SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6

SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6SKKN Dạy bài Danh từ trong Ngữ văn lớp 6

Phần thứ nhất: ĐẶT VẤN ĐỀ

Lý do đề xuất sáng kiến: Trong chương trình ngữ văn 6 phần từ loại là

phần kiến thức khó và phức tạp Mỗi loại từ có nhiều tiểu loại nhỏ Đây là phầnchiếm dung lượng kiến thức và thời gian tương đối nhiều trong chương trìnhtiếng Việt lớp 6

Đối với các em học sinh khối 6 đây là phần kiến thức nặng và khó Các emlại mới bắt đầu bước vào học cấp 2, mới làm quen với phương pháp học của cấp

2, trình độ hiêủ biết của các em lại còn hạn chế, chưa sâu rộng như học sinh khối

8, 9 Vì vậy để học sinh nắm được kiến thức thì người giáo viên phải tổ chức giờhọc có hiệu quả

Trong chương trình Ngữ văn 6 - Học kỳ I tuần 11 có tiết 41 là tiết “Danhtừ” Đây là một tiết học giáo viên phải giúp học sinh nhận biết được danh từchung, danh từ riêng cũng như quy tắc viết hoa danh từ riêng Muốn vậy ở tiếthọc này giáo viên phải chuẩn bị nhiều ngữ liệu để học sinh tìm hiểu phân tíchngữ liệu và rút ra bài học cơ bản nhất trong phần ghi nhớ Bởi vì hoạt động đầutiên được thực hiện ở mỗi tiết học Tiếng Việt là phân tích ngữ liệu Trong sáchgiáo khoa ở tiết học này chỉ đưa ra một ngữ liệu để phân tích từ đó rút ra nộidung bài học mà bài học của tiết này có rất nhiều nội dung Theo tôi nếu chỉ bámvào một ngữ liệu đó để phân tích rút ra nội dung bài học là chưa đủ còn mangtính áp đặt Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn 6 khi tiếp xúcbài dạy này bản thân tôi đã trăn trở, tìm tòi và tôi mạnh dạn trình bày cách dạycủa mình sau khi đã áp dụng thực tế ở lớp tôi và thấy có hiệu quả

Phần thứ hai: NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận và thực trạng của vấn đề:

1 Cơ sở lý luận:

Từ loại là một phần kiến thức tương đối nhiều trong chương trình Ngữ vănTHCS Nhiều nhất và khó nhất là ở chương trình Ngữ văn 6 Dung lượng kiếnthức và số tiết dành cho phần này tương đối nhiều Nhiều nhất, khó nhất và phứctạp nhất là Danh từ Danh từ được chia làm hai loại lớn là danh từ chỉ sự vật vàdanh từ chỉ đơn vị Trong mỗi loại lớn lại có nhiều tiểu loại nhỏ Danh từ chỉ sựvật bao gồm có danh từ chung và danh từ riêng Danh từ chỉ đơn vị gồm có danh

từ chỉ đơn vị tự nhiên và danh từ chỉ đơn vị quy ước trong đó danh từ chỉ đơn vịquy ước gồm có danh từ chỉ đơn vị quy ước chính xác và danh từ chỉ đơn vị quyước, ước chừng Cũng như Động từ, Tính từ, Đại từ, Danh từ thuộc nhóm thực từ

nó giữ vai trò quan trọng trong nòng cốt câu Danh từ thường giữ chức vụ chủngữ trong câu Khi đặt câu hết đoạn từ ngữ xuất hiện đầu tiên là Danh từ Vì vậynắm chắc kiến thức về Danh từ giúp các em khi đặt câu viết đoạn tốt hơn Đốivới tiết dạy danh từ chỉ sự vật không chỉ giúp học sinh hiểu và phân biệt đượcdanh từ chung và danh từ riêng mà còn phải giúp học sinh biết cách viết hoa danh

từ riêng Học tốt và nắm chắc kiến thức phần này giúp ích rất nhiều trong việcviết Văn và tìm hiểu văn bản cũng như trong khi nói và viết Nếu các em nắmchắc kiến thức về danh từ chung và danh từ riêng, cách viết hoa danh từ riêng, sẽgiúp các em tránh được lỗi chính tả thường mắc phải khi viết bài tập làm văn đó

là lỗi viết hoa tùy tiện không đúng chỗ

2 Thực trạng giảng dạy

Năm học 2010-2011 bản thân tôi được phân công dạy bộ môn Ngữ văn 6gồm hai lớp 6A và 6B do kế hoạch dạy học của nhà trường nên lớp 6A học trướclớp 6B một ngày

Dạy tiết 41 này bản thân tôi xác định yêu cầu của giờ dạy như sau:

- Giúp học sinh phân biệt được danh từ chung và danh từ riêng

- Nắm được quy tắc viết hoa danh từ riêng

- Rèn luyện kỹ năng nhận biết Danh từ chung và Danh từ riêng, cách viếthoa Danh từ riêng

Từ những yêu cầu trên tôi đã thiết kế bài dạy cho giờ học theo trình tự haimục lớn trong sách giáo khoa Cũng như một số giáo viên khác tôi nghĩ rằng sáchgiáo khoa là cơ sở pháp lý khi dạy giáo viên phải tuân theo không được tự ý thayđổi Vì thế khi dạy tiết học này tôi cũng bám theo trình tự hai mục lớn trong sáchgiáo khoa

Ở mục I Danh từ chung và danh từ riêng tôi dựa vào ngữ liệu trong sáchgiáo khoa để hướng dẫn học sinh phân tích rút ra danh từ chung và danh từ riêng.Tìm hiểu quy tắt viết hoa của danh từ riêng tôi chủ yếu hướng dẫn học sinh dựa

vào kiến thức đã học ở bậc Tiểu học kết hợp với ngữ liệu đã cho trong sách giáokhoa để rút ra quy tắ viết hoa của danh từ riêng ở mục ghi nhớ sách giáo khoa Còn ở mục II, luyện tập tôi lần lượt hướng dẫn học sinh làm 3 bài tập 1, 2,

3 trong sách giáo khoa

Sau khi dạy tiết học này tôi thấy băn khoăn không hài lòng, giờ dạy nặng

nề, nội dung bài học rút ra còn mang tính áp đặt, quy tắc viết hoa danh từ riênghọc sinh còn lơ mơ chưa nắm được cụ thể Tôi đã cho học sinh làm một bài kiểmtra để biết được mức độ khả năng tiếp thu bài của các em ra sao Bài kiểm tra chothấy kết quả chưa cao chỉ được 50% số em nắm được bài làm cho tôi day dứt vàthôi thúc tôi tìm cách dạy khác ở lớp 6B

II Giải pháp mới

Tìm hiểu bài dạy này tôi nhận thấy: Dạy bài này giáo viên phải giúp học sinh nắm được danh từ chỉ sự vật được chia làm hai loại là danh từ chung và danh từ riêng, biết cách viết hoa danh từ riêng Từ đó bản thân tôi xác định yêu cầu của giờ dạy như sau:

1 Giúp học sinh phân biệt được danh từ chung và danh từ riêng

2 Nắm được quy tắc viết hoa danh từ riêng

3 Rèn luyện kỹ năng nhận biết danh từ chung, danh từ riêng và cách viết hoa Danh từ riêng

Với yêu cầu của bài học như trên khi dạy tôi cũng đi theo hai mục chínhtrong sách giáo khoa Nhưng khi tìm hiểu mục I Danh từ chung và danh từ riêngtôi sẽ chia ra hai mục nhỏ Mục 1: Phân biệt danh từ chung với danh từ riêng.Mục 2: Tìm hiểu quy tắc viết hoa danh từ riêng Khi tìm hiểu mục 1 tôi bám vàongữ liệu đã cho ở trong sách giáo khoa để hướng dẫn học sinh phân tích rút radanh từ chỉ sự vật gồm có hai loại danh từ chung và danh từ riêng, phân biệtđược danh từ chung với danh từ riêng Còn ở mục 2 Quy tắc viết hoa danh từriêng tôi đưa vào một số ngữ liệu khác ngoài sách giáo khoa để hướng dẫn họcsinh phân tích rút ra các quy tắc viết hoa danh từ riêng Cụ thể tôi đưa vào bảyngữ liệu khác để phân tích:

(1) Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đến thăm đồng bào bị thiên tai ở NghệAn

(2) Chủ tịch nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào sang thăm và làm việc tại nướcta.

(3) Man-di-ni là cầu thủ đá bóng giỏi của nước I-ta-ly-a

(4) Tổ chức Liên hợp quốc quan tâm nhiều nhất đến nạn thất học của trẻ em.(5) Bức tranh của em gái tôi vẽ được trao giải Nhất

(6) Trong năm học vừa qua cô ấy đạt danh hiệu Chiến sỹ thi đua cấp huyện.(7) Bạn ấy đạt Huy chương vàng môn toán quốc tế

Đưa ra bảy ngữ liệu trên tôi yêu cầu học sinh xác định danh từ riêng cótrong bảy ngữ liệu và cho biết đó là tên riêng của ai, nêu cách viết hoa của cácdanh từ riêng đó Ở ngữ liệu (1) phân tích rút ra quy tắc viết hoa của tên ngườitên địa lý Việt Nam Ngữ liệu (2) phân tích rút ra quy tắc viết hoa của tên ngườitên địa lý nước ngoài phiên âm qua âm Hán Việt Ở ngữ liệu (3) phân tích rút raquy tắc viết hoa của tên người tên địa lý nước ngoài phiên âm trực tiếp khôngqua âm Hán Việt Ngữ liệu (4), (5), (6), (7) phân tích rút ra quy tắc viết hoa tênmột tổ chức, một giải thưởng, một danh hiệu, một huân huy chương

Ở mục II Luyện tập tôi cũng hướng dẫn học sinh lần lượt làm ba bài tập 1,

2, 3 trong sách giáo khoa

Với giải pháp trên bản thân tôi trình bày các bước lên lớp bài này thànhmột giáo án cụ thể như sau:

III Giáo án minh họa

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

Gv ghi ví dụ ở bảng phụ

? Dựa vào kiến thức đã học về danh từ

gạch chân tất cả các danh từ có trong ví

dụ ?

GV: gọi học sinh lên bảng gạch chân

dưới những danh từ ở bảng phụ

HS: lên bảng gạch chân những danh từ

? Các danh từ ở trong ví dụ trên thuộc

loại danh từ nào ?

? Nhận xét về ý nghĩa và hình thức chữ

viết của các danh từ đó ?

( Về hình thức chữ viết và ý nghĩa các

danh từ này có gì khác nhau?)

? Từ ví dụ trên em hãy rút ra kết luận

về danh từ riêng và danh từ chung?

HS: tự rút ra nội dung ở phần ghi nhớ

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

I Danh từ chung và danh từ riêng

1 Phân biệt danh từ chung và danh riêng.

* Xét ví dụ (SGK) VD:

Vua nhớ công ơn tráng sĩ phong là PhùĐổng Thiên Vương và lập đền thờngay ở làng Gióng nay thuộc xã PhùĐổng huyện Gia Lâm, Hà Nội

- Danh từ chỉ sự vật

- Về ý nghĩa và hình thức chữ viết cácdanh từ này khác nhau:

+ Các danh từ: Vua, công ơn, tráng sĩ,đền thờ, làng, xã, huyện -> Mỗi danh

từ là tên gọi một loại sự vật và khôngđược viết hoa

=> Danh từ chung+ Các danh từ: Phù Đổng ThiênVương, Gióng, Phù Đổng, Gia Lâm,

Hà Nội -> Mỗi danh từ là tên riêngcủa từng người, từng địa phương vàđược viết hoa

=> Danh từ riêng

- HS tự rút ra nội dung ở phần ghi nhớ

* Kết luận: (ghi nhơ - SGK) Danh từ chỉ sự vật gồm:

+ Danh từ chung + Danh từ riêng

Gv chuẩn bị ví dụ ở bảng phụ

Gv phát phiếu học tập yêu cầu các

nhóm thảo luận:

? Xác định danh từ riêng ở trong các ví

dụ trên? Đó là tên riêng của ai?

? Cách viết hoa các danh từ riêng đó ?

HS thảo luận, trình bày kết quả

2 Quy tắc viết hoa danh từ riêng

* Xét ví dụ:

Ví dụ 1:

Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đếnthăm đồng bào bị thiên tai ở Nghệ An

Ví dụ 2: Chủ tịch nước Trung Quốc

Hồ Cẩm Đào sang thăm và làm việctại nước ta

Ví dụ 3: Man- đi- ni là cầu thủ đábóng giỏi của nước I- ta- li- a

Ví dụ 4: Tổ chức Liên hợp quốc quantâm nhiều nhất đến nạ thất học của trẻ

Ví dụ 7: Bạn ấy đạt Huy chương vàngmôn toán quốc tế

- Đáp án:

Ví dụ 1: Nguyễn Minh Triết, Nghệ An

 Tên người, tên địa lý Việt Nam =>Viết hoa chữ cái đầu tiên mỗi tiếng

Ví dụ 2: Trung Quốc, Hồ Cẩm Đào

 Tên người, tên địa lý nước ngoàiphiên âm qua âm Hán Việt

=> Viết hoa chữ cái đầu tiên mỗi tiếng

Ví dụ 3:

Man- đi- ni, nước I- ta- li-a -> tên người

GV: Đối với tên người tên địa lý nước

ngoài gồm nhiều tiếng khi viết phải

dùng gạch nối để nối các tiếng.

? Từ ví dụ em hãy rút ra quy tắc viết

hoa danh từ riêng ?

? Đối với tên người tên địa danh nước

ngoài gồm nhiều tiếng khi viết chúng

ta phải dùng dấu gì để nối các tiếng ?

Gv gọi HS đọc to phần ghi nhớ

? Các danh từ chung gọi tên các loài

hoa có khi nào được viết hoa hay

không ? Tại sao ?

? Người là danh từ chung tại sao trong

câu trên lại viết hoa?

tên địa lý nước ngoài phiên âm trực tiếp

=> Viết hoa chữ cái đầu tiên của mỗi bộphận tạo thành tên riêng đó

Ví dụ 4: Liên hợp quốc -> tên 1 tổ chức

=> Viết hoa chữ cái đầu tiên của mỗi bộphận

Ví dụ 6: Chiến sĩ thi đua  tên mộtdanh hiệu

=> Viết hoa chữ cái đầu tiên của mỗi bộphận

Ví dụ 7: Huy chương vàng  tên mộthuy chương

=> Viết hoa chữ cái đầu tiên của bộphận

Ví dụ: chị Hoa, em Lan, anh Hồng

* Trong câu: “Hồ Chí Minh - tên Người

là cả một miền thơ”

- Danh từ chung người trong câu trênđược dùng làm đại từ lâm thời để chỉ

Hồ Chí Minh nên được viết hoa, để bày

tỏ sự tôn kính và lòng biết ơn đối vớiBác

* Lưu ý: Danh từ chung khi được dùng

để đặt tên người, tên địa lý thì phải viết

? Nêu yêu cầu của bài tập 1?

Gv kẻ bảng gọi HS lên xác định và

điền vào đúng cột

? Nêu yêu cầu của bài tập 2?

Gv gọi HS làm , nhận xét, chữa

? Bài tập 3 yêu cầu chúng ta làm gì ?

Gv gọi 1 HS đọc đoạn thơ

- Hs liệt kê các danh từ riêng có trong

đoạn thơ và viết lại cho đúng các danh

Lạc Việt, Bắc Bộ,Long Nữ, LạcLong Quân

Bài tập 2: - Cho biết các từ in đậmtrong các câu có phải là danh từ riêngkhông? Vì sao ?

- Đáp án: Các từ in đậm:

a Chim, Nước, Hoa, Họa Mi 

danh từ chỉ tên riêng được viết hoađược nhà văn nhân hóa như người, nhưtên riêng của mỗi nhân vật

b Út danh từ riêng, tên người củanhân vật

c Cháy danh từ riêng, tên riêng củamột làng

Bài tập 3: Chỉ ra các danh từ riêngkhông được viết hoa trong đoạn thơ vàviết lại cho đúng

từ riêng không được viết hoa.

? Xác định danh từ riêng có trong đoạn

thơ và viết lại cho đúng ?

Gv gọi HS làm, nhận xét, chữa

3 Củng cố và dặn dò.

- Giáo viên gọi một học sinh nhắc lại nội dung của bài học

- Giáo viên đọc một số quy tắc viết hoa trong tiếng Việt

- Gọi một học sinh lên bảng vẽ sơ đồ các loại danh từ để củng cố bài học

S ơ đồ các loại danh từ: đồ các loại danh từ: các lo i danh t :ại danh từ: ừ:

Danh từ chỉđơn vị quyước

Quy ước chính xác

Quy ướcước chừng

- Về nhà soạn bài “ Cụm danh từ” theo hệ thống câu hỏi SGK

3 Hiệu quả của sáng kiến.

Trên đây là cách dạy của bản thân tôi về bài danh từ tiết 41 học kì I - Ngữ Văn 6 Tôi đã dựa trên trình độ học sinh của trường tôi tư duy chưa cao, sáng tạo không nhiều và mục tiêu phương pháp dạy học mới để thiết kế Tôi thấy giờ học sôi nổi nhẹ nhàng, các em học nhiệt tình hăng hái, tích cực và tiếp thu bài tốt

hơn Sau tiết dạy tôi cảm thấy rất thoải mái, không còn gì băn khoăn vướng mắc Cũng như ở lớp 6A sau khi dạy tiết này ở lớp 6B tôi cũng cho học sinh làm một bài kiểm tra cùng với đề kiểm tra ở lớp 6A để biết được mức độ khả năng tiếp thubài của các em, bài kiểm tra với thời gian làm bài khoảng 10 phút, đề bài cụ thể như sau:

Có bạn phân loại danh từ như sau:

a Danh từ chung: Miền tây Bắc, Việt bắc, nam trung bộ, sách giáo khoa, lạc longQuân, đất nước

b Danh từ riêng: dàu khí, Chúa Trịnh, đặc công, lợn bột, nam Cực, bắc Cực,đảng cộng sản Việt Nam, bộ giáo dục và đào tạo

? Theo em cách phân loại trên đúng hay sai? Viết hoa lại cho đúng quy tắc viếthoa các danh từ riêng?

Đáp án: Cách phân loại trên chưa chính xác và viết hoa danh từ riêng chưa đúngquy tắc

Phân loại đúng là:

a Danh từ chung sách giáo khoa, dầu khí, đặc công, lợn bột

b Danh từ riêng là: miền Tây Bắc, Việt Bắc, Nam Trung Bộ, chúa Trịnh;Nam Cực, Bắc Cực, Đảng cộng sản Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào Tạo

Bài kiểm tra cho thấy kết quả số em nắm được bài, hiểu sâu bài đạt trên80%

So sánh k t qu hai l p qua b i ki m tra trong b ng sau (hai l p n y cóết quả hai lớp qua bài kiểm tra trong bảng sau (hai lớp này có ả hai lớp qua bài kiểm tra trong bảng sau (hai lớp này có ểm tra trong bảng sau (hai lớp này có ả hai lớp qua bài kiểm tra trong bảng sau (hai lớp này có

l c h c ngang nhau)ực học ngang nhau) ọc ngang nhau)

Loại Kết quả lớp 6A - Tổng số 24 Kết quả lớp 6B - Tổng số 25

Phần thứ ba: KẾT LUẬN CHUNG VÀ ĐỀ XUẤT

Qua tiết dạy tôi nhận thấy để bài dạy có chất lượng hiệu quả cao cần:

- Giáo viên phải mạnh dạn phát huy tối đa tính sáng tạo linh hoạt khôngrập khuôn máy móc tạo sự hợp lí cho giờ học

- Giáo viên và học sinh phải chuẩn bị chu đáo kỹ lưỡng với kế hoach cụthể

- Khi dạy tiếng việt giáo viên cần phải chủ động đưa vào ngữ liệu để phântích rút ra nội dung bài học không nhất thiết phải rập khuôn theo sách giáo khoa

- Trong giờ dạy tôi đã thực hiện những điều trên bản thân tự nhận thấynhững thành công đáng kể khi dạy bài này, và cũng nhận được sự đồng tình, nhấttrí cao của các đồng nghiệp trong tổ và trong nhà trường

Để tôi có điều kiện học hỏi thêm phục vụ tốt hơn trong công tác giảng dạyrất mong sự góp ý chân thành của quý đồng nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Tuân Đạo, ngày 27 tháng 4 năm 2011

Người viết

Bùi Thanh Hải

Hết

Phần thứ nhất: ĐẶT VẤN ĐỀ

Lý do đề xuất sáng kiến: Trong chương trình ngữ văn 6 phần từ loại là

phần kiến thức khó và phức tạp Mỗi loại từ có nhiều tiểu loại nhỏ Đây là phầnchiếm dung lượng kiến thức và thời gian tương đối nhiều trong chương trìnhtiếng Việt lớp 6

Đối với các em học sinh khối 6 đây là phần kiến thức nặng và khó Các emlại mới bắt đầu bước vào học cấp 2, mới làm quen với phương pháp học của cấp

2, trình độ hiêủ biết của các em lại còn hạn chế, chưa sâu rộng như học sinh khối

8, 9 Vì vậy để học sinh nắm được kiến thức thì người giáo viên phải tổ chức giờhọc có hiệu quả

Trong chương trình Ngữ văn 6 - Học kỳ I tuần 11 có tiết 41 là tiết “Danhtừ” Đây là một tiết học giáo viên phải giúp học sinh nhận biết được danh từchung, danh từ riêng cũng như quy tắc viết hoa danh từ riêng Muốn vậy ở tiếthọc này giáo viên phải chuẩn bị nhiều ngữ liệu để học sinh tìm hiểu phân tíchngữ liệu và rút ra bài học cơ bản nhất trong phần ghi nhớ Bởi vì hoạt động đầutiên được thực hiện ở mỗi tiết học Tiếng Việt là phân tích ngữ liệu Trong sáchgiáo khoa ở tiết học này chỉ đưa ra một ngữ liệu để phân tích từ đó rút ra nộidung bài học mà bài học của tiết này có rất nhiều nội dung Theo tôi nếu chỉ bámvào một ngữ liệu đó để phân tích rút ra nội dung bài học là chưa đủ còn mangtính áp đặt Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn 6 khi tiếp xúcbài dạy này bản thân tôi đã trăn trở, tìm tòi và tôi mạnh dạn trình bày cách dạycủa mình sau khi đã áp dụng thực tế ở lớp tôi và thấy có hiệu quả

Phần thứ hai: NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận và thực trạng của vấn đề:

1 Cơ sở lý luận:

Từ loại là một phần kiến thức tương đối nhiều trong chương trình Ngữ vănTHCS Nhiều nhất và khó nhất là ở chương trình Ngữ văn 6 Dung lượng kiếnthức và số tiết dành cho phần này tương đối nhiều Nhiều nhất, khó nhất và phứctạp nhất là Danh từ Danh từ được chia làm hai loại lớn là danh từ chỉ sự vật vàdanh từ chỉ đơn vị Trong mỗi loại lớn lại có nhiều tiểu loại nhỏ Danh từ chỉ sựvật bao gồm có danh từ chung và danh từ riêng Danh từ chỉ đơn vị gồm có danh