Khảo sát một số chỉ tiêu kinh tế, kỹ thuật và nghiên cứu hiệu quả của việc bổ sung canxi hữu cơ đến năng suất của gà đẻ thuơng phẩm nuôi tại nông hộ huyện Bình Xuyên- Vĩnh Phúc

Tôi xinchânthànhcả mơn: BanchủnhiệmkhoaSinh-KĩthuậtnôngnghiệpTrườngĐạihọcSưp h ạ m HàNội2 đãt ạo điều kiện thuận lợ i giú p đỡ tôi trong quát rình họ ctập, nghiêncứu

Tôi xinchânthànhcả mơn:

BanchủnhiệmkhoaSinh-KĩthuậtnôngnghiệpTrườngĐạihọcSưp h ạ m HàNội2 đãt ạo điều kiện thuận lợ i giú p đỡ tôi trong quát rình họ ctập, nghiêncứuđểh o ànthànhkhóaluậnnày.Huyệnủy,Hộ i đồ ng nhân dân,Ủyban nhân dân,Phòngnông nghiệp vàphát triển nông thôn, cùngcáchộ nông dân huyện BìnhXuyên đãt ạomọ iđiềukiệnchotôitrongquát rìnhthuthậpsốl i ệutạiđịaphương

Tôi xin bàytỏ lò ng biết ơn sâu sắctớ iTh SBùiNgânTâmđãt ận

tìnhchỉdẫn vàg i ú p đỡ tôi hoàn thành khóaluận

Tôixincảmơnbạnbèv àn g ườithântronggiađìnhđãt ạomọiđiềukiệnthuận lợ

i giú p đỡ,độ ng viên khích lệv à có nhữngýk i ến đó ng gó p quýb áu

đểtôithựchiệnvàh o ànthànhluậnvănnày

Lầnđầuthựchiệnnghiêncứukhoahọcnênkhoáluậnkhôngtránhkhỏinhữnghạnchếvàthiếusót.Emrấtmongnhậnđượcnhữngýkiếnđónggópc ủ a cácthầygiáo,côgiáocùngcácbạnsinhviên

HàNội,tháng0 5 năm2012Si

nhviên

PhùngThịThiện

Khoáluậntốtnghiệp PhùngThịThiện

1 ĐâylàđềtàidobảnthântôitựnghiêncứudướisựhướngdẫncủaTh.SBùiNgânTâm,khoaSinh–KTNNTrườngĐạiHọcSưphạmHàNội2.

2 Đềtàikhônghềsaochéptừbấtcứtàiliệucósẵnnào

3 Toànbộnhữngvấnđềđưarabànluận,nghiêncứuđềumangtínhthờisự,c ấ p thiếtvàđúngvớithựctếkháchquancủahuyệnBìnhXuyên–VĩnhPhúc

HàNội,tháng05năm2012

Sinhviên

PhùngThịThiện

Phần1 MỞĐẦU……….1

1.1.Tínhcấpthiếtcủađềtài……….11.2 Mụcđíchcủađềtài……… …… 2

Phần2.TỔNGQUANTÀILIỆU ………3

2.1 Cấutạohệtiêuhóavàđặcđiểmtiêuhóacủagiacầm………

…….32.1.1Khoangmiệng………

……

42.1.2Thựcquảntrên……….42

.1.3Diều……….42.1 4Thựcquảndưới……… ……

52.1.5Dạdày……… 5

2.1.6 Ruộtnon……….62.1.7 Ruộtgià……… ……6

2.2 Dinhdưỡngkhoángđốivớigiacầm……….……7

2.2.1 Sựhấpthuvàbàitiếtchấtkhoáng……… …

72.2.2 Vaitròchungcủachấtkhoáng 7

2.2.3 DinhdưỡngCa 8

2.2.3.1 VaitròcủaCa 8

2.3.2.2 MộtsốtrạngtháibệnhlýởgiacầmdorốiloạncânbằngCa 9

2.3.2.3 Nhữngnghiêncứugầnđâyv ề việcbổsungCahữuc ơ trongchănnuôi 11

2.3 Sinhlýsinhsảnởgiacầmmái…… ………13

2.3.1 Hiệntượngrụngtrứngvàquátrìnhhìnhthànhtrứng……… 13

2.3.2 Khảnăngsinhsảnởgiacầm……….………

132.3.3.Mộtvàiyếutốảnhhưởngnăngsuấttrứng 14

2.3.4 Yếutốlàmngừngđẻtrứng 152.4.Sinhtrưởngvàcácyếutốảnhhưởngtớikhảnăngsinhtrưởngcủagà 152.4.1Kháiniệmvềsinhtrưởng 152.4.2 Ảnhhưởngcủađặcđiểmditruyền,dòngvàgiốngđếnsinhtrưởng16

2.4.3 Ảnhhưởngcủathứcăn,môitrườngvàđiềukiệnnuôidưỡngđếnsinhtrưởngvàpháttriển 162.4.3.1 Ảnhhưởngcủathứcănđếnkhảnăngsinhtrưởng 162.4.3.2Ảnhhưởngcủathờitiết,mùavụđếnsinhtrưởngvàpháttriển17

2.4.3.3.Ảnhhưởngcủakỹthuậtnuôidưỡngchămsóc……….18

2.4.4Đánhgiátốcđộsinhtrưởng……… 18Phần3.ĐỐITƯỢNG,NỘIDUNG,PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU… 203.1.Đốitượngnghiêncứu ………20

3.2.Nộidungnghiêncứu……… 213.3.1 Khảosátmộtsốchỉtiêukinhtế,kỹthuậtcủagàđẻthươngphẩmnuôit ạ i nônghộhuyệnBìnhXuyên, VĩnhPhúc……… ………….21

3.3.2 TìmhiểuhiệuquảcủaviệcbổsungcanxihữucơđếnnăngsuấtcủagàđẻthươngphẩmnuôitạinônghộhuyệnBìnhXuyên,VĩnhPhúc….…… 21

3.4.Phươngphápnghiêncứu………

21Phần4.KẾTQUẢVÀTHẢOLUẬN……… 234.1 Điềukiệntựnhiên, kinhtế,xãhộihuyệnBìnhXuyên, VĩnhPhúc……234.1.1.Vịtríđịalý,địahình….……… … 23

4.1.2 TìnhhìnhsửdụngđấtđaicủahuyệnBìnhXuyên……… 24

4.1.3 ThựctrạngpháttriểnsảnxuấtnôngnghiệphuyệnBìnhXuyên…… 25

4.2 Khảosáttìnhhìnhchănnuôigà ởthịtrấnGiaKhánhvàxãTamHợp 27

4.2.1 Tìnhhìnhpháttriểnsảnxuấtchănnuôigà……… 274.2.2 Thựctrạngchănnuôigà đẻtạicácnônghộ……….…29

4.2.3 KếtquảtheodõimộtsốchỉtiêukinhtếkỹthuậtcủagiốnggàHylinenuôitạinônghộ……….31

4.3.Ảnhhưởngcủaviệcbổsungc an xihữucơđếnnăngsuất,chấtlượngtrứngcủagà

……… …

32Phần5.KẾTLUẬNVÀ ĐỀNGHỊ ……….…355.1.Kếtluận………

PHỤ LỤC

Mộtsốhìnhảnhliênquantrongquátrìnhthựchiệnđềtài:

+GàmáiđẻHyline:

+Thứcănhỗnhợphoànchỉnh:

+Hệthốngchănnuôi:

1.1 Tính cấpthiếtcủađềtài

Chănnuôilàngànhkinhtếquantrọngtrongsảnxuấtnôngnghiệp,tăngt ỷtrọngchănnuôilàgiảiphápchủyếuđểduytrìvànângcaogiátrịcủasảnxuấtnôngnghiệp.Hiệnnay,tỷtrọngchănnuôitrong nôngnghiệpcủanướctachiếmtrên32%vàđịnhhướngsẽtăng

lên.Pháttriểnchănnuôinhằmtạoviệclàm,nângcaothunhậpcủakhuvựcnôngnghiệp,nôngthôn,gópphầncảithiệnchấtlượngdinhdưỡngchongườidânvàthúcđẩytiếntrìnhgiảmnghèo.S ả n phẩmchănnuôikhôngchỉđápứngđủnhucầutiêudùngtrongnướcmàcònchonhucầuxuấtkhẩu[3]

Chănnuôigiac ầ m làmộtnghềtruyềnthống,cót ừ lâuđờicủanhândânta.Giacầmdễnuôi,quayvòngnhanh,tiêutốnthứcănđểsảnxuất1kgs ả n phẩm

thấp,pháttriểnđượcởmọivùngsinhthái,thịtrườngrộnglớn,chonênkhôngcóloạiđộngvậtnàocóthểthaythếđượcgiacầm.Tuyvậychănnuôigiacầmởnướctahiệnnayquymônhỏlẻlàchủyếu.Dođóviệcứngdụngnhữngtiếnbộk ĩ thuậtv ề giống,thứcă

n , chuồngtrại,v ệ sinhphòngbệnh…còn nhiềuhạnchế,hiệu quảkinhtế

việcpháttriểnchănnuôigiacầmtrongnhữngnămtiếptheo

BìnhXuyênlàmộthuyệnnằmở p h í a n a m tỉnhVĩnhPhúcgiápvớithànhphốVĩnhYên,huyệnYênLạc,thịxãPhúcYênvàhuyệnTamDương.Tổngdiệntíchđấttựnhiêncủahuyệnlà:14,847hacóbavùngsinhtháikhácnhau:Đồngbằng,trungduvàmiềnnúi.Vớiđặcđiểmlàmộthuyệncónhiềukhucôngnghiệp,cónhiềulàngnghềtruyềnthống,diệntíchđấtnôngnghiệpngàycàngthuhẹp,việcchuyểndịchcơcấutheohướngsảnxuấthànghóa,đ ẩ y mạnhpháttriểnchănnuôilàhướngđ i hiệuq u ả trongsảnxuấtnôngnghiệpcủahuyện.Trongđóưutiênpháttriểnchănnuôigiacầmlàhướng

thíchhợp[15].Thựct ế ở BìnhXuyênchănnuôig àđẻở nônghộđangrấtpháttriển.

Trongchănnuôiviệcđảmbảochếđộdinhdưỡnghợplýchovậtnuôilàyếut ố quantrọngảnhhưởngtớihiệuquảchănnuôi.Khoahọcv ề dinhdưỡngđộngvậtcónhiềuhướngnghiêncứuliênhệvớiđặcđiểmsinhlýcủatừngloạiđộngvật.Đốivớichănnuôigiacầm

điềuđócàngquantrọng,bởivìs o vớiđộngvậtcóvú,chimcónhữngđặcđiểmtiêuhóahoàntoànkhác

Trongnhữngnămgầnđây,nhờsựứngdụngrộngrãithànhtựucủacácngànhsinhhoá,hoáphântích,sinhhọcphântử càngngàyngườitacàngpháthiệnr a nhiềunhữngchứcnăngquantrọngcủacácvitaminv à khoángtrongcơthểđộngvậtvàứngdụngchúngvàothựctiễnchănnuôimanglạihiệuquảcao.TrongcácnguyêntốđalượngCavàPcònđượcgọilànhữngnguyêntốcơsởphầnlớnthamgiavàocấutrúccủacơthể.ỞgàmáiđẻphầnlớnCacủathứcănđượcsửdụngđểtạothànhvỏtrứng,cótới97%CaC

O3trongthànhphầncủavỏtrứng.Đểhìnhthànhvỏtrứnggàmáiphảihuyđộng2 5 % Cacủacơthể.VìthếlượngCadựtrữtrongcơthểcủagàmáichỉđủđểsảnxuất3-

5quảtrứng.DođónếutrongkhẩuphầnăncủagiacầmthiếuCasẽdẫnđếnhiệntượngngừngđẻtrứnghoàntoàn.ViệccungcấpđủCavàởdạngthuậnlợichotiêuhóahấpthucủagiacầm

làrấtcầnthiết.Trướcthựctếở địaphươngv à các vấnđ ề trênv ề dinhdưỡngkhoáng

C a chog à máiđ ẻ chúngtôitiếnhànhthựchiệnđềtài:“Khảosátmộtsốchỉtiêukinht ế,kỹthuậtvànghiêncứuhiệuquảcủaviệcbổsungcanxihữucơđếnnăngsuấtc ủ a gàđẻthươngphẩmnuôitạinônghộhuyệnBìnhXuyên,VĩnhPhúc”.

1.2 Mụcđíchcủađềtài

- Xácđịnhmộtsốchỉ tiêukinhtếkĩthuậttrêngà đẻnuôitạinônghộ

- Đánhgiáhiệuquảcủaviệcbổsungcanxihữucơđếnnăngsuấtcủagàđẻnuôitạinônghộ

2.1 Cấutạohệtiêuhóavàđặcđiểmtiêuhóacủagiacầm

Tiêuhóalàmộtquátrìnhphângiảicácchấtdinhdưỡngtrongthứcănt ừ nhữnghợpchấthóahọcphứctạpchuyểnbiếnthànhchấtđơngiảnmàcơt h ể giacầmcóthểhấpthụvàlợidụngđược.Cơquantiêuhóacủagiacầmbaogồm:Khoangmiệng,hầu,thựcquảntrên,diều,thựcquảndưới,dạ dàytuyến,dạdàycơ,ruộtnon,manhtràng,trựctràngvàlỗhuyệt,đồngthờicósựthamgiacủaganvàtuyếntụy

Giacầmcótốcđộtraođổichấtvànănglượngcaohơnsovớiđộngvậtcóvú.Chiềudàicủaốngtiêuhóagiacầmkhônglớn,thờigianmàkhốithứcă n đượcgiữlạitrongđókhôngvượtquá2-

4giờ,ngắnhơnrấtnhiềusovớiđộngvậtkhác,dođóđểquátrìnhtiêuhóathứcăndiễnrathuậnlợivàcóhiệuquảcao,thứcăncầnphảiphùhợpvớilứatuổivàtrạngtháisinhlý,đượcchếbiếnthíchhợp,đồngthờicóhàmlượngxơởmứcthấpnhất

Hình2.1.Sơđồcấutạohệthốngtiêuhóacủagiacầm

2.1.1 Khoangmiệng

Giac ầ m khôngc ómôiv à răng,h à m ởdạngmỏc h ỉ đóngvaitròlấythứcă n chứkhôngcót á c dụngnghiềnnhỏ.Đườngvànhmỏtrênc ó thêmnhữngrăngnhỏbằngsừngdùngđểlọcnướcvàcắnrau,cỏ.Lưỡigiacầmnằmởđáykhoangmiệng,cóhìnhdạngvàkíchthướctươngứngvớimỏ.Trênb ềmặtphíatrêncủalưỡicónhữnggairấtnhỏhóasừnghướngvềcổhọng,cót á c dụnggiữkhốithứcăntrongmiệngvàđẩychúngvềphíathựcquản.Giac ầ m thựchiệnmổvànuốtthứcănnhờcácđộngtácnânglên,hạxuốnglinhhoạtcủađầu.Giacầmtiếpnhậnthứcănlỏngvànướcbằngcáchnângđầurấtnhanhrồingửacổlênđểnuốt.Riêngchimbồcâuuốngnướcbằngcáchthảmỏ,hútnướcvàonhờáplựcâmtrongkhoangmiệng

Khithứcănđitrongkhoangmiệng,nóđượcthấmnướcbọtđểdễnuốt.Thànhphầnchủyếucủanướcbọtlàdịchnhầy.Trongnướcbọtchứamộtsốítmenamilazanêncóíttácdụngđốivớitiêuhóa.Gàmáicóthểtiết7-

25mlnướcbọttrongmộtngàyđêm(bìnhquânkhoảng12ml)

[5].Cáctuyếnnướcbọtcủagiacầmpháttriểnkém

2.1.2 Thựcquảntrên

Nằmsongsongvớikhíquản,làmộtốngcó2lớpcơđànhồi.Trongthànhthựcquảnc ó c á c tuyếnnhầyhìnhống,tiếtr a chấtnhầyc ũ n g c ó t á c dụnglàmướtvàtrơnthứcănkhinuốt.Thựcquảncóchứcnăngvậnchuyểnthứcăntừkhoangmiệngxuốngdiều

2.1.3 Diều

Diềulàkhoảngmởrộngcủathựcquảnởkhoangngực.Ởgà,gàtâyvàg à phidiềurấtpháttriển.Ởthủycầmkhôngcódiềunhưngthựcquảncũnghơiphìnhra[5].Ởgà,diềuchứađược100–

120gthứcăn.Thứcănởdiềuđượclàmmềmra,quấytrộnvàđượctiêuhóatừngphầnbởicácmencủathứcănvàcácvikhuẩnnằmtrongthứcănthựcvật

Nếul à m thínghiệmcắtdiềucủagàđi,thứcănđiquaốngtiêuhóanhanhhơnnhưngsựtiêu

hóalạigiảmđimộtcáchđángkể,gàđẻsútcân.Saumộtthờigian,cơthểsẽlạitạoramộtcáidiềumới,bêntrênchỗdiềucũ

Ởđáymàngnhầycónhữngtuyếnhìnhtúiphứctạp.Dịchdạdàyđượctiếtvàotrongkhoangcủadạdày tuyến,cóHCl,pepsin,menvàmuối.Cũngnhưởđộngvậtcóvú,pepsinđượctiếtraởdạngkhônghoạtđộng–

Dạdàycơ(mề)códạnghìnhđĩa,hơibịbópởphíacạnh,nằmởphías a u thùytra

́icủaganvàlệchvềnửatráikhoangbụng.Ởnhữnggiacầmănh ạ t (gà,gàtây,gàphi),dạdàycơlớnhơnmộtcáchđángkểsovớithủycầm.Lốivàovàlốiraởdạdàycơrấtgầnnhau,nhờvậy,thứcănđượcgiữlạitạiđâylâuhơn,chúngsẽbịnghiềnnátbằngcơhọc,trộnlẫnvớimenvàđược

tiêu hóa dướitácdụngcủacácdịchdạdàycũngnhưenzimvàchấttiếtcủa

vikhuẩn.Dịchtiêuhóakhôngđượctiếtraởdạdàycơ

Niêmmạccủamềrấtdàyvàđượccấutạotừhailớp:Biểubìcùngvớilớpmàngbằngsừngvàmộtlớpnhầyđặc chắctừmôliênkết

Màngsừngcủamềluônbịmònđi,nhưngnhờsự dàylênởđáy nênchiềudày

còngiữchováchdạ dàykhỏibịtác độngcủanhữngyếutốbấtlợi.Màngsừngbềnvớipepsin,khôngbịhòatantrongcácaxitloãng,kiềmvàcácchấthòatanhữucơ( J u , T.Techver)

Tầnsốcobópcủadạdàycơtrungbìnhởgàlà:Khiđói2,6;saukhichoăn2,9;mộtgiờsaukhiăn2,3lần/

phút.Sỏivàcác dịvậtchứatrongdạ dàycómộtýnghĩanhấtđịnhtrongviệcnghiềnvàlàmsạch nhữngtiểuthểthứcăntrongkhoangdạ dày.Chúnglàmtăngtác dụngnghiềncủaváchdạdày

2.1.6 Ruộtnon

Ngắngiốngn h ư ruộtnoncủag i a súc,c ó nhiềutuyến,nhiềunhungmao,cókhảnăngvàtốcđộhấpthuthứcănlớn.Mặtkhácdotuyếnngoạitiếttươngđốipháttriểnnênkhảnăngtiêuhóatốt

2.1.7 Ruộtgià

Ruộtgiàcócấutrúcvithểgiốngnhưruộtnon.Riêngsốlượngtuyếnốngíthơn,nhungmaongắnhơn.Ở

vịtríranhgiớigiữaphầnruộtnonvàruộtg i à cómộthoặchainếpgấpvòngtạothànhvan

Ruộtgiàgồmmanhtràngvàtrựctràng.Manhtrànglàcơquantiêuhóax ơ chínhcủagànhờv à o s ự hoạtđộngcủavisinhvật.Trựctrànglàđoạnphìnhrộngnhấtcủaruột,trựctràngc ủ a g à d à i 6 – 8cm,đ ư ờ n g kính1 –

1,5cm.Phầncuốicủatrựctràngcólỗhuyệtcũnglànơiđổracủađườngtiếtniệu,thảiphân, đồngthờithựchiệnchứcnăngsinhdục.

2.2 Dinhdưỡngkhoángđốivớigiacầm

2.2.1 Sựhấpthuvàbàitiếtchấtkhoáng

Đểhấpthuđượccácnguyêntốkhoángphảiởdướidạnghòatan.Hầuhết chúngởdạnghòatan,bởivậyphầnlớncáchìnhthứchấpthubấtkỳmộtnguyêntốkhoángcầnthiếtnàođềuởtrạngtháiionđơngiảncủanó,hoặclàcác nhómioncủacácnguyêntử.Cónhiềunhântốthamgiavàoquátrìnhhòatanvàsửdụngcácnguyêntốkhoángởtronghệtiêuhóa.Sựionhóathườnglà

kếtquảcủaaxitHCltạoracácmuốiCloruavớicáccationkhácnhau,từđóc á c muốinàyđượchấpthuthuậnlợitrongruộtnon.Sựhấpthukhoángtrongruộtnonphụthuộcvào:

1/Tuổiđộngvật

2/Giaiđoạntiếtsữa,đẻtrứng(ởgiacầm)3/

Mứcđộcungcấpchấtkhoáng

Thờikỳđẻtrứng,ởgàmáisựhấpthukhoángmạnhhơnthờikỳhậubịv à gàdò.Mứcđộhấpthukhoángcònphụthuộcvàochếđộ,điềukiệnnuôidưỡng,hàmlượngcácnguyêntốkhoángcótrongthứcăn

Sựbàitiếtchấtkhoángtiếnhànhbằngcácconđườngkhácnhau,chủyếuquaphânvànướctiểu.Ngoàirasựbàitiếtcònđượcthựchiệnquatuyếnmồhôi,tuyếnbãdướida Chấtkhoángcònđượcbàitiếttheotrứng,lôngvàtinhdịch.Nhữngchấtkhoángcầnthiếtchosựsốngcómộtcơchếbàitiếtđặcbiệt qua cáccơquannhưthận,gan,tuyếntụy,tuyếnnước

bọt,dạdàyvàruột.Lượngchấtkhoángbàitiếtphụthuộcvàolượngthứcănkhoánglấyvào

2.2.2 Vaitròchungcủachấtkhoáng

Trongc ơ thể,chấtkhoángđ ã thamg i a hoànthànhnhiềuchứcnăngquantrọngcủasựsốngnhư:

- Duytrìáplựcthẩmthấuvàsứccăngbềmặtcủathểdịchcơthể

- ĐiềuhòanồngđộionH+trongmáuvàdịchnộimô,duytrìthếcân

- Tínhhưngphấnhaynănglựcphảnứngcủacơ,thầnkinhđốivớinhữngkíchthíchchịuảnhhưởngtrựctiếpvàonhữngchấtkhoángvôcơ.NhưnguyêntốCathamgiavàochuyểnđộngcủaxungthầnkinh

- Gópphầntạonênchấtnguyênsinhn h ư P l à nhânt ố quantrọngtrongthànhphầncấutrúcnhântếbàocủamônãovàthầnkinh

- Tạonênbộkhungxươngvữngchắcnhằmchốngđỡvàbảovệcác mômềmc

ủa cơthể

- Thamgiatíchcựcvàoquátrìnhsảnxuấtracácsảnphẩmchănnuôin h ư lông,trứng…

- Ngoàira,chấtkhoángcònthamgiavàoquátrìnhđiềuhòacácchứcnăngtrongcơthể.Cácchấtkhoángđặcbiệtlàkhoángvilượngthamgiavàothànhphầncấutạonênenzim,c á c hormonv à mộtsốvitamin,l à nhữngnguyêntốxúctácsinhhọctrongcơthể

2.2.3 DinhdưỡngCa

TrongcơthểgàCatồntạichủyếuởdạngphosphatcanxivàcarbonatcanxi.Bộxươngcóthànhphầnchínhlàcanxi,trongvỏtrứng98%làcarbonatcanxi

2.2.3.1.VaitròcủaCa

Canxicầnchosựđiềuhoàtínhthẩmthấucủamàngtếbào,chosựđôngmáu,chocobópcủatim,chohoạtđộngcủathầnkinh.PhầnlớnCatậptrungở xươngvàrăng,mộtphầnđảmbảochohoạtđộngbìnhthườngcủasinhlýcơt h ể,môtsốdưdựtrữởxươngkhoang,cònlạithảirangoài.Canxitíchluỹởxươngkhicầnthiếtđượchuyđộngnhấtlàởgiac ầ m đẻtrứng,giasúctiếtsữa.Trongthứcăncủagà,tỷlệcanxi/

1,2%;gàdò0,9-1,0%;gàđẻ3,5-3,8%

phosphophảiđượccânđốiởgàcon2/1,ởgàđẻ9/1.Nhucầutrongthứcăngàcon1-Canxilày ế u tốquantrọngthamgiacácquátrìnhdẫntruyềnxungđộngthầnkinh,cácquátrìnhcoduỗisợicơ,cũngnhưnhiềuquátrìnhhoạthóanộibàokhác,dođóhàmlượngcanxiởtrongvàngoàitếbàoluônlàmộtchỉtiêusinhlýcầnđượcduytrìở trạngthàicânbằngđộngrấtlinhhoạt.

Tùyt h e o loàiđộngv ậ t , h à m lượngcanxiở mául o à i cóvúx ê dịchquanht

r ị sốtrungbìnhl à 10mg%,nhưnggiac ầ m cótrịsốtrungbìnhcaohơn, gần20-25mg

%

Sựg i ả m thiểuchỉs ố canxicủamáuv à mộtbiểuhiệnquantrọngv ề nhữngrốiloạnchuyểnhóavềnhữngrốiloạnchuyểnhóachungcủacơthểđộngvật

Nóichung,hàmlượngcanxihuyếtthanhkhôngchịuảnhhưởngtrựctiếpvàtứcthờicủacanxitrongthứcăn.Ởnhiềuvậtnuôi(trâu,bò,chuột,thỏthínghiệm),sựthiếuhụtcanxithứcănlạilàmtăngchỉsốcanxihuyết.Ởgiac ầ m hàmlượngcanxivàphotphoởmáutăngvàgiảmxuốngcótínhchukỳ,phụthuộcvàonhịpđộđẻtrứngvàchếđộchoăn.Ởgàchoăntheochếđộtựd o thìgiờthứ14sauđẻt r ứ n g , máuc ó c h ỉ sốcanxithấpnhất,photphov à canxitriolcaonhất

Ởgiacầmtrongthờikỳđẻtrứng,lượngcanxihuyếttănggấpđôivàchủyếulàdạngliênkếtvớiprotein,nhấtlàphứchợpcanxi-photphoprotein

2.3.2.2 MộtsốtrạngtháibệnhlýởgiacầmdorốiloạncânbằngCa

Nhưphầntrênđãđềcập,sựđiềutiếtcânbằngchuyểnhóaCa/

Plàmộttrongnhữngc ơchếnhạybénnhấttrongc ơ thểđộngvật Cânbằngc an x photphophảiđượcduytrìđểtrướchếtbảođảmquátrìnhcanxihóabộxươngv à đủcanxichonhữngcơchếsinhhọctrọngyếu(cơ,thầnkinh,enzim).CânbằngCa/

i-Pthựchiệnquasựhấpthuvàbàitiết

Khiquárốiloạncânbằngcanxi,thườngdẫntớicáctrạngtháibệnhlý

-Chứngcogiậtcơvàcứngcơ

ThườngdothấpcanxihuyếtvớinguyênnhânthiểunăngtuyếnphógiáptrạnghoặcthiếuvitaminD.Rốiloạntiêuhóa,nônmửanhiềunênmấtH+dẫntớitrạngtháikiềmhuyếtcũngcóthểgâythấpcanxihuyết

-Bệnhcòixươngởgàconvàxốpxươngởgàmáiđẻ

Gàconđặcbiệtnhạycảmvớikhẩuphầnthiếucanxihoặcthiếuvitamin

D.Chỉ

cần3-4ngàylàđãcóbiểuhiệnbệnhlýcủachứngcòixương.KhikhẩuphầnănthiếuvitaminDvàthiếutác độngánhsángtiatửngoạithìgàconngayt ừ thángđầusaukhin ở đ ã c

ó biểuhiệnc h ậ m pháttriểnv à mắcchứngcòixương:Chúngk é m v ậ n động,lôngx

ơ xác,màuxỉn,mỏkhôngcứng,bịvẹovàhaydínhthứcăn.Nhiềunghiêncứuđãxácđịnhrằngt ỷlệCa/P tốiưucủakhẩuphầngàconnằmtronggiớihạn1,3-1,7

Gàmáiđẻcầnkhoảng2gcanxichoviệctạonên1vỏtrứngvớithànhphầnchínhlàcanxi cacbonat(CaCO3),dođóhàmlượng canxihuyếtphảibảođ ảm mứccao(18–25mg

%hoặccaohơnnữa).Vàothờikỳchuẩnbịđẻ,sựhấpthuvàtíchlũycanxiđượcđẩymạnh,trongxươngxuấthiệnnhữngbọtxươnghoặcgaixươngmàngườitagọichunglàxươngphầntủy.Đâylàdạngcanxidựtrữrấtlinhhoạtnhằmđáp ứngnhucầusinhsảnởgàmáiđẻ.Xốpxươngl à m s u y giảmnhanhchóngnăngsuấtđ ẻ trứngcủag à v à gâyhiệntượngliệt,vìdựtrữcanxilúcnàyđãcạnkiệt.Khithứcăngàđẻthiếucanxic ó thểgàvẫnđẻ,nhưngvỏtrứngmỏnghoặchoàntoànmấtphầnvỏvôi.Dựt r ữ canxitrongcơthểchỉ tươngđương8-10g,khisửdụnghếtthìconvật phảihuy

độngnguồncanxitừxương, chủyếudướitácdụngcủaparahocmontuyếncậngiáp

-Canxivớichấtlượngvỏtrứng

Trongchănnuôigàđẻ,chấtlượngvỏtrứngcóýnghĩavôcùngquan

trọngv à thuhúts ự chúý củanhiềunhàkhoahọc.Theot á c g i ả BùiLanHương,LêHồngMận(1989)

[2],chấtlượngvỏtrứngkémlànguyênnhântrựctiếpgâytỷlệdập vỡtrứngcao.Thiệthại donguyênnhânnàyởMỹlênđến8-

15%,cònởLiênXôcũlà7%,chỉriêngởnướcnàyđãcó2tỷtrứngbịdậpvỡhàngnăm[3].Mỗinămtrênthếgiớicókhoảng7,7%trứng(tứchàngchụctỷ)bịdậpvỡ, consốnàylàkhôngnhỏ.Tổnthấtnàyđãđặtchocácnhàchănnuôimộtnhiệmvụtolớnlà:Bêncạnhviệcnghiêncứucácbiệnphápnângcaosảnlượngtrứng,cầnphảitìmcáchgiảmsốlượngtrứngdậpvỡhàngnăm

vaitròcủacanxi(bởivìvỏtrứngchủyếulàCaCO3).Đểt ạ o ramộtvỏtrứnggàmáicầnkhoảng2gcanxi,vìvậy cầnphảichogàănkhoảng3,75-4,0gcanxi/

ngày.Cầnlưuýlàkhităngkhẩuphầncanxithìlạil à m giảmtỷlệcanxitíchlũy(calciumretention)trongcơthể

2.3.2.3 NhữngnghiêncứugầnđâyvềviệcbổsungCahữucơtrongchănnuôi

Mặcdùtrongkỹthuậtchănnuôinhấtlàchănnuôigiacầmmàđặcbiệtlàchănnuôigàcôngnghiệp,đãcócácchỉtiêukháđầyđủvềmứcđộvàchấtkhoángnhưCanxi,photpho,magie…trongkhẩuphầnăncủacácloạigàtheo

từnglứatuổi,từngnhómsả n xuất(thịt,trứng…),nhưngviệctìmc á c biệnpháptốiưuchoviệcnuôidưỡngvẫnđượctiếptụckhôngngừng.Phươngc h â m củacácnghiêncứunàylàlàmsaođápứngtốtnhấtnhucầudinhdưỡngt h a y đổitrongtừnggiaiđoạnpháttriển,ứngvớitừngtrạngtháitraođổichấtv à mứcđộsảnlượngđểđạttớihiệuquảkinhtếcaonhấttrongngànhchănnuôi.Ngườitatiếptụcthửcác mứcbổsungCanxi khácnhau,thửcác dẫnxuấtchuyểnhóacủaVitaminD đ ế n hiệuquảphòngbệnhxươngv

à chấtlượngtrứng,thămdòtácdụnghỗtrợcủaVitaminC

Việcnghiêncứur aCanxihữucơcógắnvớichấtmangđãlàmtăngnhanhthờigiantiêuhóavàhấpthụthứcănđồngthờingănchặntìnhtrạngvỏtrứngbịthiếuhụtCanxicủagàđẻ.ỨngdụngnàyđãđượcápdụngởEUmàđiển

hìnhlàPhápđãmanglạihiệuquả kinhtếvàđồng thờiđápứngđượccácyêucầuvềthựcphẩmsạch,antoàn

ChếphẩmCanxihữucơởlợnmangtênGreencabđãđượcnghiêncứuvàứngdụngởrấtnhiềunướctrênthếgiới.ĐiểnhìnhnhưPháp(2003),Bỉ(2003),TrungQuốc(2005),Canada(2005)đãchokếtquảtốtvềkhảnăngthunhận

thứcănvànângcaotăngtrọnghàngngày.(tàiliệu

đượckhaitháctừtậpđoàn:GlobalNutritionInternational)[8]

Ởnướct a cũngđangdầnt h a y thếCanxiv ô c ơ bằngcácchếphẩmCanxihữucơdễtiêuhóavàhấpthụlêncácđốitượngnhưlợn,gàthịt,tớiđâyl à lêngàđẻvàbò.ChếphẩmGreencabđãđượcnghiêncứuởnướctanăm2009trênlợnbởiNguyễnVănPhú,2009[8],vớimứctrộnlà1,5kg/

tấnthứcăncholợnconcaisữađãlàmgiảmtỷlệlợnconỉaphântrắngđồngthờităngkhảnăngthunhậnthứcăn vànângcaotăngtrọnghàngngày

Tómlại các vấnđềcơsởlýluậncũngnhưbiệnphápthựctiễntrongviệcthaythếcanxi vôcơthànhcanxihữucơcầnđượcnghiêncứusâurộngđểt ì m ramứcbổsungthíchhợptrongchănnuôinóichungvàchănnuôigàđẻ

2.3 Sinh lýsinh sảnởgiacầmmái

2.3.1 Hiệntượngrụngtrứngvàquátrìnhhình thànhtrứng

Hiệntượngrụngtrứngvàsựhìnhthànhtrứngởgàmáigắnliềnvớisựhìnhthànhcác chấtdinhdưỡngđểnuôibàothai.Sựrụngtrứngởgàxảyramộtlầntrongngày,thườnglàsaukhiđẻtrứng30phút.Gàđẻsau16giờthìsựrụngtrứngsẽchuyểnđếnbuổisángngàyhômsau.Sựrụngtrứngcủagàthườngxảyratrongthờigiantừ2–

14giờhàngngày

Tếbàotrứngdichuyểnđầutiênlàphầntiếtlòngtrắng(2,5–

3giờ).Ởđ â y c á c phầnc ủ a lòngtrắngđượchìnhthànhv à tiếptụcd i chuyểnxuốngphầneokhoảng10phútbắtđầuhìnhthànhmànglòngtrắng,sauđóxuốngtửcung,quatửcungmất19giờ.Ởđâynóhìnhthànhvỏ,sauđótrứngquaâmđạorấtnhanhrangoài

2.3.2 Khảnăngsinhsản ởgiacầm

Khảnăngsinhsảncủagiacầmđượcthểhiệnbởicácchỉtiêu sau:

+Tuổiđẻquảtrứngđầutiên:Tuổimàtỷlệ đẻtoànđànlà5%

+S ả n lượngtrứng:Lượngtrứngtrungbìnhmộtmáiđẻđượctrongthờigianmộtnăm

+Khốilượngtrứng:Đâylàtínhtrạngcóhệsốh2cao(h2=0,48-0,8)

[9].Khốilượngtrứngtăngtheotuổi đẻ

củagiacầmvàsựthayđổikhốilượngtrứngcònứngvớisựthayđổikhốilượngcơthể

+Chấtlượngtrứng:Đượcthểhiệnởcácchỉtiêumàusắcvỏtrứng,độdàyvàđộbềncủavỏtrứng, chỉsốlòngđỏvàchỉsốlòngtrắng