Tổ chức dạy học tự nhiên và xã hội ở lớp 2 theo cách tiếp cận học sinh là chủ thể tích cực của quá trình học tập

Thông tin đầu vàophảnứng”.Mặcdùchỉlànhữnggiảithíchvềmặtsinhlíc ơchếcủaviệchọctập,chưaphảilàmộtlíthuyếttâm líhọcdạyhọcsongthuyếtphảnxạđượcxem làcăncứđểpháttriểnlíthuyếthànhvi... Thông tin

PHẦNMỞĐẦU

1 Lídochọnđềtài

Tốcđộpháttriểnnhanhchóngcủaxãhộitrênmọilĩnhvực(kinhtế,v ă n hóa,thươngmại,hợptácquốctế,

…)đãkéotheonhữngthayđổicủamỗic á nhân(conngười)đểthíchứngvớinhữngbiếnđổicủaxãhộivàthờiđại

Conngườitrongthờiđạimớiphảichủđộng,tíchcực,năngđộngvàsángt ạ o đểlàmchủnhữngtiếnbộvềkhoahọc,kĩthuật,côngnghệ, vàđểđảmb ả o sựthànhcôngcủabảnthântrongcáclĩnhvựccủađờisốngxãhội.Thựct ế nàyđãđặtranhữngyếucầuvớiviệcgiáodụctrongcácnhàtrườnghiệnnay:cáctrườnghọcchuyểntừmôhìnhdạyhọcmangtínhtruyềnđạt(tậptrungvàongườidạy)sangdạy

họckhámphávàthửnghiệm(nhấnmạnhvait r ò củangườihọc)

GDTHlàbậchọcgiữvaitrònềntảngchosựpháttriểntoàndiệncủaconngười.ChấtlượngGDTHgópphầnquantrọngđảmbảochấtlượnggiáodụcc ủ a mỗiquốcgia.Vìthế,đổimớinhằmnângcaochấtlượnggiáodụcnóic h u n g vàGDTHnóiriênghiệnđanglàmốiquantâm

đặcbiệtcủatoànxãhộivàcủamỗingườidân.YếutốquantrọnghàngđầuđểnângcaochấtlượngGDTHlàđổimớiphươngpháp,cáchthứctổchứcdạyhọc.TưtưởngchỉđạođổimớiPPDHđượcthểhiệntrongnhiềuvănkiện,chủtrươngcủaĐảngvàChínhphủ.ĐịnhhướngđổimớiPPDHđãđượcxácđịnhtrongcácNghịquyếtTWtừnăm1996,đượcthểchếhóatrongLuậtGiáodục(12/1998)vàđ ư ợ c táikhẳngđịnhtrongLuậtGiáodục(2005).ViệcđổimớiPPDHởtiểuhọcvềcơbảnlànhằmgiúpHShướngtớiviệchọctậpchủđộng,tíchcựcvàsángtạo

Mụctiêucủamỗimônhọctrongchươngtrìnhnóichungnhằmcungc ấ p kiếnthức,rènluyệncáckĩnăngvàgiáodụctháiđộchoHS.MuốnlĩnhhộikiếnthứcvàvậndụngđểrènkĩnăngcóhiệuquảthìđòihỏiHSphảicón ă n g lựctưduy;rènchoHSphươngphápsuynghĩvàgiảiquyếtvấnđềmộtc á c h độclập,linhhoạtvàsángtạo.NgạnngữcổHiLạpcócâu:“Dạyhọc

”.Ýnghĩacủanócũnggiốngnhưviệchãychongườihọcc h i ế c cầncâuđểtựcâucá,chongườihọcchiếcchìakhóađểtựmởcánhcửatrithức.TheocốThủtướngPhạmVănĐồng:“Điềuchủyếukhôngphảilànhồinhétmộtmớkiếnthứchỗnđộn…

màlàphươngphápsuynghĩ,phươngphápnghiêncứu,phươngpháphọctập,phươngphápgiảiquyếtvấnđề”.Nhưvậy,ngườiGVkhôngchỉlàngườidạykiếnthứcmàphảiquantâmđếnviệcdạyHScáchtưduy,dạy HSphươngpháptìmhiểu,khám phávàchiếmlĩnht r i thức.Điềunàychothấyviệcđổimớidạyhọcnhằm

pháthuyvaitròchủthểtíchcựccủaHStrongquátrìnhhọctậplàmộtđòihỏitấtyếunhằmnângc a o hiệuquảdạyhọc,đápứngcácyêucầucủaxãhộivềpháttriểnconngười

HSTHvớivốnhiểubiếtvàkinhnghiệmcònhạnchếnênmọithứxungquanhdườngnhưluônchứađựngnhữngđiềumớilạthôithúccácemtìmtòi,k h á m

p h á (độnglựckíchthíchHStíchcựcchiếmlĩnhtrithứcmới).Điềunàyđ ư ợ c thểhiệnrõởđặcđiểmtâmlícủatrẻlứatuổitiểuhọc.Cácemtòmò,hamtìmhiểuvàcónhucầurấtcaotrongviệckhámphácácsựvật,hiệntượngtrongtựnhiên,xãhội.MônTN&XHvớiđặcđiểm

làmônhọccótínht í c h hợpcao,cóliênquanđếnkiếnthứccủanhiềumônkhoahọcnhư:Toánhọc,Hóahọc,Vậtlýhọc,Sinhhọc,…đượcxem

làmônhọcquantrọnggiúpt h ỏ a mãnnhucầunhậnthứccủatrẻvềthếgiớixungquanh.Mônhọcnàycu ng cấpchoHSnhữnghiểubiếtcơbảnvềtựnhiên,xãhộivàconngười.ĐồngthờihìnhthànhvàrènluyệnchoHSnhữngkĩnăngthựchànhcầnthiếtc h o cuộcsốngcủacácemtrongmốiquanhệvớicộngđồngxãhội.Đâylàmônhọcgópphầnquantrọngvàosựpháttriểntoàndiệncủatrẻ

Tuynhiên,trênthựctế,tổchứcdạyhọcTựnhiênvàXãhộivẫncònnhữngtồntạinhư:GVthườnggiảnggiảitheocáctàiliệu,sáchthamkhảo;

HSthụđộngnghe,ghinhớnộidungbàihọchaylàmtheohướngdẫncủaGV;

nộidungdạyhọcphầnlớnphụthuộcvàoSGK,SGVmônhọc;cáchoạtđộngthườngđơnđiệu,khôngkíchthíchđượchứngthúvànhucầukhám

phácủaH S ; Nhữnghạnchếnàydẫntớihiệuquảdạyhọcmônhọccònchưacao,c h

ư a đápứngđượccácyêucầucủađổimớidạyhọchiệnnay

Nhữnglídokểtrênchínhlàcăncứđểngườinghiêncứulựachọnđềtài:"Tổchức dạyhọcTựnhiênvàxãhộiởlớp2theocáchtiếpcậnhọcs in hlàchủthểtíchcựccủa quátrìnhhọctâp”.

2.Mụcđíchnghiêncứu

NghiêncứuđềxuấtcácgiảiphápđổimớidạyhọcbàiTN&XHởlớp2t h e o tiếpcậnmỗiHStham

giavàoquátrìnhhọctậpnhưmộtchủthểtíchcựcvàchủđộng,quađógópphầnnângcaohiệuquảdạyhọcmônhọc

3.Nhiệmvụnghiêncứu

- TìmhiểucơsởlíluậncủaviệctổchứcdạyhocTN&XHởlớp2theoti ế p cậnhọcsinhlàchủthểtíchcựccủaquátrìnhhọctập

- TìmhiểucơsởthựctiễncủaviệctổchứcdạyhọcmônTN&XHởlớp2 theotiếpcậnhọcsinhlàchủthểtíchcựccủaquátrìnhhọctập

- ĐềxuấtmộtsốgiảipháptổchứcdạyhọcTN&XHởlớp2theotiếpcậnhọcsinhlàchủthểtíchcựccủaquátrìnhhọctập

- Thiếtkếmộtsốgiáoánminhhọacácgiảiphápđãđềxuất

4 Đốitượngvàkháchthểnghiêncứu

- Đốitượngnghiêncứu:cácgiảipháptổchứcdạyhọcTN&XHởlớp2t h e o tiếpcậnHSlàchủthểtíchcựccủaquátrìnhhọctập

- Kháchthểnghiêncứu:QuátrìnhdạyhọcmônTN&Xhởlớp2

5 Phạmvinghiêncứu

- Đềtàigiớihạnnghiêncứuđềxuấtcácgiảipháptổchứcdạyhọctheot i ế p cậnhọcsinhlàchủthểtíchcựccủaquátrìnhhọctậptrongdạyhọcmônTựnhiênvàxãhộiởlớp2

-PhạmvinghiêncứuthựctrạngởcáctrườngTiểuhọc:TrưngNhị,L ư u QuýAnvàHùngVương

6 Phươngphápnghiêncứu.

NgoàiphầnMởđầuvàKếtluận,phầnNộidungcủađềtàigồmbachươngs a u :Chương1:CơsởlíluậncủaviệctổchứcdạyhọcTN&XHởlớp2theotiếpcậnngườihọclàchủthểtíchcựccủaquátrìnhhọctập

Chương2:cơsởthựctiễncủaviệctổchứcdạyhọcTN&XHởlớp2theot i ế p cậnngườihọclàchủthểcủaquátrìnhhọctập

Chương3:MộtsốđềxuấtnhằmnângcaohiệuquảdạyhọcTN&XHởlớp 2theotiếpcậnngườihọclàchủthểtíchcựccủaquátrìnhhọctập

CHƯƠNG1:CƠSỞLÍLUẬNCỦAVIỆCTỔCHỨC DẠYHỌCTỰNHIÊNVÀXÃHỘIỞLỚP2THEOTIẾPCẬNHỌCSIN

HLÀCHỦTHỂTÍCHCỰCCỦAQUÁTRÌNHHỌCTẬP

1.1 Quátrìnhhọctập

1.1.1 Bảnchấtcủaviệchọc

Kháiniệm“học”đượcdùngvớinhữngýnghĩakhácnhau.Nhậnthứcl u ậ n coiquátrìnhconngườinhậnbiết,hiểuvềthếgiớikhácquanlàkếtquảphảnánhhiệnthựckháchquanvàotrongtưduy

người.Sựphảnánhđócủac o n ngườivềhiệnthựckháchquanđượchìnhthànhquanhiềuconđườngkhácnhauvềmứcđộ,từnhậnthứccảmtínhđếnnhậnthứclýtính.Quátrìnhpháttriểnnhậnthứcvềthếgiớikháchquanlàquátrìnhtiếpcậnchânlývàlàmpháttriểnsứcmạnhcủaconngười,củanhânloại.Nóitómlại,họclàmộtquátrìnhnhậnthứccủacánhânvềthếgiớikháchquan

TheotừđiểngiáodụcGreenwood(2003)họcđượcxácđịnhlàmộtquátrìnhtâm

lídiễnranhữngthayđổiởkiếnthứchayởhànhvicủacánhânnhờkinhnghiệmcủachínhngườihọcthôngquatươngtácvớimôitrườngxungquanh.Địnhnghĩanàychỉrarằng,họclàmộtquátrìnhhoạtđộng,diễnranhữngthayđổiởchủthể.Hơnnữa,tươngtáccủangườihọcvớimôitrườngxungquanhđượccoilànguyênnhânlàmthay

đổikinhnghiệmcủangười

học.Điềuđócónghĩalàtươngtácgiữachủthểvàmôitrườnglàđiềukiệncoquátrìnhthayđổicủachủthể

Từđiểnbáchkhoavềnghiêncứugiáodục“1982”đãgiảithíchrõhơnvềquátrìnhthayđổibêntrongcủachủthểhọckhixácđịnhrằng“học”làsực h i ế m lĩnhtrithứchoặchànhvivàdẫnđếnkếtquảlàsựthayđổitươngđốib ề n vữngởkiếnthức,ởhànhvicủacánhânnhờkinhnghiệmcủachủthể.Từđịnhnghĩanàytathấy:họclàsựgiànhlấytrithức,giữlấynó,sởhữunócủachủ thểhọc;kếtquảcủaviệchọclàsựthayđổiởnộidungvàcấutrúccủak i ế n thứctrongbộnhớhayởhànhvicủacánhân,tứclàhọcgắnvớiquátrìnhthayđổibêntrongcủachủthể.Hơnnữa,sựthayđổiđócủachủthểkhôngphaichỉdiễnratrongchốclátmàtươngđốibềnvững,ổnđịnh

Vưgotsky,Luria,Lenonchiep,‘học’đượcxemlàdạnghoạtđộngđặcbiệtcủac o n người,hướngvàoviệcchiếmlĩnhnhữngkiếnthứcvànănglựcxãhộib ằ n g việccánhântáisảnsinhnhữngnănglựcđó.Địnhnghĩanàynhấnmạnhrằnghoạtđộnghọcgắnliềnvớiviệctáisảnsinhranănglựccủacánhân.Nhưvậy,họclàmộthoạtđộngsảnsinh(haysángtạo)rakiếnthứcvànănglựcởchínhngườihọc

GiáosưHàThếNgữ(1984)đãviết“Hoạtđộnghọc(hoạtđộngcủangườiđượcgiáodục)thựcchấtlàviệclĩnhhộivàbiếnđổi(bởicánhân)nềnv ă n hóa(mộtbộphận)củaloàingười,nhờđómàhìnhthànhvàpháttriểnnhữngnănglựcvànhữngnhucầucủamỗingười(theonhữngphươnghướngmàxãhộiđãquyđịnh)”(tr.125-

126).Địnhnghĩanàytrướchết,chỉratínhhoạtđộng,tínhthayđổicủaviệchọcnữa.Saunữa,nólàm rõhơnđốitượngc ủ a hoạtđộnghọctập-đólàcáckinhnghiệm

xãhội,cácgiátrịcủanềnvănhóanhânloại,làthếgiớikháchquanbênngoài.Vàcuốicùng,địnhnghĩachỉr õ kếtquảcủa“sựthayđổibêntrong”củachủthểlàởnănglực,nhucầucủangườihọc

Hoạtđộnghọctậplàhoạtđộngtrựctiếphướngvàoviệclĩnhhộitrit h ứ c vàkĩnăng,dođólàmthayđổichủthểcủahoạtđộng.Nólàhoạtđộngtựl ự c củachủthể,mangđếnsựthayđổinănglựcvànhucầucủachủthểhọc

Ngườitachỉcóthểhọcđượcmộtcáigìđó,họclàmđượccáigìđóbằngchínhsựnỗlựccủabảnthânđểchiếmlĩnhvàthựchiệnnó.Nóicáchkhác,ngườihọcquyếtđịnhsựhìnhthànhnănglựccủachínhbảnthânmình

1.1.2 Cơsởtâmlýhọcdạyhọc

Cácmôhìnhlíthuyếthọctậpvớitưcáchlàđốitượngnghiêncứucủatâmlíhọcdạyhọcchủyếunhằmmôtảvàgiảithíchcơchếtâmlícủaviệchọctập,trêncơsởđómàvậndụngtổchứcchoHSthựchiệncáchoạtđộnghọccóhiệuquả

Thông tin đầu vào

phảnứng”.Mặcdùchỉlànhữnggiảithíchvềmặtsinhlíc ơchếcủaviệchọctập,chưaphảilàmộtlíthuyếttâm líhọcdạyhọcsongthuyếtphảnxạđượcxem

làcăncứđểpháttriểnlíthuyếthànhvi

Thuyếthànhvi(behaviorism):họctậplàsựthayđổihànhvi

ThuyếthànhviđượcpháttriểndựatrênlíthuyếtphảnxạcủaPavlovn h ằ m giảithíchcơchếtâmlícủaviệchọctậpmàtrọngtâm

làsựtácđộngqualạigiữakíchthíchvàphảnứng.LíthuyếtnàygắnvớicáctêntuổinhưWatson(thuyếthànhvicổđiển),Skinner(1904-1990),Thorndike(1864-1949),…

Líthuyếtnàychỉrarằngthôngquanhữngkíchthíchvềnộidung,phươngphápdạyhọc,ngườihọccónhữngphảnứngtạoranhữnghànhvihọct ậ p vànhờđóthayđổihànhvicủamình.Vìvậy,quátrìnhhọctậpđượchiểul à quátrìnhthayđổihànhvicủangườihọc.Môhìnhhọctậptheothuyếthànhvituântheocơchế:

Họcsinh

Hình1.1.Môhìnhcơchếhọctậptheothuyếthànhvi

Tuynhiên,thuyếthànhvichỉquantâmđếncáckíchthíchbênngoài,c á c hànhvicóthểquansátđược.Nókhôngchúýđếnquátrìnhnhậnthứcbêntrongcủachủthể(nhưcảmgiác,trigiác,ýthức…),đặcbiệtlàtưduyvớivai

Thông tin đầu vào

Kết quả đầu ra

tròrấtquantrọngtronghoạtđộnghọctậpcủaHS.Đâylàhạnchếchủyếucủal í thuyếtnày

Thuyếtnhậnthức(cognition):họctậplàquátrìnhxửlíthôngtin

LíthuyếtnàyrađờiởnửađầuthếkỉXXvàpháttriểnmạnhởnửasauvớiđạidiệnlàcácnhàtâm líhọctêntuổinhưPiagiê(Áo),Vưgôtxki(LiênX ô ) , …

Thuyếtnhậnthứcnghiêncứuquátrìnhnhậnthứcbêntrongvớitưcáchl à mộtquátrìnhxửlíthôngtin,nhấnmạnhđếnvaitròcủabộnão.Quátrìnhnhậnthứcảnhhưởngđếnhànhvi,nghĩalàconngườitiếpnhậnthôngtinbênngoài,xửlívàđánhgiábằngcáchoạtđộngtrítuệ(bêntrong)rồiquyếtđịnhc á c hànhviứngxử(bênngoài).Môhìnhhọctậptheothuyếtnhậnthứclà:

Họcsinh(quátrìnhnhậnthức)

Hình1.2.Môhìnhcơchếhọctậptheothuyếtnhậnthức

Nhưvậy,trungtâm

củaquátrìnhnhậnthứclàcáchoạtđộngtrítuệbêntrong(phântích,hệthống,pháthiện,giảiquyếtvấnđề…).Mỗingườicócấut r ú c nhậnthứcriêngvàcóthểtựđiềuchỉnhquátrìnhnhậnthứccủamình.Líthuyếtnàychỉrarằngnhiệmvụcủangườidạylàtạoramôitrườnghọctậpthuậnlợi,thườngxuyênkhuyếnkhíchcácquátrìnhtưduy.TrongdạyhọccầncósựcânbằnggiữanhữngnộidungdoGVtruyềnđạtvàcácnhiệmvụtựlựccủaHS.Líthuyếtnàycũngkhẳngđịnhkhôngchỉkếtquảhọctập(sảnphẩm)màquátrìnhhọctập,quátrìnhtưduycủaHScũnglàđiềuquantrọng

Thuyếtnhậnthứcđượcthừanhậnvàứngdụngrộngrãitrongdạyhọc( d ạ y họcgiảiquyếtvấnđề,dạyhọckhámphá,làmviệcnhóm…).Tuynhiên,v i ệ c vậndụnglíthuyếtnàylàcógiớihạnbởivìdạyhọcnhằm

pháttriểntưduy,trítuệcầnnhiềuthờigianvàđòihỏinhiềuởnănglựccủaGV.Ngoàira,

GV tạo môi trường họctập và nội dung phức hợp

Nội dunghọc tập

Học sinh(cá nhân và nhóm) Tương tác

Môi trường học tập

cấutrúccủaquátrìnhtưduykhôngtrựctiếpquansátđượcnênviệctốiưuhóanhậnthứctrongdạyhọcchỉmangtínhgiảthuyết

Thuyếtkiếntạo(constructionalism):họctậplàtựkiếntạotrithức

Thuyếtkiếntạocóthểcoilàbướcpháttriểntiếptheocủathuyếtnhậnt h ứ c vớicácđạidiệnnhưPiagiê,Vưgôtxki…

Tưtưởngcốtlõicủathuyếtkiếntạolàđặtvaitròchủthểnhậnthứclênvịtríhàngđầucủaquátrìnhnhậnthức.Khihọctập,trithứcđượclĩnhhộit h ô n g quaviệcchủthểnhậnthứctựcấutrúcvàohệthốngbêntrongcủamình(dochủthểtựkiếntạo).Dođó,cầntổchứcsựtươngtácgiữangườihọcvàđốitượnghọctập,tạođiềukiệnchoHStựtìmhiểu,từđómàcấutrúcmớitưduycủamình.Môhìnhhọctậptheothuyếtkiếntạonhưsau:

Hình1.3.MôhìnhcơchếhọctậptheothuyếtkiếntạoNguyêntắccủat

huyếtkiếntạolàviệchọctậpchỉcóthểđượcthực

hiệnquahoạtđộngtíchcựccủangườihọc.Vàhọctậptrongnhóm

cóýnghĩaquantrọng,gópphầnchongườihọctựđiềuchỉnhviệchọctậpcủabảnthân.Thuyếtkiếntạođượcxemlàsựtháchthứcvớitưduytruyềnthốngvềdạyhọcở chỗnónêuravấnđề:khôngphảingườidạymàchínhngườihọctrongsựtươngtácvớicácnộidunghọctậplàtrọngtâm

củaquátrìnhdạyhọc.Songlíthuyếtnàycũngtồntạimộtsốhạnchếnhưthuyếtnhậnthức.Ngoàira,việc

nhấnmạnhđơnphươngsựhợptáccủanhómtrongthuyếtkiếntạocầnđượcxemxétkĩbởinănglựchọctậpcánhânvẫnluôngiữvaitròquantrọngtrongquátrìnhhọctập

Kếtluận:

Mỗilíthuyếthọctậptrongtâm

líhọcdạyhọccóưuđiểmvàhạnchếriêng.Nghiêncứunhữnglíthuyếtnàynhằmmụcđíchgiảithíchcơchếcủav i ệ c học.Vìthế,trongquátrìnhtổchứcdạyhọchàngngàyvàtrongcảicáchg i á o dụcthìcáclíthuyếttrêncầnđượcvậndụngkếthợpmộtcáchphùhợp.Tổnghợpnhữnglíthuyếtkểtrênchỉramộtsốvấnđềcầnlưuývềviệchọct ậ p nhưsau:

- Việchọctậpchỉcóthểđượcthựchiệnquahoạtđộngtíchcựccủangườihọc.TổchứcdạyhọccầnquantâmđúngmứctớivaitròcủaHS

- Nộidung,lĩnhvựchọctậpcầnhướngvàohứngthúcủangườihọcvớimứcđộphứchợpkhácnhau.Vìngườihọcdễtựnhậnthức(chủđộngkhámphá,tưduy)vớinhữngvấnđềgâyđượchứngthúvàcótínhtháchthức

- GVcầntạosựtươngtácgiữangườihọcvànộidunghọctập,sựhợplígiữavaitròcốvấncủaGVvớivaitròtựgiác,tựlựcvàtíchcựccủaHS.T r o n g dạyhọc,cầncóniềmtinvàokhảnăngcủaHS,tạochoHScơhộiđểđ ư ợ c tựgiảiquyếtcácvấnđề,quađómàpháttriểnnănglựccủabảnthân

(1997),GiáodụchọcđạicươngI,nhàxuấtbảngiáodục,tr40].Ởđây,hiệntượngdạyv

àhiệntượnghọcđượcgộpchungvớinhau

m

chấtđạođứctheochươngtrìnhnhấtđịnh”[12,tr244].Theođó,dạyhọcđượchiểulàquátrìnhtruyềnlạitrithứchoặckĩnăngmộtcáchcóhệthống,cóphươngpháp.Cáchhiểunàyquantâmđếnvaitròcủangườidạy,đ ế n quátrìnhtruyềnđạtcủangườidạyhơnlàquátrìnhtiếpnhậncủangườihọc

Dạyhọcđượcxácđịnhnhưmộtnỗlựcđểgiúpmộtngườinàođócóđượchoặcthayđổikĩnăng,kiếnthứcvàcácýtưởng.Nóicáchkhácnhiệm

vụcủangườiGVlàtạorahoặcgâyảnhhưởngđểcóthểdẫntớimộtsựthayđổivềh à n hvimongmuốncủaHS[13,tr6].Tuynhiên,trongquátrìnhdạyhọccầnl ự a ýxemxétnhữngnguyênnhândẫntớisựthayđổihànhvicủaHS.BởivìhoạtđộnghọctậpthựcsựdẫntớiHSthayđổihànhvikhôngphảichỉbởinhữngkíchthíchbênngoài.SựthayđổiđócòndosựchủđộngbêntrongcủaHS,đặcbiệtlàởhoạtđôngtưduy

CáctácgiảĐặngVũHoạt,PhóĐứcHòathìđịnhnghĩa:‘‘Quátrìnhdạyhọctiểuhọclàmộtquátrìnhtrongđódướitácđộngchủđạo(tổchức,điềukhiển,lãnhđạo)củathầy,HStựgiáctíchcựctổchức,điềukhiểnhoạtđộngnhậnthức,nhằmthựchiệntốtcácnhiệmvụdạyhọc’’[9,tr143].ĐịnhnghĩanàynêurõvaitròcủaGVvàHStronghoạtđộngdạyvàhọc,đồngthờicónhấnmạnhtínhtựlựccủachủthểnhậnthứctrongviệcgiảiquyếtcácnhiệmvụdạyhọc

Mốiquanhệgiữadạyvàhọc

Cũngnhưquátrìnhdạyhọcnóichung,quátrìnhdạyhọctiểuhọcvớitưc á c h làmộthệthốngbaogồmnhiềunhântốcóquanhệbiệnchứngvàthốngnhấtvớinhau[ĐặngVũHoạt,PhóĐứcHòa(2008),GiáodụchọcTiểuhọcI,Nxb,ĐHSP,HàNội],

[BùiVănHuệ(2008),TâmlíhọcTiểuhọcI,Nxb,ĐHSP,HàNội].Khixem

xétởmộtthờiđiểm

nhấtđịnh,quátrìnhdạyhọcđ ư ợ c cấutrúcbởicácthànhtốgồmmụcđích,nộidungdạyhọc,phươngphápvàhìnhthứctổchứcdạyhọc,phươngtiệndạyhọc,GVvàhoạtđộngdạycủaGV,HSvàhoạtđộnghọccủaHS,kếtquảdạyhọc.Mỗithànhtốcóchức

năngriêngsonglạiphụthuộclẫnnhau,cùngvậnđộngtheoquyluậtchungc ủ a quátrìnhdạyhọc.Toànbộquátrìnhdạyhọcchịusựảnhhưởngcủamôitrườngkinhtế,xãhội.

Quátrìnhdạyhọctuântheonhữngquyluậtnhấtđịnh,trongđócóquyl u ậ t vềsựthốngnhấtbiệnchứnggiữadạyvàhọc.Dạyvàhọclàhaithànhtốc ơ bảnvìnếuthiếumộttronghaihoạtđộngthìquátrìnhdạyhọcsẽkhôngd i ễ n ra.GVvàHSvớivaitròtươngứnglàchủthểcủacáchoạtđộngdạyvàhọcđượcnhấnmạnhnhưnhữngnhântốtrungtâ

m

trongquátrìnhdạyhọc[BộGiáodụcvàĐàotạo,DựánpháttriểnGVTH(2007),ĐổimớiphươngphápdạyhọcởTiểuhọc,tàiliệuđàotạoGVTH,NxbGD,HàNội]

Tómlại,dùcáchthứcdiễnđạtkhácnhausongcácquanniệmtrênđềunhấnmạnhtínhchấthaimặtcủaquátrìnhdạyhọc.Quátrìnhdạyhọcnàocũnggồm

haihoạtđộng:hoạtđộngdạyvàhoạtđộnghọc.Bằnghoạtđộngdạy,GVtổchứcchoHSthựchiệncáchoạtđộnghọcđểchiếmlĩnhnội

dungbàihọctheomụctiêuđãđịnh.Bảnchấtmốiquanhệgiữahoạtđộngdạyc ủ a GVvàhoạtđộnghọccủaHSlàquanhệ“thầytổchức-

tròhoạtđộng”,c h ú n g thốngnhấtvớinhautrongcùngmộtcơchếphâncôngvàhợptác,h ư ớ n g tớimụctiêulàsựpháttriểnnhâncáchcủaHS

Phântíchmốiquanhệgiữadạyvàhọc,cáctácgiảcũngchỉrarằngbảnchấtquátrìnhdạyhọctiểuhọclàquátrìnhtổchứccáchoạtđộngnhậnthứcc ủ a HSvàkếtquảdạyhọcthểhiệnởkếtquảnhậnthứccủaHS[3].ThựcchấtquátrìnhdạyhọclàquátrìnhGVtổchứcchoHStiếnhànhcáchoạtđộngnhậnthức.Dođó,việcđánhgiáhiệuquảdạyhọcphảixemxétcảnhữngbiếnđổitâmlíbêntrongngườihọc(thểhiệnởcảmgiác,trigiác,tưduy,tưởngtượng…).Nóicáchkhác,khôngchỉkếtquảhọctậpbênngoài(sảnphẩm)màquátrìnhHS“học”rasao,tưduythếnàođểrútrakếtquảđócũngrấtquantrọng

Hoạtđộnghọctậplàhoạtđộngtrựctiếphướngvàoviệclĩnhhộitrit h ứ c vàrènluyệnkĩnăng,từđólàmthayđổichủthểhoạtđộng.Nólàhoạtđộngtựlựccủachủthể,mangđếnsựthayđổinănglựcvànhucầucủachủthểhọc.Ngườitachỉcóthểhọcđượcmộtcáigìđó,họclàmđượccáigìđóbằng chínhsựnỗlựccủabảnthânđểchiếmlĩnhvàthựchiệnnó.Nóicáchkhác,ngườihọcquyếtđịnhsựhìnhthànhnănglựccủachínhbảnthânmình.

Nhưvậy,dạyhọc(hiểutheonghĩarộng)thựcchấtlàtổchứcchongườihọc“học”đểđạtđượcnhữngmụctiêumongmuốn.VaitròcủaHSvàchấtlượnghoạtđộnghọccủaHSảnhhưởngrấtlớnđếnhiệuquảquátrìnhdạyhọc.Làmthếnàođể

pháthuyvaitròchủthểtíchcựccủaHStronghọctập?

Đểtìmgiảipháptácđộngnhằm

pháthuyvaitròcủaHSthìviệcxemxétcácl í thuyếtcơbảngiảithíchcơchếcủahoạtđộnghọclàcầnthiết

1.2 ĐổimớidạyhọctheotiếpcậnHSlàchủthểtíchcựccủaQTHT

1.2.1 Địnhhướngđổimớidạyhọcởtiểuhọchiệnnay

VấnđềđổimớidạyhọcởtiểuhọckhôngchỉđượccụthểhóatrongChươngtrìnhTiểuhọcmới(9/11/2001)màcònđượcđềcậptrongnhiềutàil i ệ u khácnhư:tàiliệubồidưỡngthườngxuyênchoGVTH(chukì1997-

2000),tàiliệubồidưỡngGVTH(DựánpháttriểnGVTH-BộGD&ĐT)…

Q u a n điểm,tưtưởngchỉđạođổimớichươngtrìnhvàPPDHđượcthểhiệntrongnhiềuvănkiện,chủtrươngcủaĐảngvàChínhphủ.Sựcầnthiếtđổi

mớigiáodụcđãđượckhẳngđịnhtrongNghịquyết40/2000/

QH10vềđổimớic h ư ơ n g

trìnhgiáodụcphổthôngvàChỉthị14/2001/CT-TTGngày11/6/2001c ủ a ThủtướngChínhphủvềviệcthựchiệnNghịquyếtsố40/2000/QH10củaQ u ố c hội

NghịquyếtTrungương4khóaVII(năm

1993)đãđềranhiệmvụđổimớiPPDHởtấtcảcáccấphọc,bậchọcvàkhẳngđịnhcầnthi

ếtphảiđổimớiP P D H NghịquyếtTrungương2khóaVIII(12/1996)cũngnhậnđịnhPPDH

chưapháthuy

đượctínhchủđộng,sángtạocủangườihọc.ĐịnhhướngđổimớiPPDHđãđượcquyđịnhrõtrongLuậtGiáodục(2005):“Phươngphápg i á o dụcphổthôngphảipháthuytínhtíchcực,tựgiác,chủđộng,sángtạoc ủ a HS;phùhợpvớiđặcđiểm

củatừnglớphọc,mônhọc;bồidưỡngphươngpháptựhọc…”

[điều24.2,LuậtGiáodục]

VấnđềđổimớiPPDHđượcmiêutảbằngthuậtngữ“phươngphápdạyvàhọctíchcực”.Thuậtngữnàycũngtươngtựnhư“giáodụclấyHSlàmtrungtâm”,nónhấnmạnhđếnsựthamgiatíchcựccủatừngcánhânHStronggiờhọc.Ởtiểuhọc,điềunàyđãđượcđềcậptrongchươngtrìnhmớinhưsau:“Phươngphápgiáodụctiểuhọclàpháthuytínhtíchcực,tựgiác,c h ủ độngvàsángtạocủaHS”.Nhưvậy,địnhhướngđổimớiPPDHđãđượckhẳngđịnhrõ,khôngcònlàvấnđềtranhluận.ViệcđổimớiPPDHởtiểuhọcvềcơbảnlànhằm

giúpHShướngtớiviệchọctậpchủđộng,chốnglạithóiquenhọctậpthụđộng

1.2.2 QuanđiểmHSlàchủthểtíchcựccủaQTHT

ThựcchấtdạyhọctheoquanđiểmHSlàchủthểtíchcựccủaQTHTc ũ n g chínhlàdạyhọctheoquanđiểmlấyHSlàmtrungtâmhaydạyhọctíchc ự c , chúngkhôngkhácnhauvềbảnchất(dạyhọclấyHSlàmtrungtâm,dạyhọctíchcựcvàdạyhọchiệu

quảlànhữngcáchdiễnđạtkhácnhaucủacùngmộtý).DạyhọcpháthuytínhtíchcựccủangườihọcnhấnmạnhđếnvaitròchủthểtíchcựccủangườihọctrongQTHT.Vìthế,làm rõ“tínhchủthể”củangườihọctrongQTHTđượccoilàcơsởđểxâydựngnhữngnguyêntắctổc h ứ c QTHTchongườihọcphùhợpvớiquanđiểmnày

Tínhchủthểcủangườihọc:

Thuậtngữ‘tínhchủthể’ởđâyđượcdùngđểnhấnmạnhcả2khíac ạ n h :

(1)tínhchủđộng,độclậpcủangườihọctrongQTHT;

(2)tínhđộcđáo( k h ô n g trùngnhau),khácbiệtcủachủthểnàysovớichủthểkháctrong

QTHT[36].”Tínhchủthể”củangườihọctrongQTHTđượcbiểuhiệnmộtsốđ ặ c điểmsau:

- Ngườihọc(làchủthểthựchiệncácthaotác,hànhđộnghọc)nhấtđịnhphảihuyđộngtrítuệ,kinhnghiệmvàtiêuhaonănglượngđểgiảiquyếtc á c nhiệmvụhọctập,tạorasựthayđổiởnănglựccủabảnthân.Nhưvậy,cóthểđomứcđộtíchcựccủachủthểbằngsựthayđổimàchủthểcóđượcsaumỗinhiệmvụđượchoànthành

- Ngườihọctựxácđịnhvàtựgiảiquyếtnhiệm

vụhọctậptheocáchmàb ả n thâncókinhnghiệmvàsởtrường,khôngbịphụthuộcvàongườikhác

Điềuđónhấnmạnhngườihọchọcvìnhữngđộngcơvàmụcđíchmàmìnhtựlựachọntheohệthốnggiátrịcủabảnthân(tácđộngcủangườikhácchỉcót ín h chấtkíchthích,hỗtrợthêm)

- NgườihọcnàotrongQTHTcũngphảitựxâydựngcấutrúcnhậnthứcvàđiềuchỉnhquátrìnhnhậnthứccủamìnhtrêncơsởsắpxếpkiếnthứcmớiv à o cấutrúcvốnkinhnhiệm

đãcócủamình,đồngthờiphảiluônlàmmớicấut r ú c đó.Vìthế,họcgắnliềnvớisựpháttriểnvàlàmmớingườihọc

- Mỗingườihọclàmộtchủthểđộcđáovớinhữngđặcđiểmtâmsinhlíkhônggiốngnhau.Mỗingườicóvốnhiểubiết,kinhnghiệm,nhucầuvànăngl ự c khácnhaunêncũngcótốcđộvàphongcáchhọckhácnhau.Nóicáchkhác,mỗingườihọctham

giavàoQTHTbằngcáchriêng,phùhợpvớiphongc á c h vàkhảnăngcủamình

- Tínhchủthểcủamỗingườiđượcpháthuyhơntronghọctậphợptác

Sựhợptácgiúpngườihọctựđiềuchỉnhvàhỗtrợlẫnnhau(cùngbổsungk iế nthức,rènkĩnăngvàpháttriểncácnănglực).Vìvậy,họctậphợptáclàc ầ n thiết

Quanđiểmgiáodụclấyhọcsinhlàmtrungtâmcónhiều kháiniệmquantrọng.Những kháiniệmđặcthùliênquan đếncáchnhìn nhậnvềkiếnthức,vềvaitrò

củaGV,HSvàphongcáchhọctậpcủaHSlàmchogiáodụclấyHS

làmtrungtâmhoàntoànkhácbiệtvớigiáodụctruyềnthống[CơquanhợptácquốctếNhậtBản(JICA)vàBộGD&ĐT,SởGD&ĐTBắcGiang(2007),sáchbồidưỡngGVTiểuhọc,dựánhợptáckĩthuậtnhằmtăngcườngbồidưỡngGVtheocụmvàquảnlínhàtrườngtạiViệtNam].Biểuhiệntínhtíchcực họctậpcủa HSkểtrênlàmộttrong những

nộidungquan trọngcủagiáodụclấyHSlàmtrungtâm.Ngoàira,đểthấyrõhơn

đặctrưngkhácbiệtcủaquanđiểmnày,cònphảikểđến3nộidungkhông thểthiếu,đólà:

HứngthúcủaHS:

“Hứngthú”ởđâykhôngchỉlàsựthíchthú,vuivẻmàởđâycòncónghĩalàđộngcơmạnhmẽthúcđẩyhọc tập,làmchoHSháohứctiếpthukiếnthứcmới.Khi

HScóhứngthúthìtháiđộhọctập

củacácemlúcnàyhếtsứctíchcựcvàchủđộng.Nhữnghọcsinhcóhứngthúthườnghỏi“tạisao?”,“nhưthếnào?”hoặc“saolạinhưvậy?” Dođó,“hứng

thú”khôngchỉlàsựcuốnhútmàlànguồnđộnglựcmạnhmẽthúcđẩyHSsuynghĩvàkhiếncácemphảiđàosâusuynghĩ.Đâymớilàýnghĩathựcsựcủatừ“hứngthú”tronggiáodụclấyHSlàmtrungtâm.“Hứngthú”ởđâybiểuthịmứcđộcaocủakháiniệmnàychứkhôngphảiởmứcđộthấpgiốngnhưsựhấpdẫnmangtínhgiảitrí(chẳnghạnnhưHSbị

thuhútvìnhiều

loạiđồdùngtrựcquanminhhọachobàihọchơnlàthấythíchthúvìtòmòmuốntìmhiểuthêmvềnộidungbàihọc)

GiáodụclấyHSlàmtrungtâmkhuyếnkhíchmạnhmẽviệcgiáo dục

nênbắtnguồntừsựhứngthúvàmốiquantâmcủatrẻ.Nếukhôngcóhứngthúvàđộnglựct

hì

HSsẽkhôngthểhọcthựcsự.ChỉquahọctậpthựcsựHSmớicóthểhọctậphếtmìnhvàkhátkhaomạnhmẽđểthuthậpđiềugìđócầnthiếtchobảnthân

KinhnghiệmtrongcuộcsốnghàngngàycủaHS:

GiáodụclấyHSlàmtrungtâmnhấnmạnhmốiliênhệgiữanhàtrườngvàcuộcsốnghàngngàycủatrẻ,đặtmốiquantâmđầutiênđếnnhữngkinhnghiệmtrẻđãcóvàtậndụngchúngđểđưavàobàihọc trên lớp.Một khikiếnthứctrênlớpgắnvớikinh nghiệmthựctếcủaHS,tiếntrìnhvànộidungbàihọcsẽtrởnêntựnhiênđốivớicácem.HShứngthúhơnvàcóthểtiếpthukiếnthứcmàkhônggặpkhó

khăngì.Nhữngkiếnthứchọcởtrườngcũngtrởnênýnghĩahơnvớicuộcsốngcủacácem.KếtquảlàkiếnthứcđượckhắcsâuhơnvàHScũnghiểurõhơnvềthựctếxungquanh

Bức tranhtoàn cảnhvànhiềumặtcủamỗivấnđề(sựtoàndiệntrong nhậnthức):

Tronggiáodụctruyềnthống,kiếnthứcđượcdạythườngđượcphânchiarathànhnhiều

phầnnhỏthuộctừnglĩnhvựcriêngbiệtvàsắpxếpdựatrênmứcđộkhóvừaphảiđểHScóthểhiểuđược.Khiđãhọcxongphầnnày,HSsẽbắtđầuchuyểnsanghọcphầnkhác.Quanđiểmnàychiphốicáchbiênsoạnnhiềusáchgiáokhoa.Tuynhiên,giáodụcmớicónhữngquanđiểmkhácvề dạyhọc.TheogiáodụclấyHSlàmtrungtâm,chỉdạynhững

kiếnthứctáchbiệttuycóthểcungcấpchotrẻnhữnghiểubiếtphongphú,đadạngtrongmộtthờigiannhấtđịnhsongsẽ

khóhìnhthànhởHSquanđiểmtoàndiệnvềcácvấnđềcũngnhưpháttriểncáckhảnăngcủatrẻ.GiáodụcmớinhằmgiúpHShọctậpmộtcáchsâurộngquaviệchiểumọikhíacạnhcủacùngmộtvấnđề

Tómlại,dạyhọclấyHSlàmtrungtâmkhôngchỉlàmộtphươngphápgiáodụcmàcònlàmộttriếtlýgiáodụchayđịnh

hướngđểđạtgiáodụchiệuquả.DạyhọclấyHSlàmtrungtâmcónhữngkhácbiệtcơbảnsovớidạyhọctruyềnthốngcảvềmụcđích,nộidung,PPDH,ngườidạy,ngườihọc…Đặctrưngcủanólànhấn mạnhvaitròchủđộng,tíchcực

củangườihọc,chúýđếnsựhứngthúvàvốnkinhnghiệm

củaHS,đếnviệcHShọcthếnàohơnlàviệcGVdạythếnào

DạyhọclấyHSlàmtrungtâmđòihỏingườiGVphảitưduytheocáchnghĩmớivàtựtrangbịnhữngkỹnăngmới.Tuynhiên,đểđảmbảohiệuquả,ngoàiviệcnắmđượccáckĩthuậtvàPPDH tíchcực,GVcầnhiểuđúng

nhằm đạtđượcmụctiêudạyhọc

Ởnhàtrường,quátrìnhdạyhọcluôngắnvớicácmônhọccụthể.Quátrìnhđócóthểđượctínhtrongphạm

vicảmônhọchaythuhẹpởphạmvimỗibàihọc.Điềunàythựcrakhôngphảilàvấnđềvìviệcdạyhọccảmônhọcsẽđượcthựchiệnquatổchứcdạyhọctừngbàicụthể.Ởđây,đềtàitậptrungnghiêncứuviệctổchứcdạyhọcởphạmvimỗibàihọc

Đểtổchứcdạyhọcmộtbàicụthể,GVcầnlàmhaiviệcchủyếu:thiếtkếbàihọc(soạngiáoán)vàdựavàothiếtkếđểtổchứccáchoạtđộngtrênlớp.Haiviệcnàythựcrakhôngtáchrờinhaubởitiếnhànhbàilênlớpchỉlàsựhiệnthựchóacủathiếtkế.Nhưvậy,đềtàixácđịnhtổchứcdạyhọc(gồmc ả việcthiếtkếbàihọctrướcđó)làviệctiếnhànhcáchoạtđộngdạyhọctrênlớpnhằmđạtđượcmụctiêubàihọc

“Tiếpcận”(đgt):làtừngbước,bằngnhữngphươngphápnhấtđịnhtìmh i ể u m

ộtvấnđề.Ởđây,tiếpcậnHSlàsửdụngcácphươngphápphùhợpđểsửdụnggiảngdạy.HaytiếpcậnHSlàchủthểtíchcựccủaQTHTlàviệc

soạngiáoánbàihọcphảicónhữngphươngphápgiảngdạyđảmbảoHStham

Nhưvậy,trongphạmvinghiêncứucủađềtài,ngườinghiêncứuxácđịnh:t ổ chứcdạyhọctheocáchtiếpcậnHSlàchủthểtíchcựccủaQTHTnghĩalà:v i ệ c tiếnhànhcáchoạtđộngdạyhọc(đãgồm

việcsoạngiáoán)trongđónhấnmạnhvaitròchủthểtíchcựccủaHStrongmọihoạtđộngdạyhọcvàc á c bướctiếnhànhhoạtđộng

1.3 ChươngtrìnhTựnhiênvàXãhộiởtiểuhọc

1.3.1 KháiquátchươngtrìnhmônTựnhiênvàXãhội(lớp1,2,3)Chươngtrìnhtiể

uhọcđãcónhữngthayđổimạnhmẽcảvềmụctiêu,nộidungvàPPDHcácmônhọc.ChươngtrìnhTiểuhọcmới(còngọilàchương

trìnhTiểuhọcnăm2000)đượcBộGD&ĐTbanhànhngày9/11/2001,vàtiếptụcđượccụthểhóatrongchươngtrìnhgiáodụcphổthông-

cấpTiểuhọcbanh à n h

theoQuyếtđịnhsố16/2006/QDD-BGDĐTngày05/5/2006quyđịnhrõvềchuẩnkiếnthức,kĩnăngvàmụctiêucủatừngmônhọc

MụctiêumônTựnhiênvàXãhội(lớp1,2,3):

i) Vềkiếnthức:HScómộtsốkiếnthứccơbản,banđầu,thiếtthựcvề:

- Conngườivàsứckhoẻ(cơthểngười,cáchgiữvệsinhcơthểvàphòngtránhbệnhtật,tainạn)

- Mộtsốsựvật,hiệntượngđơngiảntrongtựnhiênvàxãhộixungquanh

ii) Vềkĩnăng:bướcđầuhìnhthànhvàpháttriểnởHScáckĩnăng:

- Tựchămsócsứckhoẻchobảnthân,ứngxửvàđưaraquyếtđịnhhợplítrongđờisốngđểphòngtránhmộtsốbệnhtậtvàtainạn

- Quansát,nhậnxét,nêuthắcmắc,đặtcâuhỏi,diễnđạtnhữnghiểubiếtcủamình(bằnglờinóihoặchìnhvẽ)vềcácsựvật,hiệntượngđơngiảntrongtựnhiênvàxãhội

iii) Vềtháiđộ:hìnhthànhvàpháttriểnởHSnhữngtháiđộvàthóiquen:

- Cóý thức thựchiệncácquytắcgiữv ệ sinh,antoànchobảnthân,g i a đìnhvàcộngđồng

- Yêuthiênnhiên,giađình,trườnghọc,quêhương

- Conngườivàsứckhoẻ:cáccơquantrongcơthể,cáchgiữvệsinhthânthể,cáchăn,ở,nghỉngơivuichơiđiềuđộvàantoàn,phòngtránhbệnht ậ t Thựchànhchămsócrăngmiệng,đầutóc,rửatay,chân…

- Xãhội:cácthànhviênvàcácmốiquanhệcủacácthànhviênđótronggiađình,lớphọcvànhàtrường;cảnhquantựnhiênvàhoạtđộngcủa

conngườiởđịaphươngnơiHSsống.Cáchgiữvệsinhnhàở,lớphọc,trườnghọc,nơicôngcộng;cáchgiữantoànchobảnthân…

- Tựnhiên:đặcđiểmcấutạovàmôitrườngsốngcủamộtsốthựcvật,độngvậtphổbiến;íchlợihoặctáchạicủachúngđốivớiconngười.Mộtsốhiệntượngtựnhiên(thờitiết,ngày,đêm,cácmùa…);sơlượcvềMặtTrời,M ặ t Trăng,saovàTráiĐất

CấutrúcnộidungmônTựnhiênvàXãhộilớp1,2,3gồmcácchủđềvớisốlượngcácbàihọcđượcphânphốitrongbảngsau:

- Nêutênvàchỉđượcvịtrícácbộphậnchínhcủacơquanvậnđộngtrêntranhvẽhoặcmôhình.

- Biếtđượclợiíchcủaviệcgiữvệsinhmôitrường

- Nêuđượcmộtsốlídokhiếnbịngộđộcquađườngăn,uốngnhưôi,thiu,ă n nhiềuquảxanh,uốngnhầmthuốc,…

- Nêuđượccáchtổchứccủabạnthamgialàmvệsinhởlớpmộtcáchantoàn

- Biếtđượcsựcầnthiếtphảicómộtsốbiểnbáogiaothôngtrênđường

TựNhiên:

- Nêuđượcvídụcâysốngtrênmặtđất,trênnúicao,trêncâykhác(tầmg ử i ) , dướinước

- Nêuđượctên,lợiíchcủamộtsốcâysốngtrêncạn

- Nêuđượcsựkhácnhauvềcáchdichuyểntrêncạn,trênkhông,dướinướcc ủ a mộtsốđộngvật

- Nêuđượcmộtsốđiểmkhácnhaugiữacâycối(thườngđứngyêntạichỗ,c ó rễ,thân,lá,hoa),vàconvật(dichuyểnđược,cóđầu,mình,chân,mộtsốlo à i cócánh)

- Nêuđượchìnhdạng,đặcđiểmvàvaitròcủaMặtTrờiđốivớisựsốngtrênTráiĐất

- Giảithíchtạisaocầnănchậm nhaikĩvàkhôngnênchạynhảysaukhiănno.

- Biếtđượctáchạicủagiunđốivớisứckhỏe

Xãhội:

- Biếtđưaralờikhuyêntrongmộtsốtìnhhuốngcóthểxảyratainạngiaot h ô n g khiđixemáy,ôtô,thuyềnbè,tàuhỏa

- Môtảđượcmộtsốnghềnghiệp,cáchsinhhoạtcủadânvùngnôngthônhaythànhthị

- Sosánhvềcảnhquanthiênnhiên,nghềnghiệp,cáchsinhhoạtcủangườid â n vùngnôngthônvàthànhthị

-Cóýthứcyêuthiênnhiênvàbảovệthiênnhiên

1.3.2.NộidungmônTựnhiênvàXãhộiởlớp2

NộidungchươngtrìnhmônTựnhiênvàXãhội2gồm3chủđềlớnlà:Conngườivàsứckhỏe,Xãhội,Tựnhiên.Nộidungvàkếhoạchgiảngdạycụthểđ ư ợ c thốngkêtheobảngsau:

Bài16:Cácthànhviêntrongnhàtrường Tuần16Bài17:Phòngtránhngãkhiởtrường Tuần17Bài18:Thựchành:Giữtrườnghọcsachđẹp Tuần18

Bài20:Antoànkhiđicácphươngtiệngiaothông

Bài28:Mộtsốloàivậtsốngtrêncạn Tuần28Bài29:Mộtsốloàivậtsốngdướinước Tuần29Bài30:Nhậnbiếtcâycốivàcácconvật Tuần30

MônTN&XHởlớp2làmộtmônhọcgiúpHScómộtkiếnthứccơbản,banđầuvềconngườivàsứckhỏe,vềmộtsốsựvật,hiệntượngđơngiảntrongtựnhiênvàxãhội.Mônhọccũngrấtchútrọngđếnviệchìnhthànhvàpháttriểnkĩnăngtronghọctậpnhưquansát,nêunhậnxét,thắcmắc,đặtcâuhỏivàdiễnđạthiểubiếtcủabảnthânvềcácsựvật,hiệntượngđơngiảntrongt ự nhiênvàtrongxãhội.Ngoàiviệchìnhthànhnhữngkiếnthức,kĩnăngcầnt h i ế t ; mônhọccòngópphầngiáodụctháiđộ,thóiquenvàhànhviđúngđắn

c ủ a HSvớicuộcsốngxungquanh

Sựphongphú,đadạngcủacácđốitượngtrongcácchủđềtạochotrẻhứngthúđượctìmhiểu,khámpháđốitượng.Songnhữngđốitượngđócũngl à nhữngsựvật,hiệntượnggầngũi,gắnvớicuộcsốnghàngngàycủatrẻ,quađógiúptrẻcócơhộiđượcliênhệ,vậndụngkiếnthứcvớithựctiễncuộcsống.Mặtkhác,quátrìnhnhậnthứccủaHSlớpđầutiểuhọcmangtínhtrựcquancụthể,tưduygắnliềnvớihoạtđộngtrựctiếp,hìnhảnhcụthể.Đểtiếpt h u đượckiếnthứctổnghợptrênthìGVphảitổchứcchoHSđượchoạtđôngtrựctiếpsửdụngcácgiácquantrựctiếpsờ,mó,nghe,nhìn,ngửi,nếm…

T h ô n g quaquátrìnhhọctậpchủđộng,tíchcựcđómàcácnănglựccánhânHS đượcbộclộvàpháttriển

CHƯƠNG2:CƠSỞTHỰCTIỄNCỦAVIỆCTỔCHỨC DẠYHỌCTỰNHIÊNVÀXÃHỘIỞLỚP2THEOCÁCHTIẾPCẬNHỌCS

INHLÀCHỦTHỂTÍCHCỰCCỦAQUÁTRÌNHHỌCTẬP

2.1 Mụcđíchkhảosátthựctrạng

TìmhiểuthựctrạngdạyhọcTN&XHvàdạyhọcTN&XHvớiviệcđápứngyêucầucủađổimớidạyhọctheoquanđiểmHSlàchủthểtíchcựccủaQTHT

2.2 Đốitượngkhảosátthựctrạng

NgườinghiêncứutiếnhànhthuthậpthôngtinquađiềutragiáoviênvàhọcsinhởmộtsốtrườngtiểuhọcthuộcthịxãPhúcYên,tỉnhVĩnhPhúc

2.3 Nộidungkhảosátthựctrạng

NhữngthôngtincầnthuthậpquađiềutracóliênquantớiviệcdạyhọcmônTN&XHvàviệctổchứcdạyhọcTN&XHtheoquanđiểmHSlàchủthểt í c h cựccủaQTHTgồm:

- ViệctổchứcdạyhọcTN&XHởtiểuhọchiệnnay(trìnhtựcáchoạtđộngdạyhọc,phươngphápvàhìnhthứctổchứccáchoạtđộng)

- ViệctổchứcdạyhọcTN&XHhiệnnayvớiviệcđápứngyêucầuđổimớidạyhọctheoquanđiểm HSlàchủthểtíchcựccủaQTHT

Stt Tênphươngpháp

MứcđộThườngxuyên Thỉnhthoảng Hiếmkhi

(100%)giảnggiải(100%),thảoluậnnhóm(84,7).MộtsốphươngphápchỉđượcsửdụngkhidạymộtsốbàinhấtđịnhnênđượcGVthỉnht h o ả n g sửdụngnhưphươngpháp:đóngvai,điềutra.PhầnlớnGVđềuchobiếtbêncạnhviệcsửdụngcácPPDHtruyềnthống(thuyếttrình)họđềusửdụngPPDHmới(thảoluậnnhóm,đàmthoại,giảiquyếtvấnđề).Đâylànhữngphươngphápđượcnhiềunhàtrường,nhiềuGVtiếpcậnvàvậndụngrộngrãitrongdạyhọc.Cũngcăncứvàobảngtrêntanhậnthầymộtsốphươngphápdạyhọcmớiđem

lạihiệuquảcaonhưPPDHtựpháthiện(chỉc ó 12,3%sốGVđượchỏisửdụngthườngxuyên;30,4%thỉnhthoảngsửdụng)

TừbảngthốngkêchotathấyđasốýkiếncủacácGVlàlựachọnsửdụngphươngphápquansátthườngxuyêntrongviệctổchứcdạyTN&XH.Đâylà