Bài tập nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Vì thế, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc không chỉ là trách nhiệm của ngành văn hoá mà còn là trách nhiệm của toàn đảng, toàn dân và toàn xã h

I.LỜI NÓI ĐẦU

Trong điều kiện hiện nay, văn hoá và con người đang được các quốc gia trên thế giới coi là nguồn nội lực quan trọng của chiến lược phát triển bền vững Ở Việt Nam, văn hoá và con người được xác định vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc

đẩy sự phát triển kinh tế xã hội Trong điều kiện hiện nay, văn hoá và con người đang được các quốc gia trên thế giới coi là nguồn nội lực quan trọng của chiến

lược phát triển bền vững Ở Việt Nam, văn hoá và con người được xác định vừa là

mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội

Trong nỗ lực tìm kiếm động lực của sự phát triển bền vững, văn hoá và con

người hiện đang là những vấn đề được cả thế giới quan tâm Đối với nhiều quốc

gia, kể cả những nước phát triển lẫn các nước đang phát triển, văn hoá và con

người được coi là nội lực quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội,

nhất là trong điều kiện cách mạng khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ và xu

thế toàn cầu hoá, hội nhập kinh tế quốc tế được mở rộng như hiện nay Ở Việt

Nam, trong suốt tiến trình cách mạng, đặc biệt là từ khi đất nước bước vào công

cuộc đổi mới,Đảng ta luôn coi trọng vấn đề văn hoá và con người Cùng với việc

đề cao yếu tố con người,văn hoá được coi là "nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là

mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã lội"

Văn hóa vốn bao giờ cũng là nền tảng quyết định của xã hội, một văn hóa cho

sự phát triển mạnh mẽ, sâu sắc toàn diện nhất toàn cầu hóa và hôi nhập, toàn cầu

hóa như một tất yếu Có thể khẳng định: Văn hóa là cốt hồn của dân tộc, một dân

tộc, nếu không giữ được bản sắc văn hóa riêng thì dân tộc đó sẽ bị lu mờ thậm chí

không còn dân tộc đó nữa Vì thế, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam

tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc không chỉ là trách nhiệm của ngành văn hoá mà

còn là trách nhiệm của toàn đảng, toàn dân và toàn xã hội Em quan tâm và chọn

đề tài: “phân tích đường lối xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến và đậm

đà bản sắc dân tộc”

Ngày này, không ai còn có thể phủ nhận được vai trò của văn hoá đối với sự

phát triển mỗi dân tộc cũng như đối với sự phát triển nhân loại Ở Việt Nam,

chúng ta xây dựng CNXH trong điều kiện mở rộng giao lưu kinh tế, giao lưu văn

hoá với nước ngoài và trong hoàn cảnh thế giới đã có những biến đổi to lớn về

mọi mặt Những điều kiện trên đưa tới nhiều yếu tố tích cực, đồng thời cũng đưa

tới nhiều ảnh hưởng tiêu cực, đặc biệt là trong văn hoá Khẳng định độc lập dân

tộc và CNXH là mục tiêu xuyên suốt của tiến trình cách mạng Việt Nam, Đảng ta

cũng trực tiếp khẳng định các đặc trưng cơ bản của CNXH mà “Nền văn hoá tiên

tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” là một bộ phận cấu thành Bởi vậy, xây dựng và

phát triển “nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” đã và đang là một

nhiệm vụ chiến lược đòi hỏi Đảng, toàn dân và toàn quân vưa phải tiến hành các

hoạt động thực tiễn để văn hoá có thể góp phần tốt nhất bảo đảm cho dân tộc vững

bước trên con đường của sự lựa chọn XHCN

Ngày nay sự lựa chọn XHCN chúng ta biết rằng khi đề ra bất kỳ một chủ

chính sách gì, Đảng ta đều lấy cơ sở chủ yếu là lý luận của chủ nghĩa Mác, mà

triết học đóng vai trò nền tảng Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên

tiến đậm đà bản sắc dân tộc Những năm ngoài quy luật này, cơ sở triết học đầu

tiên ta nhận thấy đó chính là các nguyên lý nền tảng của chủ nghĩa duy vật biện

chứng, các nguyên lý này nêu rõ, mọi sự vật hiện tượng đều tồn tại trong mối

quan hệ khách quan phong phú, và trong mọi sự vật biến đổi thì phát triển là xu

hướng chủ yếu Văn hoá Việt Nam tồn tại trong mối quan hệ không biết với vốn

văn hoá các nước láng giềng trên thế giới, với văn hoá thế giới vì vậy việc tiếp

theo, có sự đan xen và hội nhập là điều tất yếu Tuy nhiên, trong các mối liên hệ

này, vấn đề chủ chốt là hội nhập, giao lưu và phát triển không cao bằng, mà trên

cơ sở là bản sắc riêng đậm đà tính dân tộc

Văn hoá Việt Nam trong quá trình phát triển yếu tố tích cực, đó là truyền

thống văn hoá lâu đời với bản sắc riêng mang đậm truyền thống tốt đẹp được hun

đúc một chiều dài lịch sử người Việt Nam, nó luôn đấu tranh với các mặt tiêu cực,

đó chính là những hủ tục lạc hậu, cái sau phần văn hoá đồi truỵ cổ đại cho lối sống buông thả… cuộc đấu tranh này là tất yếu, tuy nhiên quy luật sự phát triển cũng

nêu rõ chính sự đấu tranh này là nguồn gốc động lực cho sự phát triển Quá trình

đấu tranh này làm xoá bỏ dần các mặt tiêu cực, làm chuyển biến nó Với cơ sở lý

luận này, quan điểm của Đảng là xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam

tiên tiến đận đà bản sắc dân tộc là một quan điểm hết sức đúng đắn

Mặt khác theo chủ nghĩa duy vật biện chứng thì trong quá trình phát triển luôn

có quá trình phủ định biện chứng, đó chính là phủ định để kế thừa phát triển Quá

trình hội nhập phát triển văn hoá luôn tồn tại sử dụng mối quan hệ giữa các mặt

tích cực và tiêu cực của văn hoá

Tuy nhiên quá trình phát triển đó không phải diễn ra dễ dàng theo đường

tuyến mà đó là một quá trình lâu dài, phức tạp, có sự đấu tranh giữa cái cũ, và cái

mới, song quy luật chỉ rõ cái mới là cái quy luật nêu tất yếu giành thắng lợi Nắm

chắc quy luật này, tức là đã có quan điểm đúng đắn là xây dựng và phát triển nền

văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

Đây là một quá trình lâu dài, tuy vậy phải có định hướng đúng đắn, nó như

vậy mà tạo điều kiện cho quá trình này để thắng lợi xây dựng nền văn hoá mới là

mục đích của CNXH

Chúng ta không thể xây dựng CNXH trên nền tảng cộng hoà, trong đó sự

thống nhất giữa văn hoá truyền thống, thích hơn văn hoá nhân loại và các giá trị

của CNXH là sự thống nhất biện chứng Văn hoá XHCN là phương diện biểu hiện

cơ bản của CNXH

Chúng ta không thể xây dựng CNXH nếu không có văn hoá XHCN và ngược

lại Bằng văn hoá CNXH tiến hành cấu tạo những di sản xã hội cũ, loại trừ giá trị

không phù hợp đấu tranh chống lại các tư tưởng lạc hậu, đặc biệt là chống lại cuộc

tiến công tư tưởng văn hoá của các thế hội thù địch Vấn đề quan trọng là ở chỗ

chồng văn hoá dân tộc lại phải kết hợp với xây dựng nền văn hoá mới Cuộc đấu

tranh giữa hai con đường XHCN và TBCN diễn ra hàng ngày sau thắng lợi của

cách mạng vô sản, nếu không có một nền văn hoá mới và những con người mới sẽ

làm suy yếu tính ưu việt của CNXH, tạo địa bàn cho sự xâm nhập của văn hoá hệ

hệ thống phản động gây suy thoái từ bên trong

Như vậy với những cơ sở du học, bằng việc hiểu biết thực tiễn cách mạng

phong phú, Đảng ta ngay từ đầu đã coi trọng xây dựng nền văn hoá mới, nó được

khẳng định trong suốt lịch sử hơn 70 năm của Đảng Và điều đó được hiểu rõ hơn

khi ba nguồn nội dung của nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc được

trình bày dưới đây

II NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA NỀN VĂN HOÁ TIÊN TIẾN,

ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC

1 Nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Tính tiên tiến là nền văn hóa

+Là nền văn hóa yêu nước và tiến bộ dựa trên chủ nghĩa Mác – Lênin, tư

tưởng Hồ Chí Minh, gắn độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

+ Là nền văn hóa mang tinh thần nhân văn tức là nề văn hóa đó quan tâm đến

con người

+ Là nền văn hóa mang tinh thần dân chủ

+ Là nền văn hóa mang tính hiện đại

+ Là nền văn hóa sử dụng những hình thức truyền tải nội dung mới, nhằm giúp văn hóa được thấm sâu vào trong mọi lĩnh vực, bảo tồn văn hóa tốt hơn

- Tính đậm đà bản sắc dân tộc

+ Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị văn hóa truyền thống bền vững của

cộng đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp qua lịch sử hàng nghìn năm đấu

tranh dựng nước và giữ nước

+ Bản sắc dân tộc là sức sống bên trong của dân tộc, là quá trình dân tộc

thường xuyên tự ý thức, tự khám phá, tự vượt qua chính bản thân mình, biết cạnh

tranh và hợp tác để tồn tại và phát triển

+ Bản sắc dân tộc phát triển theo sự phát triển của thể chế kinh tế, thể chế xã

hội và thể chế chính trị của các quốc gia

- Chủ trương xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

+ Kế thừa những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc

+ Tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại

Mục tiêu phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là “xây dựng

con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, xây dựng

môi trường văn hóa lành mạnh cho sự phát triển xã hội” Để thực hiện được mục

tiêu này cần phải xem xét nội dung tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc theo hai yêu

cầu sau đây:

Định hướng XHCN vừa là yếu tố nền tảng vừa là yếu tố bao trùm và định

hướng các yếu tố khác như công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kinh tế thị trường đa

dạng hóa, đa phươnghóa,kể cả yếu tố bản sắc dân tộc

Chấn hưng và phát huy truyền thống dân tộc là cơ sở và là yếu tố nội sinh cần

quán triệt đầy đủ tính chất quan trọng của nó

Nội dung tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của nền văn hóa cần phải thể hiện được

các đặc điểm sau :

Tính hiện đại: Đó là tác phong công nghiệp, óc khoa học và thực nghiệm, đạt

các chuẩn công nghiệp hóa, hiện đại hóa của khu vực Đông Nam và một số đạt

chuẩn quốc tế sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật

Tính văn minh: Đó là một đời sống tinh thần cao đẹp, phong phú và đa dạng có

nội dung nhân đạo, dân chủ, tiến bộ như “Cương lĩnh xây dựng chủ nghĩa xã hội

(CNXH) trong thời kỳ qua độ“ đòi hỏi Đặc điểm văn minh được cụ thể hóa bằng

các tính chất : phong phú, đa dạng, dân chủ và tiến bộ tức là công bằng và bình

đẳng

Nội dung đậm đà bản sắc dân tộc là kế thừa, phát huy các đặc điểm tích cực của

truyền thống dân tộc trên lập trường của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí

Minh Cụ thể đó là: y thức tự hào, tôn vinh quốc gia, dân tộc, tức là chủ nghĩa yêu

nước chân chính trong cuộc đấu tranh dựng nước nhằm thoát khỏi tình trạng là

một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới

Những đặc điểm như nếp sống cộng đồng tình nghĩa, phong tục tập quán theo

hướng thế tục và thuần hậu của nội dung tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc sẽ dần

hiện ra rõ nét nếu chúng ta xây dựng được một chiến lược văn hóa và điều quyết

định là ý tưởng coi văn hóa là nền tảng tinh thần, mục tiêu, đông lực điều tiết công

nghiệp hóa, hiện đại hóa phải được thẩm thấu vào tất cả các hoạt động của con

người, từ sản xuất kinh doanh đến sinh hoạt gia đình, hưởng thụ cá nhân

Hội nghị Trung ương lần thứ năm (khoá VIII) của Đảng đã ra Nghị quyết về

xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Có thể khẳng định rằng, đây là một văn kiện quan trọng mang tính chất cương

lĩnh, đánh đấu sự đổi mới toàn diện trong tư duy của Đảng về vấn đề văn hoá

trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Trong Nghị quyết này, Đảng ta coi văn hoá là nguồn lực nội sinh quan trọng nhất của phát triển và

yếu tố quyết định nội lực là chất lượng con người Vì vậy, xây dựng nền văn hoá

Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc theo định hướng xã hội chủ nghĩa với

những đặc trưng cơ bản: dân tộc, hiện đại, nhân văn là nhiệm vụ rất quan trọng

trong công cuộc đổi mới Một trong những nội dung trọng tâm của nền văn hoá ấy

là xây dựng con người Việt Nam XHCN

Nghị quyết Đại hội X của Đảng đã khẳng định: "tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn

kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển kinh tế - xã hội, làm cho văn hoá thấm

sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội" Trên cơ sở thực tiễn xây dựng văn hoá

những năm qua, Đảng ta đã xác định ba lĩnh vực quan trọng, đó là đời sống văn

hoá cơ sở những sản phẩm văn hoá đỉnh cao và những công trình văn hoá lớn tiêu

biểu cho giai đoạn phát triển công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước Về đời

sống văn hoá cơ sở trước hết cần tập trung, phát huy tinh thần tự nguyện, tính tự

quản và năng lực làm chủ, sáng tạo của nhân dân trong đời sống văn hoá Đây là động lực lớn nhất đồng thời là nguyên nhân có tính quy định tạo nên tính bền

vững, chất lượng và hiệu quả của phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời

sống văn hoá" hướng đến mục tiêu tạo nên môi trường văn hoá tốt đẹp, lành mạnh, phong phú cho mỗi người và cả cộng đồng Thứ hai, đa dạng hoá các

phương thức tổ chức phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá"

việc sáng tạo những sản phẩm văn hoá có giá trị cao về tư tưởng, nghệ thuật có

ảnh

hưởng và tác động tích cực, sâu sắc đến đời sống tinh thần của xã hội

Văn hoá là của con người, chỉ có ở con người Văn hoá, đối với một con

người, đó là tài và đức, đối với một quốc gia, đó là nền tảng dân trí, là trí tuệ, cất

cách và bản lĩnh của dân tộc Vai trò động lực của văn hoá được thực hiện thông

qua con người Nhận thức sâu sắc vai trò của văn hoá cũng như mối quan hệ hữu

cơ giữa văn hoá và con người, các văn kiện của Đảng như Nghị quyết Trung ương

lần thứ năm (khoá VIII), kết luận của Hội nghị Trung ương lần thứ IX (khoá IX)

và văn kiện Đại hội X, đều khẳng định sứ mệnh cao quý nhất của văn hoá là góp

phần trực tiếp xây dưng con người và nguồn nhân lực có chất lượng cao đáp ứng

yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Đối với nước ta những năm

vừa qua, trong quá trình mở cửa giao lưu với thế giới, chúng ta không chỉ tiếp thu

những giá trị hiện đại, tiên tiến mà còn bổ sung, điều chỉnh một số nét của các giá

trị truyền thống cho phù hợp với thời đại, thẩm thấu và làm đa dạng thêm bản sắc

của dân tộc Chúng ta ngày càng ý thức rõ hơn về quá trình hội nhập Trong quá

trình thực tiễn phát triển đất nước, chúng đã được những thành quả trong việc xây

dựng và phát huy bản sắc văn hóa đó là:

Quá trình hội nhập văn hóa đã làm cho các quốc gia đang ngày càng xích lại

gần nhau hơn bởi những giá trị truyền thống chung, đồng thời tạo điều kiện cho

mỗi dân tộc phát huy nét độc đáo, đặc trưng của mình Quá trình này cũng sẽ tạo

điều kiện cho thế giới luôn tồn tại trong sự thống nhất chung của tất cả những cái

riêng, cái đặc thù; cái chung không bài trừ cái riêng mà cùng với cái riêng làm tiền

đề cho nhau để cùng thúc đẩy nhau phát triển và tiếnbộ

Vận dụng quy luật phủ định của phủ định, ta không thể bảo vệ thụ động bản

sắc mà chỉ hòa nhập cọ sát và biến đổi bản sắc mới xuất hiện và chói sáng Từ

Truyện Kiều, thơ Nôm hay tranh khắc gỗ dân gian, tuồng chèo, nhạc Cung Đình

Huế, Quan Họ hay Ca trù chứa đựng bản sắc dân tộc vì từng là sự giao thoa, cọ

sát, khai thác lẫn nhau của các dòng văn nghệ, văn hóa khác nhau Gần đây thì cái

áo dài, cái nón tới tranh sơn mài, lụa, sơn dầu từ thời Đông Dương tới Đổi Mới,

Thơ Mới, tiểu thuyết, kiến trúc "Đông Dương", cải lương đều là những suối

nguồn, và "kho chứa" của bản sắc dân tộc Nó trừu tượng song không chung

chung mà nằm ở các tác phẩm cụ thể của các tác giả cụ thể Nếu có những nghiên

cứu nhận dạng được những nét chung nào đó của các tác phẩm, tác giả đó thì ta có

thể gọi tên "bản sắc dân tộc" ta

Giữ gìn bản sắc không co vào cố thủ trong tính riêng biệt , khước từ giao lưu

văn hoá Trên thế giới này không có một nền văn hoá nào có tính thuần nhất bản

địa Sự thay đổi giữa các nền văn hoá là do trao đổi Khi trao đổi ngừng thì cả hai

địa bàn đều chững lại trong phát triển Đây là phép biện chứng của nhân tố ngoại

sinh trong sự phát triển nội sinh Tuy nhiên sự hội nhập các giá trị văn hóa khác

với sự tha hóa về văn hóa cũng như sự lai giống tốt khác với lai ghép vào cơ thể

những gien lạ hoắc, gây nên sự biến dị , thậm chí những quái thai

Chẳng nói gì xa Nửa đầu thế kỷ XX, văn hoá và lối sống Pháp, theo đó là Âu

châu, xâm nhập vào ta nhanh và mạnh, tưởng như ngự trị, trong khi văn hoá dân

tộc có dấu hiệu suy yếu Thế mà những năm 20 - 30 và đầu 40, dưới sự tác động

của làn sóng ấy và cùng với vốn liếng văn hoá giàu bản sắc có sẵn, đã nảy nở cả

một nền văn học - nghệ thuật Việt Nam mới hầu như chỉ tầng lớp tiểu tư sản mới

hình thành tạo ra, với văn xuôi và thi ca, âm nhạc, hội hoạ, sân khấu, phê bình văn

học… còn âm vang đến tận ngày nay Cuộc hội họa đầu của thời mới bị đứt quãng

ấy đã làm cho văn hoá Việt, con người Việt phong phú hơn, bổ túc những nét mới

cho bản sắc Ta chối bỏ những cái gì đó, ta tiếp thu và sản sinh ra những cái gì đó

mới hơn, phù hợp hơn, có sức nâng cao ta lên

Cuộc hội nhập thời nay mạnh mẽ hơn, toàn diện và toàn cục, sức chi phối,

sức tác động của nó không thể so sánh với trước được Song ta sở hữu cả một vốn

liếng gien, vốn liếng bản sắc của ta vô cùng sâu lắng, vô cùng dai bền, không việc

gì phải e ngại! Thử xem, mình bắt chước ăn cá sống với mù tạt theo kiểu Nhật,

nhưng thêm vào đấy là rau diếp cá, lá cải xanh, củ cải sống Mình hát nhạc pop,

nhạc rock, song giai điệu và cách thể hiện thì chẳng giống ai Thậm chí, ở những

sân bay quốc tế này nọ, cứ gặp dăm ba đồng bào mình túm tụm, là nhận ra ngay

Ấy là trong cuộc sống thường nhật, chứ ở những phạm trù lớn lao như cách nghĩ,

cách sống, cách phấn đấu… mình chẳng giống ai hết

Một thành quả vững chắc nữa trong giữ gìn bản sắc là chúng ta không sợ toàn

cầu hóa tấn công mà còn tấn công ngược lại nó Xin nêu hai ví dụ: thức ăn và y

phục

Thức ăn là yếu tố mạnh nhất trong bản sắc, cho nên nó phát triển với toàn cầu

hóa Su-si của Nhật ngày nay toàn cầu hóa thực đơn khắp năm châu bốn biển Mà

đơn giản quá: chỉ chút cơm bọc rau câu Thế giới nhà giàu càng chán mỡ càng

chuộng su-si Nắm yếu điểm đó, su-si tiến công trên thị trường chuộng thức ăn

nhẹ: nó đùa với cái bao tử, hư hư thực thực, ăn vào như có như không

Phở của ta bây giờ cũng thế, cũng toàn cầu hóa trong nhu cầu “fastfood” Trái với

su si, nó thực chất, làm một tô bự là giải quyết xong bữa trưa, mà mùi vị lại đậm

đà, kích thích Chưa nói đến chả giò (nem rán) chẳng những đi vào các nhà hàng

sang trọng mà còn đi vào tận căn-tin của các trường học, các xe đẩy trên đường

phố Học trò thấy nem rán, chưa ăn đã thèm chảy nước miếng

Nhưng dù là nem rán hay phở, dù phở do bếp Tàu nấu hay dù nem rán đang

lai giống với bánh tráng Thái Lan, cái đặc biệt, cái khác với Tàu, với Thái của Việt

Nam, cái làm cho món ăn Việt Nam được ưa chuộng trên thế giới, cái làm cho con

người Việt Nam muôn đời vẫn tự định nghĩa mình là Việt Nam bất chấp không

gian, bất chấp luật quốc tịch, vẫn là cái đó, cái mùi thum thủm, cái vị mặn mặn,

mà nếu thiếu nó cuộc đời nhạt nhẽo như thiếu tố quốc: “cái chai nước mắm”, nước

mắm là đại nguyên soái bách chiến bách thắng Thực dân, đế quốc, bá quyền, Bắc

thuộc, Tây thuộc chẳng coi nó ra gì Nhưng đối với Việt Nam đó là “bản sắc”

“Áo dài” là y phục của dân tộc, là yếu tố then chốt thứ hai của bản sắc Aó dài tuy

không phải là truyền thống lâu đời, chỉ là y phục cải cách từ những năm 1930 thôi,

cũng là thời trang chế biến để thích nghi với thời đại mới Nhưng nó thành công

bao nhiêu, thân thương bao nhiêu, yêu kiều ban nhiêu, thích hợp bao nhiêu! Nó đi

vào lòng dân tộc như thể nó đã được khai sinh từ thuở dân tộc còn nằm nôi Và nó

hãnh diện phất phới trên thế giới, thế giới thán phục nó Ngày nay, thời trang tha

hồ vẽ vời, thêm bớt, nhân lên nhiều kiểu mới, nhưng nó vẫn là nó, vẫn là nhan sắc

vô địch Cái gì hợp với dân tộc qua bao nhiêu thử thách, cái ấy là bản sắc, cái ấy

không sợ ma nào ám, kẻ cướp nào lấy! Như vậy thì chẳng sợ ai Như chén nước

mắm Như chiếc áo dài Muôn đời của dân tộc

2 Phương hướng và nhiệm vụ trước mắt của sự nghiệp xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Hội nghị Trung ương lần thứ năm (khoá VIII) đã nhấn mạnh đến những phẩm

chất cơ bản của con người mới mà chúng ta cần xây dựng để tạo nên nguồn nhân

lực cung cấp chất lượng cao, phù hợp với những đòi hỏi khách quan của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đó là những con người được phát triển

toàn diện cả đức lẫn tài, cả thể lực lẫn trí tuệ, cả đạo đức, thẩm mỹ lẫn kỹ năng lao

động, ý chí và bản lĩnh trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tại Đại hội X, Đảng ta

coi nhiệm vụ của văn hoá là "xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người

Việt Nam, bảo vệ và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trong thời kỳ công nghiệp

hoá, hiện đại hoá, hội nhập kinh tế quốc tế Bồi dưỡng các giá trị văn hoá trong

thanh niên, học sinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực trí tuệ,

đạo đức và bản lĩnh văn hóa con người Việt Nam" Điều cần nhấn mạnh là, chúng

ta cần kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống tích cực và tiến bộ của con

người Việt Nam, phê phán những yếu tố lạc hậu và tiêu cực, xây dựng những giá

trị mới Đặc biệt, chúng ta phải quan tâm hơn nữa đến công tác giáo dục lý tưởng

chính trị, đạo đức, phẩm chất và nâng cao tính công dân cho đội ngũ lao động

mới, tạo điều kiện cho họ có thể thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trách nhiệm công dân

đối với chế độ XHCN đối với nhân dân, dân tộc, đồng thời, được hưởng thụ một

cách xứng đáng so với những đóng góp, cống hiến của họ cho xã hội

Trước mắt, trong nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam, văn hoá cần nỗ lực

thực hiện ba mục tiêu lớn:

Một là, xây dựng và hoàn thiện hệ thống các giá trị mới cua con người việt

Nam trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế Có

thể nói, đây là một đòi hỏi rất cao và mới đối với văn hoá Bởi vì, trong những

năm qua, cuộc vận động xây dựng con người mới tuy có bề rộng, nhưng chưa sâu,

chưa bền vững ít hiệu quả và chưa hình thành được dư luận xã hội định hướng các

chuẩn mực giá trị mới Đây là một yêu cầu có tính bao quát, tổng thể, đồng thời là

cơ sở và định hướng giải quyết các nhiệm vụ trước mắt Theo chúng tôi, từ những

điểm mạnh của con người Việt Nam đã được Đảng xác định, cần cụ thể hoá thành

những tiêu chí, chuẩn mực phù hợp với từng giới, từng ngành, từng địa phương

đơn vị Đó là các phẩm chất: có tinh thần yêu nước, phấn đấu vì độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội có tinh thần đoàn kết, có lối sống lành mạnh, nếp sống văn

minh, tôn trọng kỷ cương phép nước, cần cù lao động và có ý thức học hỏi vươn

lên

Hai là, kiên quyết phê phán, đấu tranh chống lại những biểu hiện tiêu cực trong tư tưởng,đạo đức lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân,

chống lại bệnh quan liêu tham nhũng, lãng phí và các tệ nạn xã hội nhằm làm

lành mạnh hoá xã hội Đây là đòi hỏi bức xúc của toàn xã hội trong sự nghiệp xây

đựng con người theo hệ giá trị chân - thiện - mỹ

Ba là, bồi dưỡng các giá trị văn hoá trong thanh niên, học sinh sinh viên là

một yêu cầu,nội dung được đặc biệt nhấn mạnh Yêu cầu văn hoá trong việc xây

dựng thế hệ trẻ Việt Nam về nhân cách là một việc cực kỳ cần thiết, vừa có tính cơ

bản, chiến lược, vừa rất cấp bách Chúng ta đều biết rõ rằng sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đặc biệt quan tâm đến vấn đề bồi dưỡng thế hệ trẻ Bởi với

Người, thế hệ trẻ chính là tương lai của đất nước Tại Đại hội X, Đảng ta đã nhấn

mạnh các giá trị lớn mà văn hoá phải chăm lo nuôi dưỡng cho thanh niên, sinh

viên, học sinh là lý tưởng sống, lối sống năng lực trí tuệ vẻ đẹp đạo đức và bản

lĩnh văn hoá Các giá trị đó mang ý nghĩa rất quan trọng đối với thế hệ trẻ Việt

Nam trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện dại hoá và hội nhập giao lưu quốc tế

Bên cạnh đó chúng ta cũng cần:

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, phát huy sức mạnh

tổng hợp của đất nước, tạo sự chuyển biến cơ bản và bước phát triển mạnh mẽ

trong xây dựng, nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đồng bộ

với sự phát triển kinh tế - xã hội

Phải đẩy mạnh hơn nữa phong trào ''Toàn dân đoàn kết, xây dựng đời sống văn

hoá'' gắn chặt với cuộc vận động chính trị sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân,

toàn quân học tập và thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, lối sống, làm

chuyển biến mạnh mẽ công tác giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống trong cán bộ,

đảng viên và nhân dân, nhất là đối với cán bộ chủ chốt các cấp và thanh niên

Chúng ta phải gắn chặt nhiệm vụ xây dựng văn hoá với nhiệm vụ trung tâm xây

dựng kinh tế và nhiệm vụ then chốt xây dựng Đảng, bảo đảm hoạt động văn hoá

tiến hành đồng bộ với hoạt động kinh tế, hình thành nền tảng tinh thần vững chắc

cho xã hội Cũng cần nói thêm rằng, để thực hiện tốt các nhiệm vụ cụ thể về xây

dựng và phát triển văn hoá, trong khi đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng con

người với những đức tính cơ bản, tốt đẹp, chúng ta phải xây dựng và phát triển hài

hoà các nhiệm vụ khác, từ xây dựng môi trường văn hoá, phát triển văn học - nghệ

thuật, thông tin đại chúng, bảo tồn và phát huy các di sản văn hoá đến việc bảo tồn

và phát triển văn hoá các dân tộc thiểu số, chính sách văn hoá đối với tôn giáo và

hợp tác quốc tế về văn hoá

Chúng ta tiếp tục tăng cường các nguồn lực và phương tiện cho hoạt động văn