Sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục trẻ mẫu giáo 56 tuổi làm quen chữ cái” sẽ mang lại những lợi ích sau: Giúp giáo viên nắm vững được tầm quan trọng, phương pháp, hình thức tổ chức của tiết học, lựa chọn chữ cái phù hợp cho chủ đề, giúp trẻ nhận biết, phát âm chính xác chữ cái tiếng việt,có khả năng ghi nhớ có chủ định, hình thành năng lực hoạt động tư duy, trẻ hứng thú hoạt động sôi nổi.
Trang 1TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Thế kỷ XXI là kỷ nguyên của Công nghệ thông tin và hội nhập Quốc tế.Trong thời đại tri thức này chủ yếu là cạnh tranh giữa các nền giáo dục và đàotạo Đứng trước xu thế đó, ngành học mầm non là một mắt xích đầu tiên cực kỳquan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học đặt nền móng cho sựhình thành và phát triển nhân cách con người Trên cơ sở cung cấp những trithức khoa học ban đầu về tự nhiên xã hội, phát triển các năng lực nhận thức, cácthao tác tư duy và hoạt động thực tiễn Đồng thời bồi dưỡng những tình cảm tốtđẹp, những đức tính cao quý để phát triển một con người toàn diện
Ngôn ngữ mẹ đẻ phát triển tốt chính là phương tiện quan trọng để pháttriển trí tuệ giúp cho việc tiếp thu kiến thức học tập tốt ở tất cả các cấp học Phát triển ngôn ngữ cho trẻ có rất nhiều các nội dung khác nhau như phát âm vàdùng ngữ điệu đúng, thích hợp khi sử dụng tiếng mẹ đẻ, phát triển vốn từ vànói đúng ngữ pháp Vậy bộ môn làm quen với chữ cái là một phần trong chươngtrình chăm sóc giáo dục trẻ 5- 6 tuổi, tạo tiền đề cho trẻ biết đọc, biết viết ở bậchọc tiếp theo Do đó làm quen với chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc pháttriển ngôn ngữ cho trẻ
2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến
Với mong muốn đưa những hình thức mới lạ, hấp dẫn tới trẻ, để tiếp thuchữ cái một cách dễ dàng đạt kết quả tốt Đồng thời góp phần nào đó giúp chogiáo viên có thể nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen chữ cái, tôi đã mạnh dạnlựa chọn nội dung: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm
quen chữ cái” để nghiên cứu và áp dụng sáng kiến từ thời điểm tháng 9/ 2016
đến tháng 2/2017 tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi mà tôi phụ trách
Để áp dụng sáng kiến cần có những điều kiện sau:
+ Giáo viên trực tiếp giảng dạy tại trường mầm non có trình độ chuyênmôn đạt chuẩn trở lên
+ Có đầy đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị về đồ dùng, đồ chơi
Trang 23 Nội dung sáng kiến
3.1 Tính mới tính sáng tạo của sáng kiến
Lý do tôi lựa chọn nội dung nâng cao chất lượng giáo dục trẻ 5-6 tuổilàm quen chữ cái vì môn làm quen chữ cái là một môn học được đưa vàochương trình giáo dục mầm non, tạo tiền đề cho trẻ biết đọc, biết viết ở bậc họctiếp theo Hơn nữa với mong muốn tạo thêm nhiều hình thức hấp dẫn, mới lạ đểviệc học chữ cái không còn khó khăn đối với trẻ nên tôi đã lựa chọn nội dungsáng kiến này
3.2 Khả năng áp dụng sáng kiến
Với tùy từng điều kiện nhà trường, tùy khả năng của giáo viên và học sinh
mà mức độ áp dụng sẽ có sự chênh lệch Tuy vậy tôi xin khẳng định biện phápnày có khả năng áp dụng và triển khai rộng rãi ở tất cả các trường mầm non
3.3 Lợi ích của sáng kiến
Áp dụng sáng kiến “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen chữ cái” sẽ mang lại những lợi ích sau:
- Giúp giáo viên nắm vững được tầm quan trọng, phương pháp, hình thức
tổ chức của tiết học, lựa chọn chữ cái phù hợp cho chủ đề
- Giúp trẻ nhận biết, phát âm chính xác chữ cái tiếng việt,có khả năng ghinhớ có chủ định, hình thành năng lực hoạt động tư duy, trẻ hứng thú hoạt độngsôi nổi
- Tăng cường nhận thức của phụ huynh về vấn đề này, từ đó nâng cao ýthức trách nhiệm cùng kết hợp với giáo viên và nhà trường dạy trẻ làm quen vớichữ cái cũng như các hoạt động khác
4 Khẳng định giá trị, kết quả của sáng kiến
Áp dụng sáng kiến “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục trẻ
5-6 tuổi làm quen chữ cái” đã mang hiệu quả cái đáng kể: Giáo viên chủ độnglinh hoạt và sáng tạo hơn trong việc xây dựng kế hoạch, tổ chức hoạt động làmquen chữ cái Đa số trẻ đã có kiến thức, kỹ năng cũng như thái độ đúng đắn, từ
Trang 3đó hình thành ý thức trong từng hành động cụ thể Phụ huynh đã quan tâm, tíchcực kết hợp với giáo viên , thái độ đúng đắn về việc học tập của trẻ.
5 Đề xuất, khuyến nghị
+ Đối với cấp trường:
- Tổ chức các tiết làm quen chữ cái mẫu cho giáo viên được dự và học tập
- Chia sẻ những tiết học hay lên trang web của nhà trường để tất cả giáo viênđược học tập
+ Đối với cấp Phòng, Sở giáo dục:
- Tổ chức nhiều hơn nữa các lớp bồi dưỡng chuyên môn, chuyên đề liên quanđến môn làm quen chữ cái và các môn học khác
- Trang bị thêm các tài liệu, tạp san, đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho công tác dạy
và học tại trường mầm non
Trang 4MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Như Bác Hồ đã từng nói:
“Trẻ em như búp trên cànhBiết ăn biết ngủ biết học hành là ngoan”
Hiện nay, bậc học mầm non đang được Đảng và nhà nước ta quan tâm đặcbiệt hàng đầu Bởi đây là giai đoạn bắt đầu hình thành và phát triển nhân cáchcon người Và chính cô giáo, gia đình là những người phải có trách nhiệm giúptrẻ phát triển một cách toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần, phát triển đồng bộ
về các mặt Để thực hiện được tốt mục tiêu đó thì người giáo viên phải linh hoạtchủ động lựa chọn các nội dung có sự sắp xếp một cách nhẹ nhàng Việc dạy trẻmầm non cũng như trồng cây cây non, trồng cây non tốt thì sau này cây sẽ tốt
Do đặc điểm của tuổi mầm non là vui chơi, nhưng vui chơi ở đây cũngchính là hình thức cơ bản giúp trẻ phát triển khả năng suy nghĩ, giao tiếp tíchcực Là một giáo viên mầm non trực tiếp đứng lớp chăm sóc và giảng dạy trongnăm học vừa qua , tôi luôn cố gắng tìm tòi, học hỏi áp dụng mọi hình thức đổimới nâng cao phương pháp trong quá trình giảng dạy
Đối với trẻ mẫu giáo có rất nhiều các hoạt động như học tập, vui chơi,lao động… Thông qua đó để giáo dục trẻ Song một trong những hoạt độngkhông thể thiếu được với trẻ đó là phát triển ngôn ngữ cho trẻ Vì ngôn ngữ làphương tiện giao tiếp quan trọng nhất Nhờ có ngôn ngữ mà con người hiểuđược nhau, cùng nhau hành động vì mục đích chung: lao động, đấu tranh, xâydựng và phát triển xã hội Không có ngôn ngữ, không thể giao tiếp được, thậmchí không thể tồn tại được, nhất là đứa trẻ-một sinh thể yếu ớt, rất cần sự chămsóc, bảo vệ của người lớn Ngôn ngữ làm cho đứa trẻ trở thành một thành viêncủa xã hội loài người
Nếu đối với người lớn, ngôn ngữ cần như cơm ăn, áo mặc, thì đối với đứatrẻ còn hơn thế nữa Ngôn ngữ là một công cụ hữu hiệu để trẻ có thể bầy tỏnhững nguyện vọng của mình khi còn rất nhỏ để người lớn có chăm sóc, giáo
Trang 5dục, điều khiển trẻ Là một điều kiện để trẻ tham gia vào mọi hoạt động hìnhthành nhân cách trẻ Quá trình trưởng thành của đứa trẻ bên cạnh thể chất là tríthức công cụ để phát triển tư duy trí thức chính là ngôn ngữ Ngôn ngữ là công
cụ để trẻ học tập và vui chơi những hoạt động chủ yếu của trường mầm non.Ngôn ngữ được trong tất cả các loại hình giáo dục, ở mọi nơi, mọi lúc, như vậy,ngôn ngữ cần cho tất cả các hoạt động và ngược lại mọi hoạt động tạo cơ hộicho ngôn ngữ trẻ phát triển
Chính vì vậy, ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàndiện về 5 mặt giáo dục, đức, trí, lao, thể, mỹ Phát triển ngôn ngữ cho trẻ có rấtnhiều các nội dung khác nhau như phát âm và dùng ngữ điệu đúng, thích hợpkhi sử dụng tiếng mẹ đẻ, phát triển vốn từ và nói đúng ngữ pháp Vậy bộ mônlàm quen với chữ cái là một phần,trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5- 6tuổi, do đó làm quen với chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc phát triển ngônngữ cho trẻ
Trước hết làm quen với chữ cái là rèn luyện khả năng nghe , khả năngphát âm, khả năng hiểu ngôn ngữ tiếng việt Thông qua việc làm quen với chữcái cung cấp thêm vốn từ về thế giới xung quanh Cho trẻ làm quen với chữ cáicòn giúp trẻ hiểu được mối quan hệ giữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻhiểu thế nào là đọc và viết sau này ở trường phổ thông, thông qua việc tìm kiếmcác chữ cái khác nhau ở các vị trí khác nhau của từ giúp trẻ phát triển óc quansát, ghi nhớ có chủ định cho trẻ làm quen với chữ cái còn góp phần kích thíchphát triển tư duy và hình thành tính tích cực của trẻ, nó giúp trẻ định hướngtrong không gian, giúp trẻ điều khiển những hoạt động của các giác quan Làmquen với chữ cái còn giáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ, chuẩn bị tíchcực cho trẻ vào trường tiểu học
Làm quen với chữ cái không phải là môn học độc lập riêng mà là mộtphần, một bộ phận của phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi trong chương trìnhchăm sóc giáo dục Vì vậy nó có ý nghĩa trực tiếp trong việc phát triển ngônngữ cho trẻ, giúp trẻ rèn luyện kỹ năng nghe , nói và giúp trẻ phân biệt được các
Trang 6âm khó thông qua chữ cái Cũng qua môn học này rèn luyện cho trẻ các thao táctrí tuệ và rèn luyện cho trẻ tinh thần thích hoạt động trí óc qua đó hình thành tínhham hiểu biết, thích khám phá những điều mới lạ trong quá trình làm quen chữcái Qua giờ học hình thành và rèn luyện cho trẻ khả năng tập chung chú ý cóchủ định và sự hình thành nỗ lực chú ý để giải quyết nhiệm vụ năm học, tập lắngnghe sự chỉ dẫn của cô giáo
Mặt khác, môn Làm quen chữ cái còn giúp trẻ nhận biết thế giới xungquanh, giúp trẻ giao tiếp với mọi người Có thể nói môn Làm quen chữ cái làtiền đề vững chắc giúp trẻ tự tin bước vào trường phổ thông Đối với trẻ lớp mẫugiáo lớn 5-6 tuổi thì rất thích đọc truyện nhưng đa số các bé thì chỉ thích xemhình hơn là đọc chữ Làm thế nào để giúp trẻ hứng thú trong việc đọc, tích cựcluyện phát âm, vận dụng sự hiểu biết và khả năng của trẻ vào hoạt động hằngngày
Điều này làm tôi suy nghĩ cố gắng tìm tòi mọi biện pháp như soạn giáo ánđiện tử, sáng tác trò chơi, sưu tầm trò chơi vận dụng vào các hoạt động Làmquen chữ cái, chuẩn bị môi trường chữ mới lạ, đẹp mắt nhằm kích thích trẻ tựnguyện tham gia vào hoạt động Làm quen chữ cái một cách tích cực, nhẹ nhàngthoải mái
2 Cơ sở lý luận
Để chuẩn bị cho trẻ mẫu giáo học tiếng mẹ đẻ ở lớp 1 thì việc cho trẻ làmquen dần với chữ cái là hết sức cần thiết Nội dung này chỉ có trong chươngtrình chăm sóc và giáo dục trẻ 5-6 tuổi Tuy nhiên việc trẻ hứng thú, ham thíchsay mê với chữ cái như thế nào còn phụ thuộc vào hoàn cảnh sống, điều kiện giađình, giáo dục của người lớn xung quanh
Vì vậy vấn đề đặt ra là cần tổ chức tốt các hoạt động ở trường lớp mẫugiáo mà trong đó hoạt động làm quen với chữ cái cũng rất là quan trọng, giúp trẻghi nhớ tốt các chữ cái là nền tảng vững chắc cho trẻ khi vào lớp 1 Việc tổ chứchoạt động cho trẻ làm quen với các chữ cái ngộ nghĩnh mà trẻ chưa từng đượctiếp cận, đó cũng là một vấn đề được đề cập đến để giúp trẻ nhận biết được dễ
Trang 7dàng hơn trong việc ghi nhớ mặt chữ, để cho trẻ có một kiến thức vững vàng vềchữ cái, để khi bước vào ngưỡng cửa của trường tiểu học, khi được tiếp xúc vớicác chữ cái thì trẻ không phải ngạc nhiên mà lại thích thú hơn khi được tiếp xúc.
Trong quá trình trực tiếp giảng dạy, tôi thấy trẻ chưa hứng thú tham giahoạt động, nhiều trẻ chưa nhớ chữ cái, còn nhầm lẫn chữ nọ sang chữ kia Khiphát âm nhiều trẻ còn phát âm nhỏ, ngọng, chưa chính xác Từ thực tế đó tôi đãmạnh dạn đi tìm kiếm những biện pháp hữu hiệu để giúp nâng cao chất lượng trẻ5-6 tuổi làm quen với chữ cái
- Đa số trẻ đã được qua lớp mẫu giáo nhỡ nên việc rèn nề nếp học tậpcũng gặp thuận lợi, có khả năng tiếp thu kiến thức do cô truyền đạt
Từ những thực trạng trên tôi nghĩ rằng việc tổ chức cho trẻ hoạt động làmquen với các chữ cái thông qua các giờ học, hoạt động là một việc khó, nhưngnếu tìm ra những biện pháp thực hiện đúng đắn thì sẽ tháo gỡ được những khókhăn hiện nay Và tôi đã nghiên cứu tìm tòi về phương pháp đổi mới và làm sao
để trẻ có thể làm quen tiếp cận và ghi nhớ các chữ cái một cách dễ dàng và tôi
đã tìm ra một số biện pháp để thực hiện
3.2 Khó khăn
- Bản thân còn trẻ kinh nghiệm nghề nghiệp còn hạn chế
Trang 8- Do trình độ nhận thức của trẻ không đồng đều Số trẻ nam nhiều gấp 2lần số trẻ nữ Nhiều cháu chưa mạnh dạn tự tin trong giao tiếp, trẻ còn nói nhỏ,nói ngọng.
- Môi trường học tập của trẻ chưa đảm bảo yêu cầu của trương trình
- Phương tiện để dạy học còn sơ sài chưa thu hút trẻ vào hoạt động
- Đa số phụ huynh đều làm nghề mộc, buôn bán nhỏ, ít có thời gian quantâm đến trẻ
- Người dân địa phương nói ngọng nhiều do vậy trẻ trong lớp nói ngọng
- V o ào đầu năm học tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ đầu năm học tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữu n m h c tôi th y ho t ăm học tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ ọc tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ ấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ ạt động cho trẻ làm quen với chữ động cho trẻ làm quen với chững cho tr l m quen v i chẻ làm quen với chữ ào đầu năm học tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ ới chữ ữcái còn khô c ng, tr th ứng, trẻ thụ động trong hoạt động, phát âm còn nhỏ và ẻ làm quen với chữ ụ động trong hoạt động, phát âm còn nhỏ và động cho trẻ làm quen với chững trong ho t ạt động cho trẻ làm quen với chữ động cho trẻ làm quen với chững, phát âm còn nh vỏ và ào đầu năm học tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ
ch a chính xác, v n còn nh m l n các ch cáiưa chính xác, vẫn còn nhầm lẫn các chữ cái…Vì vậy tôi nghĩ muốn ẫn còn nhầm lẫn các chữ cái…Vì vậy tôi nghĩ muốn ầu năm học tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ ẫn còn nhầm lẫn các chữ cái…Vì vậy tôi nghĩ muốn ữ …Vì vậy tôi nghĩ muốnVì v y tôi ngh mu nậy tôi nghĩ muốn ĩ muốn ốngiúp tr h c tôt ch cái thì các gi h c ph i gây ẻ làm quen với chữ ọc tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ ữ ờ học phải gây được hứng thú cho trẻ ọc tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ ải gây được hứng thú cho trẻ đưa chính xác, vẫn còn nhầm lẫn các chữ cái…Vì vậy tôi nghĩ muốnợc hứng thú cho trẻ c h ng thú cho tr ứng, trẻ thụ động trong hoạt động, phát âm còn nhỏ và ẻ làm quen với chữ
Do v y tôi ã ti n h nh kh o sát trên 30 tr l p tôi v k t qu nh sau:ậy tôi nghĩ muốn đ ến hành khảo sát trên 30 trẻ lớp tôi và kết quả như sau: ào đầu năm học tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ ải gây được hứng thú cho trẻ ẻ làm quen với chữ ới chữ ào đầu năm học tôi thấy hoạt động cho trẻ làm quen với chữ ến hành khảo sát trên 30 trẻ lớp tôi và kết quả như sau: ải gây được hứng thú cho trẻ ưa chính xác, vẫn còn nhầm lẫn các chữ cái…Vì vậy tôi nghĩ muốn
số trẻ đã nhận ra chữ cái, biết phát âm chữ cái, tuy nhiên nhiều trẻ còn chưa phát
âm chuẩn, còn bị ngọng một số chữ cái khó
Ngoài ra, qua quá trình quan sát, trò chuyện với trẻ tôi nhận thấy:
Trang 9- Về kỹ năng: Một số trẻ đã có kỹ năng cầm sách, mở sách ra xem tuynhiên trẻ vẫn chưa có kĩ năng cầm đọc, nhiều trẻ chưa biết cách chỉ từ trênxuống dưới, từ trái qua phải.
- Thái độ: Đa số trẻ hứng thú tham gia các hoạt động làm quen chữ cái
Từ kết quả trên, tôi băn khoăn, suy nghĩ cần phải làm thế nào để giúp trẻphát triển ngô ngữ, diễn đạt và phát âm chính xác tiếng mẹ đẻ Bằng kiến thức
đã học và kinh nghiệm giảng dạy tôi đã đề ra một số biện pháp để giúp trẻ phattriển ngôn ngữ thông qua hoạt động làm quen chữ cái Cụ thể như sau:
4 Các giải pháp,biện pháp thực hiện
4.1 Tạo môi trường làm quen chữ cái
Môi trường có tác dụng tốt đến quá trình giáo dục trẻ Đặc biệt với trẻmẫu giáo thì những gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú ý của trẻ Đểtrẻ được làm quen với chữ cái ở mọi góc trong và ngoài lớp,tôi luôn cố gắng tạomôi trường thật đẹp để cuốn hút trẻ Ở lớp tôi trang trí các góc chơi bằng chínhcác sản phẩm của cô và trẻ.Ở góc bé làm quen chữ cái tôi dùng nhám dính để trẻ
có thể thay thế những chữ cái khác nhau theo đúng chủ đề, theo thứ tự : Chữ cái
bé đã học- chữ cái bé đang học- chữ cái bé sắp học
Từ đó có vừa có sự liên kết giữa các chủ đề, vừa giúp trẻ được ôn lại chữcái thường xuyên, mọi lúc mọi nơi
Trang 10Không những ở góc “Bé vui học chữ cái” mà xung quanh lớp, tôi đều viếttiếng và từ tương ứng, như hộp đựng hoá lá, rổ đựng hình Treo xung quanhlớp một số cụm từ như bảng thời tiết, tên của trẻ, tất cả những cái đó đều phảivừa tầm nhìn với trẻ
Hoặc có những bức vẽ của trẻ được viết tên trẻ vào phía trái, làm như thếtrẻ được sử dụng ngay trên hoạt động làm quen chữ cái trẻ học đến nhóm chữcái gì tôi cho trẻ tìm xung quanh lớp nhóm chữ cái đó, phía dưới tôi đặt giá đểđựng đồ dùng phục vụ môn chữ cái đồ dùng của cô và trẻ như bút chì,bút màu,
vở tập tô ngoài ra còn có đồ dùng phục vụ cho buổi chơi như mũ đội có gắnchữ, hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, các chấm tròn để trẻ ghép chữ, lô tô Kết quảcác biện pháp này theo đánh giá đạt 90%
4.2 Biện pháp gây hứng thú cho trẻ trên hoạt động " Làm quen chữ cái"
Như chúng ta đã biết, trẻ em là một thực thể tự nhiên, giáo dục bắt đầu từđứa trẻ, trẻ là trung tâm của mọi hoạt động Muốn đạt được mục tiêu đó trướctiên tôi phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Trẻ ở đây sự tập trung chú ýchưa bền vững, trẻ thích những cái đẹp, mới lạ có hấp dẫn cao, nên việc gâyhứng thú cho trẻ ở bộ môn này lại càng quan trọng hơn bởi tính chất cứng nhắc
và khô khan có phần "kỷ luật" Nếu như cô giáo cứ ép buộc trẻ ngồi học mộtcách tuân thủ như một học sinh tiểu học hoặc một tiết dạy không có sáng tạo,dập khuôn chưa có hình thức đổi mới còn theo phương pháp cũ dẫn đến trẻ uểoải trong tiết học phân tán tư tưởng, nhàm chán, tiếp thu bài hạn chế Và tôi đãtìm ra một số giải pháp gây sự hứng thú cho trẻ đó là: Trước hết là chuẩn bị đầy
đủ đồ dùng cho cô và trẻ vì đồ dùng rất cần thiết, trẻ mẫu giáo suy nghĩ bằnghình thức tư duy hình tượng, tư duy gắn liền với tình cảm Trẻ ghi nhớ những gìgây ấn tượng mạnh, một câu chuyện hấp dẫn hay một bức tranh đẹp mới lạ
Chính vì thế, khi dạy một tiết "Làm quen chữ cái" tôi cho rằng: Đồ dùngtrực quan là yếu tố đầu tiên yêu cầu điểm đặc biệt phải bảo đảm an toàn
Ví dụ: Trẻ làm quen với chữ G, Y (chủ điểm phương tiện giao thông).
Trước tiên là cách vào bài đã gây sự hứng thú đối với trẻ, tôi cho cả lớp đọc thơ
Trang 11"Cô dạy con"
"Mẹ, Mẹ ơi cô dạy Bài phương tiện giao thông Máy bay bay đường không Ôtô chạy đường bộ
Tàu thuyền ca nô đó
Là đường thuỷ mẹ ơi
Qua đó, trẻ tri giác và hiểu rõ hơn về phương tiện giao thông và đặc biệt
là được đọc và làm quen từng chữ cái, tiếp đến tôi đưa bức tranh vẽ về nhà ga,hỏi bức tranh này vẽ về cái gì ? (Nhà ga) Trong nhà ga có những dòng ngườiqua lại đón khách, trả khách Qua bức tranh trẻ hiểu rõ hơn và tăng thêm tính
tò mò hấp dẫn Sau đó cô giới thiệu dưới bức tranh có từ "Nhà ga" bạn nào hãylên chỉ những chữ cái đã được học và cô cho trẻ làm quen với chữ "G"
Tiếp đến chữ "Y" cô hỏi trẻ: Ngoài tầu hoả ra thì còn có phương tiện giaothông gì nữa ? Trả lời: "Máy bay " Cô và trẻ cùng đàm thoại về máy baydùng để làm gì ? Bay ở đâu ? Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ quan sát, đàmthoại và hỏi: Ai có thể lên rút cho cô 2 chữ cái giống nhau trong từ "Máy bay"
và trẻ lên rút chữ "Y"
Hoặc là để chuẩn bị cho trò chơi ở tiết 2 lúc ngoài trời tôi cùng trẻ tròchuyện về trò chơi "Các phương tiện giao thông vào bến" Tôi huy động trẻ sưutầm bìa catton, tranh ảnh, hoạ báo về các phương tiện như: Máy bay, đoàn tàu,ôtô, thuyền buồm Hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó Khi vào tròchơi cô giới thiệu các bến và phương tiện giao thông nào thì phải vào bến đượclàm quen tìm tòi cắt dán sẽ tạo cho sự khéo léo của đôi tay và thuận lợi trongviệc viết chữ, dán các chữ cái lên các phương tiện giao thông, trẻ hứng thú hơnvới chính đồ dùng mình làm ra
Ví dụ khác:
Với chủ điểm mà mùa xuân với tiết học "Làm quen chữ cái" L, M, N Tôicho trẻ sưu tầm hoa khô, lá khô, các loại hột, hạt Những vật liệu đó đều phải
Trang 12chứa các chữ cái L, M, N như: Lá na, hạt mơ Cô cùng trẻ phết hồ dán tên cácloại lá, loại quả, hạt rồi gắn và rổ đựng Với cách làm đồ dùng, đồ chơi như vậytôi thấy có những hiệu quả đáng kể Trước hết là giảm sự đầu tư của nhà trườngcũng như giáo viên trong điều kiện kinh tế eo hẹp và cái được lớn nhất ở đây làtrẻ có hứng thú khi tham gia làm đồ dùng cho tiết học, trẻ sôi nổi hơn vì mình cóphần trong đó Một số sáng kiến của tôi trong việc làm đồ dùng cho trẻ là khôngbao giờ theo khuôn mẫu và tôi thường thay đổi, sáng tạo về cả hình dạng, màusắc, kích thước thực tế của nó.
Kết quả từ việc cô và trẻ cùng chuẩn bị làm đồ dùng học tập, tôi thấy trẻhứng thú hơn vào tiết học, bản thân cô giáo lên lớp tự tin hơn, gần gũi với trẻhơn
4.3 Biện pháp tổ chức trên tiết học
Hình thức cho trẻ làm quen với chữ cái thông qua hoạt động học tập làhình thức cơ bản và chủ yếu, vì nó thực hiện được mục đích yêu cầu của vănhọc Kiến thức mà trẻ thu nhận được có hệ thống lôgíc
Để tiết học đi vào tâm hồn trẻ một cách sống động, không khô khan, cứngnhắc thì điều điều đầu tiên là cô giáo thực sự phải có một tài nghệ dẫn dắt Hoạtđộng học làm quen với chữ cái đưa thế giới chữ cái đến với trẻ bằng nhiềuphương pháp, hình thức khác nhau Các phương pháp, hình thức đó gắn liền vớinhau một cách chặt chẽ Mỗi phương pháp, hình thức đều có ưu thế và hạn chếnhất định Vì vậy khi dạy trẻ làm quen với chữ cái cô giáo cần lựa chọn cácphương pháp, hình thức phù hợp với yêu cầu của từng tiết dạy, để thu hút sự tậptrung chú ý tạo hứng thú của trẻ trong tiết học, giúp cho giờ học đạt hiệu quảcao
Muốn vậy cô giáo phải: - Lấy trẻ làm trung tâm
- Phát huy tính tích cực của trẻ
- Dạy trẻ theo hướng lồng ghép tích hợp
Một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ "Làm quen chữ cái" làcác kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn, tuyệt đối tránh hình
Trang 13thức, dập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy
"Làm quen chữ cái" tôi phải chuẩn bị đồ dùng, soạn bài và nghiên cứu kỹ bàisoạn Nắm rõ yêu cầu của bài dạy chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động -tĩnh phù hợp với chủ đề
Ngoài ra, để tạo hứng thú thì cô phải có nghệ thuật lên lớp ngôn ngữ diễnđạt ngắn gọn để hấp dẫn trẻ vào tiết học Trước khi vào bài tôi thường kể chuyện
(dựa trên chủ đề) hoặc sáng tác thơ, vè hay những trò chơi luôn cuốn hút trẻ vào
thực tế để trẻ dễ nhớ, dễ hiểu tránh gò bó
Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen với chữ cái U-Ư tôi cho trẻ được vừa chơi
vừa học dưới nhiều hình thức khác nhau: được đọc câu trọn vẹn- tìm chữ cáichưa học- đọc thẻ chữ cái- chơi trò chơi ghép đôi
Hình ảnh: Giờ học làm quen chữ cái
Trang 14Ví dụ: Cho trẻ làm quen với chữ B, D, Đ chủ điểm "Mùa xuân" tôi giới
thiệu: Hôm nay chúng mình tổ chức hội hoa xuân, các loài hoa về dự hội rất là
đông đủ Nào chúng mình cùng xem có những loài hoa gì ? (Trẻ đi và hát bài
"Màu hoa" sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoa cánh bướm lần lượt đưa từng tranh ra cho trẻ xem tranh hoa bướm và trẻ làm quen với chữ D).
4.4 Biện pháp dạy trẻ làm quen với chữ cái qua trò chơi
Dựa vào đặc điểm của trẻ mẫu giáo là hay bắt chước và dạy nói cho trẻdựa trên hình thức nói theo cô, trẻ chưa biết phân tích cách cấu tạo về âm Do đó
có nhiều lỗi phát âm trong tiếng việt Chính vì vậy cô giáo cần xây dựng các tròchơi luyện phát âm đúng các âm phù hợp
Ví dụ: Các trò chơi "Bắt chước tiếng kêu của các con vật" để rèn luyện phát
âm cho trẻ như: Gà con kêu "chiếp chiếp", ếch kêu " ộp ộp", vịt con kêu "vít vít" để
trẻ phát âm theo cô một cách tự nhiên và cô không cần phải giải quyến cho trẽcách khép môi, bật hơi
Hay với chủ điểm "Trường mầm non" với nhóm chữ cái O, Ô, Ơ vào bàitôi kể cho trẻ nghe câu chuyện "Vịt con trong ngày khai trường" sau đó hỏi trẻ,ngày đầu tiên đến lớp Vịt con chuẩn bị trong cặp được những gì ? Trẻ nói bảngcon, vở, hộp màu tôi cho trẻ làm quen chữ O qua từ "bảng con" khi Vịt conviết trên bảng đã thành thạo cô giáo Ngan bảo Vịt con lấy gì ? (Hộp màu) và côcho trẻ làm quen chữ Ô trong từ "hộp màu" cô giáo Ngan ra bài tập về nhà vàođâu "Quyển vở" Cũng như ở phần trên tôi cho trẻ chơi trò chơi tạo dáng thànhchữ cái Bạn nào có thể tạo dáng chữ O trên cơ thể nào ? Cô cho trẻ được tạonhư cong ngón tay lại, cháu thì há miệng, cháu thì dùng hai cánh tay
Trên cơ thể bộ phận nào giống chữ O, trẻ nói: Mắt, đầu
Hai bạn có thể tạo thành chữ O không ? (trẻ cầm tay nhau giang rộng)
Trang 15Hoặc với trò chơi "Tìm đồ dùng học tập" trên các đồ dùng học tập cóchứa các chữ cái con vừa học bây giờ cô sẽ phát cho mỗi bạn chữ cái khi có hiệulệnh các con phải lấy ngay đồ dùng có chứa chữ cái đó Ví dụ: Trẻ có chữ Ơ thìphải lấy thước kẻ, cô cho trẻ vừa đi vừa hát bài "Vịt con học chữ" sau đó côkiểm tra số trẻ lấy đúng đồ dùng và cho trẻ nói tác dụng của từng đồ dùng đó.
Trò chơi cũng không thể thiếu trong tiết học này tôi lựa chọn trò chơi cho
phù hợp với bài hát "Màu hoa" sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung,
hoa cánh bướm" Lần lượt tôi đưa từng trang cho trẻ xem tranh hoa bướm vàtrẻ làm quen với chữ B Hoa phù dung để trẻ được làm quen với chữ D và hoađào được làm quen với chữ Đ
Tôi lựa chọn trò chơi cho phù hợp với chủ điểm có những trò chơi như:
- Tìm chữ cái trong câu đố
Khi chuyển tiếp sang trò chơi thứ hai đó là trò chơi "Đi chợ tết" (Tất cả các trẻ đều được chơi) Trước ngày tết bố mẹ các con thường làm gì ? (Trẻ nghĩ ngay đến trang hoàng nhà cửa và đi sắm tết) cô chuẩn bị các gói có các loại hoa quả
bánh kẹo ở trên, mỗi thứ đều gắn các chữ cái B, D, Đ Cô phát cho trẻ mỗi cáigiỏ nói nào chúng mình cùng đi chợ tết Tổ 1 hãy mua những món hàng có chữ
B, đó là những thứ gì ? Trẻ nói bánh quy, bánh chưng, bánh bèo tổ thứ 2 muanhững món hàng có chữ cái D, đó là những thứ gì ? quả dừa, quả dứa tổ thứ 3mua những món hàng chứa chữ cái Đ khi mua hàng xong trẻ phải nói được đó
là loại gì ? và có chữ cái gì ? các tổ kiểm tra lẫn nhau và đọc to chữ cái