Vận dụng phương pháp dạy học phân hoá trong dạy học môn tự nhiên và xã hội lớp 3

HàNội,ngày 04tháng05năm2012 Ngườithựchiện NguyễnThịThúyNhàn... Giảthuyếtkhoahọc...3 8.Cấutrúcđềtài...3 NỘIDUNG...CHƯ ƠNG1.CƠSỞLÍLUẬNCỦAVIỆCVẬNDỤNGPPDHPHÂNHÓATRONGDẠ YHỌCMÔNTỰNHIÊNVÀXÃHỘI

Khóaluậntốtnghiệp TrườngĐHSPHàNội2

LỜICẢMƠN

Tácgiảxinbàytỏlòngbiếtơnchânthànhvàsâusắctớicôgiáo,Th.SLêThịNguyên-giảngviênkhoaGiáodụcTiểuhọc,trườngĐạihọcSưp h ạ m HàNội2-ngườiđãtậntìnhhướngdẫn,giúpđỡtácgiảtrongsuốtquátrìnhthựchiệnvàhoànthànhkhóaluận

Tácgiảcũngxinđượcgửilờicảm ơnchânthànhđếncácthầy,côgiáotrongkhoaGiáodụcTiểuhọc,trườngĐạihọcSưphạmHàNội2đãgiúpđỡ,tạođiềukiệnthuậnlợichotácgiảtrongsuốtquátrìnhhọctậptạinhàtrường

XinđượcgửilờicảmơnđếnBangiámhiệu,cácthầycôgiáovàcá ce

mh ọ c sinhở cáctrườngt i ể u học:trườngtiểuh ọ c t h ị t r ấ n SócSơn,trườngtiểuhọcPhùLỗ,trườngtiểuhọcPhúMinh,trườngtiểuhọcBắcPhúvàtrườngtiểuhọcMinhTríđãtạođiềukiệnchotácgiảđiềutra,khảosátcácv ấ n đềthựctiễncóliênquanđếnphạ

m vinghiêncứucủađềtài

HàNội,ngày 04tháng05năm2012

Ngườithựchiện

NguyễnThịThúyNhàn

PPDH: PhươngphápdạyhọcQTHT: Quátrìnhhọctập

TN&XH:TựnhiênvàXãhội

Bảng1.1:BảngphânphốinộidungmônTN&XHlớp3Bảng2.1:Tổnghợpnộidungđiềutrathựctrạng

Bảng2.2:MứcđộsửdụngcácPPDHtrongdạyhọcTN&XHBảng2.3:MứcđộsửdụngcáchìnhthứctổchứcdạyhọcBảng2.4.ĐánhgiácủaGVvềvaitròcủaPPDHphânhóaBảng2.5.ĐánhgiácủaGVvềbảnchấtcủaPPDHphânhóa

MỞĐẦU 1

1.Lídochọnđề 1

2 Mụcđíchnghiêncứu 2

3 Nhiệmvụnghiêncứuđềtài 2

4 Đốitượngvàkháchthểnghiêncứu 2

5.Phạmvinghiêncứu 3

6 Phươngphápnghiên 3

7 Giảthuyếtkhoahọc 3

8.Cấutrúcđềtài 3

NỘIDUNG CHƯ ƠNG1.CƠSỞLÍLUẬNCỦAVIỆCVẬNDỤNGPPDHPHÂNHÓATRONGDẠ YHỌCMÔNTỰNHIÊNVÀXÃHỘI3 4

1.1 MộtsốvấnđềđổimớidạyhọcởTiểuhọchiệnnay 4

1.1.1 ĐịnhhướngđổimớidạyhọcởTiểuhọc 4

1.1.2 QuanđiểmdạyhọclấyHSlàmtrungtâm 6

1.2.3.Phươngphápdạyhọctíchcực 7

1.2 Phươngphápdạyhọcphânhóa 11

1.2.1 KháiniệmvàbảnchấtPPDHphânhóa 11

1.2.2.Cáchìnhthứcdạyhọcphânhóa 12

1.2.3 Quitrìnhtổchứcdạyhọcphânhoá 13

1.2.4 ƯunhượcđiểmcủaPPDHphânhóa 14

1.3 ChươngtrìnhmônTN&XHởTiểuhọc 15

1.3.1 KháiquátchươngtrìnhmônTN&XHlớp1,2,3 15

Lớp:K34A-GDTH NguyễnThịThúyNhàn

1.3.2 Mụctiêu,nộidungchươngtrìnhmônTN&XHlớp3 17

CHƯƠNG2 : C Ơ SỞTHỰCTIỄNC Ủ A VIỆCVẬNDỤNGPPDHPHÂNHÓAT RONGDẠYHỌCMÔNTỰNHIÊNVÀXÃHỘI3 22

2.1 Mụcđíchkhảosátthựctrạng 22

2.2 Đốitượngkhảosát 22

2.3 Nộidungkhảosátthựctrạng 22

2.4 Phương phápkhảosátthựctrạng 23

2.5 Kếtquảkhảosátthựctrạng 25

2.5.1 ViệctổchứcdạyhọcmônTN&XHlớp3 25

2.5.2 ViệcvậndụngPPDHphânhóatrongdạyhọcTN&XHlớp3 31

CHƯƠNG3:XÂYDỰNGQUYT RÌ NH DẠYHỌCPHÂN HOÁTRONGDẠY HỌCMÔNTN&XHLỚP3 36

3.1 Nguyênt ắ c đ ề xuấtquyt r ì n h d ạ y họcphânh ó a t r o n g d ạ y h ọ c môn TN&XHlớp3 36

3.1.1 Nguyêntắcđảmbảomụcđích,nộidungbàihọc 36

3.1.2 Nguyêntắcđảmbảotínhvừasức 36

3.1.3 Đảmbảopháthuyvaitròtựgiác,tíchcực,độclậpcủaHS 37

3.2ĐềxuấtquitrìnhdạyhọcphânhóatrongdạyhọcmônTN&XHlớp3 38

3.3.MộtsốgiáoánminhhọavậndụngquitrìnhdạyhọcphânhóatrongdạyhọcmônT N&XHlớp3 40

KẾTLUẬNVÀKIẾNNGHỊ 50

Lớp:K34A-GDTH NguyễnThịThúyNhàn

GDTHlàbậchọcgiữvaitrònềntảngchosựpháttriểntoàndiệncủac o n người.ChấtlượngGDTHgópphầnquantrọngđảmbảochấtlượnggiáodụccủamỗiquốcgia.Vìthế,đổimớinhằmnângcaochấtlượnggiáodụcnóichung vàGDTHnóiriênghiệnđanglàmốiquantâmđặcbiệtcủatoànxãhộivàc ủ a mỗingườid â n Yếut ố quantrọnghà n g đ ầ u đ ể nângcaochấtlượngGDTHlàđổimớiphươngpháp,cáchthứctổchứcdạyhọc.TưtưởngchỉđạođổimớiPPDHđượcthểhiệntrongnhiềuvănkiện,chủtrươngcủaĐảngvàChínhphủ.Địnhhướngđ ổ i mớiPPDHđãđ ư ợ c xácđịnht r o n g

c á c NghịquyếtTWtừnăm1996,đượcthểchếhóatrongLuậtGiáodục(12/1998)v

àđ ư ợ c táikhẳngđịnhtrongLuậtGiáodục(2005).ViệcđổimớiPPDHởtiểuhọcvềcơbảnlànhằmgiúpHShướngtớiviệchọctậpchủđộng,tíchcựcvàs á n g tạo

Làmộtb ộ phậnnằmt r o n g h ệ thốngcácmônhọcc h í n h khóaở Tiểuhọc,mônTN&XHlàmộtmônhọckhoahọccótínhtíchhợpcao,làtổnghợpc ủ a nhiềumônk h o

a h ọ c như:Toánhọc,H ó a học,V ậ t lýh ọ c , Sinhhọc…

M ô n họcnàycungcấpchoHSnhữnghiểubiếtcơbảnvềtựnhiên,xãhộivàc o n người.Đồngthờihìnhthànhvàr è n luyệnc h o HSn h ữ n g kĩnăngthựch à n h cầnthiếtchocuộcsốngcủacácemtrongmốiquanhệvớicộngđồngxãhội.Đâylàmônhọcgópphầnquantrọngvàosựpháttriểntoàndiệncủatrẻ

PPDHphânhóalàmộtPPDHtíchcực.Nhưcácmônhọckhác,chương

trìnhmônTN&XHlớp3đượccấutrúcđồngtâmvàpháttriển;nộidungmôn

H S l à khônggiốngnhau.ViệcvậndụngPPDHp h â n hóagiúpG V k h ơ i dậyvàpháthuynhữngnăngl ự c v ố n cócủamỗiH S đểg i ả i quyếtvàt h ự c h i ệ n nhiệmv ụ họct ậ

p , đ ả m b ả o tínhvừas ứ c trongd ạ y học.Tuynhiên,việcvậndụngPPDHphânhóatrongdạy

họcTN&XHtrênthựctếv ẫ n cònnhữngtồntại,chưapháthuyhếtưuthếcủaphươngphápnàyđốivớisựpháttriểncủaHScũngnhưchưađápứngđượcnhữngđổimớiđangdiễnr a từngngày

Nhữnglídotrênchínhlà căncứđể ngườinghiêncứulựachọnđề tài“Vậndụng phươngphápdạyhọcphânhóatrongdạyhọcmônTựnhiênvàX ã hộilớp3”.

2 Mụcđíchnghiêncứucủađềtài

Đềxuấtquy

trìnhdạyhọcphânhóatrongdạyhọcmônTN&XHlớp3,quađógópphầnnângcaochấtlượngdạyhọcmônhọc

3 Nhiệmvụnghiêncứu

- NghiêncứucơsởlýluậncủaviệcvậndụngPPDHphânhóatrongdạyhọcmônTN&XHởlớp3

- TìmhiểucơsởthựctiễncủaviệcvậndụngPPDHphânhóatrongdạyhọcmônTN&XHlớp3

5 Phạmvinghiêncứu

Đềtàigiớihạnnghiêncứuquytrìnhdạyhọcphânh óa trongdạyhọcmônTN&XHlớp3

Phạmvinghiêncứuthựctrạngởcáctrườngtiểuhọc:TiểuhọcThịtrấnSócSơn,TiểuhọcPhùLỗA , Tiểuh ọ c P h ú Minh,Tiểuh ọ c B ắc Phú,TiểuhọcMinhTríthuộchuyệnSócSơnthànhphốHàNội

8 Cấutrúckhóaluận

NgoàiphầnMởđầuvàKếtluận,phầnNộidungcủakhóaluậngồmbac h ư ơ n

g sau:

Chương1:CơsởlýluậncủaviệcvậndụngPPDHphânhóatrongdạyhọcmônTN&XHlớp3

Chương2 : Cơsởt h ự c t i ễ n củaviệcv ậ n dụngPPDHp h â n h ó a trongdạyhọcmônTN&XHlớp3

Chương3 : X â y dựngquytrìnhd ạ y họcphânh ó a trongdạyhọc mônTN&XHlớp3

NỘIDUNG CHƯƠNG 1:CƠSỞLÍLUẬNCỦAVIỆCVẬNDỤNGPHƯƠNGPHÁPDẠ

YHỌC PHÂN HÓATRONG DẠY HỌCMÔN TỰ

TácgiảĐặngVũHoạt,PhóĐứcHoàthìđịnhnghĩa:Quátrìnhdạyhọcở T i ể u họ

cl à mộtq u á trìnhtrongđ ó dướit á c độngc h ủ đạo( t ổ chức,điềukhiển,lãnhđạo)củathầy;HStựgiáctíchcựctựtổchức,tựđiềukhiểnhoạtđộngnhậnthứcnhằmthựchiệntốtnhiệmvụdạyhọc[5,tr143]

Dạyhọchiểutheonghĩarộngthựcchấtlàtổchứcchongườihọc“học”đểđạtđượcnhữngmụctiêumongmuốn

ĐịnhhướngđổimớidạyhọcởTiểuhọchiệnnay

PhântíchquátrìnhdạyhọcvàcấutrúccủanóchothấykhôngphảiquátrìnhdạyhọcnàokhiđượctổchứccũngtạosựpháttriểnnhâncáchHS.Mứcđộpháttriểncủacácemphụthuộcvàocảtổhợpcũngnhưtừngnhântốthamg i a hoạtđộngdạycủaGVvàhoạtđộnghọccủaHS.TừđầuthếkỷXX,cácnhànghiêncứuđãnhậnthấynhữnghạnchếcủacácPPDHtruyềnthống(dạyhọclấyGVlàmtrungtâm)vàtậptrungtìmtòicảitiến,đổimớiPPDHnhằmkhắcphụcc ác hạnchếđó.Nghiêncứucảitiến,đ ổ i mớiPPD

Hdiễnratheoh a i hướngchính:(1)hướngvàođổimớinộidungdạyhọc,(2)hướngvàođổi

Vấnđềđổimớidạyh ọ c ở tiểuh ọ c khôngchỉdượcc ụ t h ể hóatrongc h ư ơ n g trìnhTiểuhọcmới(9/11/2001)màc ò n đượcđềcậptrongnhiềutàil i ệ u k h á c như:t à iliệubồidưỡngthườngxuyênc h o GVTH( c h u kỳ1997-

2000),t à i liệubồidưỡngGVTH(dựán ph át triểnGVTH-BộGD&ĐT),…

Q u a n điểm,t ư tưởngc h ỉ đ ạ o đổimớichươngtrìnhv à PPDHđư ợc t h ể hiệntrongnhiềuvănkiện,chủtrươngc ủ a ĐảngvàChínhphủ.S ự c ầ n thiếtđổimớigiáodụcđãđượckhẳngđịnhtrongNghịquyết40/2000/

QH10vềđổimớic h ư ơ n g

trìnhgiáodụcphổthôngvàChỉthị14/2001/CT-TTGngày11/6/2001c ủ a ThủtướngChínhphủvềviệcthựchiệnNghịquyếtsố40/2000/QH10củaQ u ố c hội

NghịquyếtTrungƯơng4khóaVII(năm1993)đãđềranhiệmvụđổimớiPPDHởtấtcảcáccấphọc,bậchọcvàkhẳngđịnhcầnthiếtphảiđổimớiPPDH.NghịquyếtTrungương2 k h ó a VIII(1996)cũngnhậnđịnhPPDHc h ư a pháthuytínhchủđộng,sángtạocủangườihọc.ĐịnhhướngPPDHđãđ ư ợ c q u y địnhrõtrongLuậtGiáod ụ

c (2005):“Phươngphápg i á o dụcp h ổ t h ô n g phảipháthuytínhtíchcực,tựgiác,chủđộng,s á n g tạocủ ah ọc sinh;phùhợpvớiđ ặ c điểmc ủ a t ừ n g lớphọc,t ừ n g môn

h ọ c ; b ồ i dưỡngphươngpháptựhọc…”[điều24.2,LuậtGiáodục]

ĐịnhhướngchungcủađổimớigiáodụcđàotạolàchútrọngviệchìnhthànhcácnănglựccủaHS.Trọngtâmcủachínhsáchđổimớig i á o dụcnướct a tronggiaiđoạnhiệnnaylàđổimớicáchthựchiệnPPDH.ỞTiểuhọc,vấnđềđổimớiPPDHđượcmiêutảbằngthuậtngữ“phươngphápdạyvàhọctíchcực”,thuậtngữnàytươngtựnhư“dạyhọclấyngườihọclàmtrungtâm”,nónhấnmạnhđếnsựthamgiatíchcựccủaHStronggiờhọc.Điềunàyđãđược

đềcậprõtrong Chươngtrìnhtiểuhọcmớinhưsau:“Phươngphápgiáodụct i ể u họclàpháthuytínhtíchcực,tựgiác,chủđộngvàsángtạocủahọc.”

Nhưvậy,đ ị n h hướngđổimớiPPDHđãđượckhẳngđịnhrõ.ViệcđổimớiPPDHởTiểuhọcvềcơbảnlànhằmgiúpHShướngtớiviệchọctậpchủđộngsángtạo,vàdầnloạibỏthóiquenhọctậpthụđộng,giáođiều

1.1.2 QuanđiểmdạyhọclấyHSlàmtrungtâm(dạyhọctíchcực)

Dạyhọclấyngườihọclàmtrungtâmcũngđượcmiêutảbằngcácthuậtngữd ạ yhọc tíchcựch a y dạyh ọc h i ệ u q u ả ( đ â y là c á c c á c h diễnđ ạ t khácnhaucủacùngmộtý).Các thuậtngữnàyđềucóýnghĩanhấnmạnhvai tròc h ủ thểhoạtđộngcủaHS,thểhiệnởtínhchủđộng,tựgiác,tíchcực,sángtạoc ủ a cácemtrongquátrìnhhọctập.QuanđiểmdạyhọclấyHSlàmtrungtâmcónhiềukháiniệmquantrọng.Nhữngkháiniệmđặcthùliênquanđếncáchnhìnnhậnvềkiếnthức,vềvaitròcủaGV,HSvàphongcáchhọctậpcủaHSlàmchogiáodụclấyHSlàmtrungtâmhoàntoànkhácbiệtvớigiáodụctruyềnthống[6].DạyhọclấyH S làmtrungtâmnhấnmạnhcácvấnđề:

(1)hứngthúcủaHS:độngcơthúcđẩyHShọctập,háohứctiếpthutrithứcmới,(2)vốnkinhnghiệmtrongcuộcsốngh à n g ngàycủaHS:tạocơsởđểHSlĩnhhộitrithứcmớivà(3)sựtoàndiệntrongnhậnthứccủacácem,nghĩalàHScóđượccáinhìntoàndiệnvềmọikhíacạnhcủamộtvấnđề

DạyhọclấyHSlàmtrungtâmkhôngchỉlàmộtphươngphápgiáodụcmàcònlàmộttriếtlýgiáodụchayđịnhhướngđểđạtgiáodụchiệuquả.DạyhọclấyHSlàmtrungtâmcónhữngkhácbiệtcơbảnsovớidạyhọctruyềnthốngcảvềmụcđích,nộidung,phươngphápdạyhọc,ngườidạy,ngườihọc…

Đặctrưngcủanólànhấnmạnhvaitròchủđộng,tíchcựccủangườihọc,chúýđếnsựhứngthúvàvốnkinhnghiệmcủaHS,đếnviệcHShọcthếnàohơnlà

việcGVdạythếnào.DạyhọclấyHSlàmtrungtâmđòihỏingườiGVphảitư

duytheocáchnghĩmớivàtựtrangbịnhữngkỹnăngmới.Đặcbiệt,GVc ầ n h i ể u đúngquanniệmdạyhọclấyngườihọclàmtrungtâmvàkhôngngừngđổimớiPPDH,tăngcườngvậndụngcác PPDHtíchcựcnângcaohiệuquả dạyhọcđểđápứngyêucầucủađổimớidạyhọchiệnnay

Thựch i ệ n v i ệ c d ạ y h ọ c t í c h cựckhôngcónghĩal à từb ỏ cácPPDHtruyềnthống.ViệcsửdụngcácPPDHnóichungcònphụthuộcvàođặcđiểmb à i họcvàđốitượngHS.Vớinhữngtiềnđề,địnhlíđượcthừanhậnmộtcáchmặcđịnhhaycáckháiniệmcơbản,banđầucầncungcấpchongườihọcthìb ắ t buộcphảisửdụngcácPPDHtruyềnthống.Dạyvàhọctíchcựcởđâylàđổimớicáchtiếnhànhcácphươngpháptrêncơsởkhaitháctriệtđểưuđiểmc ủ a cácPPDHtruyềnthốngvàvậndụnglinhhoạtmộtsốphươngphápmớin h ằ m pháthuytốiđasựtíchcực,chủđộngvàsángtạocủaHS,giúpHSsớmđ ạ t đượcn ă n g lựcmongmuốn.Đểd ạ y vàh ọ c đ ạ t h i ệ u quảcaothìcầns ử dụngvàphốih ợ p cácPPDH(cảtruyềnt h ố n g vàtíchcực)mộtcáchh ợ p lí,l i n

thểhiệnt r o n g hìnhthứcv à tiếntrìnhphươngp h á p (trìnhtựx á c g ồ m c á c bước,cá

ch o ạ t đ ộ n g d ạ y học, q u y địnht h ờ i gianvàlôgichànhđộng).Tóml ạ i , PPDHl àcáchthứchànhđộngc ủ a GVvàH S trongquátrìnhdạyh ọ c n h ằ m đạtđượcmụcđíchdạyhọc

Phươngphápdạyhọctíchcực:

PPDHtíchcực(ActiveTeachingLearning)làthuậtngữrútgọnđểchỉc á c PPDHnhằmđềcaovaitròtựgiác,tíchcực,độclậpnhậnthứccủangườihọcdướivaitròtổchức,địnhhướngcủa ngườidạy.PPDH tíchcựchướngt ớ i tíchcựchoáhoạ t độngnhậnthứccủangười học,nghĩal à t ậ p trungtínht í c h cựcvàongườihọcchứkhôngchỉtậptrunghoạtđộngtíchcựccủangườidạy.VớiPPDHtíchcực,ngườidạyđóngvaitròchỉđạo-ngườihọcđóngvait r ò chủđạochiếmlĩnhtrithức

Trongviệcđ ổ i mớiPPDHp h ả i luônc ó s ự hợptácc ủ a ngườidạyvàngườihọc,sựphốihợphoạtđộngdạyvàhoạtđộnghọc.Ngườihọcmuốnchủđộngsángtạot r o n

g h ọ c tậps ẽ đòih ỏ i bảnt h â n ngườid ạ y luônđ ộ n g não,t í c h cựct ổ chứccách o ạ

t đ ộ n g đưangườih ọ c v à o t r o n g cáctìnhhuốngs ư p hạ mk h á c nhauđ ể t ự cácem

g i ả i quyếtnhữngtìnhhuốngđó.Theoq u a n đ i ể m này,PPDHtíchcựcđềcậpđếndạyvàhọctíchcực.Nhưvậy,thuậtngữnàyhàmchứacảphươngphápdạyvàphươngpháphọc

1.1.3.2 ĐặctrưngcủaPPDHtíchcực

i) DạyvàhọcthôngquatổchứccáchoạtđộngcủaHS

Trongphươngpháptíchcực,đốitượngcủahoạtđộngdạy,đồngthờilàc h ủ thểcủahoạtđộnghọcđượccuốnhútvàocáchoạtđộnghọctậpdoGVtổc h ứ c vàchỉđạo,thôngquađótựhọckhámphánhữngđiềumàmìnhchưarõc h ứ khôngthụđộngtiếpthunhữngđiềuđãđượcGVxếpđặt.Đượcđặtvàonhữngtìnhhuốngcủađ ờ i sốngthựct

ế , ngườihọct r ự c tiếpquans á t , thảo

luận,làmthínghiệm,giảiquyếtvấnđềđặtratheocáchsuynghĩcủamình,từđónắmđượckiếnthức,phươngpháptìmrakiếnthứckỹnăngđó,đượcbộcl ộ vàpháthuytiềmnăngsángtạo.DạytheocáchnàythìGVkhôngchỉđơngiảntruyềnđạt t r i thứcmàcòn hướng dẫnHShoạtđộng.ChươngtrìnhdạyhọcphảigiúpchoHSbiếthànhđộngvàtíchcựcthamgiacácchươngtrìnhhànhđộngcủacộngđồng.

ii) Dạyvàhọcchútrọngrènluyệnphươngpháptựhọc

PhươngpháptíchcựcxemviệcrènluyệnphươngpháphọctậpchoHSkhôngchỉlàmộtbiệnphápnângcaohiệuquảdạy

họcvàcònlàmộtmụctiêudạyhọc.Trongxãhộihiệntạiđangbiếnđổinhanh,vớisựbùngnổthôngtin,k h o a họckĩthuật,côngnghệpháttriểnnhưvũbãot h ì khôngt h ể nhồin

h é t v à o đầuóctrẻkhốilượngkiếnthứcngàycàngnhiều.Phảiquantâmdạychot r ẻ phươngpháphọcngaytừbậc tiểuhọcvàlênbậc họccaohơncàngphảic h ú trọng.Trongcácphươngpháphọcthìcốtlõilàphươngpháptựhọc.Nếur è n luyệnchongườihọcđượcphươngphápkỹnăng,thóiquen,ýchítựhọct h ì sẽtạochohọlònghamhọc,khơidậynộilựcvốncócủamỗingười,kếtquảhọctậpsẽđượcnânglêngấpbội.Vìvậy,ngàynayngườitanhấnmạnhmặthoạtđộnghọctrongquátrìnhdạyhọc,

n ỗ lựct ạ o rasựchuyểnb i ế n từh ọ c t ậ p thụđộngs a n g tựh ọ c chủđộng,đặtvấnđềpháttriểntựhọcngaytrongtrườngphổthông,khôngchỉtựhọcởnhàmàtựhọccảtrongtiếthọccósựhướngdẫncủaGV

iii) Tăngcườnghọctậpcáthể,phốihợpvớihọctậphợptác

Trongmộtlớphọcmàt r ì n h độkiếnthức,t ư duyc ủ a H S k h ô n g t h ể đồngđềutuyệtđốithìkhiápdụngphươngpháptíchcựcbuộcphảichấpnhậnsựphânhóavềcườngđộ,tiếnđộhoànthànhnhiệmvụhọctập,nhấtlàkhibàihọcđượcthiếtkếthànhmộtchuỗicôngtácđộclập

Ápdụngphươngpháptíchcựcởtrìnhđộcàngcaothìsựphânhóanàycànglớn.Việcsửdụngcácphươngtiệncôngnghệthôngtintrongnhàtrườngsẽđápứngyêuc ầ

u cá thể h óa hoạtđộnghọc tậptheonhucầuvà khảnăngc ủ a mỗiHS.Tuynhiên,tronghọctập,khôngphảimỗitrithức,kỹnăngtháiđộđềuđ ư ợ c hìnhthànhbằngnhữnghoạtđộngđộc lậpcánhân.Lớph ọ c là môitrườnggiaotiếpthầy -trò,trò-trò,tạonênmốiquanhệhợptácgiữacácc á nhântrênconđườngchiếmlĩnhn ộ i d u n g

h ọ c t ậ p T h ô n g q u a thảoluận,tranhluậntrongtậpthể,ýkiếnmỗicánhânđượcbộclộ,khẳngđịnhhaybácbỏ,quađóngườihọcnângmìnhlênmộttrìnhđộmới.BàihọcvậndụngđượcvốnhiểubiếtvàkinhnghiệmcủamỗiHSvàcủacảlớpchứkhôngphảich

ỉd ựa trênvốnhiểubiếtvàkinhnghiệmsốngcủathầygiáo

Trongn h à trường,phươngpháphọctậphợpt á c đượctổchứcở cấpnhóm,tổ,lớphoặctrường,đượcsửdụngphổbiếntrongdạyhọclàhoạtđộnghợptáctrongnhómnhỏ,từ4đến6người.Họctậphợptáclàmtănghiệuquảhọctập,nhấtlàlúcgiảiquyếtnhữngvấnđềgaycấn,lúcxuấthiệnthậtsựnhuc ầ u p h ố i hợpgiữacácc á nhânđểhoànthànhn h i ệ m vụchung.Tránhđượch i ệ n tượngỷ lại,pháthuynănglựcc ủ a mỗic á n

V cầnt ạ o điềukiệnthuậnl ợ i đ ể H S đượct h a m

g i a đánhgiálẫnnhau(cầnchosựthànhđạttrongcuộcsống)

PPDHtíchcựcnhấnmạnhđếnvaitròtíchcực,chủđộngcủaHS.Theolí

thuyếtcủaPPDHtíchcực,GVcầntạođiềukiệnthuậnlợiđểHSđượctham

Việch ọ c t ậ p ở c á c trườnghọcđãđượcchuyểnt ừ môh ì n h d ạ y h ọ c mangtínhtruyềnđạt(tậptrungvàongườidạy)sangdạyhọckhám

phávàthửn g h i ệ m ( n h ấ n mạnhvait r ò chủthểc ủ a n g ư ờ i học).Vàviệct h a y

đ ổ i cácPPDHtheohướngtíchcựcl à mộtx u hướngt ấ t yếunhằmđápứngyêuc ầ u củađổimớidạyhọc,nângcaochấtlượngd ạ y vàh ọc trongn hà trườngnóic h u n g vàởbậcTiểuhọcnóiriêng

1.2 Phươngphápdạyhọcphânhóa

1.2.1 KháiniệmvàbảnchấtcủadạyhọcphânhóaKhái

niệmPPDHphânhóa:

TheotừđiểnHánViệtthì“phânhóalàphânchiavàlàmchobiếnđổithựcchất ”.TácgiảNguyễnBáKimđưaraquanniệmvềdạyhọcphânhóanhưsau:dạyhọcphânhóalàdùngnhữngbiệnphápphânhóathíchhợptrongmộtlớphọcthốngn h ấ

t cùngv ớ i mộtk ế hoạchhọct ậ p , chươngtrìnhv à SGKn h ấ t địnhđểtiếnhànhtổchứccáchoạtđộngdạyvàhọc

TheotácgiảNguyễnHữuChâu:dạyhọcphânhóalàsựphânchiaHSvàoc á c lớphọctùytheonănglực,hứngthúvànhucầuđểdạyhọc

Phântíchc á c q u a n n i ệ m v ề dạyh ọ c phânhóa,ngườinghiênc ứ u nhậnđịnh:DạyhọcphânhóalàPPDHđisâuvàocáthểhóa,đốitượnghóa,đốixửc á b i ệ t theon ă

n g l ự c nhậnt h ứ c củaHS,G V l ự a chọnnộidung,ápdụngphươngphápvàhìnhthứctổchứcd ạ y họcphùh ợ p vớitừngđốitượngH S trongđiềukiệntoànlớptrêncơsởnghiêncứuđặcđiểmcủatừngHSvềmọiphươngdiệnnhưtrìnhđộnhậnthức,nhucầu,độngcơ,h ứ n g thú,thóiquenhoạtđộng…

đểxâydựngmộtquitrìnhdạyhọctíchcựcphùhợpvớitừngcánhântrêncơsởđảmbảomụctiêuchung

Dạyhọcphânhóa lấytrìnhđộpháttriểnchungcủaHStronglớplàmn ề n trêncơsởđảmbảotínhcánhân,tínhvừasứcvớitừngđốitượngngườihọc,tạođượchứngthúhọctậpchomọiđốitượngHSnhằm:

tảng ĐưaHSyếukémlêntrìnhđộchung(thôngquacácbiệnphápphânhóac ụ thểvềmụcđích,nộidungkiếnthức,…)

- GiúpHSkhá,giỏiđạtđượcnhữngyêucầunângcaotrêncơsởđãđạtđược nhữngyêuc ầ u c ơ b ả n (thôngquac á c n ộ i dungbổsungvềkiếnt h ứ c , kĩnăng).NhưvậybảnchấtcủaPPDHphânhóa khôngphảilà sựphânbiệtđốixửtrongdạy

họcmộtcáchthuầntúymàlàsựphânbiệtđisâuvàocáthểhóa,đốitượnghóa,coitrọngnănglựccủaHSđểtổchứccáchoạtđộng,thiếtkếnộidungdạyhọcphùhợpvớitừng

đốitượngHStrêncơsởđạtđượcyêucầuvềtrìnhđộchungvàtrìnhđộriêng.

Trongdạyh ọ c phânh ó a , G V lựachọnnộidung,vậnd ụ n g c á c hìnhth ứ c d

ạ y họcphùhợpv ớ i từngđốitượngH S trongđiềuk i ệ n toànlớphọc,trêncơ s ở nghiêncứuđ ặ c đ iể mcủatừnghọcsi nh vềmọip h ư ơ n g diệnn h ư trìnhđộnhậnthức,nhucầu,độngcơ,hứngthúhọctập…

Trêncơsởđó,GVxâydựngquytrìnhdạyhọctíchcực,phùhợpvớitừngđốitượngHStrêncơsởđảmbảomụctiêuchung

1.2.2 Cáchìnhthứcdạyhọcphânhóa

i) Phânhóatheohứngthú

GVcăncứvàođặcđiểm,hứngthúhọctậpcủaHSđểtổchứcchoHStìmhiểu,khámphánhậnthức.CáchthứctiếnhànhđólàGVphânnhómHS(theotrìnhđộ;hứngthúmạnh,trungbình,thấp)vàdựavàocườngđộnàymàGVgiaonhiệmvụchocácnhóm.Nhómcócườngđộmạnhthìcónhiệmvụtìmtòivàđộclậpsángtạo,nhómcócườngđộthấpthìcónhiệmvụlàmtheomẫu

ii) Phânhóatheosựnhậnthức

Lấysựphânbiệtnhịpđộlĩnhhộilàmcăncứphânhóa.Nhịpđộđượct í n h bằnglượngthờigi an chuyểnt ừ hoạtđ ộ n g nàysanghoạtđộngkhác,từ n h i ệ m vụnàysangnhiệmvụkhác.Lớphọccónhiềunhịpđộnhưngchỉcóthểphânhóatheomộtsốnhómđiểnhình.Chẳnghạn,nhómcónhịpđộnhậnthứcnhanh,n h ó m có nhịpđ ộ n h ậ n thứcchậm.Tươngứ n g v ớ i từngn h ó m lạicóc á c nhiệmvụnhậnthứccácphươngpháp,biệnphápkhácnhau

iii) Phânhóatheosứchọc

Cănc ứ vàotrìnhđộ,họclựcc ủ a H S đ ể tổchứcnhữngt á c độngs ư p h ạ m phùhợpvớiHStíchcựchọctập.Dựatrêncáctrìnhđộkhá,trungbình,yếumàGVgiaochoHSnhữngnhiệmvụtươngứng

iv) Phânhóatheođộngcơ,lợiíchhọctậpcủaHS

Dựatrênđộngcơ,lợiíchhọctậpcủaHSđểchọntácđộngdạyhọcgiúpH S thấylợií c h củaviệc học màchủđ ộ n g tíchcựchọc tập.VớiHScónhucầ u t ì m t ò i , hiể

ub i ế t c a o cầnx á c địnhnhiệmvụhọct ậ p caovàđưathêmnhiềunộidung,t à i liệuhọctậpchoH S t ự học.Vớin h ó m H S c ó nhucầukhôngcaothìviệcphânhóadạyhọcphảichúýđếnnhiệmvụ,nộidungcơb ả n vàbổsungnhữngvấnđềthựctếgiúpHShàohứnghọctập

Nhìnchung,ưuđiểmmàPPDHphânhóamangđếnphụcvụhiệuquảc h oviệcth ực hiệntriểnkhaichươngtrìnhd ạ y họchiệnnay,gópphầnthiết t h ự c đểđạtđượcmụctiêucácbậchọc,lớphọcvàmônhọc.Tuycònmộtsốh ạ n chế,songv ớ i trìnhđộvàtâmhuyếtn g h ề nghiệp,G V hoàntoànc ó t h ể

khắcphụcđược nhữnghạnchếđóđểvậndụngthànhcôngPPDHphânhóav à o dạyhọc.

1.3 ChươngtrìnhTựnhiênvàXãhộiởtiểuhọc

1.3.1 KháiquátchươngtrìnhmônTựnhiênvàXãhội(lớp1,2,3)

Chươngtrìnhtiểuhọcđãcónhữngthayđổimạnhmẽcảvềmụctiêu,nộidungvàPPDHc á c mônh ọ c ChươngtrìnhT i ể u họcmới(còng ọ i l à chươngtrìnhTiểuhọcnăm2000)đượcBộGD&ĐTbanhànhngày9/11/2001,vàtiếptụcđượccụthểhóatrongchươngtrìnhgiáodụcphổthông-cấpTiểuhọcbanhànhtheoQuyếtđịnhsố16/2006/QDD-BGDĐTngày05/5/2006quyđịnhrõvềchuẩnkiếnthức,kĩnăngvàmụctiêucủatừngmônhọc

MụctiêumônTựnhiênvàXãhội(lớp1,2,3):

i) Vềkiếnthức:HScómộtsốkiếnthứccơbản,banđầu,thiếtthựcvề:

- Conngườivàsứckhoẻ(cơthểngười,cáchgiữvệsinhcơthểvàphòngtránhbệnhtật,tainạn)

- Mộtsốsựv ậ t , hiệntượngđơngiảntrongtựnhiênvàx ã hộixungquanh

ii) Vềkĩnăng:bướcđầuhìnhthànhvàpháttriểnởHScáckĩnăng:

- Tựchămsócsứckhoẻchobảnthân,ứngxửvàđưaraquyếtđịnhhợplítrongđờisốngđểphòngtránhmộtsốbệnhtậtvàtainạn

- Quansát,nhậnxét,nêuthắcmắc,đặtcâuhỏi,diễnđạtnhữnghiểubiếtc ủ a mình(bằnglờinóihoặchìnhvẽ)vềcácsựvật,hiệntượngđơngiảntrongtựnhiênvàxãhội

iii) Vềtháiđộ:hìnhthànhvàpháttriểnởHSnhữngtháiđộvàthóiquen:

- Cóýthứcthựchiệncácquytắcgiữvệsinh,antoànchobảnthân,giađìnhvàcộngđồng

- Yêuthiênnhiên,giađình,trườnghọc,quêhương

- Conngườivàs ứ c khoẻ:cácc ơ quantrongcơthể,cáchg i ữ v ệ sinht h â n thể,cáchăn,ở,nghỉngơivuichơiđiềuđộvàantoàn,phòngtránhbệnht ậ t Thựchànhchămsócrăngmiệng,đầutóc,rửatay,chân…

- Xãhội:cácthànhviênvàcácmốiquanhệcủacácthànhviênđótrongg i a đình,lớph ọ c vàn h à trường;cảnhquantựnhiênv à h o ạ t độngcủaconngườiở đ ị a phương

n ơ i H S sống.Cáchgiữv ệ sinhnhàở,lớphọc,trườnghọc,nơicôngcộng;cáchgiữantoànchobảnthân…

- Tựnhiên:đặcđiểmcấutạovàmôitrườngsốngcủamộtsốthựcvật,độngvậtphổbiến;íchlợihoặctáchạicủachúngđốivớiconngười.Mộtsốh i ệ n tượngtựnhiên(thờitiết,ngày,đêm,cácmùa…);sơlượcvềMặtTrời,M ặ t Trăng,saovàTráiĐất

CấutrúcnộidungmônTN&XHl ớp 1,2,3g ồ m cácchủđềv ớ i sốlượngcácbàihọcđượcphânphốitrongbảngsau:

- Xãhội:mốiq u a n h ệ h ọ h à n g nộingoại;mộts ố hoạtđộngchủyếuở trườngbiếttênmộtsốcơsởhànhchính,vănhóa,ytế,giáodụcvàmộtsốhoạtđộngthôngtinliênlạc,nôngnghiệp,thươngn g h i ệ p ở n ơ i H S đangsống;biếtmộtsốquitắcvớingườiđixeđạp…

- Tựnhiên:biếtđượcsựđadạngphongphúcủađộngvật,thựcvật;chứcn ă n g củarễ,thân,lá,hoa,quảđốivớiđờisốngcủacâyvàíchlợiđốivớiconngười.Biếtv a

i tròc ủ a mặtt r ờ i đốiv ớ i Tráiđấtvàđờisốngconngười,vịtrívàsựchuyểnđộngcủaTráiđấttronghệMặttrời;sựchuyểnđộngcủaMặttrăngquanhTráiđất;hìnhdạngđặcđiểmcủaTráiđất;biếtngàyđêm,nămthángcácmùa

ii) Vềkĩnăng:bướcđầuhìnhthànhvàpháttriểnchoHScáckĩnăng:

- Ứngx ử t h í c h hợpt r o n g cáctìnhhuốngc ó liênq u a n đ ế n vấnđềs ứ c khỏecủab ả n thân,g i a đìnhcộngđồng,b i ế t vệs i n h vàphòngchốngbệnh tật(bệnhlaophổi,bệnhtimmạch,bệnhđườnghôhấp…)

- Nêuthắcmắc,đặtcâuhỏitrongquátrìnhhọctập.Biếtdiễnđạtnhữngh i ể u biếtbằnglờinói,bàiviết,hìnhvẽ,sơđồ,…

- Phântích,sosánh,rútranhữngdấuhiệuchungvàriêngcủamộtsốsựv ậ t , hiệntượngđơngiảntrongtựnhiên

iii) Vềtháiđộ:hìnhthànhvàpháttriểnởHStháiđộ:

- Tựgiácthựchiệncácquytắcvệsinh,antoànchobảnthân,giađìnhvàc ả cộngđồng

- Hamhiểubiếtkhoahọc,cóýthứcvậndụngkiếnthứcđãhọcvàođờisống

- Yêuconngười,thiênnhiên,đấtnước,yêucáiđẹp,cóýthứcvàbảovệmộitrườngxungquanh

NộidungchươngtrìnhmônTN&XHlớp3:

NộidungchươngtrìnhmônTN&XH3gồm3chủđềlớnlà:Conngườivàsứckhỏe,Xãhội,Tựnhiên.Nộidungvàkếhoạchgiảngdạycụthểđượct h ố n g kêtheobảngsau:

Bảng1.1:BảngphânphốinộidungmônTN&XHlớp3

1.Hoạtđộngthởvàcơquanhôhấp

12.Nênthởnhưthếnào

4.Phòngbệnhđườnghôhấp

9.Phòngbệnhtimmạch

510.Hoạtđộngbàitiếtnướctiểu

11.Vệsinhcơquanbàitiếtnướctiểu

612.Cơquanthầnkinh

13.Hoạtđộngthầnkinh

714.Hoạtđôngthầnkinh(tiếp)

15.Vệsinhthầnkinh

816.Vệsinhthầnkinh(tiếp)

17.Ôntập:Conngườivàsứckhoẻ

918.Ôntập:Conngườivàsứckhoẻ(tiếp)

Xãhội

19.Cácthếhệtrongmộtgiađình

1020.Họnội,họngoại

22.Thựch à n h : Phânquanhệhọhàng

21-tích và vẽ sơ đồ mối

11

23.Phòngcháykhiởnhà

1224.Mộtsốhoạtđộngởtrường

25.Mộtsốhoạtđộngởtrường(tiếp)

1326.Khôngchơicáctròchơinguyhiểm

27.Tỉnh(thànhphố)nơibạnđangsống

1428.Tỉnh(thànhphố)nơibạnđangsống(tiếp)

29.Cáchoạtđộngthôngtinliênlạc

1530.Hoạtđộngnôngnghiệp

31.Hoạtđộngcôngnghiệp,thươngmại

1632.Làngquêvàđôthị

33.Antoànkhiđixeđạp

1734.Ôntậpvàkiểmtrahọckì

35.Ôntậpvàkiểmtrahọckì

1837.Vệsinhmôitrường

38.Vệsinhmôitruờng(tiếp)

1938.Vệsinhmôitrường(tiếp)

Tựnhiên

40.Thựcvật41.Thâncây

2142.Thâncây(tiếp)

43.Rễcây

2244.Rễcây(tiếp)

45.Lácây

2346.Khảnăngkìdiệucủalácây

47.Hoa

2448.Quả

49.Độngvật

2550.Côntrùng

51.Tôm,cua

2652.Cá

53.Chim

2754.Thú

55.Thú(tiếp)

2858.Mặttrời

56.Thựchành:Đithămthiênnhiên

2957.Thựchành:Đithămthiênnhiên(tiếp)

59.Tráiđất,Quảđịacầu

60.SựchuyểnđộngcủaTráiđất

3162.MặttrănglàvệtinhcủaTráiđất

63.NgàyvàđêmtrênTráiđất

3264.Năm,thángvàmùa

65.Cácđớikhíhậu

3366.BềmặtTráiđất

67.Bềmặtlụcđịa

3468.Bềmặtlụcđịa(tiếp)

69–70.ÔntậpvàkiểmtraHKII:Tựnhiên 35

Nhậnxét:

CáckiếnthứctrongchươngtrìnhmônTN&XHl ớ p 3 phongphú,đ a d ạ n g vàcótínhchấtphântầng.Sựphongphúđadạngthểhiệnởchỗcáckiếnth ức trongchươngtrìnhlàkếtquảtíchhợpnhiềukiếnthứccủanhiềungànhk h o a họcnhưSinhhọc,Vậtlí,Hóahọc,Địalí,Lịchsử…

màởmỗilĩnhvựcH S sẽcóthếmạnhvàhạnchếkhácnhau.Tínhchấtphântầngthểhiệnởchỗc á c kiếnthứctrongchươngtrìnhđượccấutrúctừdễđếnkhó,tăngdầnmứcđộphứctạpvàkháiquát;bêncạnhnhữngkiếnthứccơbảncòncónhữngkiếnt h ứ c mởr ộ

n g vànângcao.Đâychínhl à điềuk i ệ n đ ể G V vậndụngPPDHphânhóavàodạyhọcmônTN&XHlớp3

Thêmvàođó,nộidungmônTN&XHlớp3chủyếulà nhữngbàihọcgiúpcácemcónhữnghiểubiếtvềcơthểconngười,vềmốiquanhệtronggiađình,xãhộivànhàtrường,vềthếgiớitựnhiênxungquanhHS,nhữngsựvậtnhưhoa,quảconvậtgầngũivớiHS.Nhữngnộidungnàyvốndĩởcácemđãc ó nhữnghiểubiếtnhấtđịnh(khácnhauở mỗiHS).Vìvậy,d ạ y h ọ c mônTN&XHl ớ p 3 bằngPPDHphânhóađảmb ả o v i ệ c d ạ

y s á t đốitượng,p h á t huyvàbồidưỡngnhữngnănglực,nhữnghiểubiếtmàHSđãcó

Mặtkhác,quátrìnhnhậnthứccủaHSlớpđầutiểuhọcmangtínhtrựcquancụthể,tưduygắnliềnvớihoạtđộngtrựctiếp,hìnhảnhcụthể.Đểtiếpt h u đượckiếnthứctổnghợptrênthìGVphảitổchứcchoHSđượchoạtđộngtrựctiếpsửdụngcácgiácquantrựctiếpđểsờ,mó,nghe,nhìn,ngửi,nếm…

Đâyc h í n h l à l ú c nănglựcc á nhânH S đ ư ợ c b ộ c lộ,đượcpháttriển.M ỗ i cánhânHSsẽcócáchnhìnnhận,pháthiệnvấnđề(nằmtrongnộidungb à i học)theocáchriêngcủamình.Cóemhiểusâurộng(HSkhá,giỏi)cóemh i ể u nôngthậmchíhiểukhôngđúngnộidungbàihọc(HSyếukém).Quađó,GVcóthểvậndụngtứcthìPPDHphânhóađểgiúpHSnắmđượcnộidungb à i học

CHƯƠNG2:CƠSỞTHỰCTIỄNCỦAVIỆCVẬNDỤNGPHƯƠNG PHÁPDẠYHỌCPHÂNHÓATRONGDẠYHỌCMÔNTỰNHIÊNVÀX

ÃHỘILỚP3

2.1 Mụcđíchkhảosátthựctrạng

TìmhiểuthựctrạngtổchứcdạyhọcvàviệcvậndụngPPDHphânhóatrongdạyhọcTN&XHlớp3

2.2 Đốitượngkhảosát

Trongphạmvinghiêncứucủađềtài,ngườinghiêncứut i ế n hànhthut h ậ p thôngtinchủyếuquađiềutraGVvàHSởmộtsốtrườngtiểuhọckhácnhauthuộchuyệnSócSơnthànhphốHàNội.ĐiềutrađượctiếnhànhởcáctrườngTiểuhọcvớiđiềukiệndạyhọckhácnhauđểkhảosátđánhgiácủađềt à i mangtínhkháiquáthơn,tổnghợphơn

2.3 Nộidungkhảosátthựctrạng

NhữngthôngtincầnthuthậpquađiềutracóliênquantớiviệcdạyhọcmônTN

&XHlớp3vàviệcvậndụngPPDHphânhóatrongdạyhọcTN&XHl ớ p 3(theoquanđiểmdạyhọctíchcực)gồm:

- ViệctổchứcdạyhọcmônTN&XHlớp3hiệnnay(trìnhtựcáchoạtđộngdạyhọc,phươngphápvàhìnhthứctổchứccáchoạtđộng)

- ViệcvậndụngPPDHphânhóatrongdạyhọcTN&XHlớp3

Nộidungđiềutra

CáchthứcđiềutraNCLL Phiếu

điềutra

Phỏngvấn

QS,dựgiờ