Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (LV thạc sĩ)

Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu (LV thạc sĩ)

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VŨ TUẤN ANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT DÀO SAN - VÙNG ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN

HUYỆN PHONG THỔ - TỈNH LAI CHÂU

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VŨ TUẤN ANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT DÀO SAN - VÙNG ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN

HUYỆN PHONG THỔ - TỈNH LAI CHÂU

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phùng Thị Hằng

THÁI NGUYÊN - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Vũ Tuấn Anh

Đặc biệt, với tấm lòng thành kính, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất

đến PGS.TS Phùng Thị Hằng, người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận

tình giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn Ban giám hiệu, cán bộ, nhân viên và học sinh trường THPT Dào San huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu cùng bạn bè, người thân đã tạo điều kiện cả về thời gian, vật chất, tinh thần cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, mặc dù bản thân em đã luôn cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết Kính mong được sự góp ý, chỉ dẫn của các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp

Em xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 11 tháng 11 năm 2017

Tác giả

Vũ Tuấn Anh

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể, đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VÙNG ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN 6

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Ở Việt Nam 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Quản lý giáo dục 12

1.2.3 Hoạt động học tập, hoạt động học tập của học sinh 13

1.2.4 Quản lý hoạt động học tập của học sinh 16

1.3 Một số vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động học tập của học sinh

Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn 16

1.3.1 Những đặc điểm về hoạt động học tập của học sinh Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn 17

1.3.2 Hiệu trưởng trường Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn với vai trò quản lý hoạt động học tập của học sinh 22

1.4 Những yếu tố ảnh hưởng tới việc quản lý hoạt động học tập của học sinh Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn 33

1.4.1 Các yếu tố về phía môi trường, điều kiện giảng dạy và học tập 33

1.4.2 Các yếu tố về phía học sinh 35

1.4.3 Các yếu tố về phía nhà quản lý, giáo viên 35

Kết luận chương 1 36

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DÀO SAN - VÙNG ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN HUYỆN PHONG THỔ - TỈNH LAI CHÂU 39

2.1 Vài nét về tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa và giáo dục THPT vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 39

2.1.1 Tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa của vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 39

2.1.2 Khái quát về giáo dục THPT ở vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 42

2.2 Mục đích, nội dung và phương pháp khảo sát 45

2.2.1 Mục đích khảo sát 45

2.2.2 Nội dung khảo sát 45

2.2.3 Phương pháp khảo sát và phương thức xử lý số liệu 46

2.3 Kết quả khảo sát 46

2.3.1 Thực trạng về hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào

San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 46

2.3.2 Thực trạng về quản lý hoạt động học tập của học sinh trường Trung học phổ thông Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 49

2.3.3 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 58

Kết luận chương 2 64

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG DÀO SAN VÙNG ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN HUYỆN PHONG THỔ - LAI CHÂU 65

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 65

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 65

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển 65

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 66

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ 66

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 67

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 68

3.2.1 Tổ chức các hoạt động để nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn 68

3.2.2 Kế hoạch hóa hoạt động học tập của học sinh dựa trên điều kiện thực tế của nhà trường và yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn mới 70

3.2.3 Đổi mới nội dung, phương thức quản lý hoạt động học tập của học

sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn 73

3.2.4 Đổi mới nội dung, phương thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh 81

3.2.5 Thực hiện tốt công tác xã hội hóa giáo dục, tạo nguồn kinh phí để đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học cho nhà trường 83

3.2.6 Mối quan hệ giữa các biện pháp 85

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 87

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 93

1 Kết luận 93

2 Khuyến nghị 95

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

PHỤ LỤC 100

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

HĐDH : Hoạt động dạy học HĐHT : Hoạt động học tập THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông TTHTCĐ : Trung tâm học tập cộng đồng UBND : Uỷ ban nhân dân

VHTT : Văn hoá thể thao XHCN : Xã hội chủ nghĩa

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Đánh giá của các khách thể điều tra về tầm quan trọng của hoạt

động học tập đối với học sinh 46 Bảng 2.2 Đánh giá của các khách thể điều tra về thái độ học tập của học sinh 47 Bảng 2.3 Phân loại học lực và hạnh kiểm của học sinh trường THPT Dào

San - Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu năm học 2015 - 2016 và năm học 2016 - 2017 49 Bảng 2.4 Đánh giá của các khách thể điều tra về việc lập kế hoạch quản

lý hoạt động học tập của học sinh 50 Bảng 2.5 Đánh giá của các khách thể điều tra về công tác tổ chức thực

hiện việc quản lý hoạt động học tập của học sinh 52 Bảng 2.6 Đánh giá của các khách thể điều tra về công tác chỉ đạo thực

hiện việc quản lý hoạt động học tập của học sinh 54 Bảng 2.7 Đánh giá của các khách thể điều tra về công tác kiểm tra, đánh

giá kết quả thực hiện việc quản lý hoạt động học tập của học sinh THPT Dào San - Vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 56 Bảng 2.8 Kết quả đánh giá của các khách thể điều tra về việc thực hiện

các chức năng quản lý của hiệu trưởng 58 Bảng 2.9 Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong tổ chức quản lý

hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 62 Bảng 3.1 Kết quả kiểm chứng về mức độ cần thiết và khả thi của các

nhóm biện pháp quản lý học tập của học sinh THPT Dào San

- vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 88

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Biểu đồ:

Biểu đồ 3.1 Kết quả kiểm chứng về mức độ cần thiết của các nhóm biện

pháp quản lý học tập của học sinh THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 89 Biểu đồ 3.2 Kết quả kiểm chứng về mức độ khả thi của các nhóm biện

pháp quản lý học tập của học sinh THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu 90

Sơ đồ:

Sơ đồ 1.1 Mô hình hoạt động quản lý 11

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong giáo dục và đào tạo, chất lượng giáo dục được quyết định bởi chính người học Sự tiếp thu kiến thức của người học trong "dạy - học" là mối liên hệ biện chứng; trong đó là sự tác động qua lại, sự quy định, sự chuyển hóa lẫn nhau giữa các yếu tố, các thuộc tính, các mặt của một quá trình nhận thức Lê nin đã nói "học, học nữa, học mãi" Như vậy, nâng cao chất lượng dạy học là phải nhằm vào người học, do đó việc quản lý hoạt động học tập của học sinh là rất quan trọng, đó là mấu chốt của việc đổi mới phương pháp dạy học mà chúng ta đang thực hiện

Được sự quan tâm của Đảng, nhà nước, trong những năm qua, nhiều chính sách về giáo dục ở miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn đã được ban hành, tạo điều kiện để giáo dục phát triển, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực cho địa phương Trên địa bàn huyện, chất lượng giáo dục vùng đặc biệt khó khăn đã đạt được những kết quả quan trọng: quy mô mạng lưới trường, lớp các cấp học tăng nhanh,

tỷ lệ huy động trẻ trong độ tuổi đến trường đạt cao; chất lượng giáo dục từng bước được nâng lên; cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học tiếp tục được đầu

tư, bổ sung Tuy nhiên, so với yêu cầu đổi mới về giáo dục còn nhiều hạn chế: một bộ phận giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, kết quả học tập của học sinh đều thấp hơn so với các xã vùng II Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII; Quyết định số 150-QĐ/TU, ngày 20/6/2016 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về ban hành Đề án

"nâng cao chất lượng giáo dục vùng đặc biệt khó khăn giai đoạn 2016 - 2020"

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2015

- 2020, huyện đã tập trung xây dựng 02 đề án về tăng cường củng cố hệ thống chính trị cơ sở và đề án phát triển kinh tế - xã hội các xã vùng cao biên giới

Trong đó tập trung chính vào đào tạo nguồn nhân lực kế cận (nguồn lãnh đạo cấp xã, huyện và nguồn lao động địa phương) Do vậy, việc quan tâm nâng cao

chất lượng giáo dục, chất lượng học tập của học sinh vùng đặc biệt khó khăn là việc làm rất cấp bách của nhiệm kỳ 2015 - 2020 Sau 8 năm thành lập trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu, cùng với việc từng bước đầu tư cơ sở vật chất của nhà trường, kiện toàn đội ngũ lãnh đạo, giáo viên nhà trường; hoạt động dạy và học của thầy và trò trường THPT Dào San đã có nhiều đổi mới, ổn định, nền nếp, quy củ hơn Tuy nhiên, chất lượng học tập vẫn còn nhiều hạn chế: có rất nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chính từ phía người học, các em đang trong độ tuổi lao động chính của gia đình; sinh sống ở 8 xã vùng biên giới đặc biệt khó khăn của huyện Phong Thổ, chủ yếu là dân tộc Mông, Hà Nhì, ảnh hưởng của nhiều tập tục lạc hậu và trình

độ dân trí còn thấp của đại bộ phận nhân dân, điều kiện sống, học tập rất khó khăn Trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để quản lý tốt hoạt động học tập của học sinh, nâng cao chất lượng dạy và học, đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ cho địa phương và nguồn lao động cho xã hội Xuất phát từ những lý do nêu trên,

chúng tôi lựa chọn vấn đề "Quản lý hoạt động học tập của học sinh trường

Trung học phổ thông Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu" Làm đề tài luận văn để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh trường Trung học phổ thông Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu, nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở các trường Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó

khăn nói chung và trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong

Thổ - tỉnh Lai Châu nói riêng

3 Khách thể, đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quản lý hoạt động học tập của học sinh Trung học

phổ thông vùng đặc biệt khó khăn

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh

trường Trung học phổ thông Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ

- tỉnh Lai Châu

4 Giả thuyết khoa học: Hoạt động học tập của học sinh trường Trung học phổ

thông Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu còn

có những hạn chế nhất định như: Kết quả học tập của học sinh còn thấp, tính tích cực, tự giác, chủ động trong học tập, ý thức tự học, khả năng làm việc theo nhóm của học sinh còn yếu Nếu đề xuất và thực hiện một cách đồng bộ các biện pháp quản lý phù hợp với tình hình thực tiễn thì chất lượng hoạt động học tập của học

sinh sẽ được nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động học tập của học sinh Trung học phổ thông vůng đặc biệt khó khăn

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng về hoạt động học tập vŕ quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu

Các số liệu sử dụng trong đề tài được lấy từ nguồn số liệu của trường THPT

Dào San trong 2 năm học gần đây (năm học 2015-2016 và năm học 2016-2017)

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Bao gồm các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu, lý

luận, văn bản pháp quy của Nhà nước, của ngành giáo dục và đào tạo, sách, báo, có liên quan đến vấn đề quản lý hoạt động học tập của học sinh trường

THPT vùng đặc biệt khó khăn để xây dựng khung lý thuyết cho đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát

Phương pháp này được sử dụng để thu thập dữ liệu từ thực tế về hoạt động học tập và công tác quản lý hoạt động học tập của học sinh vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu tạo nguồn thông tin thực tiễn cho đề tài

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Tiến hành phỏng vấn trực tiếp một số cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh trường Trung học phổ thông Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu nhằm thu thập thêm thông tin về công tác quản lý hoạt động học tập của học sinh trong nhà trường

7.2.3 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Thiết kế các mẫu phiếu điều tra đối với cán bộ quản lý; giáo viên và học sinh để tìm hiểu nhận thức, ý kiến đánh giá của các khách thể điều tra về thực trạng hoạt động học tập và quản lý hoạt động học tập của học sinh ở trường THPT Dào San huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu

7.2.4 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến các chuyên gia quản lý giáo dục, các chuyên gia về lý luận dạy học để xây dựng các tiêu chí và công cụ khảo sát thực trạng, cách xử lý kết quả điều tra, xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh THPT vùng đặc biệt khó khăn

7.2.5 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Phương pháp này được sử dụng với mục đích đánh giá, tổng kết công tác quản lí hoạt động học tập của học sinh THPT vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh Lai Châu

7.3 Các phương pháp xử lý số liệu

Sử dụng phương pháp thống kê trong toán học như: tính phần trăm, sử dụng biểu đồ để xử lý và biểu đạt các số liệu thu được nhằm đảm bảo tính khoa

học, khách quan trong quá trình nghiên cứu

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu; Kết luận và Khuyến nghị; Tài liệu tham khảo; Phụ lục, nội dung của luận văn được cấu trúc thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động học tập của học sinh THPT vùng đặc biệt khó khăn

Chương 2: Thực trạng về quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VÙNG

ĐẶC BIỆT KHÓ KHĂN

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

Thế giới đang đứng trước sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ

và những thành tựu lớn lao về kinh tế xã hội Hầu hết các nhà lãnh đạo, các nhà nghiên cứu của nhiều quốc gia trên thế giới đều có chung nhận định: Giáo dục là động lực để phát triển kinh tế - xã hội, nguồn lực con người là tài sản quyết định

cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, hiện đại hóa đất nước Trong lịch

sử phát triển của giáo dục, học tập là vấn đề đã được quan tâm nghiên cứu từ lâu

cả về lý luận và thực tiễn nhằm phát huy vài trò tích cực học tập của người học Song ở từng giai đoạn phát triển của lịch sử thì vấn đề học tập được đề cập tới bằng nhiều hình thức khác nhau:

Ở phương đông, Khổng tử (551 479 TCN) một triết gia của Trung Quốc từng quan niệm về phương pháp dạy học của ông là dùng cách gợi mở, đi từ gần đến xa,

từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ, phải hình thành nền nếp, thói quen học tập Triết gia này rất coi trọng việc tự học, tự rèn,

tu thân để phát huy mặt tích cực, học kết hợp với hành, trong dạy thì phải sát đối tượng, phát triển ý chí của người học Những phương pháp giáo dục nói trên cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị và là bài học lớn trong quản lý nhà trường nói chung

và quản lý dạy học nói riêng [theo 32, tr.6]

Đến thế kỷ thứ XVIII; XIX, các nhà giáo dục nổi tiếng của thế giới như: J.H Petstalogi (1746-1872); K.Đ Uxinsky (1824-1890); J.J Rutxo (1712-1778); A.L Dixtecvec (1790-1886) trong các tác phẩm nghiên cứu của mình đã khẳng

định: "tự học tập dành lấy tri thức bằng con đường khám phá, tự tìm tòi, tự suy nghĩ là con đường quan trọng để chiếm lĩnh tri thức" [theo 32, tr.7]

A.Coomenxki (1592-1670) - nhà giáo dục vĩ đại của Séc và của thế giới

đã đưa ra các nguyên tắc dạy học như: "nguyên tắc trực quan, nguyên tắc nhất quán, nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính hệ thống; đồng thời đã khẳng định hiệu quả dạy học có liên quan đến chất lượng người dạy thông qua việc vận dụng có hiệu quả các nguyên tắc dạy học" [theo 32, tr.7]

Các nhà nghiên cứu giáo dục Xô viết trước đây thì khẳng định: Kết quả toàn bộ hoạt động quản lý của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên

P.V.Zimin, M.I.Kondakop, N.I Saxxerddoottop đi sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trường và xem đây là khâu then chốt trong hoạt động quản lý của hiệu trưởng [theo 32, tr.7]

V.A Xukhomlinxky, V.P Xtrezicondin; Jaxapob đã nghiên cứu và đề ra một số vấn đề quản lý của hiệu trưởng trường phổ thông như phân công nhiệm

vụ của hiệu trưởng và phó hiệu trưởng; còn V.A Xukhomlinxki thì đặc biệt coi trọng sự trao đổi giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng để tìm ra cách quản lý tốt

nhất, tác giả cho rằng: "Trong những cuộc trao đổi này như đòn bẩy, đã nẩy sinh

ra những dự định mà sau này trong công tác quản lý được phát triển trong lao động sáng tạo của tập thể sư phạm nhà trường" [theo 32, tr.7]

Trong những năm gần đây, các nước phương tây nổi lên cuộc cách mạng tìm phương pháp giáo dục mới trên cơ sở tiếp cận việc lấy người học làm trung tâm để làm sao phát huy hết năng lực nội sinh của người học Đại diện cho tư

tưởng này là J.Deway, ông cho rằng: "học sinh là mặt trời, xung quanh nó quy

tụ mọi phương tiện giáo dục" [theo 32, tr.7]

Như vậy, trên thực tế và cả trên phương diện lý luận, đã có nhiều tác giả của nhiều nước trên thế giới đã rất quan tâm đến việc nghiên cứu về quản lý hoạt động học tập của học sinh để tìm ra phương pháp, biện pháp quản lý hữu hiệu; tuy nhiên mọi vấn đề chỉ mới đề cập một cách chung chung, tùy theo điều kiện hoàn cảnh cụ thể của mỗi nước Còn vấn đề quản lý hoạt động học tập của học sinh vùng đặc biệt khó khăn chưa được đề cập đến

1.1.2 Ở Việt Nam

Đảng và Nhà nước đã quan tâm và tạo ra nhận thức đúng đắn về vai trò của giáo dục đối với sự phát triển công nghiệp hoá và hiện đại hóa đất nước Nghị quyết Trung Ương II khóa VIII của Đại hội đại biểu Đảng cộng sản Việt

Nam xác định “cùng với khoa học và công nghệ giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu” Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước giáo

dục và đào tạo trở thành một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định tới tốc

độ và quy mô của sự phát triển Như vậy Đảng và Nhà nước đã coi giáo dục là

“quốc sách hàng đầu” toàn xã hội đều có ý thức chăm lo cho giáo dục, vì giáo

dục đã tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội

Trong nhiều năm nay, các nhà sư phạm đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vai tṛ; vị trí; nhiệm vụ; tổ chức quá tŕnh dạy học, thấy được việc nâng cao chất lượng dạy học trên lớp sẽ quyết định chất lượng dạy học Những

ưu điểm và nhược điểm của quá trình tổ chức dạy học trên lớp và nhận thức đúng

về bản chất của quá trěnh dạy học, mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của người dạy và người học, và sự đổi mới hiện nay về giáo dục, đổi mới nội dung và những biện pháp tổ chức dạy học trên lớp, trang thiết bị cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học Biện pháp quản lý hoạt động dạy học trên lớp Các tác giả tiêu biểu như Nguyễn Cảnh Toàn, Trần Kiểm, Hồ Ngọc Đại, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Đặng Quốc Bảo, Bùi Minh Hiền, Nguyễn Ngọc Bảo, Phạm Viết Vượng, Đặng Thành Hưng…

Để giải quyết từng bước cho chất lượng thực chất của giáo dục nước

ta, ngành giáo dục và đào tạo đã triển khai cuộc vận động lớn về việc “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” Nhằm lập lại kỷ cương trong dạy học, phát huy niềm tự hào và tự trọng nghề nghiệp của mỗi thầy cô giáo, khẳng định trách nhiệm và sứ mạng vẻ vang của ngành giáo dục của mỗi nhà trường, các thầy cô giáo trong việc tạo ra nguồn nhân lực cho đất nước

Nâng cao chất lượng giáo dục có rất nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quan trọng không thể thiếu được nó quyết định tới chất lượng giáo dục và sự phát triển giáo dục đó chính là quá trình quản lý chất lượng dạy học, nó được nhiều nhà nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy học Trong văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII đã

chỉ ra một trong những nhiệm vụ phát triển giáo dục trong giai đoạn tới là "phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo Thực hiện chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo" [16, tr.117].

Như vậy quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt động học tập nói riêng được xem là khâu đột phá để nâng cao chất lượng học tập của người học, là vấn đề bức xúc đã được quan tâm nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường

Lý luận dạy học đã chỉ ra rằng: trong mối quan hệ giữa "dạy và học” thì yếu tố "học” là yếu tố quyết định chất lượng dạy học

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII đã chỉ ra nhiệm vụ của

giáo dục "tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học, hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo đảm bảo trung thực, khách quan" [16, tr.115]

Như vậy, quản lý hoạt động học tập của học sinh là một trong những công việc chính đối với người Hiệu trưởng Quản lý hoạt động học tập của học sinh luôn được các nhà nghiên cứu đề cập trong các công trình khoa học giáo dục như giáo trình giảng dạy của trường đại học Sư phạm Hà Nội; trường Đại học quốc gia Hà Nội; trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên và nhiều luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục Trong các cơ sở giáo dục và đào tạo, người Hiệu trưởng với chức năng quản lý toàn diện nhà trường, để nâng cao được

chất lượng giáo dục cần phải nghiên cứu để phát huy sức mạnh tổng hợp các lực lượng tham gia vào quá trình giáo dục cần xác định các điều kiện, các yêu cầu

để giúp người học chiếm lĩnh được kiến thức, rèn luyện kỹ năng một cách tốt nhất Một trong những vấn đề then chốt của công tác này là cần phải hướng vào việc quản lý hoạt động học tập của học sinh

Các công trình nghiên cứu nêu trên cho thấy vấn đề quản lý hoạt động học tập của học sinh, đặc biệt là vấn đề quản lý hoạt động học tập của học sinh THPT

ở vùng sâu vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn còn rất ít được đề cập đến Do vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu luận văn này với mục đích tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu Trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh, nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT Dào San - vùng đặc biệt khó khăn huyện Phong Thổ - tỉnh Lai Châu trong giai đoạn hiện nay

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý

Khái niệm quản lý đã hình thành rất lâu và cùng với sự phát triển của tri thức nhân loại cũng như nhu cầu thực tiễn nó được xây dựng và phát triển ngày càng hoàn thiện Mọi hoạt động của xã hội đều cần tới quản lý Quản lý vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật trong việc điều khiển một hệ thống xã hội cả ở tầm

vĩ mô và vi mô Hoạt động quản lý là hoạt động cần thiết phải thực hiện khi những con người kết hợp với nhau trong các nhóm; các tổ chức nhằm đạt được mục tiêu chung

Khái niệm quản lý là một khái niệm rộng, được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, trên cơ sở và các cách tiếp cận khác nhau

Theo các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí thì “quản lý

là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [28, tr.19]

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang “Quản lý là sự tác động có mục đích,

có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động nói chung là khách thể quản lý nhằm thực hiện những mục tiêu đã dự kiến” [31, tr.1].

Theo tác giả Trần Kiểm “Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của

Như vậy có thể xem quản lý là một quá trình tác động có mục đích có kế hoạch nhằm gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý, thông qua cơ chế quản lý, nhằm đạt được mục đích của quản lý

Có thể mô tả hoạt động quản lý theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.1 Mô hình hoạt động quản lý

Công cụ quản lý

Chủ thể quản lý Khách thể quản lý Mục tiêu quản lý

Phương pháp quản lý

Từ những quan niệm của các tác giả nêu trên về quản lý, có thể hiểu: Quản

lý là quá trình tác động có định hướng, phù hợp quy luật khách quan của chủ thể quản lư đến đối tượng quản lý, nhằm khai thác, tận dụng một cách hiệu quả những tiềm năng và cơ hội của đối tượng quản lý để đạt được mục tiêu quản lý trong môi trường luôn biến động

1.2.2 Quản lý giáo dục

Con người là tổng hòa các mối quan hệ của xã hội, con người là sản phẩm của xã hội, mỗi xã hội tồn tại một nền giáo dục để phục vụ cho xã hội đó Giáo dục là quá trình đào tạo con người một cách có mục đích, nhằm cung cấp cho con người những hành trang về đạo đức, tri thức, sức khỏe, để tham gia đời sống

xã hội, tham gia vào lao động sản xuất, bằng cách tổ chức truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử của xã hội loài người Để đạt được mục đích trên thì giáo dục phải có tổ chức, quản lý giáo dục Cũng như mọi hoạt động khác của xã hội loài người, hoạt động giáo dục cũng được quản lý ngay từ khi các tổ chức giáo dục đầu tiên được hình thành Khoa học quản lý giáo dục trở thành một bộ phận chuyên biệt của quản lý nói chung, nhưng là một khoa học tương đối độc lập vì tính đặc thù của nền giáo dục quốc dân Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý giáo dục:

Theo tác giả Phạm Minh Hạc “Quản lý giáo dục là hệ thống tác động

có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối nguyên lý của Đảng, thực hiện các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục đến mục tiêu dự kiến tiến bộ trạng thái về chất” [18, tr.17]

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là điều hành phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ theo yêu cầu phát triển của xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người Cho

nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân” [2, tr.31]

Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và tác giả Nguyễn Quốc Chí: “Quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức bằng cách vận dụng các quy luật khách quan của các cấp quản lý giáo dục tác động đến toàn bộ hệ thống giáo dục nhằm làm cho hệ thống đạt được mục tiêu của nó” [28, tr.3]

Hệ thống giáo dục là một hệ thống mở, luôn vận động và phát triển theo quy luật chung và chịu sự quy định của điều kiện kinh tế - xã hội Các định nghĩa trên cũng cho thấy quản lý giáo dục cũng luôn luôn phải đổi mới , bảo đảm tính năng động, khả năng tự điều chỉnh, thích ứng của giáo dục với sự vận động và phát triển chung

Từ ý kiến của các nhà khoa học nêu trên về quản lý giáo dục, chúng ta

có thể hiểu: Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có hướng đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý ở các cơ sở giáo dục khác nhau trong toàn bộ

hệ thống giáo dục, nhằm phát triển quy mô cả về số lượng và chất lượng để đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra

Tùy theo việc xác định đối tượng quản lý giáo dục mà quản lý giáo dục

có nhiều cấp độ khác nhau ở tầm vĩ mô hoặc vi mô Cấp độ vĩ mô thì quản lý giáo dục là thực hiện quản lý trong lĩnh vực giáo dục; ngày nay lĩnh vực giáo dục mở rộng hơn nhiều so với trước đây, do mở rộng đối tượng giáo dục từ thế hệ trẻ sang người lớn và toàn bộ xã hội Cấp vi mô: quản lý giáo dục là quản lý nhà trường và các cơ sở giáo dục khác

1.2.3 Hoạt động học tập, hoạt động học tập của học sinh

a Hoạt động học tập

Dưới góc độ tâm lý học sư phạm, có thể hiểu hoạt động học tập là hoạt động nhận thức của người học sinh; đó là quá trình lĩnh hội của học sinh tự giác, tích cực dưới sự điều khiển của người giáo viên nhằm chiếm lĩnh các khái niệm khoa học

Hoạt động học tập cũng có chức năng kép là lĩnh hội và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh khoa học một cách tự giác, tích cực nhằm biến tri thức của nhân loại thành học vấn của bản thân Có thể hiểu hoạt động học tập của học sinh là quá trình lĩnh hội tri thức, hình thành hệ thống những kỹ năng, kỹ xảo, vận dụng kiến thức vào thực tiễn và hoàn thiện nhân cách của bản thân Hai hoạt động dạy

và học có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, nó tồn tại song song và phát triển trong cùng một quá trình thống nhất, chúng bổ sung cho nhau, kết quả hoạt động học của học sinh không thể tách rời kết quả hoạt động dạy của thầy và kết quả hoạt động dạy của thầy không thể tách rời kết quả học tập của học sinh

Khi nói đến hoạt động học tập cần làm rõ khái niệm học và khái niệm hoạt động học Trong cuộc sống đời thường con người luôn luôn có quá trình tiếp thu, tích lũy những kinh nghiệm sống, trên cơ sở đó tạo nên những tri thức tiền khoa học, làm cơ sở để tiếp thu những khái niệm khoa học ở trong nhà trường Đó chính là việc học, là cách học theo phương pháp của cuộc sống thường ngày, giống như con người khi sinh ra đến khi chết học ăn, nói, đi một ngày đàng học một sàng khôn trên thực tế chỉ có phương thức đặc thù (phương thức nhà trường) mới có khả năng tổ chức để cá nhân tiến hành hoạt động đặc biệt đó là hoạt động học, qua đó hình thành ở cá nhân những tri thức khoa học, năng lực mới phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn; và trong tâm lý học sư phạm thì hoạt động học là khái niệm chính dùng để chỉ hoạt động học diễn ra theo phương thức đặc thù, nhằm chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo

Hoạt động học tập là hoạt động tiếp thu những tri thức lý luận, khoa học Nghĩa là việc học không chỉ dừng lại ở việc nắm bắt những khái niệm đời thường

mà học phải tiến đến những tri thức khoa học, những tri thức có tính chọn lựa cao, đã được khái quát hóa, hệ thống hóa Hoạt động học tập không chỉ hướng vào việc tiếp thu những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo mà còn hướng vào việc tiếp thu

cả những tri thức của chính bản thân hoạt động học Hoạt động học muốn đạt kết

quả cao thì người học phải biết cách học, phương pháp học, nghĩa là phải có những tri thức về chính bản thân hoạt động học

Hoạt động học tập là hoạt động chủ đạo của các lứa tuổi học sinh do đó nó giữ vai trò quyết định trong việc hình thành và phát triển tâm lý của người học ở từng lứa tuổi tương ứng

Như vậy, có thể hiểu: Hoạt động học tập là hoạt động đặc thù của con người được điều khiển bởi mục đích tự giác là lĩnh hội những tri thức, kỹ năng,

kỹ xảo mới, những hình thức hành vi và những dạng hoạt động nhất định, những giá trị, tạo cơ sở cho sự phát triển trí tuệ và nhân cách của chính bản thân chủ thể học tập

b Hoạt động học tập của học sinh

Hoạt động học tập là một hoạt động chủ đạo của lứa tuổi học sinh được điều khiển bởi mục đích tự giác; con người bước vào hoạt động học tập ở nhà trường bắt đầu từ tuổi tiểu học (từ 6 đến 11, 12 tuổi) và kết thúc ở lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông (từ 14, 15 đến 17, 18 tuổi) Tuy vậy, ở mỗi thời kỳ lứa tuổi, hoạt động học tập lại có những đặc điểm riêng

Hoạt động học tập đòi hỏi học sinh phải có tính năng động, tính độc lập, gắn liền với xu hướng học tập: học lên cao hay chọn học hướng nghiệp vào đời Kết quả học tập là yếu tố quan trọng chi phối quá trình phát triển nhân cách của các em mặt khắc, để nắm được chương trình học tập một cách sâu sắc thì học sinh cần phải phát triển tư duy lý luận, óc quan sát, khả năng ghi nhớ, tư duy khoa học

Để hoạt động học tập của học sinh được diễn ra một cách có hiệu quả phải

có kế hoạch, có môi trường học tập thích hợp Môi trường học tập có ảnh hưởng

từ môi trường xã hội gồm các yếu tố kinh tế, văn hóa, giáo dục và cộng đồng; môi trường nhà trường, cơ sở vật chất nhà trường

Như vậy, Hoạt động học tập của học sinh là quá trình nhận thức tích

cực, chủ động của học sinh nhằm lĩnh hội những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo trong nội dung chương trình học tập ở nhà trường, tạo cơ sở cho sự phát triển trí tuệ

và nhân cách của bản thân mình

1.2.4 Quản lý hoạt động học tập của học sinh

Hoạt động học tập là hoạt động nhận thức, chỉ khi có nhu cầu hiểu biết học sinh mới tích cực học tập Nhu cầu hiểu biết đó chính là động cơ nhận thức mà hoạt động học tập phải tạo ra cho học sinh Học sinh vừa là đối tượng vừa là chủ thể trong hoạt động dạy - học; vì vậy, quản lý hoạt động học tập của học sinh là khâu quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường

Quản lý hoạt động học tập là quá trình người Hiệu trưởng lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, kiểm tra hoạt động học tập của học sinh nhằm thực hiện được các mục tiêu giáo dục đã đề ra Trong toàn bộ quá trình quản lý nhà trường thì quản lý hoạt động học tập của học sinh đối với Hiệu trưởng là hoạt động quan trọng nhất Nó đòi hỏi nhiều công sức, thời gian, trí tuệ của Hiệu trưởng, bởi vì nhiệm vụ hàng đầu của quản lý hoạt động học tập là quản lý có hiệu quả các thành tố cấu trúc của hoạt động dạy học, người Hiệu trưởng phải biết tạo điều kiện và phối hợp tối ưu giữa các thành tố để cho giáo viên và học sinh thực hiện tốt quá trình dạy học, học sinh có điều kiện để học tập mọi lúc, mọi nơi như thế mới đạt được mục tiêu đề ra Thực hiện xác định mục tiêu, lựa chọn đúng nội dung, áp dụng hài hòa các phương pháp, sử dụng tốt các phương tiện và điều kiện cơ sở vật chất hiện có, áp dụng linh hoạt các hình thức học tập, kết hợp phương thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập tốt nhất thì mới nâng cao chất lượng đào tạo

Như vậy, có thể hiểu: Quản lý hoạt động học tập của học sinh là sự tác động có chủ đích của nhà quản lý (hiệu trưởng) đến quá trình học tập của học sinh như: lập kế hoạch, tổ chức, điểu khiển, kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập của học sinh nhằm đạt được các mục tiêu giáo dục đề ra

1.3 Một số vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động học tập của học sinh Trung

học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn

1.3.1 Những đặc điểm về hoạt động học tập của học sinh Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn

1.3.1.1 Vùng đặc biệt khó khăn

Vùng đặc biệt khó khăn là vùng có các thôn đặc biệt khó khăn, xã thuộc vùng dân tộc và miền núi, được quy định tại Quyết định số 50/2016/QĐ-TTg ngày 03/11/2016 của Thủ tướng Chính phủ Quyết định về Tiêu chí xác định thôn đặc biệt khó khăn, xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016-2020 Cụ thể như sau (trích một số điều của Quyết định số 50/2016/QĐ-TTg)

Điều 2 Tiêu chí xác định thôn đặc biệt khó khăn

Thôn đặc biệt khó khăn là thôn có 1 trong 2 tiêu chí sau:

1 Tổng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo từ 65% trở lên (trong đó tỷ lệ hộ nghèo

từ 35% trở lên) theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020

2 Tổng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo từ 55% trở lên (các tỉnh khu vực Đồng Nam Bộ và khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long từ 30% trở lên) theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 và có 2 trong 3 yếu tố sau (đối với các thôn có hộ dân tộc thiểu số từ 80% trở lên, cần có 1 trong 3 yếu tố):

a) Trục chính đường giao thông thôn hoặc liên thôn chưa được cứng hóa theo tiêu chí nông thôn mới

b) Từ 60% trở lên số phòng học cho lớp mẫu giáo chưa được kiên cố c) Chưa có nhà văn hóa - khu thể thao thôn theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Điều 3 Xã thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi được xác định theo 3

khu vực: Xã khu vực III là xã có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn; xã khu vực

II là xã có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn nhưng đã tạm thời ổn định; xã khu vực I là các xã còn lại

1 Tiêu chí xã khu vực III

Xã khu vực III là xã có ít nhất 2 trong 3 tiêu chí sau:

a) Số thôn đặc biệt khó khăn còn từ 35% trở lên (tiêu chí bắt buộc)

b) Tổng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo từ 65% trở lên (trong đó tỷ lệ hộ nghèo

từ 35% trở lên) theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020

c) Tổng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo từ 55% trở lên (các tỉnh khu vực Đông Nam Bộ, khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long từ 30% trở lên) theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 và có ít nhất 3 trong 6 điều kiện sau (đối với xã có số hộ dân tộc thiểu số từ 60% trở lên, cần có ít nhất 2 trong 6 điều kiện):

- Trục chính đường giao thông đến UBND xã hoặc đường liên xã chưa được nhựa hóa, bê tông hóa theo tiêu chí nông thôn mới

- Trường mầm non, trường tiểu học hoặc trường Trung học cơ sở chưa đạt chuẩn quốc gia theo quy định của Bộ GD&ĐT

- Chưa đạt Tiêu chí quốc gia về y tế xã theo quy định của Bộ y tế

- Chưa có Trung tâm văn hóa, thể thao xã theo quy định của Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch

- Còn từ 20% số hộ trở lên chưa có nước sinh hoạt hợp vệ sinh

- Còn từ 40% số hộ trở lên chưa có nhà tiêu hợp vệ sinh theo quy định của

Bộ y tế

2 Tiêu chí xã khu vực II

Xã khu vực II là xã có 1 trong 3 tiêu chí sau:

a) Tổng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo từ 55% trở lên (các tỉnh khu vực Đông Nam Bộ, khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long từ 30% trở lên) theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 và có không đủ 3 trong 6 điều kiện (đối với xã có số hộ dân tộc thiểu số từ 60% trở lên, có không đủ 2 trong 6 điều kiện) quy định tại điểm c khoản 1 Điều 3 của Quyết định này:

b) Tổng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo từ 15% đến dưới 55% (các tỉnh khu

vực Đông Nam Bộ, khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long từ 15% đến dưới 30%) theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020

c) Tổng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo dưới 15% theo chuẩn nghèo tiếp cận

đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 và có ít nhất 1 thôn đặc biệt khó khăn

Học sinh vùng đặc biệt khó khăn thường có hoàn cảnh kinh tế gia đình ở mức trung bình, đa phần các em là con hộ nghèo và cận nghèo Trong thời gian học tập tại trường, các em có thể ở trọ trong khu nội trú của nhà trường Đây cũng là hình thức học nội trú, song mọi chi phí từ ăn, ở, học hành đều do học sinh tự túc, như: giường, chiếu, chăn, màn, bát, đũa, chiều thứ 7 và chủ nhật các em về sinh hoạt với gia đình

Trong học tập, nhiều em có tâm lý tự ty, các em ngại giao tiếp trao đổi với bạn bè và thầy cô, chưa tích cực, chủ động, chưa có phương pháp học tập

đúng đắn, động cơ và mục đích học tập chưa rõ ràng Do ở vùng núi, nhiều thành phần dân tộc sinh sống nên những khác biệt về văn hóa, phong tục, tập quán,… cũng rất ảnh hưởng đến tâm lý của các em; điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, đa phần các bậc cha mẹ do thiếu hiểu biết, bất đồng trong ngôn ngữ, phải đi làm nương rẫy nhiều, nên thiếu sự quan tâm đúng mức tới con em mình

Từ các đặc điểm nêu trên đòi hỏi các hoạt động học tập dành cho học sinh vùng đặc biệt khó khăn phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý, lứa tuổi và hoàn cảnh của các em Các lực lượng giáo dục, đặc biệt là nhà trường cần biết phát huy các yếu tố tích cực, khắc phục những hạn chế trong sự phát triển tâm

lý lứa tuổi này, để lựa chọn nội dung, hình thức tổ chức, quản lý phù hợp, phát huy được tính tích cực chủ động của các em, từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả học tập

b Đặc điểm về hoạt động học tập của học sinh Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn

Hoạt động học tập của học sinh THPT nói chung có mục tiêu khác với hoạt động học tập của học sinh THCS và các trường chuyên nghiệp Đó là: Hoạt động học tập ở trường THPT tạo điều kiện cho học sinh nghiên cứu khoa học với

sự phong phú và đa dạng của các bộ môn với khối lượng nội dung lớn, phức tạp

và hệ thống hơn ở các trường Trung học cơ sở, đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện

Hoạt động học tập theo từng môn học được diễn ra dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn trực tiếp của giáo viên bộ môn tương ứng Như vậy, học sinh được tiếp xúc, giao lưu, tham gia hoạt động với nhiều giáo viên với những cách dạy và phong cách giao tiếp khác nhau Điều đó góp phần mở rộng nhãn quan, tầm hiểu biết của học sinh Đồng thời giáo viên cũng đòi hỏi học sinh phải nhanh nhẹn, khéo léo cải tiến phương pháp học tập, cải tiến hoạt động của mình để thích ứng với hoàn cảnh dạy học luôn luôn biến đổi

Học sinh THPT là lứa tuổi thanh niên mới lớn, các em xây dựng được cho mình phương pháp học tập riêng, đồng thời có ý thức tự rèn luyện theo các tiêu chuẩn của người lớn

Hoạt động học tập ở trường THPT nói riêng và ở trường học thuộc các cấp học khác nhau diễn ra trong hoàn cảnh cuộc cách mạng khoa học công nghệ phát triển như vũ bão đã dẫn tới sự bùng nổ thông tin Điều đó đòi hỏi hoạt động dạy học ở THPT phải đổi mới nội dung dạy học, hiện đại hóa phương pháp dạy học

và phương tiện dạy học theo hướng phát huy cao độ tính tích cực sáng tạo, và kích thích hứng thú nhận thức, lòng ham hiểu biết của học sinh Chính vì vậy, việc quản lý hoạt động học tập của học sinh đòi hỏi người thầy giáo phải thích ứng, phù hợp với điều kiện thực tế

Trường THPT dạy kiến thức phổ thông cơ bản, lao động, kỹ thuật tổng hợp, hướng nghiệp cho học sinh, dạy nghề và chuẩn bị nghề cho học sinh, nó thể hiện trong cơ cấu tổ chức, trong chương trình giảng dạy giáo dục và học tập cho

học sinh: “Coi trọng công tác hướng nghiệp, phối hợp học tập và đi vào lao động nghề nghiệp phù hợp với chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong cả nước và từng địa phương” [7, tr.13]

Trường THPT vùng đặc biệt khó khăn gắn bó với xã thuộc vùng tuyển sinh, đặc biệt là xã mà nhà trường đóng trên địa bàn, kế hoạch xây dựng của trường là một bộ phận trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương [7, tr.25]

Hoạt động học tập của học sinh Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn có những nét riêng so với học sinh các trường Trung học phổ thông khác Trong giờ học, học sinh chủ yếu phụ thuộc vào giáo viên Nhiều học sinh học tập theo lối cũ: chỉ biết học theo lối ghi chép những kiến thức thầy truyền tải

Sự hợp tác trong học tập, ý thức tự học cũng như tính tích cực, tự giác, chủ động trong học tập của học sinh còn yếu; học sinh thiếu kỹ năng trình bầy quan điểm của mình trước tập thể

Phong trào học tập của học sinh trường Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn còn thấp Một số học sinh bỏ học giữa chừng do không tiếp thu được kiến thức, do nạn tảo hôn, là lao động chính trong gia đình đông anh em,

do cha mẹ không muốn cho con tiếp tục đi học Ngoài ra, các điều kiện về cơ

sở vật chất nhà trường vùng đặc biệt khó khăn còn rất thiếu thốn; kinh tế xã hội của các xã vùng đặc biệt khó khăn rất nghèo, tỷ lệ hộ nghèo cao; nhiều thành phần dân tộc cùng chung sống, với nhiều những phong tục còn lạc hậu dẫn đến các em học sinh chưa thiết tha việc học, chưa coi trọng học để lập nghiệp

1.3.2 Hiệu trưởng trường Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn với vai trò quản lý hoạt động học tập của học sinh

1.3.2.1 Chức năng của Hiệu trưởng trường Trung học phổ thông trong việc quản

lý hoạt động học tập của học sinh

Chức năng quản lý là một thể thống nhất những hoạt động tất yếu của chủ thể quản lý nảy sinh từ sự phân công, chuyên môn hoá của hoạt động quản lý

Nó tập hợp các nhiệm vụ mà chủ thể quản lý phải thực hiện để đạt được mục tiêu quản lý đề ra

Có nhiều cách phân chia chức năng quản lý, song về cơ bản đều thống nhất có bốn chức năng: Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra

Để tăng cường quản lý hoạt động học tập của học sinh THPT cần tập trung vào các nội dung: Nhận thức về vai trò và chức năng của hoạt động học tập; kế hoạch tổ chức hoạt động học tập cho học sinh, thực hiện đổi mới nội dung, phương pháp dạy học theo hướng dạy- tự học, cải tiến việc kiểm tra đánh giá hoạt động học tập của học sinh, tạo môi trường thuận lợi phục vụ cho học sinh

tự học, đồng thời huy động tối đa các lực lượng cùng tham gia quản lý hoạt động học tập của học sinh

Chức năng của Hiệu trưởng trường THPT trong việc quản lý hoạt động học tập của học sinh bao gồm:

* Chức năng lập kế hoạch quản lý hoạt động học tập của học sinh

- Lập kế hoạch là chức năng đầu tiên và cơ bản nhất giúp cho nhà quản lý tiếp cận mục tiêu một cách hợp lý và khoa học Trên cơ sở phân tích trạng thái xuất phát, căn cứ vào những tiềm năng đã có, những khả năng sẽ có trong tương lai mà xác định rõ hệ thống các mục tiêu, nội dung hoạt động, các biện pháp cần thiết để chỉ rõ trạng thái mong muốn của tổ chức

- Lập kế hoạch là quá trình thiết lập các mục tiêu của hệ thống, các hoạt động và các điều kiện đảm bảo thực hiện được các mục tiêu đó Kế hoạch là nền tảng của quản lý, nó bao gồm những nội dung quan trọng sau:

+ Xác định chức năng, nhiệm vụ và các công việc của đơn vị

+ Dự báo, đánh giá triển vọng

+ Đề ra mục tiêu, chương trình

+ Lập kế hoạch cho chương trình

+ Nghiên cứu, xác định tiến độ

Kế hoạch quản lý hoạt động học tập của học sinh của Hiệu trưởng gồm:

+ Xác định mục đích, yêu cầu đối với HĐHT của học sinh

+ Dự báo, đánh giá triển vọng của việc thực hiện quản lý hoạt động học tập của học sinh

+ Đề ra mục tiêu quản lý hoạt động học tập của học sinh

+ Lập kế hoạch thực hiện việc quản lý HĐHT của HS

+ Nghiên cứu, xác định tiến độ thực hiện kế hoạch

+ Xác định các nguồn lực để thực hiện kế hoạch

+ Xây dựng các nguyên tắc, tiêu chuẩn thực hiện kế hoạch

+ Xây dựng cách thức tổ chức thực hiện kế hoạch

+ Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các lực lượng khi thực hiện kế hoạch Căn cứ vào kế hoạch quản lý hoạt động học tập của học sinh của nhà trường, Hiệu trưởng chỉ đạo các tổ chuyên môn và giáo viên lập kế hoạch hoạt động chi tiết trình Ban Giám hiệu phê duyệt, giám sát, kiểm tra việc thực hiện

* Chức năng tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động học tập của học sinh

Tổ chức thực hiện kế hoạch là quá trình sắp xếp và phân phối các nguồn lực để hiện thực hoá các mục tiêu đã đề ra, là sự sắp đặt một cách khoa học những con người, những công việc một cách hợp lý, là sự phối hợp các tác động bộ phận tạo nên một tác động tích hợp mà hiệu quả của nó lớn hơn nhiều so với tổng

số các hiệu quả của các tác động thành phần Công tác tổ chức gồm ba nhiệm vụ chính dưới đây:

- Xác định cấu trúc của bộ máy

- Tiếp nhận và phân phối các nguồn lực theo cấu trúc bộ máy

- Xác lập cơ chế phối hợp giữa các bộ phận, các thành viên trong tổ chức

Tổ chức quản lý hoạt động học tập của học sinh THPT vùng ĐBKK bao gồm việc chọn lọc, sắp xếp, phân công trách nhiệm và nhiệm vụ các thành viên Ban giám hiệu, các tổ chuyên môn, đoàn thanh niên và giáo viên chủ nhiệm lớp; xây dựng các điều kiện tổ chức - sư phạm, cơ sở vật chất và các điều kiện khác phục vụ công tác quản lý hoạt động học tập của học sinh Hiệu trưởng cần phân định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ cho từng bộ phận, cá nhân đồng thời phải tranh thủ được sự lãnh đạo hỗ trợ cho việc thực hiện kế hoạch của các cấp chính quyền, đoàn thể, cha mẹ học sinh… trong việc thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động học tập của học sinh,…

Tổ chức một cách khoa học hoạt động của Ban Giám hiệu, các tổ chuyên môn, tập thể giáo viên, nhân viên… có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động học tập của học sinh, từ đó góp phần nâng cao

chất lượng dạy học và giáo dục chung của nhà trường Tổ chức hoạt động học tập cho học sinh một cách khoa học, hợp lý là điều kiện quyết định đến hiệu quả quản lý hoạt động học tập của học sinh

Trong quá trình tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động hoạt động học tập của học sinh, việc xây dựng một thời khoá biểu hợp lý sẽ giúp các bộ phận, giáo viên và học sinh có một thói quen học tập, lao động khoa học, hiệu quả

Tổ chức một cách khoa học hoạt động học tập của học sinh THPT vùng ĐBKK cần chú ý đến chất lượng của các bài học trên lớp, các bài học phụ đạo, các giờ tự học và các hoạt động ngoài giờ lên lớp Bên cạnh đó không thể không chú ý phát huy tích cực, năng động của đội ngũ đoàn thành niên, giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm, tính tích cực nhận thức, ham hiểu biết, tinh thần

tự giác học tập của học sinh Các hoạt động ngoại khóa khác như: diễn đàn thanh niên, các cuộc gặp gỡ giữa giáo viên va học sinh, các hội nghị sáng kiến cải tiến, các cuộc thi học sinh giỏi, hội giảng giáo viên, …có tác dụng thiết thực, tạo niềm say mê, hứng thú phát huy nhận thức, năng lực của cả giáo viên và học sinh nhà trường

Các hoạt động của các đoàn thể được tổ chức một cách hợp lý để hỗ trợ đắc lực cho hoạt động học tập của học sinh cũng cần được hiệu trưởng quan tâm Việc phối hợp hoạt động của giáo viên bộ môn với giáo viên chủ nhiệm; việc liên kết, lôi cuốn cha mẹ có học sinh; chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội tham gia vào công tác giáo dục của nhà trường cũng là những mắt xích quan trọng trong chuỗi quản lý hoạt động học tập của học sinh

* Chức năng chỉ đạo, điều hành việc thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động học tập của học sinh

Chức năng chỉ đạo là quá trình tác động đến các thành viên của tổ chức làm cho họ nhiệt tình, tự giác nỗ lực phấn đấu đạt các mục tiêu của tổ chức; huy động lực lượng để thực hiện kế hoạch, là biến những mục tiêu trong dự kiến thành kết quả thực hiện; phải giám sát các hoạt động, các trạng thái vận hành

đúng tiến trình, đúng kế hoạch Khi cần thiết phải điều chỉnh, sửa đổi, uốn nắn nhưng không làm thay đổi mục tiêu, nhằm giữ vững mục tiêu đề ra

Nội dung của chức năng chỉ đạo bao gồm:

- Chỉ huy, ra lệnh

- Động viên, khen thưởng

- Theo dõi, giám sát

- Uốn nắn và điều chỉnh

Trong quá trình quản lý, Hiệu trưởng phải thường xuyên nắm chắc vai trò chỉ đạo, điều hành của ḿnh, xử lư thông tin chính xác, kịp thời, chỉ đạo mọi hoạt động một cách đúng đắn, kiên quyết để quá trình quản lý đạt hiệu quả cao

Trong quá trình thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động học tập của học sinh THPT vùng ĐBKK, Hiệu trưởng ra các quyết định quản lý cần thiết để chỉ đạo, điều hành kế hoạch Duy trì sự phối hợp thực hiện giữa các bộ phận làm cho toàn bộ hệ thống hoạt động ăn khớp, nhịp nhàng Thường xuyên giám sát các hoạt động trong nhà trường nhất là hoạt động giảng dạy của giáo viên

và hoạt động học tập của học sinh Ban giám hiệu thiết lập các kênh thông tin quản lý nắm bắt, nghiên cứu và khai thác có hiệu quả các kênh thông tin, điều chỉnh đảm bảo cho mọi hoạt động của nhà trường đi vào nề nếp

Khi điều hành thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động học tập của học sinh, Hiệu trưởng phải lường trước những khó khăn, xử lý linh hoạt kịp thời với những tình huống xảy ra và tìm được biện pháp thực hiện tối ưu nhất, điều chỉnh kịp thời sự lệch hướng nếu có; luôn phát huy quyền làm chủ, tính tích cực sáng tạo của cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong nhà trường, tạo môi trường sư phạm lành mạnh, đoàn kết, gắn bó từ đó phát huy nội lực, huy động được sức mạnh tổng hợp để nâng cao chất lượng giáo dục

* Chức năng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động học tập của học sinh

Kiểm tra là những hoạt động của chủ thể quản lý nhằm đánh giá và xử lý những kết quả của quá trình vận hành tổ chức Kiểm tra là quá trình giáo viên thu thập thông tin về kết quả học tập của học sinh Các thông tin này giúp cho giáo viên kiểm soát được quá trình dạy học, phân loại và giúp đỡ học sinh Những thông tin thu thập được so sánh với chuẩn mực nhất định Nhiệm vụ của kiểm tra

là nhằm đánh giá xem mục tiêu dự kiến ban đầu và toàn bộ kế hoạch đã đạt được mức độ nào Kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện những sai sót trong quá trình hoạt động, tìm ra nguyên nhân thành công, thất bại giúp cho chủ thể quản lý rút ra được những bài học kinh nghiệm

Kiểm tra, đánh giá bao gồm các nội dung:

- Xây dựng định mức và tiêu chuẩn

- Các chỉ số công việc, phương pháp đánh giá

- Rút kinh nghiệm và điều chỉnh

Kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập của học sinh THPT vùng ĐBKK chính là kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo đúng quy chế đánh giá, xếp loại học sinh do Bộ GD&ĐT ban hành Đánh giá kết quả học tập của học sinh là xác định mức độ nắm được kiến thức, năng lực thực hiện các kỹ năng,

kỹ xảo của học sinh so với yêu cầu của chương trình môn học đề ra Kiểm tra và đánh giá là hai quá trình có quan hệ chặt chẽ với nhau Kiểm tra là để đánh giá, đánh giá dựa trên cơ sở của kiểm tra

Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động học tập của học sinh chính là hoạt động gắn liền với kế hoạch kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập chính khóa của toàn thể học sinh nhà trường, đồng thời có bổ sung nội dung kiểm tra, đánh giá các hoạt động học tập của học sinh trong các giờ học phụ đạo trên lớp, trong các giờ tự học, trong việc tham gia các hoạt động ngoài giờ lên lớp Cụ thể là:

+ Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập các bộ môn chính khóa trên lớp theo quy chế đánh giá, xếp loại của Bộ GD&ĐT

+ Kiểm tra, đánh giá kế quả học tập bồi dưỡng, phụ đạo ngoài giờ chính khóa theo kế hoạch của nhà trường

+ Kiểm tra, đánh giá mức độ thực hiện kế hoạch tự học và tham gia các hoạt động bổ trợ học tập tại nơi ở nội trú ngoài giờ lên lớp

+ Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch của các lực lượng tham gia quản lý hoạt động học tập của học sinh

Trong quá trình kiểm tra hoạt động học tập của học sinh, Hiệu trưởng trường THPT vùng ĐBKK thường sử dụng các hình thức kiểm tra cơ bản, đó là: kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất… Các hình thức kiểm tra rất phong phú, do vậy cần phải lựa chọn sao cho phù hợp với mục tiêu đánh

giá và đối tượng học sinh

Đánh giá kết quả học tập của học sinh là đánh giá mức độ hoàn thành các mục tiêu đề ra cho học sinh sau một giai đoạn học tập, các mục tiêu này thể hiện

ở từng môn học, từng hoạt động cụ thể Kết quả của việc đánh giá được thể hiện chủ yếu bằng điểm số theo thang điểm đã được quy định, ngoài ra việc đánh giá thể hiện bằng lời nhận xét của giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm lớp lớp, cán bộ quản lý

Kết quả kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập của học sinh sẽ giúp hiệu trưởng kịp thời điều chỉnh các sai sót, lệch hướng nếu có trong quá trình thực hiện kế hoạch, bổ sung kịp thời các biện pháp hỗ trợ cần thiết cho các bộ phận,

cá nhân khi thực hiện kế hoạch…

1.3.2.2 Nội dung quản lý hoạt động học tập của học sinh Trung học phổ thông vùng đặc biệt khó khăn

Việc quản lý hoạt động học tập của học sinh THPT vùng đặc biệt khó khăn phải được thực hiện đầy đủ, toàn diện và mang tính giáo dục cao; bao gồm các nội dung cơ bản sau:

a Quản lý việc xây dựng và thực hiện nội quy học tập của học sinh

Để quản lý việc xây dựng và thực hiện nội quy học tập của học sinh; hiệu

trưởng cần quan tâm đến những nội dung sau:

Hiệu trưởng hướng dẫn giáo viên chủ nhiệm tổ chức cho học sinh của lớp mình thảo luận để đề ra nội quy học tập trong các buổi học chính khóa và các buổi học bồi dưỡng, phụ đạo trên lớp, các hoạt động ngoài giờ lên lớp theo kế hoạch của nhà trường Nội quy hướng vào những vấn đề sau: tính chuyên cần; tinh thần, thái độ học tập và tham gia các hoạt động; tổ chức học tập, hoạt động trên lớp; sử dụng, bảo vệ và chuẩn bị đồ dùng học tập; quy định khen thưởng, kỷ luật việc thực hiện nội quy học tập

Đối với vùng ĐBKK do địa bàn rộng, giao thông đi lại rất khó khăn nên

đa phần học sinh đều ở nội trú trong trường Do vậy, Hiệu trưởng cần phải hướng dẫn cho Ban quản lý học sinh ở nội trú thảo luận để đề ra nội quy học tập trong các giờ tự học, các hoạt động ngoài giờ lên lớp theo kế hoạch của Ban quản lý Nội quy hướng vào các vấn đề sau: tính tự giác; tinh thần thái độ học tập và tham gia các hoạt động; lập thời gian biểu cho học tập và vui chơi; sử dụng và bảo vệ

cơ sở vật chất nơi ở; quy định khen thưởng, kỷ luật việc thực hiện nội quy

Hiệu trưởng chỉ đạo các bộ phận theo dõi, kiểm tra, nhận xét tình hình thực hiện nội quy học tập của học sinh một cách thường xuyên, chặt chẽ và có người chuyên trách kết hợp sự luân phiên Nội quy, nền nếp học tập tốt góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục Vì vậy, chính người hiệu trưởng cũng cần phải thường xuyên theo dõi, kiểm tra, nhận xét tình hình thực hiện nội quy,

nề nếp và phân công trách nhiệm cụ thể cho các bộ phận để phối hợp thực hiện, tạo ra bầu không khí thuận lợi cho sự phát triển giáo dục nhà trường

b Quản lý hoạt động học tập của học sinh trong giờ chính khóa trên lớp

Để quản lý tốt hoạt động học tập của học sinh THPT vùng ĐBKK trong giờ chính khóa trên lớp, Hiệu trưởng cần chú ý:

- Hình thành động cơ và thái độ đúng đắn trong học tập, rèn luyện, ham thích đến trường, đến lớp, ham học hỏi các môn học của học sinh Học sinh phải

tự giác, phát hiện vấn đề, chủ động lĩnh hội kiến thức, biến quá trình học tập