tác phẩm kinh điển lý luận về chuyên chính vô sản trong tác phẩm “ nhà nước và cách mạng” và ý nghĩa của nó với việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở việt nam

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong suốt nhiều thế kỷ, các nhà tư tưởng tiến bộ của xã hội loài người đã gắng sức một cách khó nhọc nhằm giải quyết vấn đề thủ tiêu sự bất bình đẳng trong xã hội. Mỗi một giai đoạn lịch sử của xã hội, các nhà tư tưởng đều để lại những học thuyết, những dấu vết nào đó của những tìm tòi lý luận trong lĩnh vực tư tưởng xã hội. Ngay từ thời cổ Hy Lạp con người đã được coi là châu báu của vũ trụ, con người là đẹp nhất. Tiếp đó các đại biểu kiệt xuất của thời kỳ phục hưng đã tìm con đường giải phóng con người thoát khỏi sự áp bức kìm kẹp của chế độ phong kiến đưa lại cho con người quyền sống, quyền được làm con người tự do. Đến cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX, những học thuyết của các nhà xã hội chủ nghĩa không tưởng vĩ đại như: Xanh Simông, Phuriê, Ô oen...đã mở rộng ra rất nhiều những giới hạn của các quan niệm không tưởng trước kia. Tuy nhiên, không một ai trong số những đại biểu của trào lưu này có thể phát hiện được những quy luật phát triển xã hội thực sự, mặc dù họ đã nêu lên những giả thuyết sâu sắc về chế độ xã hội tương lai và đã phê phán xã hội tư bản một cách dũng cảm và thẳng tay. Chỉ đến những năm đầu thế kỷ XIX, từ những thành tựu khoa học của nhân loại, từ thực tiễn đấu tranh của giai cấp công nhân, Mác Ăngghen mới tìm thấy chìa khoá để mở cánh cửa giải phóng con người là giai cấp công nhân phải giành lấy chính quyền, xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa. Nhưng nó vẫn ở một góc độ, khía cạnh nhất định và chưa được hoàn thiện. Nó chỉ được hoàn thiện và trớ thành thực tiễn khi V.I.Lênin xây dựng những hệ thống quan điểm, tư tưởng về nhà nước xã hội chủ nghĩa và xây dựng nhà nước đó, đưa nó trở thành thực tiễn ở nước Nga Xôviết. Đây chính là công lao to lớn, vĩ đại của Lênin. Trước sự khủng hoảng ở các nước xã hội chủ nghĩa và sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu, nhiều người đã biểu lộ sự dao động và hoài nghi về một nhà nước xã hội chủ nghĩa nhà nước của dân, do dân, vì dân. Bọn chủ nghĩa cơ hội và xét lại cùng các thế lực phản động chống cộng được dịp tấn công một cách điên cuồng và quyết liệt vào chủ nghĩa xã hội, phủ định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, phủ định vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản. Và ở Việt Nam cũng vậy, cũng không nằm ngoài mưu đồ đó của bọn chúng. Ngày nay, trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng ta đã lãnh đạo giai cấp công nhân và nhân dân cả nước tiếp tục làm nên những kỳ tích mới. Trong sự nghiệp xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa thì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ngày càng trở nên quan trọng và có ý nghĩa quyết định tới sự thành công và chiểu hướng phát triển của đất nước. Nhà nước xã hội chủ nghĩa là điều kiện để phát huy tính sáng tạo và quyền dân chủ của mỗi con người, là điều kiện đi lên chủ nghĩa xã hội. Do vậy, vấn đề nhà nước xã hội chủ nghĩa và xây dựng nhà nước đó được đặt ra một cách cấp thiết cần phải được nghiên cứu cả về lý luận và thực tiễn. Vì lẽ đó, trong tiểu luận của mình, tôi dã lựa chọn đề tài: “Lý luận về chuyên chính vô sản trong tác phẩm “ Nhà nước và cách mạng” và ý nghĩa của nó với việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.”

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong suốt nhiều thế kỷ, các nhà tư tưởng tiến bộ của xã hội loài người đãgắng sức một cách khó nhọc nhằm giải quyết vấn đề thủ tiêu sự bất bình đẳngtrong xã hội Mỗi một giai đoạn lịch sử của xã hội, các nhà tư tưởng đều để lạinhững học thuyết, những dấu vết nào đó của những tìm tòi lý luận trong lĩnh vực

tư tưởng xã hội

Ngay từ thời cổ Hy Lạp con người đã được coi là châu báu của vũ trụ,con người là đẹp nhất Tiếp đó các đại biểu kiệt xuất của thời kỳ phục hưng đãtìm con đường giải phóng con người thoát khỏi sự áp bức kìm kẹp của chế độphong kiến đưa lại cho con người quyền sống, quyền được làm con người tự do.Đến cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX, những học thuyết của các nhà xã hộichủ nghĩa không tưởng vĩ đại như: Xanh Simông, Phuriê, Ô oen đã mở rộng rarất nhiều những giới hạn của các quan niệm không tưởng trước kia Tuy nhiên,không một ai trong số những đại biểu của trào lưu này có thể phát hiện đượcnhững quy luật phát triển xã hội thực sự, mặc dù họ đã nêu lên những giả thuyếtsâu sắc về chế độ xã hội tương lai và đã phê phán xã hội tư bản một cách dũngcảm và thẳng tay

Chỉ đến những năm đầu thế kỷ XIX, từ những thành tựu khoa học của nhânloại, từ thực tiễn đấu tranh của giai cấp công nhân, Mác - Ăngghen mới tìm thấychìa khoá để mở cánh cửa giải phóng con người là giai cấp công nhân phải giànhlấy chính quyền, xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa Nhưng nó vẫn ở một góc

độ, khía cạnh nhất định và chưa được hoàn thiện Nó chỉ được hoàn thiện và trớthành thực tiễn khi V.I.Lênin xây dựng những hệ thống quan điểm, tư tưởng vềnhà nước xã hội chủ nghĩa và xây dựng nhà nước đó, đưa nó trở thành thực tiễn ởnước Nga - Xôviết Đây chính là công lao to lớn, vĩ đại của Lênin

Trước sự khủng hoảng ở các nước xã hội chủ nghĩa và sự sụp đổ của chủnghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu, nhiều người đã biểu lộ sự dao động và hoàinghi về một nhà nước xã hội chủ nghĩa - nhà nước của dân, do dân, vì dân Bọnchủ nghĩa cơ hội và xét lại cùng các thế lực phản động chống cộng được dịp tấncông một cách điên cuồng và quyết liệt vào chủ nghĩa xã hội, phủ định sứ mệnh

lịch sử của giai cấp công nhân, phủ định vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Và

ở Việt Nam cũng vậy, cũng không nằm ngoài mưu đồ đó của bọn chúng

Ngày nay, trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa, Đảng ta đã lãnh đạo giai cấp công nhân và nhân dân cảnước tiếp tục làm nên những kỳ tích mới Trong sự nghiệp xây dựng nhà nước xãhội chủ nghĩa thì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ngày càng trở nên quantrọng và có ý nghĩa quyết định tới sự thành công và chiểu hướng phát triển củađất nước Nhà nước xã hội chủ nghĩa là điều kiện để phát huy tính sáng tạo vàquyền dân chủ của mỗi con người, là điều kiện đi lên chủ nghĩa xã hội Do vậy,vấn đề nhà nước xã hội chủ nghĩa và xây dựng nhà nước đó được đặt ra một cáchcấp thiết cần phải được nghiên cứu cả về lý luận và thực tiễn

Vì lẽ đó, trong tiểu luận của mình, tôi dã lựa chọn đề tài: “Lý luận về

chuyên chính vô sản trong tác phẩm “ Nhà nước và cách mạng” và ý nghĩa của nó với việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.”

2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Trong hệ thống các tác phẩm đồ sộ của V.I.Lênin để lại cho chúng ta thì

đã có rất nhiều tác phẩm đề cập đến nhiều vấn đề cơ bản về xây dựng một xã hộitốt đẹp, đặc biệt là vấn đề xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa Đây là một vấn

để lớn nhưng với điều kiện và thời gian và tài liệu hạn hẹp cùng với vấn đề mangtính lịch sử sâu sắc Nên trong phạm vi một tiểu luận, tôi chỉ đi vào nghiên cứu tưtưởng về nhà nước xã hội chủ nghĩa được Lênin trình bày trong tác phẩm thuộc

phạm vi môn học Tác phẩm kinh điển Đó là tác phẩm: Nhà nước và cách mạng,

Lênin toàn tập, tập 33, Nxb Tiến bộ, Matxcova, 1976

3 Tình hình nghiên cứu

Là phạm trù trung tâm của chủ nghĩa xã hội khoa học, do vậy vấn đề nhànước xã hội chủ nghĩa đã thu hút được nhiều nhà khoa học nghiên cứu và phântích, giới thiệu trong các tác phẩm đã được in thành sách hay đăng trên các tạpchí… Nhiều tác giả, nhà nghiên cứu đã quan tâm nghiên cứu đề cập đến vấn đềnày ở nhiều phương diện khác nhau, song tất cả chỉ mới thu được những thànhcông nhất định Mặc dù vậy tôi vẫn muốn chọn đề tài này làm tiểu luận, để khai

thác sâu hơn khía cạnh của vấn đề và hy vọng sẽ tìm ra những nét mới trong nộidung tư tưởng của Lênin về chuyên chính vô sản.

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của tôi là tìm hiểu và làm rõ những nội dung tưtưởng về nhà nước xã hội chủ nghĩa được Lênin trình bày trong các tác phẩm củamình và sự vận dụng tư tưởng đó của Đảng ta trong quá trình xây dựng nhà nước

xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Để đạt được mục đích đó, tiểu luận phải có những nhiệm vụ làm rõ nhữngvấn đề sau:

- Lý luận chung về nhà nước và nhà nước chuyên chính vô sản của chủnghĩa Mac Lenin

- Sự vận dụng của Đảng ta trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tôi đã sử dụng phương pháp duy vậtbiện chứng, duy vật lịch sử đồng thời sử dụng các phương pháp như: logic, lịch

sử, phân tích, so sánh, tổng hợp, nghiên cứu tài liệu…

6 Kết cấu tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liêu tham khảo, tiểu luận cókết cấu gồm 3 phần:

Chương 1 Khái quát về tác giả, tác phẩm

Chương 2 Nội dung lý luận chuyên chính vô sản của chủ nghĩa Mác Lenin

trong tác phẩm Nhà nước và cách mạng

Chương 3 Ý nghĩa của lý luận chuyên chính vô sản của chủ nghĩa MácLenin với việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiệnnay

CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

V.I Lê-nin (1870-1924), tên thật là Vladimir Ilits Ulianov (Le-nin), các bídanh đã dùng là V Ilin, K Tulin, Karpov và những bí danh khác

N m 1887 V.I Lê-nin t t nghi p xu t s c b c Trung h c ăm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ất sắc bậc Trung học được nhận ắc bậc Trung học được nhận ậc Trung học được nhận ọc được nhận được nhậnc nh nậc Trung học được nhậnHuy chư ng v ng Sau khi t t nghi p khoa lu t V.I Lê-nin l m tr lý lu t sốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ậc Trung học được nhận ợc nhận ậc Trung học được nhận ư Samara Tham gia phái cách m ng trong th i gian h c ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ời gian học đại học Sau đó bị bắt ọc được nhận đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ọc được nhậni h c Sau ó b b tđ ị bắt ắc bậc Trung học được nhận

v i đ đ y v o cu i n m 1887 N m 1888 tr l i trốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ăm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ăm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ười gian học đại học Sau đó bị bắtng nh ng không h c mư ọc được nhậntham gia v o phái Macxit b t ắc bậc Trung học được nhận đầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tạiu nghiên c u t b n v ti p t c h c lu t t iứu tư bản và tiếp tục học luật tại ư ản và tiếp tục học luật tại ếp tục học luật tại ục học luật tại ọc được nhận ậc Trung học được nhận ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắtXanh Petecbua t t nghi p lo i xu t s c.ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ất sắc bậc Trung học được nhận ắc bậc Trung học được nhận

N m 1892, Lenin th nh l p nhóm Macxit ăm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ậc Trung học được nhận đầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tạiu tiên v chuy n h n t iển hẳn tới ẳn tới ớiXanh Petecbua Nam 1895, ông b b t v b l u ị bắt ắc bậc Trung học được nhận ị bắt ư đ y N m 1900, th i h n l uăm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ời gian học đại học Sau đó bị bắt ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ư

đ ếp tục học luật tại ười gian học đại học Sau đó bị bắt ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ậc Trung học được nhận ợc nhận ững người Mác- xít cách ười gian học đại học Sau đó bị bắt

m ng th nh l p ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ậc Trung học được nhận đản và tiếp tục học luật tạing Chính quy n Nga ho ng c m V.I Lê-nin s ng Thền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ ất sắc bậc Trung học được nhận ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận

Plekhanov l p ra t báo Tia l a N m 1903, t i Luân- ôn ti n h nh ậc Trung học được nhận ời gian học đại học Sau đó bị bắt ửa Năm 1903, tại Luân- đôn tiến hành Đại hội ăm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt đ ếp tục học luật tại Đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ộii h i

l n th II ầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tại ứu tư bản và tiếp tục học luật tại Đản và tiếp tục học luật tạing công nhân xã h i dân ch Nga Nhóm s ông ng h V.I.ội ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận đ ộiLê-nin g i l nh ng ngọc được nhận ững người Mác- xít cách ười gian học đại học Sau đó bị bắti Bolshevik, nhóm s ít ch trốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ư ng th nh l p ậc Trung học được nhận đản và tiếp tục học luật tạing

đất sắc bậc Trung học được nhận ển hẳn tới ị bắt ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ọc được nhận ững người Mác- xít cách ười gian học đại học Sau đó bị bắt

Tháng T 1905, t i ư ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt Đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắti h i l n th III CNXHDC Nga, V.I Lê-ninội ầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tại ứu tư bản và tiếp tục học luật tại Đ

được nhận ầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tại ị bắt Đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ội ười gian học đại học Sau đó bị bắt ội ậc Trung học được nhận

v Peteburg ền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ đển hẳn tới lãnh đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắto cách m ng Nga Tháng Ch p 1907, V.I Lê-nin s ngạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận

nướic ngo i ti p t c ếp tục học luật tại ục học luật tại đất sắc bậc Trung học được nhậnu tranh b o v v c ng c ản và tiếp tục học luật tại ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận đản và tiếp tục học luật tạing ho t ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt độing bí m t.ậc Trung học được nhậnTháng Sáu 1912 t Paris chuy n v Krakov lãnh ừ Paris chuyển về Krakov lãnh đạo tờ Pravda (Sự thật) ển hẳn tới ền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắto t Pravda (S th t).ời gian học đại học Sau đó bị bắt ự thật) ậc Trung học được nhận

T th c ch t l m t v n ki n mang tính cư ự thật) ất sắc bậc Trung học được nhận ội ăm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ư ng l nh ĩnh đề ra đường lối giành đền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ ra đười gian học đại học Sau đó bị bắtng l i gi nhốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhậnchi n th ng cho cu c cách m ng xã h i ch ngh a v i kh u hi u To n bếp tục học luật tại ắc bậc Trung học được nhận ội ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ội ĩnh đề ra đường lối giành ới ẩu hiệu Toàn bộ ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ộichính quy n v tay các Xô Vi t! H i ngh l n th VII to n Nga (Tháng Tền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ ền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ ếp tục học luật tại ội ị bắt ầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tại ứu tư bản và tiếp tục học luật tại Ư1917) c a CNXHDC Nga ã nh t trí thông qua Đ đ ất sắc bậc Trung học được nhận đười gian học đại học Sau đó bị bắtng l i do V.I Lê-nin ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận đền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ

ra Đầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tạiu tháng Tám 1917 Đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ội ầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tạii h i l n th VI CNXHDC Nga h p bán côngứu tư bản và tiếp tục học luật tại Đ ọc được nhậnkhai Petrograd, V.I Lê-nin tuy không tham d nh ng v n lãnh ự thật) ư ẫn lãnh đạo Đại hội đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt Đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ộio i h i

ti n h nh v thông qua ếp tục học luật tại đười gian học đại học Sau đó bị bắtng l i ph i kh i ngh a v trang gi nh l y chínhốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ản và tiếp tục học luật tại ĩnh đề ra đường lối giành ũ trang giành lấy chính ất sắc bậc Trung học được nhậnquy n Trong th i gian n y, V.I Lê-nin vi t xong cu n ền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ ời gian học đại học Sau đó bị bắt ếp tục học luật tại ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận Nh n à nước và cách ước và cách c v cách à nước và cách

m ng ạng đền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ ra nhi m v cho giai c p vô s n ph i gi nh l y chính quy n b ngệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ục học luật tại ất sắc bậc Trung học được nhận ản và tiếp tục học luật tại ản và tiếp tục học luật tại ất sắc bậc Trung học được nhận ền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ ằngcon đười gian học đại học Sau đó bị bắtng đất sắc bậc Trung học được nhậnu tranh v trang ũ trang giành lấy chính Đầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tạiu Tháng Mười gian học đại học Sau đó bị bắti 1917,

T i ng y 6 Tháng Mốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ười gian học đại học Sau đó bị bắti M t 1917, V.I Lê-nin ội đếp tục học luật tạin Cung i n Smoln iđ ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ư

tr c ti p ch ự thật) ếp tục học luật tại ỉ đạo cuộc khởi nghĩa Đến rạng sáng ngày 7 Tháng Mười một đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắto cu c kh i ngh a ội ĩnh đề ra đường lối giành Đếp tục học luật tạin r ng sáng ng y 7 Tháng Mạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ười gian học đại học Sau đó bị bắti m tội

1917 , to n th nh ph Petersbuorg n m trong tay nh ng ngốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ằng ững người Mác- xít cách ười gian học đại học Sau đó bị bắti kh i ngh a, vĩnh đề ra đường lối giành

to n th ng Chính quy n ã v tay nhân dân Nh nắc bậc Trung học được nhận ền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ đ ền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ ướic công nông đầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tạiu tiêntrên th gi i do ếp tục học luật tại ới Đản và tiếp tục học luật tạing c a giai c p vô s n lãnh ất sắc bậc Trung học được nhận ản và tiếp tục học luật tại đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt đo ã ra đời gian học đại học Sau đó bị bắti T i ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt Đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ộii h i các

Xô Vi t to n Nga l n th II V.I Lê-nin ếp tục học luật tại ầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tại ứu tư bản và tiếp tục học luật tại được nhậnc b u l Ch t ch H i ầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tại ị bắt ội đồng cácng các

ng v Chính ph Xô Vi t tr v Mát xc va, V.I Lê-nin ã có công lao to

l n trong vi c lãnh ới ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắto cu c ội đất sắc bậc Trung học được nhậnu tranh c a nhân dân lao độing nướic Nga Xô

Vi t ch ng s can thi p quân s c a nếp tục học luật tại ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ự thật) ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ự thật) ướic ngo i v l c lự thật) ược nhậnng ph n cáchản và tiếp tục học luật tại

m ng trong nạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ướic; trong vi c lãnh ệp xuất sắc bậc Trung học được nhận đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắto quá trình c i t o xã h i ch ngh a ản và tiếp tục học luật tại ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ội ĩnh đề ra đường lối giành

nướic Nga V.I Lê-nin thi h nh chính sách đốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhậni ngo i Xô Vi t, ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ếp tục học luật tại đền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ ra nh ngững người Mác- xít cáchnguyên t c cùng t n t i ho bình gi a các qu c gia có ch ắc bậc Trung học được nhận ồng các ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ững người Mác- xít cách ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ếp tục học luật tại đội xã h i khácộinhau

nh ng sau ó ít lâu s c kho h i ph c, V.I Lê-nin l ngư đ ứu tư bản và tiếp tục học luật tại ẻ hồi phục, V.I Lê-nin là người sáng lập Quốc tế ồng các ục học luật tại ười gian học đại học Sau đó bị bắti sáng l p Qu c tậc Trung học được nhận ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ếp tục học luật tại

C ng s n (1919) Tháng Ba n m 1919, ội ản và tiếp tục học luật tại ăm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận Đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ội ầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tạii h i l n th VIII c a ứu tư bản và tiếp tục học luật tại Đản và tiếp tục học luật tạing C ngội

s n Nga ã thông qua Cản và tiếp tục học luật tại đ ư ng l nh m i c a ĩnh đề ra đường lối giành ới Đản và tiếp tục học luật tạing, V.I Lê-nin được nhậnc b u l chầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tại

t ch U ban so n th o Cị bắt ) ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ản và tiếp tục học luật tại ư ng l nh Th i gian n y, V.I Lê-nin so n th o xongĩnh đề ra đường lối giành ời gian học đại học Sau đó bị bắt ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ản và tiếp tục học luật tại

k ho ch xây d ng ch ngh a xã h i l ngếp tục học luật tại ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ự thật) ĩnh đề ra đường lối giành ội ười gian học đại học Sau đó bị bắti sáng l p ra K ho ch i n khíậc Trung học được nhận ếp tục học luật tại ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt đ ệp xuất sắc bậc Trung học được nhậnhóa to n Nga (GOELRO), người gian học đại học Sau đó bị bắt đền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủi ra chính sách kinh t (NEP) N m 1921ếp tục học luật tại ăm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhậnchính sách NEP c a V.I Lê-nin được nhậnc thông qua t i ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt Đạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt ội ầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tạii h i l n th X ứu tư bản và tiếp tục học luật tại Đản và tiếp tục học luật tạing

C ng s n Nga N m 1922 V.I Lê-nin m n ng ội ản và tiếp tục học luật tại ăm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận ặng, Ng y 21 tháng 4 n măm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận

1924 ,V.I.Lênin qua đời gian học đại học Sau đó bị bắt ạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắti t i l ng Gorki, Maxc va

1.2 Khái quát về tác phẩm “ Nhà nước và cách mạng”

1.1.1 Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm

Lênin có nhiều tác phẩm phát triển học thuyết về nhà nước của Mác như:

Tai họa sắp đến và những phương pháp ngăn ngừa tai họa đó; Những người Bônsêvích sẽ giữ được chính quyền hay không?; Nhiệm vụ trước mắt của chính quyền Xô viết; cách mạng vô sản và tên phản bội Causky; Bàn về Nhà nước, Kinh tế chính trị trong thời kỳ chuyên chính vô sản; Thà ít mà tốt; nhưng tác

phẩm Nhà nước và cách mạng là tác phẩm chủ yếu nhất, tiêu biểu nhất Đây là

toàn bộ lý luận về nhà nước, những quan điểm về một Nhà nước kiểu mới - Nhànước vô sản đầu tiên trên thế giới của Lênin

Tác phẩm này được viết ra trong hoàn cảnh trước ngày nổ ra Cách mạngTháng Mười (từ tháng 7 đến tháng 8 năm 1917) Để tránh sự bắt bớ của Chínhphủ lâm thời lúc bấy giờ, Lênin phải ẩn náu trong nhà một người công nhân ở gaRađơlít trên biên giới Nga - Phần Lan, về sau lại ẩn náu trong túp lều tranh phíasau hồ Rađơlít để hoạt động và viết tác phẩm này

Sống trong hoàn cảnh bí mật, Lênin không một phút nào ngừng hoạt độngcách mạng, Người vẫn giữ mối liên hệ với Trung ương Đảng Thời gian ở đây,

Lênin viết thêm 60 bài báo, sách và thư từ Trong số đó có tác phẩm Nhà nước

và cách mạng nổi tiếng, nó được viết ra như có sự hối thúc của thời cuộc, như

dành riêng cho giai cấp công nhân để giành lấy chính quyền

Trong tác phẩm này, Lênin không những đã khôi phục được quan điểm củaMác và Ăngghen về nhà nước mà còn phát triển một bước học thuyết của chủnghĩa Mác về nhà nước và chuyên chính vô sản Sau đó không lâu, Lênin có ýmuốn viết tiếp phần thứ hai của tác phẩm này - một bài tổng kết những kinhnghiệm của cuộc Cách mạng Nga năm 1905 và năm 1917; tổng hợp lại nhữngkinh nghiệm mới của chính quyền Xô viết để tiếp tục phát huy và làm phong phúthêm học thuyết về nhà nước của mình Rất tiếc, Lênin chưa kịp làm công việc

đó thì Người đã từ trần Đây là một thiệt thòi lớn cho nhân loại, cho những nước

đi theo con đường của Lênin

Vì sao trong hoàn cảnh căng thẳng như vậy mà Lênin vẫn quyết định viếttác phẩm Nhà nước và cách mạng ?

Có ba lý do:

Một là, trong lời tựa lần xuất bản thứ nhất tác phẩm này, Lênin cũng đã chỉ

rõ: “Hiện nay, vấn đề nhà nước có một ý nghĩa quan trọng đặc biệt về phươngdiện lý luận cũng như về phương diện chính trị - thực tiễn”

Theo Lênin, vấn đề Nhà nước bao giờ cũng là vấn đề cơ bản của mọi cuộccách mạng Đúng như Mác đã tổng kết cuộc cách mạng Pháp 1848 - 1851 trong

tác phẩm Ngày mười tám tháng Sương mù của Lui Bônapác đã viết: Các chính

Đảng lần lượt nối gót nhau đấu tranh giành chính quyền, đều coi việc đoạt lấy tòalâu đài Nhà nước đồ sộ kia là chiến lợi phẩm chủ yếu của kẻ chiến thắng

- Khi giai cấp vô sản giành được chính quyền thì sức mạnh của đảng đượcthực hiện thông qua nhà nước, đảng sẽ lãnh đạo được toàn xã hội

- Lênin dự đoán được cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nganhất định sẽ thành công, chính quyền Xô viết sẽ về tay công nông Để giúp giaicấp vô sản hiểu về nhà nước, biết cách quản lý nhà nước của mình, Người viết

tác phẩm Nhà nước và cách mạng.

Hai là, trong thời điểm này (1917), chủ nghĩa tư bản đã phát triển đến giai

đoạn đế quốc chủ nghĩa - chủ nghĩa tư bản phân chia thị trường, xâm chiếm lãnhthổ thuộc địa và chính chủ nghĩa đế quốc đã làm cho mâu thuẫn của chủ nghĩa tưbản căng thẳng và sâu sắc cực độ Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) nổ

ra hòng phân chia thế giới và dập tắt phong trào cách mạng của công nhân cácnước, nhưng kết quả thì ngược lại Cuộc chiến tranh này đã tập trung tất cả mâuthuẫn của chủ nghĩa tư bản đã làm tăng nhanh và sâu sắc thêm quá trình biến chủnghĩa tư bản tự do cạnh tranh (chủ nghĩa tư bản lũng đoạn) thành chủ nghĩa tưbản lũng đoạn nhà nước (chủ nghĩa đế quốc) Đồng thời đẩy nhanh thêm nhữngtai họa chưa từng có và làm tăng thêm tinh thần cách mạng của nhân dân

Kết quả là đẩy cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản thêm nhanh

và thuận lợi:

- Phong trào cách mạng vô sản thế giới phát triển rầm rộ

- Thời cơ giai cấp vô sản giành lấy chính quyền từ tay giai cấp tư sản đãchín muồi

- Vấn đề giai cấp vô sản và quan hệ đối với nhà nước được đặt ra

- Việc giai cấp vô sản trực tiếp tổ chức vũ trang và cuộc cách mạng vô sảngiành chính quyền bằng bạo lực đã trở thành vấn đề hành động thực tế trước mắt Lênin khẳng định: Chủ nghĩa đế quốc là đêm trước của cách mạng vô sản.

Vì vậy, vấn đề nhà nước được đặt ra một cách cấp bách Tác phẩm Nhà nước và

cách mạng chính là sự chuẩn bị lý luận về nhà nước và cách mạng cho giai cấp

vô sản giành chính quyền và nắm lấy chính quyền, là cương lĩnh xây dựng nhànước của giai cấp vô sản, vũ trang về mặt lý luận cho giai cấp vô sản và quầnchúng cách mạng Nga, làm cho những hoạt động khởi nghĩa vũ trang có sự chỉđạo lý luận mácxít

Ba là, viết Nhà nước và cách mạng, Lênin muốn đập tan luận điệu của bọn

cơ hội ở Quốc tế II (điển hình là Bécstanh và Causky), mưu toan chống lại nhữngnguyên lý về nhà nước của Mác, chống lại việc xây dựng phương pháp cáchmạng để thay thế nhà nước tư sản bằng nhà nước vô sản Bọn cơ hội, xét lại ởQuốc tế II ra sức bảo vệ lý luận phát triển, bảo vệ hòa bình để chuyển từ chủnghĩa tư bản thành chủ nghĩa xã hội Còn bọn vô chính phủ thì tìm cách chống lạibất kỳ một nhà nước nào, kể cả nhà nước chuyên chính vô sản

Trước tình hình đó, Lênin cho rằng, nếu không đấu tranh kiên quyết chốngnhững thiên biến cơ hội chủ nghĩa về vấn đề nhà nước thì không thể đấu tranhgiải phóng quần chúng cần lao khỏi ảnh hưởng của giai cấp tư sản nói chung

Những ý tưởng đó đã thúc giục Người bắt tay viết Nhà nước và cách mạng

Vì sao Lênin lấy tên tác phẩm là Nhà nước và cách mạng?

Tên tác phẩm Nhà nước và cách mạng nói lên rằng, để có một nhà nước vô

sản - nhà nước kiểu mới, nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

do họ làm chủ - thì chỉ có một con đường là dùng bạo lực cách mạng, mọiphương pháp khác đều là cải lương cơ hội

Vấn đề nhà nước của Lênin gắn liền với phương pháp bạo lực cách mạng

1.2.2 Kết cấu và nội dung cơ bản của tác phẩm Nhà nước và cách mạng

Tác phẩm Nhà nước và cách mạng chia làm 6 chương, nội dung rất phong

phú, được trình bày một cách hệ thống và sâu sắc

Trong tác phẩm "Nhà nước và Cách mạng" gồm có 6 chương, chương thứ 7Lênin mới viết bản thảo với tựa đề "Kinh nghiệm của cuộc cách mạng Nga 1905 -1907" và trong lời cho xuất bản lần thứ nhất Lênin đã nói rõ lý dolý do không hoànthành dự định này là do phải tập trung vào việc lãnh đạo, chỉ đạo cách mạng giànhchính quyền hồi đêm trước của cuộc cách mạng tháng 10 Nga Nhưng chính Lêninbình luận rằng như thế chỉ có thể là đáng mừng thôi vì làm ra "kinh nghiệm củacách mạng" vẫn thích thú hơn và bổ ích hơn là viết về kinh nghiệm đó

Nội dung chủ yếu của tác phẩm thể hiện tập trung trong 6 chương với 25tiết Về mặt kết cấu, đây là một tác phẩm có kết cấu hoàn chỉnh, độc lập

Chương I, Lênintập trung phân tích về xã hội có giai cấp và Nhà nước Đây

là chương quan trọng thể hiện một cách đầy đủ lý luận của chủ nghĩa Mác Lêninvề Nhà nước, ở chương này, Lênin đã trình bày và phân tích rất sâu sắcnhững nguyên lý căn bản của chủ nghĩa Mác về nguồn gốc, bản chất, đặc trưngcủa Nhà nước

-Ba chương tiếp theo của tác phẩm tập trung bàn về Nhà nước và cách mạng

từ kinh nghiệm đấu tranh cách mạng những năm 1848 - 1851 (Chương II), kinhnghiệm Công xã Pari 1817 (Chương III), những giải thích của Ăngghen (ChươngIV), ở những chương này, bằng phương pháp lịch sử và phân tíc lịch sử Lênin đãchỉ rõ cách thức mà Mác và Ăngghen tổng hợp kinh nghiệm của các cuộc cáchmạng trong những năm 1848 - 1851, đặc biệt làCông xã Pari để từ đó phát triểnnhững tư tưởng của hai ông về Nhà nước, về chuyên chính vô sản

Chương V - Lênin tập trung phân tích những cơ sở kinh tế của Nhà nước tựtiêu vong Lý luận về chuyên chính vô sản, về hai giai đoạn của hình thái kinh tếcộng sản chủ nghĩa cũng được Lênin phân tích rất cụ thể và sâu sắc ở chươngnày Vì vậy, đây cũng là chương quan trọng chứa đựng nhiều luận điểm cơ bản

và mẫu mực

Chương VI - Lênin đã vạch rõ bọn theo chủ nghĩa cơ hội đã tầm thường hóachủ nghĩa Mácnhư thế nào qua những cuộc luận chiến của chính các đại biểu,phe phái này với nhau Luận điểm của Plê-kha-nốp chống bọn vô Chính phủ,luận điểm của Cau-xky chống bọn cơ hội chủ nghĩa và luận chiến của Cau-xkychống Pan-nê-cúc.

CHƯƠNG II.

NỘI DUNG LÝ LUẬN CHUYÊN CHÍNH VÔ SẢN TRONG

TÁC PHẨM “ NHÀ NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG”

2.1 Khái niệm chuyên chính vô sản

Khi nghiên cứu về nguồn gốc của Nhà nước, các nhà kinh điển của chủ nghĩaMác-Lênin đã chỉ ra rằng: Nhà nước không phải là hiện tượng vĩnh cửu, bất biến.Nhà nước là một phạm trù lịch sử có quá trình phát sinh, phát triển và tiêu vong.Nhà nước chỉ xuất hiện khi xã hội loài phát triển đến một mức độ nhất định và tiêuvong khi những điều kiện khách quan cho sự tồn tại của nó mất đi Cũng theo quanđiểm của chủ nghĩa Mác- Lênin thì chế độ cộng sản nguyên thuỷ là hình thái kinh

tế - xã hội đầu tiên của xã hội loài người, trong đó không tồn tại giai cấp chính vìvậy Nhà nước chưa xuất hiện Nhưng chính những nguyên nhân làm xuất hiện Nhànước lại bắt nguồn từ xã hội đó Cho nên, việc nghiên cứu về xã hội cộng sảnnguyên thủy sẽ là cơ sở để giải thích nguyên nhân làm xuất hiện Nhà nước

Chuyên chính vô sản là nội dung cơ bản của cách mạng vô sản, học thuyếtchuyên chính vô sản là học thuyết chủ yếu của chủ nghĩa Mác - Lênin Thừanhận hay không thừa nhận chuyên chính vô sản là ranh giới phân biệt giữa chú

nghĩa Mác - Lênin với chủ nghĩa cơ hội tả hoặc hữu

Lênin đã kế thừa và phát triển một cách xuất sắc học thuyết của Mác

-Ăngghen về chuyên chính vô sản Nhà nước và cách mạng là tác phẩm thể hiện

xuất sắc về học thuyết này

Nhà nước xã hội chủ nghĩa( chuyên chính vô sản) là Nhà nước “thể hiện lợiích và ý chí của toàn thể nhân dân và là công cụ xây dựng chủ nghĩa cộng sản.Nhà nước đã ra đời do việc xã hội phân hoá thành các giai cấp và do giai cấpthống trị cần khuất phục quần chúng nhân dân Nó là sản phẩm và là biểu hiệncủa những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà được Chức năng cơ bản củaNhà nước đó trước đây là trấn áp và hiện nay ở các nước tư bản chủ nghĩa vẫn làđàn áp Trong tiến trình cách mạng xã hội chủ nghĩa, bộ máy Nhà nước bóc lột bịphá hủy và thay thế bởi Nhà nước chuyên chính vô sản Nhà nước toàn dân ra đời

trong giai đoạn chủ nghĩa xã hội phát triển và đóng vai trò kế tục Nhà nướcchuyên chính vô sản sau khi Nhà nước này đã hoàn thành những nhiệm vụ lịch

Học thuyết chuyên chính vô sản của chủ nghĩa Mác có một lịch sử lâu dài

và phong phú Từ 1848, trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Mác – Ăngghen

nêu rõ tư tưởng của chuyên chính vô sản là: Giai cấp vô sản phải giành quyềnthống trị và chính trị Sau khi trải qua cách mạng Pháp 1848 - 185l, Mác rút rakết luận quan trọng là: nếu không dùng bạo lực đập tan bộ máy nhà nước của giaicấp tư sản thì cách mạng vô sản không thể thắng lợi, chính quyền của giai cấp vôsản cũng không thể dựng lên được Sau Công xã Pari 1871, Mác đặt ra vấn đề là:giai cấp vô sản sau khi đập tan bộ máy nhà nước tư sản, thì thay vào bằng hìnhthức nhà nước nào?

Năm 1875, trong tác phẩm Phê phán Cương lĩnh Gôta, đã trình bày rõ một

số vấn đề hết sức quan trọng về nhà nước và chuyên chính vô sản trong thời kỳquá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản

Đến thời đại đế quốc chủ nghĩa và cách mạng vô sản thì học thuyết chuyênchính vô sản của chủ nghĩa Mác đã bước sang một giai đoạn mới, Lênin khôngnhững khôi phục học thuyết của Mác - Ăngghen, đập tan mọi sự xuyên tạc củamọi chủ nghĩa cơ hội đối với học thuyết này đồng thời phát triển nó, đề ra và giảiquyết một số vấn đề mới quan trọng

Trong bức thư gửi Vâyđơmaye ngày 5 tháng 3 năm 1852, Mác cho rằng,điều mới mẻ mà Mác đã làm và đã chứng minh là:

- Sự tồn tại của giai cấp chỉ gắn liền với những giai đoạn lịch sử nhất địnhcủa sự phát triển sản xuất

- Đấu tranh giai cấp tất nhiên đưa đến chuyên chính vô sản

- Bản thân sự chuyên chính chỉ là bước quá độ tiến lên xóa bỏ mọi giai cấp

và tiến lên một xã hội không có giai cấp

Đối với luận điểm này, trong Nhà nước và cách mạng, Lênin trình bày

rằng: “kẻ nào chỉ thừa nhận có đấu tranh giai cấp không thôi, thì kẻ đó vẫn chưa

1 T i n ch ngh a c ng s n khoa h c, Nxb S th t, H n i, 1986, tr.127 ừ Paris chuyển về Krakov lãnh đạo tờ Pravda (Sự thật) đ ển hẳn tới ĩnh đề ra đường lối giành ội ản và tiếp tục học luật tại ọc được nhận ự thật) ậc Trung học được nhận ội

phải là một người mácxít, chỉ người nào mở rộng việc thừa nhận đấu tranh giai

Lênin đấu tranh kiên quyết chống chủ nghĩa cơ hội tả và hữu xuyên tạc chủ

nghĩa Mác về chuyên chính vô sản

Lênin trình bày sự tất yếu và thực chất của chuyên chính vô sản, phát triển

và làm phong phú thêm nguyên lý đó bằng những kinh nghiệm cách mạng mới:

- Phát triển thêm một bước về tính chất của chuyên chính vô sản: Chuyênchính vô sản là công cụ của cách mạng vô sản, là sự thống trị của giai cấp vô sảnđối với giai cấp tư sản Khối công - nông dưới sự lãnh đạo của giai cấp vô sản làmột chính quyền mà nó không chia sẻ cho ai hết và trực tiếp dựa vào lực lượng

vũ trang của quần chúng

- Phát triển tư tưởng về đội tiên phong của giai cấp vô sản tức là chínhđảng của giai cấp vô sản: Đảng của giai cấp vô sản là lực lượng lãnh đạo củachuyên chính vô sản lên chuyên chính vô sản tức là nhà nước của giai cấp vô sảncần phải có đảng lãnh đạo, đó là một trong những tư tưởng cơ bản của tác phẩm

Nhà nước và cách mạng

Lênin chỉ rõ rằng: “Trong cuộc đấu tranh cho chuyên chính vô sản và xâydựng chủ nghĩa xã hội, cần phải làm cho đảng có đủ sức làm thầy, làm người dẫnđường, làm lãnh tụ của tất cả những người lao động và những người bị bóc lột.Nếu không có đảng lãnh đạo, thì giai cấp vô sản và tất cả nhân dân lao độngkhông thể lật đổ giai cấp tư sản, không thể giành được thắng lợi của cách mạng

2.3 Tính tất yếu của chuyên chính vô sản

Trên cơ sở tổng kết những thực tiễn đấu tranh cách mạng và những pháthiện khoa học mới về quy luật phát triển khách quan của xã hội, các nhà kinhđiển của chủ nghĩa Mác- Lenin đã dựa vào một lý thuyết khoa học về xã hội xã

các biện pháp để tạo lập xã hội đó Theo các nhà kinh điển của chủ nghĩa Lenin, nhà nước chuyên chính vô sản là kiểu nhà nước cuối cùng trong lịch sử xã

Mác-1 V.I Lênin: To n t p, NXB Ti n b Mátxc va, 1976, T.33, tr 27 ậc Trung học được nhận ếp tục học luật tại ội

2 V.I Lênin: To n t p, NXB Ti n b Mátxc va, 1976, T.33, tr 23 ậc Trung học được nhận ếp tục học luật tại ội

1

hội loài người sự ra đời, tồn tại và phát triển của nhà nước xã hội chủ nghĩa làtất yếu phát triển khách quan, phù hợp với quy luật vận động và phát triển của xãhội sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa bắt nguồn từ tiền đề kinh tế, chínhtrị - xã hội đã phát sinh trong lòng xã hội tư bản chủ nghĩa.

- Những tiền đề kinh tế: Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở thời kì đầu

của sự phát triển tư bản chủ nghĩa là quan hệ sản xuất tiến bộ so với quan hệ sảnxuất phong kiến, đã tạo ra điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của lực lượng sảnxuất nhưng do quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa chủ yếu dựa trên chế độ sở hữu

tư nhân về tư liệu sản xuất và bóc lột giá trị thằng dư nên khi chủ nghĩa tư bảnphát triển đến giai đoạn chủ nghĩa đế quốc thì những quan hệ sản xuất đó đã trởnên mâu thuẫn, không còn phù hợp với lực lượng sản xuất đã phát triển đến mộttrình độ xã hội hóa cao hơn Mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sảnxuất ngày càng trở nên gay gắt và không thể điều hòa được, đòi hỏi phải có mộtlực lượng sản xuất mới phù hợp đó chính là kiểu quan hệ sản xuất xã hội chủnghĩa dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất cuộc cách mạng nhằm cảibiến quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa tất yếu sé dẫn đến sự thay đổi sự thay thếkiểu nhà nước tư bản bằng kiểu nhà nước xã hội chủ nghĩa

- Những tiền đề chính trị-xã hội: Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đã

quyết định bản chất và đặc điểm của nhà nước tư sản đến giai đoạn đế quốc chủnghĩa đã xuất hiện chủ nghĩa tư bản lũng đoạn nhà nước; nhà nước trở thànhcông cụ trong tay giới tư bản độc quyền chính vì vậy bản chất của chế độ tư sảnngày càng biến đổi rõ rệt, nhà nước tư sản ngày càng sử dụng nhiều hơn nhữngphương pháp phản dân chủ, quan lieu và độc tài nhưng được che đậy dưới hìnhthức dân chủ Điều đó càng làm cho mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và vô sản trởnên gay gắt, tạo tiền đề cho cách mạng nổ ra

Mặt khác, nền sản xuất tư bản chủ nghĩa đã tạo ra những điều kiện thuận lợicho giai cấp vô sản ngày càng phát triển nhanh về số lượng và nâng cao tính tổchức kỷ luật, trở thành giai cấp tiến bộ nhất của xã hội, có sứ mệnh lịch sử lãnhđạo nhân dân lao động đứng lên làm cách mạng để lật đổ sự thống trị của giai cấp

tư sản, xóa bỏ nhà nước tư sản, xây dựng nhà nước của giai cấp mình Trongcuộc đấu tranh của giai cấp vô sản, Đảng Cộng Sản đã được thành lập để lãnh

đạo phong trào cách mạng và trở thành nhân tố có ý nghĩa quyết định thắng lợicủa cách mạng

Ngoài những yếu tố trên, những yếu tố dân tộc và thời đại cũng tác động

mạnh mẽ đến phong trào cách mạng của giai cấp vô sản và nhân dân lao độngtrong mỗi nước dưới tác động của nhiều yếu tố khác nhau, cùng với những mâuthuẫn gay gắt giữa giai cấp vô sản và nhân dân lao động với các tầng lớp bóc lột,cách mạng cũng có thể xảy ra ở những nước có chế độ tư bản chủ nghĩa chưaphát triển cao hoặc trong những nước dân tộc thuộc địa

Bản chất của bất kỳ một Nhà nước nào trong xã hội bao giờ cũng mang bảnchất của giai cấp thống trị xã hội (ví dụ như Nhà nước chủ nô, Nhà nước quânchủ phong kiến, Nhà nước dân chủ tư sản…)

Bản chất của Nhà nước xã hội chủ nghĩa (Nhà nước chuyên chính vô sản),

do đó trước hết mang bản chất giai cấp công nhân (giai cấp vô sản) nhưng giaicấp công nhân lại là giai cấp thuộc về nhân dân lao động mà ra, đại biểu phươngthức sản xuất mới, hiện đại và đại biểu cho lợi ích của toàn thể nhân dân lao động

và dân tộc, do vậy Nhà nước xã hội chủ nghĩa vừa có bản chất giai cấp côngnhân, vừa có tính nhân dân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc

Trong tác phẩm Nhà nước và cách mạng, Lênin cho thấy nhà nước chuyên

chính vô sản là nhà nước nửa nhà nước, nhà nước không hiểu theo nghĩa đen.Lênin khẳng định nhà nước chuyên chính vô sản là nhà nước kiểu mới, nhà nướcđang tự tiêu vong Ông nêu rõ những cơ sở kinh tế xã hội để nhà nước tiêu vong

Từ đó ông cũng lưu ý chỉ có nhà nước chuyên chính vô sản mới tự tiêu vong Do

đó càng không phủ nhận cách mạng bạo lực vì không có cách mạng bạo lực thìkhông thể thay thế nhà nước tư sản bằng nhà nước vô sản

Đề cập đến bản chất của nhà nước chuyên chính vô sản, Lenin đã nêu ra một

định nghĩa tuyệt hay của Mác trong tác phẩm Tuyên ngôn Đảng Cộng Sản : Nhà

nước, tức là giai cấp tư sản được tổ chức thành giai cấp thống trị Điều đó càng

thể hiện bản chất của chuyên chính vô sản đó là sự thống trị của giai cấp vô sản, sựthống trị này không chia sẻ với ai Nó trực tiếp dựa vào lực lượng vũ trang củaquần chúng để trấn áp bọn bóc lột và xây dựng chế độ mới “Chỉ có giai cấp vô

sản, giai cấp đặc biệt mới lật đổ được sự thống trị của giai cấp tư sản; những điềukiện sinh hoạt kinh tế của giai cấp vô sản chuẩn bị cho nó tiến hành việc lật đổ ấy,

và làm cho nó có khả năng và lực lượng để thực hiện việc lật đổ ấy.”

Bản chất giai cấp và vai trò xã hội của Nhà nước được thể hiện trực tiếp vàđầy đủ nhất qua các chức năng của Nhà nước Chức năng Nhà nước là những hoạtđộng chủ yếu của Nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ cơ bản của Nhà nước Nhà nước xã hội chủ nghĩa là Nhà nước toàn dân, nó mang bản chất củadân, do dân và vì dân Được thể hiện cụ thể qua các đặc điểm:

Thứ nhất: nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực Nhà nước Nhân dân

với tư cách là chủ thể tối cao của quyền lực Nhà nước và thực hiện nó bằng nhiềuhình thức khác nhau Hình thức cơ bản nhất là nhân dân thông qua bầu cử lập racác cơ quan đại diện quyền lực của mình

Thứ hai: Nhà nước xã hội chủ nghĩa là một Nhà nước dân chủ dân chủ thực

sự và rộng rãi trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội

Thứ ba: Nhà nước xã hội chủ nghĩa thể hiện tính xã hội rộng rãi.

Thứ tư: Nhà nước xã hội chủ nghĩa là Nhà nước thực hiện đường lối đối

ngoại hoà bình, hợp tác và hữu nghị

Chức năng Nhà nước do bản chất: cơ sở kinh tế - xã hội và nhiệm vụ cơ bảncủa Nhà nước quy đinh Các Nhà nước bóc lột (Nhà nước chủ nô, phong kiến, tưsản) có bản chất giống nhau ở chỗ chúng mang tính giai cấp sâu sắc, đều đượcxây dựng trên cơ sở kinh tế- xã hội giống nhau là chế độ tư hữu về lực lượng sảnxuất, cùng có nhiệm vụ cơ bản bảo vệ, duy trì sự thống trị của giai cấp bóc lột.Cho nên, các Nhà nước này đều thực hiện những chức năng cơ bản như tronglĩnh vực đối nội và đối ngoại là bảo vệ và duy trì chế độ tư hữu về tư liệu sảnxuất, đàn áp nhân dân lao động về chính trị, tư tưởng, tiến hành chiến tranh xâmlược nhằm nô dịch các dân tộc khác Còn Nhà nước xã hội chủ nghĩa do giai cấpcông nhân lãnh đạo, có bản chất, nhiệm vụ cơ bản và mục tiêu khác với Nhà nướcbóc lột, dựa trên nền tảng kinh tế xã hội chủ nghĩa Bởi vậy các chức năng của nó cónội dung khác với các nhà nước bóc lột, đó là: Tổ chức và quản lý nền kinh tế hàng

hoá xã hội chủ nghĩa; tổ chức và quản lý văn hoá, giáo dục, khoa học, đảm bảo cácquyền tự do dân chủ và lợi ích hợp pháp của công dân

Chức năng quan trọng nhất của Nhà nước xã hội chủ nghĩa là chức năng tổchức Lênin viết: “Cách mạng tư sản chỉ có một nhiệm vụ là: quét sach, vứt bỏ,phá huỷ tất cả những ràng buộc của xã hội trước… cách mạng xã hội chủ nghĩathì lại ở trong một hoàn cảnh khác hẳn Một nước lạc hậu mà lại phải- do nhữngbước ngoắt ngoéo của lịch sử - bắt đầu làm cách mạng xã hội chủ nghĩa, thì nước

đó càng gặp khó khăn trong việc chuyển từ những quan hệ cũ, tư bản chủ nghĩasang những quan hệ xã hội chủ nghĩa Ở đây ngoài nhiệm vụ phá hoại, còn có

nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước kiểu mới, là công cụ của giai cấp vô sản, làchính quyền của đa số trong xã hội và tiếp theo của toàn thể nhân dân Điều cơbản trong hoạt động của nó không phải là bạo lực - điều đặc trưng cho các kiểuNhà nước tồn tại trước đó – mà là tổ chức, thuyết phục và giáo dục quần chúng.Đương nhiên, Nhà nước xã hội chủ nghĩa có nhiệm vụ là công cụ trấn áp chốnglại sự phản kháng của giai cấp tư sản và các thế lực phản động “trấn áp giai cấp

đã chỉ ra, nhiệm vụ trọng yếu nhất đặc trưng cho Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Lênin đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng hàng đầu của việc tổ chức nền sảnxuất, tổ chức nền kinh tế XHCN Người chỉ ra rằng, cần tổ chức kiểm kê, kiểmsoát các xí nghiệp lớn, biến toàn bộ kinh tế nhà nước thành một cơ cấu kinh tếhoạt động sao hàng triệu trăm con người đều được chỉ đạo bằng một kế hoạchduy nhất Và rằng, “thống kê và kiểm soát, đó là điều chủ yếu cần cho cả việc “tổ

Chức năng giai cấp của Nhà nước vô sản không chỉ thực hiện có hiệu quảcông tác tổ chức mà còn phải thực hiện tốt công việc xây dựng toàn diện xã hộimới, cả bằng việc sử dụng những công cụ bạo lực đã có trong tay để đập tan sựphản kháng của kẻ thù giai cấp chống lại công cuộc tổ chức, xây dựng nó Lênin

1 V.I Lênin: To n t p, Nxb Ti n b , Matxc va, 1977, T 36, tr 6 ậc Trung học được nhận ếp tục học luật tại ội

2 V.I.Lênin: To n t p, s d, T 33, tr 52 ậc Trung học được nhận đ

3 V.I.Lênin: To n t p, s d, T36, tr 7,8 ậc Trung học được nhận đ

4 V.I.Lênin: To n t p,s d, T 33, tr 124 ậc Trung học được nhận đ