu ứng cử viên được thực hiện qua nhiều bước, bảo đảmdanh sách ứng cử viên ở lần cuối cùng thực sự đại diện tiêu biểu cho khối đạiđoàn kết, có đủ các tầng lớp, thành phần trong xã hội và đại diện cho ý chí vànguyện vọng của nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước trong Quốc hội vàHội đồng nhân dân các cấp

Việc tổ chức hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu người ứng cử được thựchiện năm bước theo quy trình cụ thể do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốcViệt Nam và Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành bằng nghị quyết liên tịch

(đối với bầu cử đại biểu Quốc hội) và do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổquốc Việt Nam và Chính phủ ra nghị quyết liên tịch ban hành (đối với cuộcbầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp)

1.2.3 Mặt trận Tổ quốc tham gia giám sát và phản biện xã hội

Giám sát và phản biện xã hội việc xây dựng và thực hiện chủ trương,chính sách của Đảng, Nhà nước là một chức năng rất cơ bản, là một nhiệm vụrất quan trọng của Mặt trận Tổ quốc, phản ánh sâu sắc bản chất của nền dânchủ xã hội chủ nghĩa Trong hệ thống chính trị nước ta, quyền giám sát đượcquy định trong những văn kiện của Đảng, cơ quan quyền lực nhà nước và Mặttrận Tổ quốc Quyền giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã được khẳngđịnh trong Hiến pháp năm 1992 sửa đổi: “Mặt trận giám sát hoạt động của cơquan nhà nước, đại biểu dân cử và cán bộ viên chức nhà nước” Như vậy,ngoài quyền giám sát của Quốc hội đối với Chính phủ, Hội đồng nhân dân đốivới Ủy ban nhân dân, Nhà nước còn cần được giám sát bởi Mặt trận Tổ quốc.Mặc dù đối tượng, tính chất, phạm vi giám sát có khác nhau nhưng đều nhằmmục đích tăng cường, củng cố, xây dựng và bảo vệ vững chắc Nhà nước cộnghòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, để Nhà nước ta thực sự là Nhà nước của nhândân, do nhân dân, vì nhân dân

Những năm gần đây, Mặt trận Tổ quốc các cấp đã chủ động đề xuất vàphối hợp với Nhà nước ban hành một số văn bản giám sát, từng bước tạo ra

cơ chế cụ thể nhằm nâng cao vai trò giám sát của nhân dân, góp phần nângcao trách nhiệm của cán bộ, công chức, đảng viên, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnhtoàn diện công cuộc đổi mới đất nước như:

- Hiệp thương lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội, đạibiểu Hội đồng nhân dân (trong đó có việc tổ chức lấy ý kiến nhận xét và tínnhiệm cử tri nơi công tác, nơi cư trú đối với người ứng cử đại biểu Quốc hội

và đại biểu Hội đồng nhân dân);

- Tổ chức lấy phiếu tín nhiệm các chức danh chủ chốt do Hội đồngnhân dân cấp xã, phường bầu;

- Chỉ đạo, hướng dẫn hoạt động giám sát của Ban Thanh tra nhân dân;

- Thí điểm Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giám sát cán bộ, công chức,đảng viên ở khu dân cư

- Thực hiện giám sát đầu tư cộng đồng

Mặt trận Tổ quốc các cấp ở địa phương thực hiện giám sát với ba hìnhthức: Động viên nhân dân thực hiện quyền giám sát; tham gia hoạt động giámsát với cơ quan quyền lực nhà nước địa phương và giám sát thông qua cáchoạt động thường xuyên của các cấp Mặt trận Pháp luật quy định trách nhiệmcủa các cơ quan, tổ chức là phải tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc thực hiệnnhiệm vụ giám sát và phải xem xét, trả lời những kiến nghị của Mặt trận

Trong hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc phải bảo đảm nguyêntắc về sự lãnh đạo của Đảng, đúng pháp luật, thực sự khách quan, mang tínhxây dựng cùng hướng tới mục đích của giám sát là hỗ trợ cho công tác giámsát, kiểm tra, thanh tra của Đảng, Nhà nước nhằm góp phần xây dựng chỉnhđốn Đảng, xây dựng và bảo vệ Nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích chính đángcủa nhân dân

Có thể khái quát đặc trưng giám sát của Mặt trận Tổ quốc như sau:

Thứ nhất, giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là hoạt động theo

dõi, xem xét, phát hiện, đánh giá việc tuân thủ pháp luật trong hoạt động của

cơ quan nhà nước, đại biểu dân cử, cán bộ, công chức nhà nước

Thứ hai, giám sát của Mặt trận Tổ quốc mang tính chủ động, thường

xuyên, liên tục

Thứ ba, nội dung, phương thức giám sát của Mặt trận Tổ quốc, quyền

và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc và các cơ quan nhà nước, đại biểu dân

cử, cán bộ, công chức nhà nước trong giám sát được thực hiện theo quy địnhcủa pháp luật

Phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được hiểu là sự nhậnxét, đánh giá, nêu chính kiến khẳng định những nội dung đúng đắn của dựthảo chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước,đồng thời phát hiện những điểm chưa chính xác, chưa phù hợp với đời sống

xã hội và lợi ích chính đáng của nhân dân để kiến nghị cơ quan, tổ chức cóthẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung

Hoạt động phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc được thực hiện dướihình thức tham gia góp ý vào các dự thảo chủ trương, chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước Góp ý kiến vào các dự án luật thuộc các lĩnh vựchình sự, dân sự, kinh tế, hành chính và tổ chức bộ máy nhà nước, ngay từkhâu chuẩn bị các văn bản ban hành chính sách, pháp luật, góp phần hạn chếgiảm bớt sai sót; ở các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, hoạt động phảnbiện chủ yếu tham gia chuẩn bị nội dung kỳ họp Hội đồng nhân dân, dự thảoNghị quyết của Hội đồng nhân dân, tham gia ý kiến vào các dự thảo nghịquyết, quyết định của Ủy ban nhân dân; tham gia giám sát, phản biện việcthực thi pháp luật của các cơ quan nhà nước, chính quyền các địa phương

Phản biện xã hội mang tính nhân dân, tính xã hội rộng rãi, thể hiện ýchí, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân nhằm thực hiện và mở rộng dânchủ xã hội chủ nghĩa

Phản biện xã hội phải dựa trên luận cứ khoa học và thực tiễn đời sống,các ý kiến phản biện phải khách quan, công khai, trung thực, phát huy đượctrí tuệ của nhân dân và đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng

Giữa hoạt động giám sát và phản biện xã hội có mối quan hệ chặt chẽvới nhau Nhà nước có trách nhiệm quản lý, điều hành đất nước trên tất cả cáclĩnh vực của đời sống xã hội nhưng phải bằng pháp luật, phù hợp với lợi ích

và nguyện vọng chính đáng của nhân dân Để đạt được mục đích đó thì quátrình xây dựng chính sách, pháp luật cần tổ chức lấy ý kiến và tiếp thu ý kiếncủa nhân dân thông qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Ở mức độ cao hơn là

phản biện xã hội Mặt khác, khi chính sách, pháp luật của Nhà nước được banhành thì chính Nhà nước phải có trách nhiệm tổ chức, thực hiện nghiêmchỉnh, nhất là những chính sách, pháp luật có liên quan đến quyền và nghĩa vụ

cơ bản của công dân Thực tiễn những năm qua, có những chính sách, phápluật chưa thực sự đi vào cuộc sống, trong đó có lý do từ phía cơ quan nhànước, công chức nhà nước Do vậy, rất cần có sự giám sát của nhân dân Mặttrận Tổ quốc có trách nhiệm động viên nhân dân thực hiện quyền giám sáttheo quy định của pháp luật

Thực chất và mục tiêu cơ bản của việc thực hiện các chức năng giámsát và phản biện xã hội tạo nên một cơ chế giám sát quyền lực trong xã hội,làm cho sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của nhà nước bảo đảm thực hiệnyêu cầu dân chủ hóa, khoa học hóa các quyết sách, chống quan liêu và chủquan duy ý chí trong mọi hoạt động Điều đó, một mặt đảm bảo và giữ vững

sự lãnh đạo của Đảng, không chia sẻ quyền lực lãnh đạo cho bất cứ lực lượngnào khác; mặt khác lại ràng buộc không để cho sự độc quyền lãnh đạo trởthành lộng quyền, độc đoán, chuyên quyền

Trong điều kiện hệ thống chính trị nước ta, do một Đảng duy nhất lãnhđạo và đóng vai trò hạt nhân của hệ thống chính trị, dễ dẫn đến nguy cơ là độingũ cán bộ, công chức, đảng viên sẽ xa dân, quan liêu, chủ quan duy ý chí,lộng quyền Mặt trận Tổ quốc là thể chế thích hợp để vừa đảm bảo sự lãnhđạo của Đảng vừa tránh được những nguy cơ nói trên, tức là thực hiện giámsát và phản biện xã hội đối với Đảng và Nhà nước Để thực hiện được điều đóthì công tác tham gia xây dựng chính quyền của Mặt trận phải được đổi mới

và nâng cao hơn nữa cả về nội dung và phương thức hoạt động

Trong tình hình mới, vai trò giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận

Tổ quốc cần thể hiện rõ hơn cả trong nhận thức cũng như trong thực tiễn,không chỉ hỗ trợ cho công tác giám sát, kiểm tra của Nhà nước mà mang tínhđộc lập cao hơn thậm chí còn phản biện lại cả công tác giám sát, kiểm tra của

các cơ quan Nhà nước phù hợp với yêu cầu phát triển nền dân chủ xã hội chủnghĩa ở nước ta hiện nay.

1.2.4 Mặt trận Tổ quốc tham gia công tác vận động nhân dân thực hiện Pháp lệnh dân chủ ở xã, phường, thị trấn

Có thể hiểu Quy chế dân chủ ở cơ sở theo tinh thần Chỉ thị số

30/CT-TW, ngày 18-02-1998 của Bộ Chính trị và Nghị định số 29/1998/NĐ-CP củaChính phủ (được thay thế bằng Nghị định số 79/2003/NĐ-CP và nay là Pháplệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn) là những quy định về chế độsinh hoạt để phát huy quyền làm chủ thật sự của nhân dân, cũng là xây dựngnhà nước của dân, do dân và vì dân Do vậy, xây dựng và thực hiện Quy chếdân chủ ở cơ sở là vấn đề có tính chiến lược cả trước mắt cũng như lâu dài,ảnh hưởng trực tiếp đến sự bền vững, hay không bền vững của một chế độcầm quyền

Thực hiện công tác vận động nhân dân thực hiện Pháp lệnh dân chủ ở

xã, phường, thị trấn, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc ở địa phương phối hợp vớichính quyền và các tổ chức thành viên cùng cấp phổ biến rộng rãi trong nhândân chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, vậnđộng nhân dân hiểu và thực hiện tốt nội dung của Quy chế dân chủ, nhất làphối hợp trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện những quyđịnh của Nhà nước về thủ tục hành chính giải quyết các công việc có liênquan thiết thực đến đời sống của nhân dân như: kế hoạch phát triển kinh tế -

xã hội của địa phương và hoạt động của chính quyền; các chủ trương cho vayvốn phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo

Hoạt động của Ban công tác Mặt trận trong việc tham gia thực hiệnQuy chế dân chủ được khẳng định Ban công tác Mặt trận có nhiệm vụtham gia phối hợp với Trưởng thôn, Tổ trưởng Tổ dân phố trong việc xâydựng cộng đồng dân cư Ban công tác Mặt trận còn đóng vai trò nòng cốttrong việc phối hợp với Trưởng thôn và Bí thư Chi bộ thôn, khu dân cư để

tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia bàn bạc, xây dựng, góp ý vàocác bản Dự thảo hương ước, quy ước làng văn hóa ở từng khu dân cư trướckhi trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt Mặt trận ở cơ sở còn tham giaphối hợp với chính quyền và các tổ chức thành viên trong việc xây dựngcác tổ tự quản ở cộng đồng dân cư như: tổ an ninh nhân dân, tổ bảo vệ sảnxuất, tổ hòa giải nhân dân…

Mặt trận Tổ quốc đẩy mạnh các hoạt động giám sát và vận động nhândân giám sát việc thực hiện dân chủ ở cơ sở thông qua nhiều hình thức như:củng cố kiện toàn tổ chức và hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, BanGiám sát đầu tư cộng đồng; qua công tác tiếp dân và xử lý đơn thư, khiếu nại

tố cáo của nhân dân; qua việc tham gia các kỳ họp của Hội đồng nhân dân cấp

xã, phường, các buổi tiếp xúc cử tri để giám sát hoạt động của chính quyền,đại biểu Hội đồng nhân dân và đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, phường,đảng viên, cán bộ công chức ở khu dân cư; triển khai lấy phiếu tín nhiệm cácchức danh Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp

xã, phường theo Pháp lệnh dân chủ ở xã, phường, thị trấn; tập hợp và kịp thờiphản ánh ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân với Đảng, Nhà nước; bảo vệquyền và lợi ích chính đáng của nhân dân

Như vậy, có thể thấy thông qua các nội dung của Quy chế dân chủ ở cơ

sở, vai trò của Mặt trận Tổ quốc ngày càng được nâng cao, đội ngũ cán bộ nóichung cũng mở rộng hơn tầm tư duy, có cái nhìn thấu suốt hơn về các vấn đềthuộc quyền dân chủ của nhân dân

1.2.5 Mặt trận Tổ quốc tham gia công tác tố tụng, tuyển chọn Thẩm phán Tòa án và Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân

Mặt trận Tổ quốc ở địa phương tham gia tố tụng, tuyển chọn thẩmphán, giới thiệu hội thẩm Tòa án nhân dân Chức năng này của các tổ chứcchính trị - xã hội được nêu rõ trong các văn bản pháp luật của Nhà nước Điều

10, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã nêu rõ nhiệm vụ này: “Mặt trận Tổ

quốc Việt Nam có quyền và trách nhiệm tham gia tố tụng, tham gia hội đồngtuyển chọn thẩm phán, giới thiệu người đủ tiêu chuẩn để bầu làm hội thẩm

Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật” Điều 8, Bộ luật tố tụng hình

sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cũng quy định: “Mặt trận

Tổ quốc, Công đoàn, Hội nông dân, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh,Hội Liên hiệp phụ nữ, các tổ chức xã hội khác và công dân có quyền và nghĩa

vụ tham gia tố tụng hình sự theo quy định của bộ luật này” [2, tr.13]

Theo quy định của pháp luật thì thẩm phán Tòa án nhân dân, kiểm sátviên Viện kiểm sát nhân dân các cấp là công chức nhà nước và thực hiện theochế độ bổ nhiệm, nhiệm kỳ là 5 năm thay cho chế độ bầu trước đây Để cơquan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền quyết định bổ nhiệm có cơ sở vữngchắc khi quyết định, pháp luật cho phép thành lập Hội đồng tuyển chọn thẩmphán, kiểm sát viên Ở địa phương có Hội đồng tuyển chọn thẩm phán Tòa ánnhân dân cấp tỉnh, cấp huyện và Hội đồng tuyển chọn kiểm sát viên Việnkiểm sát nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện

Trong tất cả các Hội đồng tuyển chọn thẩm phán, kiểm sát viên nêutrên đều có 5 thành phần, trong đó 3 thành phần thuộc cơ quan nhà nước, 2thành phần là đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và đại diện củaHội Luật gia Việt Nam Hội đồng làm việc theo chế độ tập thể bàn bạc, thảoluận và quyết định theo đa số Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động của các Hộiđồng tuyển chọn cho thấy nếu đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có

ý kiến không tán thành trường hợp nào đó thì cơ quan, tổ chức, cá nhân cóthẩm quyền quyết định bổ nhiệm thẩm phán, kiểm sát viên vẫn xem xét thậntrọng và có thể không bổ nhiệm nếu ý kiến đó là đúng sự thật

Để có cơ sở tham gia hoạt động trong các Hội đồng tuyển chọn thẩmphán, kiểm sát viên một cách thiết thực, có hiệu quả, Ủy ban Mặt trận Tổquốc Việt Nam tỉnh, thành phố cử một người trong Ban Thường trực có đủnăng lực, trình độ về pháp luật, có phẩm chất đạo đức, trung thực và công

tâm Đồng thời, có các chuyên viên giỏi tham mưu trong việc nghiên cứu hồ

sơ giới thiệu những người để bổ nhiệm làm thẩm phán, kiểm sát viên bảo đảmcác tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật Vấn đề quan trọng hơn là Mặttrận xin ý kiến nhận xét của nhân dân nơi người được giới thiệu làm thẩmphán, hoặc kiểm sát viên về phẩm chất, đạo đức, phong cách, lối sống và mốiquan hệ của bản thân người được giới thiệu bổ nhiệm và gia đình họ với cộngđồng dân cư nơi họ và gia đình cư trú thường xuyên Trên cơ sở đó mà cónhận xét, đánh giá một cách chính xác, khách quan đối với người được đềnghị bổ nhiệm khi tham gia tuyển chọn trong Hội đồng

Chương 2 THỰC TRẠNG MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM

THAM GIAXÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN Ở THÀNH PHỐ

HẢI PHÒNG HIỆN NAY

2.1 KHÁI QUÁT VỀ ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

Hải Phòng là một thành phố Cảng, đô thị trung tâm cấp quốc gia, cựctăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc và cả nước, cách thủ đô HàNội 102 km, có vị trí hết sức quan trọng, lợi thế về địa - chính trị, văn hóa vàquân sự Hải Phòng có tổng diện tích tự nhiên trên 152.300 ha, chiếm 0,45%diện tích tự nhiên cả nước (số liệu thống kê năm 2001)

Về ranh giới hành chính: phía Bắc giáp tỉnh Quảng Ninh; phía Tây giáptỉnh Hải Dương; phía Nam giáp tỉnh Thái Bình; phía Đông giáp biển Đông.Hải Phòng nằm ở vị trí giao lưu thuận lợi với các tỉnh trong nước và quốc tếthông qua hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, đường biển, đường sông

và đường hàng không

Hải phòng ngày nay bao gồm 15 đơn vị hành chính trực thuộc gồm 7quận (Hồng Bàng, Lê Chân, Ngô Quyền, Kiến An, Hải An, Đồ Sơn, DươngKinh), 8 huyện (An Dương, An Lão, Bạch Long Vĩ, Cát Hải, Kiến Thụy, TiênLãng, Thủy Nguyên, Vĩnh Bảo) Dân số thành phố là trên 1.837.000 người,trong đó số dân thành thị là trên 847.000 người và số dân ở nông thôn là trên990.000 người (theo số liệu điều tra dân số năm 2009) Mật độ dân số 1.207người/km2

Hải Phòng là một trong những thành phố có truyền thống văn hóa lâuđời cùng với tinh thần đoàn kết thống nhất đã trở thành những truyền thốngquý báu và là thế mạnh để nhân dân Hải Phòng vượt qua bao khó khăn, thửthách, phấn đấu vươn lên trên con đường hội nhập và phát triển Truyền thống

quý báu ấy được kế thừa và phát huy mạnh mẽ dưới sự lãnh đạo của Đảngcộng sản Việt Nam

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hải Phòng được đặt dưới sựlãnh đạo trực tiếp của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố và chỉ đạo của các

tổ chức cấp Trung ương

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố là tổ chức liên minh chính trị,liên hiệp tự nguyện của các tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội,các tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, các tổ chức xã hội và tổ chức xãhội - nghề nghiệp, các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầng lớp xãhội, các tôn giáo, dân tộc trên địa bàn thành phố Hải Phòng, người Hải Phòngsống ở nước ngoài Mặt trận Tổ quốc là bộ phận của hệ thống chính trị, là cơ

sở chính trị của chính quyền nhân dân thành phố đại diện cho quyền và lợi íchhợp pháp, chính đáng của nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân,nơi hiệp thương phối hợp và thống nhất hành động của các thành viên

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố có nhiệm vụ tập hợp, xây dựngkhối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường sự nhất trí về chính trị và tinh thầntrong nhân dân; tuyên truyền, vận động nhân dân phát huy quyền làm chủ,thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật;tham gia giám sát và phản biện các hoạt động của cơ quan Nhà nước; thamgia xây dựng, củng cố chính quyền nhân dân, cùng chính quyền các cấp chăm

lo, bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân Mặt trận Tổ quốc thành phố tổchức và hoạt động theo Điều lệ của Mặt trận, phù hợp với Hiến pháp và phápluật Tự nguyện, hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động lànguyên tắc cơ bản về tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc

Cơ cấu tổ chức, bộ máy của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thànhphố hiện có 4 ban, ngoài Văn phòng còn có 3 ban chuyên môn:

Ban Dân chủ - Pháp luật với công tác chủ yếu là tham gia xây dựngchính quyền, công tác tôn giáo

Ban Phong trào với công tác giúp việc Ban chỉ đạo cuộc vận động

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, tham gia quản

lý quỹ “Ngày vì người nghèo”, quỹ “Xóa nhà tranh, nhà tạm”…

Ban Tuyên huấn - Tổ chức - Thi đua với công tác thi đua, tuyên truyền,

xã, phường, có chương trình hoạt động tại địa bàn khu dân cư, là nơi trực tiếpvận động các tầng lớp nhân dân trong các phong trào của Mặt trận

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố là tổ chức liên minh chính trị,thông qua việc đa dạng hóa các hình thức vận động, tập hợp các tầng lớp nhândân, các tổ chức thành viên và các cá nhân tiêu biểu trong Mặt trận đã đượcphát triển từ 26 tổ chức năm 2004 lên đến 31 tổ chức năm 2008 bao gồm tổchức chính trị (Đảng cộng sản); các tổ chức chính trị xã hội (Công đoàn, HộiNông dân, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội

Cựu chiến binh) [52, tr.18] Cơ cấu thành viên đã bao quát được đông đảo cáctầng lớp xã hội, các giai cấp, dân tộc, tôn giáo, các giới, các ngành, các nhân

sĩ tiêu biểu

Hầu hết cán bộ làm công tác Mặt trận đều trưởng thành từ nhiều lĩnhvực công tác, một số đồng chí đã từng giữ cương vị chủ chốt trong côngĐảng, đoàn thể, bộ đội chuyển ngành… Đa số cán bộ có phẩm chất tốt, cóquan điểm chính trị rõ ràng, nhiệt tình, có kinh nghiệm công tác, tinh thầntrách nhiệm cao Việc bố trí, sắp xếp cán bộ cho Ủy ban Mặt trận Tổ quốc đãđược chú ý, số cán bộ trẻ đã qua đào tạo tăng lên, đã được củng cố thêm mộtbước so với trước đây

Tuy nhiên, so với yêu cầu, nhiệm vụ, bộ máy tổ chức và đội ngũ cán bộMặt trận còn nhiều bất cập, hạn chế Trong cơ cấu các tổ chức thành viên, các

tổ chức xã hội nghề nghiệp chiếm đa số nhưng vai trò, tác dụng không rõ vàchưa thể hiện rõ tính chất của một tổ chức liên minh chính trị Các thành viên

là chức sắc tôn giáo, nhân sĩ …chưa thực sự phát huy được vai trò trong sinhhoạt mặt trận Sự phối hợp hành động theo một kế hoạch chung giữa các tổchức thành viên của Mặt trận chưa chặt chẽ, nhất là trong việc tổ chức cácphong trào mang tính toàn dân Một số nơi đưa cán bộ tuổi cao, năng lực yếu,

uy tín thấp vào làm công tác mặt trận đã làm giảm vai trò của Mặt trận Nhiềucán bộ Mặt trận còn yếu kém về công tác dân vận, nhất là hạn chế về năng lựccông tác mặt trận đã làm ảnh hưởng không tốt đến uy tín của Mặt trận và chấtlượng của các phong trào cách mạng quần chúng nhân dân

Từ khi được thành lập đến nay, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phốHải Phòng không ngừng được củng cố, phát triển qua các thời kỳ cách mạng.Mặt trận tập hợp đông đảo các tầng lớp nhân dân đoàn kết làm nên nhữngthành tựu to lớn: Cách mạng tháng Tám năm 1945, kháng chiến chống thựcdân Pháp và đế quốc Mỹ thắng lợi, cải tạo và xây dựng xã hội chủ nghĩa Saungày thống nhất đất nước, cả dân tộc bắt tay xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

trong một hoàn cảnh cực kỳ khó khăn, phức tạp: Đất nước bị các thế lực thùđịch bao vây, cấm vận, thực hiện diễn biến hòa bình, âm mưu gây bạo loạnnhằm xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa, tình hình kinh tế - xã hội lâm vàokhủng hoảng nghiêm trọng Tiếp đó là sự sụp đổ của các nước xã hội chủnghĩa đã tác động không nhỏ đến đời sống xã hội nước ta nói chung và thànhphố Hải Phòng nói riêng

Đất nước thống nhất đi lên chủ nghĩa xã hội, chúng ta bước vào thời kỳđẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế thì cácthế lực phản động trong và ngoài nước càng tìm mọi cách chống phá Đảng,Nhà nước, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc, gây mất ổn định chính trị vàchia rẽ dân tộc; trong khi đó mặt trái của cơ chế thị trường cũng có khả nănglàm rạn nứt mối quan hệ trong cộng đồng Đó là những thách thức lớn đối vớiMặt trận Công tác Mặt trận ngày càng đòi hỏi phải phát huy tính năng độngrất cao để chống lại âm mưu chống phá Đảng, chính quyền của các thế lực thùđịch; vừa phải sáng tạo, đổi mới không ngừng để xây dựng Đảng, chínhquyền trong sạch, vững mạnh, tập hợp được đông đảo quần chúng nhân dânchung sức, chung lòng xây dựng chủ nghĩa xã hội Để tránh Mặt trận là hìnhthức tượng trưng, tổ chức Mặt trận ở Hải Phòng từ thành phố đến cơ sở đãchú trọng bám sát dân, có những phong trào, hành động cụ thể, thiết thựcchăm lo đến đời sống thường ngày, mối quan tâm và nguyện vọng chính đángcủa nhân dân Do vậy, những năm qua, công tác Mặt trận ở Hải Phòng cónhững hiệu quả thiết thực, khẳng định vai trò to lớn của mình trong sự nghiệpxây dựng và phát triển thành phố

Sau hơn 20 năm đổi mới, vai trò lãnh đạo của các cấp ủy đảng, sự quản

lý và điều hành của chính quyền được tăng cường, vị trí, vai trò của Mặt trận

Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân được khẳng định và phát huy có hiệu quả,đời sống của các tầng lớp nhân dân được cải thiện, lòng tin của nhân dân vàoĐảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc các cấp ngày càng được củng cố, dân

chủ trong xã hội có bước phát triển và phát huy tốt tác dụng Tiếp tục pháthuy vai trò tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, thời gian qua, Mặt trận Tổquốc các cấp thành phố đã luôn làm tốt nhiệm vụ tập hợp, quy tụ các tầng lớpnhân dân, xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền vững mạnh, củng cố hệthống Mặt trận và các đoàn thể nhân dân, thực sự là cầu nối giữa nhân dân vớiĐảng và chính quyền Đó là những điều kiện thuận lợi cho Mặt trận Tổ quốcthành phố tham gia xây dựng chính quyền đạt hiệu quả.

2.2 NHỮNG MẶT ĐẠT ĐƯỢC CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG VIỆC THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN

2.2.1 Thực hiện mối quan hệ công tác giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc với Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân

Nhiệm kỳ qua, Mặt trận Tổ quốc các cấp không ngừng củng cố và tăng

cường mối quan hệ phối hợp công tác với Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhândân cùng cấp; tạo điều kiện thực hiện có hiệu quả hoạt động của mỗi bên Mặttrận Tổ quốc các cấp đã tích cực tham gia quản lý Nhà nước, quản lý kinh tế -

xã hội và phát huy dân chủ trong nhân dân thông qua triển khai thực hiệnPháp lệnh dân chủ ở cơ sở Sự phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc và các tổ chứcthành viên với chính quyền trong việc tổ chức và chỉ đạo các phong trào thiđua yêu nước, các cuộc vận động lớn trong nhân dân đã góp phần thực hiệnthắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của thành phố; mở rộng

và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc tham gia xây dựng vàcủng cố chính quyền các cấp Mối quan hệ phối hợp công tác giữa Mặt trận

Tổ quốc với Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân ngày càng được thực hiện

có nề nếp, chất lượng và hiệu quả, được thể hiện qua một số công việc cụ thểnhư sau:

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc luôn chủ động phối hợp và tạo mọi điều kiện

để các đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp thực hiện