Các vùng biển quốc gia có quyền chủ quyền và quyền tài phán là vùng biển có ý nghĩa vô cùng quan trọng bởi vùng biển này có nguồn tài nguyên vô cùng phong phú và đa dạng, nó vừa mang lại một lợi ích kinh tế to lớn vừa giúp nâng cao đời đời sống xã hội. Cộng với tình hình tranh chấp ở biển Đông nói riêng và sự tranh chấp giữa các quốc gia ven biển nói chung đang là đề tài nóng của thế giới hiện đại. Vì vậy, việc xác định chế độ pháp lý ở các vùng biển quốc gia có quyền chủ quyền và quyền tài phán có ý nghĩa to lớn. Việc xác định chế độ pháp lý của các vùng biển quốc gia có quyền chủ quyền và quyền tài phán sẽ giúp cho các quốc gia ven biển thực hiện một cách đúng đắn, chính xác và hợp pháp quyền và nghĩa vụ của mình, không xâm phạm đến quốc gia ven biển khác; đồng thời cũng giúp cho quốc gia đó quản lí và khai thác tốt nguồn tài nguyên của mình. Vậy nên, em xin chọn đề tài “ Anhchị hãy phân tích chế độ pháp lý các vùng biển các quốc gia có quyền chủ quyền và quyền tài phán theo Công ước Luật biển UNCLOS 1982. Liên hệ thực tiễn Việt Nam.”
Trang 1M c l c ụ ụ
Danh mục các chữ viết tắt 2
A Mở đầu 3
B Nội dung 4
I Tổng quan về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương 4
1 Lịch sử hình thành 4
2 Hiệp định TPP mở rộng và sự tham gia của Việt Nam 4
3 Các nội dung chính của Hiệp định TPP 5
4 Tầm quan trọng của Hiệp định TPP 9
5 Những lợi ích khi tham gia TPP 10
II Những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam khi tham gia TPP 10
1 Cơ hội 10
2 Thách thức 12
III Thực tế tác động của TPP đến kinh tế Việt Nam 17
C Kết luận 21
Danh mục tài liệu tham khảo 22
Danh mục các chữ viết tắt
APEC: Asia-Pacific Economic Cooperation (Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương)
ASEAN: Association of Southeast Asian Nations (Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á)
TPP: Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement (Hiệp định hợp tác Kinh tế chiến lược Xuyên Thái Bình Dương)
Trang 2EU: European Union (Liên minh châu Âu)
FTA: Free Trade Agreement (Hiệp định thương mại tự do)
WTO: World Trade Organization (Tổ chức Thương mại Thế giới)
A.Mở đầu
Hiện nay đất nước ta đang trong giai đoạn đẩy mạnh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, bằng những nỗ lực vượt bậc, nước ta đã và đang từng bước hội nhập ngày càng sâu rộng, là thành viên quan trọng có trách nhiệm, của nhiều diễn đàn, tổ chức kinh tế khu vực và toàn cầu Để phát triển hơn nữa việc hợp tác kinh tế quốc tế giữa các nước, ngoài những hiệp định đã ký kết, nước ta vẫn tiếp tục tinh thần quan tâm, chú ý gia nhập vào những hiệp định mới với sự mở cửa hợp tác rộng hơn Trong những hiệp định mới đầy triển vọng và được nhiều nước trên thế giới cũng như Việt Nam quan tâm, phải kể đến là Hiệp định thương mại tự do xuyên Thái Bình Dương Hơn cả việc tham gia vào Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Hiệp định Thương mại Tự do xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Partnership - TPP) được coi như Hiệp định thương mại tự do “thế hệ mới" đầy tham vọng và tiêu chuẩn cao;
là một thỏa thuận khu vực mở rộng, linh hoạt và toàn diện
Nhận thấy tầm quan trọng của Hiệp định Thương mại Tự do xuyên Thái Bình Dương (được gọi tắt là TPP), tháng 11/2010, Việt Nam chính thức tham gia đàm phán TPP Quy mô của TPP được cho là sẽ tạo những lợi ích to lớn cho nền kinh tế Việt Nam khi mang đến những cam kết về các lĩnh vực quan trọng như dịch vụ (ngân hàng, tài chính, pháp lý và môi giới); đầu tư; viễn thông và thương mại điện tử; quyền sở hữu trí tuệ; hàng rào kỹ thuật trong thương mại Tuy nhiên, bên cạnh những triển vọng cũng như cơ hội mà TPP có thể mang lại, Việt Nam cũng sẽ gặp phải những thách thức không nhỏ đòi hỏi phải có những bước đi thận trọng và đúng
Trang 3hướng Do đó, em xin chọn đề tài "Bình luận về Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam." nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu sự tham gia vào Hiệp định TPP của nước ta
B.Nội dung
I Tổng quan về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương.
Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (gọi tắt là TPP - Trans - Pacific Partnership) là một thoả thuận thương mại tự do thế hệ mới (FTA - Free Trade Agreement) của thế kỷ 21 hướng tới mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế, đẩy mạnh xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài
1 Lịch sử hình thành.
Hiệp định TPP (tên tiếng Anh là Trans - Pacific Strategic Economic Partnership Agreement) khởi nguồn là Hiệp định Đối tác Kinh tế Xuyên Thái Bình Dương Hiệp định này khởi nguồn là Hiệp định Đối tác kinh tế chặt chẽ hơn do nguyên thủ
3 nước Chile, New Zealand và Singapore (được gọi là P3) phát động đàm phán nhân dịp Hội nghị Cấp cao APEC 2002 tổ chức tại Mexico Tháng 4 năm 2005, Brunei xin gia nhập với tư cách thành viên sáng lập trước khi vòng đàm phán cuối cùng kết thúc, biến P3 thành P4
2 Hiệp định TPP mở rộng và sự tham gia của Việt Nam
Khi Hiệp định TPP ra đời đã dành được sự quan tâm của nhiều nước trong khu vực lẫn quốc tế, sau khi Hiệp định ra đời, đã có nhiều nước bày tỏ sự mong muốn gia nhập Tháng 9 năm 2008, nước Mỹ dưới quyền G.W.Bush tuyên bố tham gia đàm phán Hiệp định này để mở của thị trường đầu tư và dịch vụ tài chính Tiếp theo đó, tháng 11 năm 2008, Australia và Peru cũng tuyên bố tham gia TPP Tại buổi họp báo công bố việc tham gia của Australia và Peru, đại diện các bên khẳng định sẽ đàm phán để thiết lập một khuôn khổ mới cho TPP Kể từ đó, các vòng đàm phán TPP được lên lịch và diễn ra cho đến nay
Trang 4Từ năm 2006, qua nhiều kênh, Singapore đã rất tích cực mời Việt Nam tham gia TPP - P4 Trước những cân nhắc cả về khía cạnh kinh tế và chính trị, Việt Nam chưa nhận lời mời này của Singapore
Tuy nhiên, với việc Mỹ quyết định tham gia TPP, và trước khi tuyên bố tham gia TPP, Mỹ đã mời Việt Nam cùng tham gia Hiệp định này, Việt Nam đã cân nhắc lại việc tham gia hay không tham gia TPP
Đầu năm 2009, Việt Nam quyết định tham gia Hiệp định TPP với tư cách thành viên liên kết Tháng 11 năm 2010, sau khi tham gia 3 phiên đàm phán TPP với tư cách này, Việt Nam đã chính thức tham gia đàm phán TPP Trước đó, tháng 10 năm
2010, Malaysia tham gia đàm phán và trở thành thành viên thứ 9 của Hiệp định Tiếp đó là Canada và Mexico tuyên bố sẽ tham gia đàm phán Hiệp định vào tháng 6 năm 2012 và trở thành thành viên chính thức vào tháng 10 năm 2012 Vào tháng 7 năm 2013, Nhật Bản là quốc gia thứ 12 gia nhập Hiệp định
Hiệp định TPP là Hiệp định mang tính "mở" Tuy không phải là chương trình hợp tác trong khuôn khổ APEC nhưng các thành viên APEC đều có thể gia nhập nếu quan tâm Singapore đã nhiều lần thể hiện mong muốn mở rộng TPP và sử dụng TPP như một công cụ để hiện thực hóa ý tưởng về Khu vực Mậu dịch Tự do Châu Á-Thái Bình Dương của APEC (FTAAP) và sau tám năm đàm phán, thành tựu của Mỹ và 11 nước trong khu vực Thái Bình Dương đã đạt được là thoả thuận thương mại lớn nhất trong khu vực từ trước tới nay với khả năng trở thành chuẩn mực mới cho nền thương mại trên toàn thế giới cũng như tiêu chuẩn về lao động hợp nhất cho 40% tổng GDP của thế giới, từ Canada, Chile tới Nhật, Australia và đặc biệt là Việt Nam
3 Các nội dung chính của Hiệp định TPP
a Các nội dung chính của Hiệp định TPP - P4
Hiệp định TPP – P4 có phạm vi điều chỉnh rộng, bao gồm cả hàng hóa, dịch vụ (chưa bao gồm dịch vụ tài chính do được đàm phán sau), vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS), rào cản kỹ thuật (TBT), chính sách cạnh tranh, sở hữu trí tuệ, mua
Trang 5sắm chính phủ và minh bạch hóa Ngoài ra, còn có một chương về hợp tác và 02 văn kiện đi kèm về Hợp tác Môi trường và Hợp tác Lao động
Theo thỏa thuận, các bên tham gia P4 sẽ tiếp tục đàm phán và ký 02 văn kiện quan trọng về đầu tư và dịch vụ tài chính, chậm nhất là sau 02 năm kể từ khi P4 chính thức có hiệu lực (tức là từ tháng 3 năm 2008)
Điểm nổi bật nhất của P4 là tự do hóa rất mạnh về hàng hóa Thuế nhập khẩu được xóa bỏ hoàn toàn và phần lớn là xóa bỏ ngay từ khi Hiệp định có hiệu lực
Về dịch vụ, P4 thực hiện tự do hóa mạnh theo phương thức chọn - bỏ Theo đó, tất cả các ngành dịch vụ đều được mở, trừ những ngành nằm trong danh mục loại trừ
b Các nội dung của Hiệp định TPP sau khi 12 nước thành viên kí kết thành công
Trong phiên họp tại Hawaii (Mỹ) cuối tháng 7 đầu tháng 8 năm 2015, các nước
đã không thể đạt thỏa thuận về TPP, dù nhiều vấn đề cốt lõi đã được giải quyết Những điểm còn vướng mắc là thuế nhập khẩu sữa và phụ tùng ôtô, cũng như bảo
hộ sở hữu trí tuệ với dược phẩm Vì vậy, phiên họp tại Atlanta lần sau rất được kỳ vọng sẽ hoàn tất TPP
Sau 5 ngày làm việc thâu đêm do vấn đề về thời gian bảo hộ sở hữu trí tuệ cho các loại sinh dược mới không đạt được sự thống nhất, đặc biệt là giữa Úc và Mỹ, tối ngày 5/10/2015, đại diện 12 nước tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam đã tuyên bố đàm phán thành công
và TPP đã đạt được thoả thuận cuối cùng Phiên họp tại Atlanta có thể nói là sẽ đi vào lịch sử khi trở thành cuộc đàm phán hoàn tất hiệp ước thương mại tự do thế hệ mới có quy mô lớn nhất trong lịch sử
Theo đó, Hiệp định TPP gồm có 30 chương điều chỉnh thương mại và các vấn
đề khác liên quan tới thương mại:
Trang 6Chương 1 Quy định chung và các định nghĩa.
Chương 2 Xử sự quốc gia và thị trường lưu thông hàng hóa Chương 3 Quy tắc xuất xứ và thủ tục về xuất xứ
Chương 4 Dệt may
Chương 5 Quản lý hải quan và tạo thuận lợi trong thương mại Chương 6 Biện pháp phòng vệ thương mại
Chương 7 Biện pháp vệ sinh và kiểm dịch
Chương 8 Rào cản kỹ thuật đối với thương mại
Chương 9 Đầu tư
Chương 10 Thương mại dịch vụ xuyên biên giới
Chương 11 Dịch vụ tài chính
Chương 12 Nhập cảnh tạm thời đối với doanh nhân
Chương 13 Viễn thông
Chương 14 Thương mại điện tử
Chương 15 Mua sắm Chính phủ
Chương 16 Chính sách cạnh tranh
Chương 17 Các doanh nghiệp nhà nước và các đơn vị độc quyền Chương 18 Sở hữu trí tuệ
Chương 19 Lao động
Chương 20 Môi trường
Trang 7Chương 21 Hợp tác và nâng cao năng lực.
Chương 22 Tạo thuận lợi trong kinh doanh và năng lực cạnh tranh
Chương 23 Phát triển
Chương 24 Doanh nghiệp vừa và nhỏ
Chương 25 Sự đồng nhất trong quản lý
Chương 26 Sự minh bạch và chống tham nhũng
Chương 27 Các điều khoản về hành chính và thể chế
Chương 28 Giải quyết tranh chấp
Chương 29 Trường hợp ngoại lệ
Chương 30 Điều khoản thi hành
Bộ Công Thương cho biết, có 5 đặc điểm chính làm TPP trở thành một hiệp định mang tính bước ngoặc của thế kỷ 21, tạo ra một tiêu chuẩn mới cho thương mại toàn cầu trong khi vẫn đề cập tới các vấn đề mang tính thế hệ mới Các đặc điểm đó bao gồm:
Tiếp cận thị trường một cách toàn diện Hiệp định TPP cắt giảm thuế quan và các hàng rào phi thuế về căn bản đối với tất cả thương mại hàng hóa và dịch vụ và điều chỉnh toàn bộ các lĩnh vực về thương mại trong đó có thương mại hàng hóa, dịch vụ và đầu tư nhằm tạo ra các cơ hội và lợi ích mới cho doanh nghiệp, người lao động và người tiêu dùng của các nước thành viên
Tiếp cận mang tính khu vực trong việc đưa ra các cam kết Hiệp định TPP tạo thuận lợi cho việc phát triển sản xuất và dây chuyền cung ứng, cũng như thương mại không gián đoạn, đẩy mạnh tính hiệu quả và hỗ trợ thực hiện mục tiêu về tạo việc làm, nâng cao mức sống, thúc đẩy các nỗ lực bảo tồn và tạo thuận lợi cho việc hội nhập qua biên giới cũng như mở cửa thị trường trong nước
Trang 8 Giải quyết các thách thức mới đối với thương mại Hiệp định TPP thúc đẩy việc đổi mới, năng suất và tính cạnh tranh thông qua việc giải quyết các vấn đề mới, trong đó bao gồm việc phát triển nền kinh tế số và vai trò ngày càng tăng của các doanh nghiệp Nhà nước trong nền kinh tế toàn cầu
Bao hàm toàn bộ các yếu tố liên quan đến thương mại Hiệp định TPP bao gồm các yếu tố mới được đưa ra để bảo đảm rằng các nền kinh tế ở tất cả các cấp
độ phát triển và doanh nghiệp thuộc mọi quy mô đều có thể hưởng lợi từ thương mại Hiệp định bao gồm các cam kết nhằm giúp đỡ các doanh nghiệp vừa và nhỏ hiểu rõ về Hiệp định, tận dụng được những cơ hội mà Hiệp định mang lại và nêu lên những thách thức đáng chú ý tới chính phủ các nước thành viên Hiệp định cũng bao gồm những cam kết cụ thể về phát triển và nâng cao năng lực thương mại để đảm bảo rằng tất cả các bên đều có thể đáp ứng được những cam kết trong Hiệp định và tận dụng được đầy đủ những lợi ích của Hiệp định
Nền tảng cho hội nhập khu vực Hiệp định TPP được ra đời để tạo ra nền tảng cho việc hội nhập kinh tế khu vực và được xây dựng để bao hàm cả những nền kinh tế khác xuyên khu vực châu Á-Thái Bình Dương
4 Tầm quan trọng của Hiệp định TPP.
12 quốc gia tham gia đều là thành viên của Tổ chức hợp tác kinh tế châu Á Thái Bình Dương (APEC) với tổng dân số 650 triệu người, trung bình thu nhập bình quân đầu người đạt 31.481 USD (năm 2011), tổng GDP lên đến hơn 20 nghìn tỷ USD Khi có hiệu lực, TPP tạo ra một thị trường chung đầy tiềm năng cho các doanh nghiệp
Ngoài ra không thể không chú ý đến việc đây là sáng kiến do Mỹ dẫn đầu Mỹ
là nền kinh tế lớn nhất thế giới và luôn coi khu vực châu Á – Thái Bình Dương là chìa khóa để tăng trưởng trong tương lai
Một số ý kiến còn cho rằng Mỹ đang cố gắng sử dụng TPP làm công cụ để cạnh tranh với Trung Quốc ở khu vực này Nhiều người cũng tin rằng các thành viên khác của APEC cũng sẽ tham gia TPP trong vài năm tới, khiến TPP càng quan
Trang 9trọng hơn (21 nước APEC chiếm tới 44% thương mại toàn cầu và 40% dân số thế giới)
5 Những lợi ích khi tham gia TPP
- Dễ dàng xin visa nhập cảnh vào các quốc gia thành viên
- Tạo nhiều công ăn việc làm cho người dân
- Đất nước sạch đẹp, an toàn hơn nhờ các yêu cầu bắt buộc về môi trường
- Xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ sang 12 nước thành viên với mức thuế rất thấp và
sẽ gỡ bỏ trong tương lai Rất có lợi cho các ngành dệt may, nông sản
- Được các nước phát triển hỗ trợ về kỹ thuật và tay nghề lao động
- Người dân được sử dụng sản phẩm chất lượng cao với giá thành rẻ, bên cạnh
đó là đảm bảo vệ sinh an toàn đối với mặt hàng thực phẩm
II Những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam khi tham gia TPP.
Việc nước ta ký Hiệp định TPP không chỉ là kết quả của quá trình 5 năm kiên trì đàm phán với tinh thần vừa hợp tác vừa đấu tranh, lấy lợi ích quốc gia dân tộc làm mục tiêu cao nhất Sâu xa hơn, đây là thành quả của tiến trình 30 năm đổi mới, trong đó hội nhập kinh tế quốc tế là một nội dung quan trọng, ngày càng được khẳng định mạnh mẽ và kiến giải sâu sắc qua các Nghị quyết của Đảng Đây còn là những trải nghiệm rút ra từ thực tiễn hội nhập của nước ta sau khi ký kết và thực thi Hiệp định Thương mại Việt Nam-Hoa Kỳ, tham gia Khu vực Mậu dịch tự do ASEAN, các Hiệp định thương mại tự do giữa ASEAN với các đối tác và gia nhập
Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)… Tham gia Hiệp định TPP nước ta sẽ có những cơ hội và thách thức mới như sau:
1 Cơ hội
Thực hiện chủ trương tích cực và chủ động hội nhập quốc tế, trong các nhiệm
kỳ Đại hội X và XI, Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã chấp thuận đề nghị của Chính phủ về đàm phán tham gia một số Hiệp định Thương mại tự do mới Đây là những Hiệp định có mức độ cam kết mở cửa thị trường cao hơn cam kết trong WTO và các Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký trước đây Đặc biệt, TPP và
Trang 10FTA với EU là những Hiệp định toàn diện, cân bằng lợi ích, với những cam kết mở cửa thị trường sâu rộng cả về thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, bảo hộ quyền
sở hữu trí tuệ ở mức cao và những cam kết về thể chế kinh tế thị trường, doanh nghiệp nhà nước, mua sắm công… nhằm tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và cạnh tranh công bằng Các Hiệp định này còn bao gồm các nội dung tuy không phải là thương mại trực tiếp nhưng có liên quan đến thương mại như môi trường và lao động Với những nội hàm chủ yếu nêu trên, TPP cùng với FTA Việt
Nam-EU được gọi là Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.
TPP là Hiệp định tiếp cận thị trường toàn diện, bảo đảm sự dịch chuyển tự do ở mức độ cao hơn của hàng hóa, dịch vụ, vốn và công nghệ thông qua việc cam kết loại bỏ nhanh thuế xuất khẩu, nhập khẩu và rào cản phi quan thuế; tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, không phân biệt đối xử; tạo thuận lợi cho thương mại
và đầu tư, qua đó đem lại lợi ích nhiều hơn cho sản xuất kinh doanh, người lao động cũng như người tiêu dùng
TPP sẽ thúc đẩy hình thành mạng sản xuất và chuỗi cung ứng mới trong thị trường 12 nước thành viên; tạo điều kiện để phát triển mạnh thương mại nội khối; nâng cao hiệu quả kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng, hỗ trợ mục tiêu tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống của người dân; góp phần giải quyết những thách thức trong nền kinh tế đương đại, khuyến khích đổi mới, sáng tạo, phát triển nền kinh tế số, xây dựng chính sách cạnh tranh và quy tắc hoạt động của doanh nghiệp nhà nước cũng như bảo vệ các quyền cơ bản của người lao động và bảo vệ môi trường Hiệp định còn có các quy định bảo đảm cơ hội để các nền kinh tế thành viên có trình độ phát triển khác nhau và doanh nghiệp thuộc mọi quy mô đều có thể được hưởng lợi; giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua thách thức, tận dụng cơ hội để phát triển TPP cũng bao gồm các cam kết về hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao năng lực và có sự linh hoạt về lộ trình thực thi, phù hợp với sự khác biệt về trình độ phát triển để các bên có khả năng đáp ứng cam kết và tận dụng đầy đủ lợi ích của Hiệp định Đồng thời, quy định cơ chế giám sát thực thi và chế tài xử lý các vi phạm