Nghiên cứu hiệu quả các kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ ở việt nam

Trong phftn luge khao ly thuy~t nay chung t6i se d~ c~p d~n b6n kenh truy~n dfin bao g6m: kenh lai sufrt, kenh ty gia, kenh tin d1,mg va kenh gia tai sfm theo nghien c1ru n~n tang ciia M

BO GIAO DUC VA DAO TAO

-~ -" "

LEVAN

NGHIEN CUU HI:E:U QUA cAc KENH TRUYEN DAN

Chuyen ngimh : Tai chinh- Ngan hang

Ma sB : 60340201

NGU(11 HUONG DAN KHOA HQC

TP HCM- NAM 2014

c(ru trong d€ h'ti Ia trung thvc, cac s6 li~u ph1,1c v1,1 cho nghien c(ru thi dang tin c~y

va duqc chinh tac gia thu th~p tu cac ngu6n khac nhau, d€u duqc chu thich ro rang

dS d~ dang tra ctru va kiSm ch1rng

TP H6 Chi Minh, thang 11 nam 20 14

Tac gia

LeVan

3

MUCLUC

L<'ri cam do an 1

Mt,~c lt,~c 3

Danh mt,~c chfr vi~t t~t 5

Danh mt,~c bang bieu 6

; Danh ffil,IC hinh ve 7

T6tn t~t 8

Chu·«ng 1: Gioi thi~u 9

Chtr«ng 2: Khung ly thuy~t v~ truy~n d~n chinh sach ti~n t~ va k~t qua tir , h"' , t «' d" 13 cac ng 1en ctru ru· c ay • •••• • • • • •

2.1 Khung ly thuy~t v€ cac kenh truy€n d§n chinh sach ti€n t~ 13

2.1.1 Kenh Hii sufit truy€n th6ng 13

2.1.2 Kenh ty gia 15

2.1.3 Kenh gia tai san 1_5 2.1.4 Kenh tin dt,~ng 16

2.2 Cac k~t qua nghien cuu tru&c day v€ truy€n d§n chinh sach ti€n t~ 20

2.2.1 Truy€n ddn chinh sach ti€n t~ t~i cac nu6c cong nghi~p 20

2.2.2 Truy€n ddn chinh sach ti€n t~ t~i dtc nu&c thu nh?p thfip 22

2.2.3 Truy€n ddn chinh sach ti€n t~ a Vi~t Nam 27

ChU'O'Dg 3: PhrrO'ng phap nghien CtfU va mo ta dfr li~u 29

3.1 M6 hinh vec-ta hi~u chinh sai s6 (VECM) 29

3.2 Mota dfr li~u 32

•

ChtrO'ng 4· K~t e qua ng Ien ctru 34 ? h "' , 4.1 Oic ki€m dinh ban ddu 34 4.1.1 Ki€m dinh tinh dirng cua chu6i dfr li~u 34 4.1.2 Lva ch9n d9 tr~ thich hqp 35 4.1.3 Ki€m djnh d6ng lien k€t 3 7 4.1.4 Ki€m djnh tinh 6n djnh cua m6 hinh 39 4.2 K€t qua u6c luqng 40 4.2.1 K€t qua d6ng lien ket va hi~u chinh sai s6 (ECM) 40 4.2 2 Ham ph an frng xung 4 2 4.2.3 Phan ra phuang sai 50 ChrrO'Dg 5: Thao lu~n k~t qua nghien Ctfu va tinh vfrng cua

K~t lu~n 57

Danh m1;1c tai li~u tham khao 58

Phl;l ll;lC 66

•

5

DANH MUC CHUVlET TAT

AIC : Akaike Information Criterion CPI : Consumer Price Index

FED : Federal Reserve System

ppp : Purchasing Power Parity

sc : Schwarz Information Criterion SVAR : Structural Vector Autoregression UIP : Uncovered Interest Rate Parity

VECM : Vector Error Correction Model

WTO : World Trade Organization

•

I

I

I

I

I Bimg 1: Mota cac bien trong mo hinh 33

I I , • :t • • , • .: :

Bang 2: Ktem dtnh umt root vm bten goc 34

Bang 3: Ki~m djnh unit root v&i sai phan b~c 1 34

Bang 4: Ki~m djnh v€ d('> tr~ cua mo hinh 36

Bang 5: Ki~m djnh d6ng lien k~t Johansen (theo chi tieu Trace) 37

Bang 6: Ki~m djnh d6ng lien k~t Johansen (theo chi tieu Eigenvalue) 38

1 Bang 7: Bang h~ s6 can bAng dai h~n 40

I 1 Bang 8: Cac lo~i "puzzle" ph6 bi~n trong nghien c(ru th\fc nghi~m 53

I I , , , Bang 9: Ket qua thu nghi~m tr~t w bien Ian 1 55

Bang 10: K~t qua thu nghi~m tr~t tlJ bi~n Ifin 2 56

•

if

I I I I I I· I I I 7 DANH MUC HINH VE Hinh 1: Di~n bi~n CPI d~n thang 8 nam 2013 10

Hinh 2: Tbng hqp cac kenh truy~n dfin truy~n thfmg 12

Hinh 3: Ki€m djnh SIJ bn djnh cua mo hinh 39

Hinh 4: Phan trng tich lfiy cua san luqng cong nghi~p truac cac cu s6c 44

Hinh 5: Phan ung tich lliy cua 1~m ph at tru&c cac cu s6c 45

Hinh 6: Phan (rng tich lfiy Clia gia chung khoan tru&c cac cu s6c 46

H, h 7 Ph' ' m : an ung tc t' h 1-uy cua ' 1-· ai sua : t t ruac ' cac cu soc , ' ' : 4~

H, h 8 Ph' ' m : an ung tc t' hI-uy cua cung ten ' t':; truac ' cac cu soc ' ' ; 48

H, h 9 Ph' ' m : an ung 1c t' h 1-uy cua 1 g1a truac cac cu soc ' t' ' ' ' ' ; 49 Hinh 10: Bi€u d6 phan di phuang sai cua san 1uqng 51

Hinh II: Bi€u d6 phan di phuang sai cua CPI 51

ti~n, lai su~t, ty gia h6i doai danh nghla va gia chung khoan d~i di~n cho n~n kinh t€ trong nu6c K€t qua nghien cuu cho th~y dng muc d<) truy~n d~n chinh sach

ti~n t~ thong qua kenh Hii su~t khong c6 anh huang Ian d€n san luqng cong nghi~p,

l~m phat va thj tru(mg chung khoan khi so v6i cac kenh con l~i

f

9

Chrro·ng 1

Gioi thieu Chinh sach tien t~ (CSTT) Ia rn()t chinh sach kinh t~ vi rno quan trQng nh~rn ki~m soat gia cava fm djnh n~n kinh t~ Trong nghien c(ru nay chung t6i ti€p c~n tac d()ng cua CSTT len nen kinh t~ tu g6c d() cac kenh truy~n d~n CSTT D~ thanh cong khi di~u himh CSTT, nha ho?ch djnh chinh sach c~n hi~u ro cac cong cl) va ca ch~ truyen d~n CSTT cua nen kinh t~ qu6c gia rninh Mishkin (1996) la rn()t trong nhfrng nha kinh t€ d~u tien c6 nhfrng nghien c(ru h~ th6ng v~ cac kenh truy€n d~n CSTT Ngoai kenh truy€n d~n truy€n th6ng I a Uii sufit theo trucmg phai kinh t~ h9c Keynes, Mishkin

con phat tri~n ly thuy€t v€ truy~n d~n ti€n t~ thong qua cac kenh khac nhu ty gia, gia

titi sim va kenh tin dl)ng Khi nghien c(ru v~ truy~n d~n CSTT & AnD(), Abdul Aleem (20 1 0) kh~ng djnh CSTT c'mh huang d€n n~n kinh t€ thgc it nhfrt trong ng~n h?n Cac

quy€t djnh cua nha ho?ch djnh chinh sach duqc truy~n d~n d€n n~n kinh t€ th\fc thong

qua cac CO" ch~ khac nhau Cac CO" ch~ nay khong gi6ng nhau gifra cac qu6c gia do d~c di~m Iu~t I~ va du true tai chinh Abdul Aleem (20 1 0) cling cho r~ng ngan hang trung uang cua cac n~n kinh t€ rn&i n6i thvc hi~n ml)c tieu 6n d!nh ty gia h6i doai

V &i d~c di~m thi truemg tai chinh kern phat tri~n ngan hang trung UO"llg c~n th\Ic hi~n

can thi~p d~ 6n djnh ty gia Chinh vi di~u nay, d~ hi~u bi€t t6t hO"ll v~ ca ch€ truyen d~n CSTT doi hoi cac ngan hang trung uang khong chi phan tich phim ung cua t6ng

du rna con phan u·ng cua ty gia h6i doai tru&c cu s6c cua CSTT G~n day, Catik &

Martin (2012) cho bi€t nhi~u phan tich kinh te vi rno hi~n d?i t~p trung vao phan tich kenh truy~n d~n CSTT Cac nghien cuu t~p trung vao kenh truy~n d~n CSTT bai vi hi~n nay c6 qua nhi~u kenh truy~n d~n va sv phuc t?p cua chung

Thea th6ng ke cua Mohanty & Phillip (2008) t?i cac n~n kinh t€ m&i n6i, h~u h€t cac

qu6c gia sir dl)ng cong C\1 CSTT gian ti~p nhu: nghi~p V\1 thi truerng rna, Hii suftt chi~t

khftu va hoan d6i ngo?i t~ d~ di~u himh CSTT Ho?t d()ng cua ngan hang trung UO"llg cac qu6c gia m6i n6i huang d€n d~c di~m cua ngan hang trung ucmg cac nu&c cong

suftt chinh sachJ va cho phep thi truemg t?O ra cac muc Hii suftt khac nhau Nghien

c(ru cho bi€t CSTT a cac nen kinh t€ rn&i n6i c6 thay d6i t6t hO"ll trong vi~c kiSm soat

f

l~m phat Vi~c cac n€n kinh t€ m6i n6i ngay cang gia tang h(>i nh~p tai chinh v6i n€n kinh t€ th€ gi6i da lam xu~t hi~n nhfrng thach thuc trong vi~c di€u hanh CSTT Nguyen nhan chu y€u la do SlJ kern phat tri€n cua thj trucmg tai chinh va cac djnh ch€ tai chinh V 6i m(>t h~ thfmg tai chinh t6t thi nhfrng thay d6i trong CSTT se c6 anh hu6ng dang k€ d€n t6ng c~u, tir d6 anh hu6ng d€n gia ca Di€u nay ham y vai tro cua CSTT trong n€n kinh t€ la h€t sue quan trQng nen vi~c do luemg cac tac d(>ng truy€n d~n ti€n t~ la dn thi€t

Hinh 1 Di~n bi~n CPI d~n thang 8 nam 2013

1 qua nhieu giai do~n khac nhau Tir nam 2000 - 2003, cac dien bien kinh te, tien t~

I trong nu6c va qu6c t€ di~n ra khong m~y phuc t~p, CSTT di€u hanh bam sat ml,lc

I tieu 6n djnh gia ca nen k€t qua la CPI duqc ki€m soat a muc th~p, tang truemg kinh

I te tang dan qua cac _nam Nhfrng nam tiep sau NHNN van dieu hanh CSTT theo

I huang 6n djnh gia cava ki~m soat l~m phat Ben c~nh lai su~t, cong Cl,l nghi~p vv thj

I truemg rna da duqc sir dl,lng nhi€u han D?c bi~t, nam 2007 do l~m phat c6 xu huang : quay tra l~i nen di€u hanh nghi~p V\1 thj truemg rna tra thanh cong C\1 d~c Ivc giup

1 NHNN giam luqng tin dl,lng du thira Tuy nhien, hi~u qua cua CSTT d6i v6i ki~m

I s~at l~m phat duemg nhu chua d~t duqc, l~m phat tir sau nam 2007 ti€p tl,lc theo xu : huang tang cao (Hinh 1)

•

11 Trong di~u hfmh CSTT, h~ th6ng cac mvc tieu da duqc xay dvng nhung ca ch~ truySn dfin cac mvc tieu con chua duqc duqc ro rang Theo bao cao cua Uy Ban Kinh T~

Qu6c H<)i (2013) thi: vao nhfrng nam 1990 va dfiu nhung nam 2000, kenh H'ii su~t va

ty gia c6 vai tro h~n che trong vi~c truy~n dfrn cac tac d()ng cua CSTT den n~n kinh

t~ Tac d()ng qua kenh Hii su~t con nhieu b~t c?p (m6i quan h~ gifra Hii su~t cua NHNN

v&i Hii su~t thj tru(mg con chua ch~t che va chua ro net) Tac d<)ng cua CSTT chu

y~u th\rc hi~n qua kenh cung irng tien va tin dvng cho n~n kinh t~ Dieu nay cling

phil hqp v&i di€u ki~n thi tmcmg ti~n t~ va thi trucmg v6n a Vi~t Nam chua tlwc SlJ

phat tri~n, h~ th6ng ngan hang thuang m~i con nhi~u h~n ch~, n<~n kinh t~ mr6"c ta bj

do la h6a m()t phfin va dang trong qua trinh chuy~n d6i, h<)i nh?p qu6c t~ Nhfrng nam gfin day, CSTT tac d()ng qua kenh lai su~t ngay cang ro len (tac d()ng d~n hanh

vi ti~t ki~m, tieu dung cua cac ca nhan va doanh nghi~p, qua d6 se tac d()ng d~n t6ng cfiu, tang truang kinh t€ va l~rn phat) CSTT tac d()ng qua kenh tin dvng c6 xu hu6"ng giarn di, qua kenh ty gia m~nh dfin len

Xufit phat tu b6i canh neu tren, mvc tieu cua bai nghien ciru nay la nh~m lam ro hi~u qua cua cac kenh truy~n dfrn CSTT a Vi~t Nam Nghien c(ru cua chung toi t?p trung vao thao lu?n cac ca ch~ truy~n dfrn CSTT va tim ki€m cac b~ng chfrng thvc nghi~m v~ cac kenh truy~n dfrn CSTT Chung toi sl:r dvng rno hinh vector hi~u chinh sai s6

(VECM) d~ phan tich cac kenh truy~n dfin CSTT se tac d<)ng nhu the nao den ho~t d(lng kinh t€ va ki~m soat gia ca t~i Vi~t Nam trong giai do~n tir nam 2000 den nam

2013 Mo hinh nghien cfru v6"i cac bi~n bao gbm: gia dfiu th~ gi6"i va Uii sufit ca ban

ti~n, Iai su~t, ty gia h6i doai danh nghia c6 hi~u Ivc va gia chfrng khoan d~i di~n cho cac bi~n vi mo cua n~n kinh t~ trong nu6c

B6 eve trinh bay cua bai nghien cfru nay gbm sau phfin Phfin tiep theo, chung toi se

khai quat khung ly thuy~t v~ ca ch~ truy~n d~n ti€n t~ va k~t qua m9t s6 nghien ciru thvc nghi~rn c6 lien quan Trong phfin Ba, chung toi se trinh bay v€ phuang phap, rno hinh va each Iva chQn s6 li~u nghien ClrU Phfin B6n se trinh bay cac k~t qua nghien cfru va cac nh~n d\nh ve ca ch~ truy~n d~n CSTT a Vi~t Nam Chung toi se

thao lu~n v~ cac hi~n tuQTig "puzzle" phat hi~n trong nghien ClrU a ph fin Narn v a

.,

•

£

cu6i cimg la phftn k€t lu~n v&i m9t s6 khuy€n nghi cho vi~c di€u hanh CSTT t~i Vi~t

Nam ding nhu cac h~n ch~ cua bai nghien ctru

Hinh 2: TAng hQ'p cac kenh truy~n d§n truy~n thBng

Liii sufit

Chiuh sach tien

~~

~

Uti suat th\fC

Dau tu,

Chi tieu hang hoa

CHi:NH SACH TIEN ~

Anh Keuh cho hn-&ng S\t vay ngfm giim co himg

Chinh

sach ti~n t~

~

Giil

chimg khofm

Dantu, Nlmo

GDP

Kenh bang ciin c1ch tai

Cll<l hQ gia ctinh

Chinh sc\ch ti~u t~

cac nghien cifu trrro·c day

2.1 Khung ly thuy~t v~ cac kenh truy~n di'in chinh sach ti~n t~

Ca ch~ truy~n dfin CSTT Ia qua trinh rna vi~c thvc thi CSTT anh huang d~n l1;1m phat

va san luqng ciia n~n kinh t~ C6 nhi~u quan di~m v~ phan Io1;1i kenh truy~n dfin, trong d6 quan di~m truy~n th6ng cho r~ng c6 3 kenh truyen dfin Ia kenh lai su:it, kenh

ty gia va kenh gia tai sfm, trong khi quan di~m hi~n d1;1i b6 sung them kenh tin d1,mg

Trong phftn luge khao ly thuy~t nay chung t6i se d~ c~p d~n b6n kenh truy~n dfin bao g6m: kenh lai sufrt, kenh ty gia, kenh tin d1,mg va kenh gia tai sfm theo nghien c1ru

n~n tang ciia Mishkin ( 1996) dt.ra tren h<;>c thuy~t kinh t~ ciia Keynes Trong d6 kenh gia ca tai sc'm duqc dC;li di~n bai gia ca tren thi trucmg ch(mg khoan

2.1.1 Kenh Hii suit truy~n thBng M6 hinh IS-LM truy~n th6ng ciia Keynes c6 th~ duqc dZ!c trung beri hi~u ung mo·

r<)ng ti~n t~ nhu sau:

M tang~ ir giam ~ I tang ~ Y tang Khi M tang (CSTT rna r<)ng) lam giam lai sufrt th1,rc Do d6, giam chi phi v6n va gia tang chi tieu dftu tu Di~u nay dfin d~n m<)t Sl,f gia tang trong t6ng du va san luqng

Y MZ!c du ngu6n g6c dftu tien Keynes chi nhfrn m1;1nh d~n kenh truy~n dfin nay thong qua cac quy~t dinh ciia doanh nghi~p v~ chi tieu dftu tu nhung nhfrng nghien c(ru sau thira nh~n r~ng cac quy~t dinh ciia nguai tieu dung v~ chi tieu nha cua va hang tieu dung lfm b~n cling la quy~t dinh dftu tu Nhu th~, kenh truy~n dfin ti~n t¢ ciia lai sufrt

da phat thao trong phuang trinh tren ham y c6 th~ ap dt,mg d6i v6i chi tieu tieu dung rna trong d6 I tuqng trung cho chi tieu nha cua va hang h6a tieu dung lau b~n M<)t

kh6ng phai lai sufrt danh nghia khi chung tac d<)ng d~n quy~t dinh ciia nguai tieu dung va ciia doanh nghi¢p Ngoai ra, thuang thi Hii sufrt tht.rc dai h1;1n chu kh6ng phai

I

vfrn de Ia gia ca cung nh~c, do d6 vi~c rna r(>ng tien t~ d~n d~n Hii sufrt danh nghia giam va se lam giam Hii sufrt thvc Dieu nay th?m chi dung trong th~ gi&i c6 ky vQng

I

hqp ly ~ia thuy~t ky v~mg hqp ly ve ~fru t~uc ky h~n cua Hli sufrt n6i r~ng Uii sufrt d~i

h~n se bang v&i trung binh cua Hli suat ngan h;;m tuong lai ky VQng, nghla Ia Hii suat thvc ng~n h~n thfrp hem d~n d~n m(>t SlJ S\lt giam trong Hii sufrt thvc dai h~n Nhfrng

muc Hii sufrt thvc thfrp hon nay t~o ra m(>t SlJ gia tang trong dAu tu tai san c6 dinh cua

cac doanh nghi~p, dAu tu nha cua cua h9 gia dinh, chi tieu hang hoa Iau ben va d~u

tu hang tbn kho, tfrt ca di~u nay se lam gia tang t6ng san luqng

Sv thvc ve Uii sufrt thvc tac d(>ng len chi tieu chu khong phai Ia Hii sufrt danh nghia Ida t~o nen m9t ca ch€ quan tn;mg ve vi~c CSTT c6 th~ kich thich nen kinh t~ nhu th~

l

nao, th?m chi n~u Hii sufrt danh ,nghia ch~m muc san zero trong su6t,giai do~n giam

.phat V&i Uii suat danh nghia bang 0, m(>t SlJ rna r(>ng trong cung tien (M tang len)

CO th~ lam gia tang ffilrC gia ky VQng (Pe tang) dieu nay lam ky VQng l~m phat tang

(ne tang) do d6 lam giam Hii sufrt thvc (ir giam) ngay ca khi lai sufrt danh nghia c6

dinh a muc 0 Kich thich chi tieu thong qua kenh lai sufrt thvc duqc di~n d~t nhu sau:

M tang ~ pe tang ~ ne tang ~ ir giam ~ I tang ~ Y tang

leach~ nay vi th€ chi ra r~ng CSTT v~n con hi~u lvc th~m chi khi lai sufrt danh nghia

b~ng 0 Thvc v?y, ca ch€ nay Ia thao lu?n chu y€u cua cac nha kinh t€ thea chu thuy€t ltien t~ vS ly do t~i sao kinh t€ My khong hi k~t vao b~y thanh khoan trong su6t thai

ky D~i suy thoai va t~i sao CSTT ma r(>ng da ngan ch~n SlJ Sl,lt giam m~ me trong

I san luqng su6t thai ky nay

c6 bang chtrng thvc nghi~m m~nh me ve hi~u l1ng dang ke cua lai suat len chi tieu ldAu tu va tieu dung, lam cho kenh truyen d~n CSTT cua lai sufu Ia m(>t kenh rfrt

lm~nh Quan di€m cua ong ta duqc tranh l~~n nhiSu b&i vi nhieu n~a nghien c(ru nhu Benanke va Gertler (1995) c6 m(>t quan diem khac Cac nghien ctru thgc nghi~m g~p lphai nhfrng kh6 khan to Ian trong vi~c nh?n d~ng hi~u ung dang ke cua lai sufrt thong

15 qua chi phi v6n Th\fc v~y, nhfrng nha nghieh c(ru nay da tim thfry thAt b~i cua lai suAt, vi th€ t~o d<)ng Ivc cho cac nha kinh t€ chuy~n sang nghien c(ru cac kenh truySn dfin ti~n t~ khac d~c bi~t Ia kenh tin dt.mg

2.1.2 Kenh tY gh\

Anh huang cua ty gia h6i doai d€n xuAt khfru rong tra thanh m<)t kenh truySn d~n CSTT quan trQng CSTT ma r<)ng lam lai suAt thvc giam thi tiSn gui trong nu&c kern hAp dfin han t~o ra ap lt.rc giam gia d6ng n<)i t~ Gia tri d6ng n<)i t~ giam lam cho hang h6a n<)i d!a tr<'r nen re han Ui€u nay khuy€n khich xuAt khfru gia tang XuAt khAu tang lam gia tang xuAt khiiu rong vi v~y ma san Iuqng tang

M tang -7 ir giam -7 E giam -7 NX tang -7 Y tang 2.1.3 Kenh giii tai san

C6 hai kenh lien quan d~n gia c6 phftn dong vai tro quan trQng trong ca ch~ truySn d~n tiSn t~: U6 Ia Iy thuy€t dftu tu Tobin's q va hi~u ung cua cai len tieu dung

tac d<)ng len n€n kinh t€ thong qua hi~u ling cua chung len vi~c d!nh gia c6 ph~n (Tobin (1969)) Tobin dinh nghia q Ia gia tri thi tmcmg cua cong ty chia cho chi phi thay th€ cua v6n N~u q cao, gia tr! th! tnrcmg cua cong ty cao tuang d6i so v&i chi phi thay th€ cua v6n va v6n thit\t bi m&i re han so v&i gia tr! thi trucmg,cua cong ty Cac cong ty sau d6 c6 th~ phat himh c6 phfin va c6 duqc gia cao han so v&i chi phi nha may va thi~t hi ma h9 dang mua Nhu v~y, chi tieu dftu tu se tang bai vi cong ty c6 th~ mua nhi€u hang h6a dfiu tu m&i v&i chi m<)t phat hanh c6 phfin nho

Nguqc l~i, khi q thfrp cac cong ty se khong mua s~m dfiu tu m&i bai vi gia tri th! tmi'mg cua cong ty thfrp so v&i chi phi v6n N t\u cong ty mu6n huy d<)ng v6n khi q thfrp, h9 c6 th~ mua cong ty khac re han b~ng ngu6n v6n dl cua minh Chi tieu dftu

tu vi v~y se giam di

vAn d~ cua thao Iu~n nay Ia m6i lien k€t t6n t~i giua tobin's q va chi tieu ctfiu tu, nhung CSTT tac d<)ng nhu th€ nao d~n gia c6 phftn? Trong diu chuy~n cua die nha kinh t€ theo chu thuy€t ti€n t~, khi cung ti€n tang, cong chung thfry minh c6 ti€n nhi~u

hO'Il nen chi tieu nhi€u han Nai nguai dan c6 th~ chi tieu nhi€u han Ia thi truang

:gi:i cb phlin cao han (P, tilng) se d§n dt\n q cao han (q tilng) vit do d6 chi ti€u d!iu tu lcao han (I tang) va san luqng tang

I M tang -7 p e tang -7 q tang -7 I tang -7 y tang

cua cai Trong m6 hinh chu ky s6ng cua Modigliani, chi tieu tieu dung duqc xac djnh bai cac ngu6n ll,l'C cua nguai tieu dung Ngu6n ll,l'C nay duqc hinh thanh tir v6n thiJC, v6n con nguai va cua cai tai chinh M()t thanh phfin chinh cua cua cai tai chinh la lvbn cb phlin Khi gh\ cb phlin tang, gi:i trj ella ciri titi chinh tilng, litm gia tilng ngufin liiJC cua nguai tieu dung va do d6 tieu dung tang theo B&i vi chung ta da tirng th&y ICSTT c6 th6 lam gia tang gia c6 phfin, khi d6 chung ta c6 kenh truy€n d~n CSTT [khac:

M tang -7 P e tang-7 Cua cai tang -7 Tieu dung tang -7 Y tang

Kenh giti ilflt va gill nha Ca hai kenh cua cai va Tobin's q mota tren cho phep nh~n

di~n m()t djnh nghia t6ng quat nhftt v€ v6n c6 phfin C6 th6 ~ng dvng dan gian khuon

kh6 Tobin' q d6i vai thj truang nha dftt, nai rna chung ta xem nha chinh la c6 ph fin M9t SlJ gia tang trong gia nha lam gia tang gia cua chung so vai chi phi thay thS d~n

ldSn m9t SIJ gia tang trong Tobin's q cua nha cua, tir d6 kich thich thj truang nha dftt lphat tri6n Tuong tiJ, gia nha va gia dftt la thanh phfin rftt quan tr9ng trong cua cai

Vi thS m()t SIJ gia tang trong gia nha va dilt lam tang cua cai va do d6 lam tang tieu dung Ma r()ng ti~n t~ lam gia tang gia dftt va nha thong qua CO' chS duqc mieu ta & phfin tren vi thS d~n dSn gia tang trong t6ng cfiu Do d6 ca chS truy~n d~n ti~n t~

ciing v~n hanh thong qua kenh gia nha va dftt

2.1.4 Kenh tin dyng

Nhiing quan di~m khong d6ng tinh vai cac kenh truy~n dfin a tren day phat hi~n r~

kenh truy~n dfiu ti~n t~ mai trong do nhfin m~nh dSn thong tin bfit can xirng tren thi

,

•

17 truemg tai chinh Xufrt phat tu vfrn d~ thong tin tren th! trm1ng tin d1,mg, c6 hai kenh ca

ban cua truy~n d~n ti~n t~: kenh cho vay cua ngfm hang va kenh bang din d6i kS toim

Kenh cho vay nglin hang Kenh cho vay ngan hang dva tren quan di€m ngan hang dong vai tro d~c bi~t trong h~ th6ng tai chinh bai vi chung dm;rc thiSt kS m9t each

d~c bi~t d€ giai quyst nhung vfrn d~ thong tin bfrt can xu·ng tren th! tnrang tin d1,mg

Do vai tro d~c bi~t cua ngan hang, nguai di vay se khong tiSp c?n duqc th! tmang tin d1,mg tru phi h9 vay tu ngan hang

Cung ti~n tang -7 Ti~n giri tang -7 Cho vay tang -7 I tang -7 Y tang

Kenh biing can ilBi ki toan M~c du kenh cho vay ngan hang khong Ia kenh quan trQng l~m thi cti~u d6 khong c6 ngh1a Ia kenh bang can d6i k~ toan cling v?y Kenh bang can d6i kS toan xufrt phat.tir vfrn d~ thong tin bfrt can xung tren th! tmang tin d1,mg Gia trj rong cua cac doanh nghi~p cang giam thi vfrn d~ rui ro d~o due va h,ra chQn d6i nghjch cang tra nen nghiem trQng khi ngan hang cho cac doanh nghi~p nay vay Gia tri rong thfrp han nghTa la nguai cho vay nh?n tai san th~ chfrp it han khoan cho vay, va vi thS thi~t h~i tir Iva ch9n d6i ngh!ch cao han M9t sv svt giam trong gia tr! rong lam gia tang vfrn d~ Iva ch9n d6i ngh!ch vi v?y d~n d~n sv svt giam trong cho vay d€ tai trq cho chi tieu d~u tu Gia tri rong thfrp han cua cac doanh nghi~p

cling lam gia tang vfrn d~ rui ro d~o du·c bai vi nhfrng nguai chu sa hfru c6 v6n c6

ph~n thfrp han c6 d9ng ca d€ tham gia vao ·cac tro chai d~u tu l~ch l~c Bai vi d~u tu vao cac dv an rui ro cao han c6 kha nang lam cho nguo·i cho vay bj thi~t h~i, m9t sv S\}t giam trong gia trj rong cua doanh nghi~p lam cho vay S\}t giam va do d6 chi tieu

d~u tu cling giam di

CSTT c6 th€ tac d9ng d~n bang can d6i k~ toan theo nhi~u each Tru&c h~t chung ta hay xem vi~c rna r9ng ti~n t~ (M tang) lam gia tang v6n c6 ph~n (P e tang), lam cho gia tri rong cua doanh nghi~p tang len vi th~ d~n d~n chi tieu d~u tu cao han (I tang)

va tfJng du tang (Y tang) bai vi c6 sv svt giam trong Iva ch9n d6i nghjch va rui ro

d~o due:

M tang -7 P e tang -7 Lva ch9n d6i nghjch va rui ro d~o due giam

-7 Cho vay tang -7 I tang -7 Y tang

hu hai, CSTT rna r{)ng lam giam Uii sufit danh nghia, tir d6 cai thi~n bang din d6i

S to{m cua doanh nghi~p do dong ti~n tang len Di~u nay lam giam rui ro d~o due

a Iva chQn d6i nghich Nhu v~y ca ch~ truy~n dfin ti~n t~ theo kenh khac cua bang

~an d6i k€ to{m nhu sau:

M tang ~ i giam ~ Dong ti~n tang ~ Lva chQn d6i nghich va rui ro d~o due giam : ~ Cho vay tang ~ I tang ~ Y tang (*)

r€n ~on: ti~n cu~ doan~ ngh~~p Nhu v~y, kenh tru~~n dfin lai sufit nay k.~ac vai ken,h truyen dan lai suat truyen thong truac day la lai suat thvc chu khong phai Ia lai suat Uanh nghia tac d{)ng d€n d~u tu Them vao d6, lai sufit ng~n h~n dong vai tro d~c bi~t

trong kenh truy~n dfin nay bai vi vi~c chi tra lai sufit tren nq ng~n h~n thay vi nq dai

~~n c6 tac d{)ng m~nh nhfit len dong ti~n cua cong ty

Fa ch~ c6 lien quan d~n vi~c Iva chQn d6i nghich thong qua d6 CSTT rna r()ng lam fiarn lai sufit c6 th~ kich thich t6ng san luqng bao g6m hi~n tuqng tin dl,mg hqp ly (credit rationing) Theo Stiglitz va Weiss ( 1981) tin d1,mg hqp ly xay ra trong tnr<mg

~Q'P nguai di vay nq bi tir choi cho vay khi hQ chap nh~n chi tra lai suat cao han bai

1 ~i cac ca nhan va doanh nghi~p vai dv im d~u tu qua nii ro se Ia nguai huang lqi :chinh Nhu v~y, lai sufit cao ~an lam gia tang Iva chQn d6i nghich con lai sufit thfip

lhan se lam giam Iva chQn d6i nghich Khi CSTT rna r{)ng lam giam lai sufit, nguai /di vay c6 thien hu6ng it chfip nh~n rui ro chi~m ty ph~n 16n trong t6ng luqng cho vay Iva nhu th~ chu nq se s~n long cho vay han Di~u nay lam gia tang lam gia tang ca

~d~u tu va san }uqng gi6ng nhu cac C(J ch~ truy~n dfrn tren

:Kenh truy~n dfin ti~n t~ thu ba thong qua bang din d6i k~ toan la tac d{)ng len muc :gia chung B&i vi vi~c thanh toan nq duqc c6 dinh theo danh nghla, rn9t ~V gia tang

khong ky VQng trong muc gia chung se lam giarn gia trj khoan nq thvc cua cong ty (giarn ganh n~ng cua nq) nhung khong lam giam gia tri thvc tai san cong ty Vi~c

rn& r<)ng ti~n t~ dfin d~n gia tang khong ky vQng trong muc gia chung (P tang) Do

~ d6 se lam gia tang gia tri thu~n ihiJc Di~u nay lam git?trn Iva dtQn d6i ngh!ch va rui

ro d~o due, do d6 chi tieu d~u tu va t6ng san luqng se' tang len:

•

19

M tang ~ Muc gia chung khong ky vQng tang ~ Lva ch9n d6i nghich va rt:1i ro

dc;to due giam ~ Cho vay tang ~ I tang ~ Y tang Quan di~m rna cac bi~n d(>ng khong ky VQng trong ffitrC gia chung CO hi~U trng quan trQng len t6ng du c6 truy~n th6ng Hiu dai trong kinh t~ hQc: Day la d~c di~m chinh trong quan di~m nq-giam phat trong thai ky Dc;ti suy thoai duqc phat tri~n b&i Irving Fisher (1933)

Hi?u fr~g biing din t!IU ki toan h{j gia !linh M~c du hfm h~t cac nghien c(ru tru&c day v~ kenh tin dt.mg t?p trung vao chi tieu cua doanh nghi~p, kenh tin dvng cling c6

y nghia tuang tv nhu chi tieu tieu dung, d~c bi~t ]a hang h6a lau b~n va nha ctra s~,~·

svt giam trong cho vay ngan hang do th~t ch~t ti~n t~ gay ra m(>t svt giam trong s(rc mua nha va hang h6a lau b~n cua nguai tieu dung, Ia nhfi'ng nguai khong ti~p c~n

duqc cac ngu6n tin dvng khac Tuang tv, sv gia tang trong Hii suAt gay bi~n dc;mg trong bang can d6i k~ toan h(> gia dinh do dong ti~n cua nguai tieu dung bi Ute d(>ng bAt lqi

M(>t each khac d~ xem xet kenh bang can d6i k~ toan hoc;tt d(>ng nhu th~ nfw thong qua nguai tieu d1mg la xem xet hi~u ung thanh khoan len chi tieu nha ci'ra va hang h6a lau b~n Day la cac nhan t6 quan trQng duqc phat hi~n trong thai ky Dc;ti suy thoai (Mishkin 1978) Theo quan di~m hi~u ung thanh khoan, hi~u trng bang k~ toan thong

qua hoc;tt d(>ng cua chung len mong dqi chi tieu cua nguai tieu dung chfr khong phai

la dv dinh cho vay cua chu nq B&i vi thong tin bAt din xu·ng v~ dv dinh trong tuang lai cua hQ, lam cho hang h6a lau b~n va nha ci'ra mAt tinh thanh khoan N~u k~t qua

khong t6t cho thu nh?p cua nguai tieu dung thi h9 dn ban hang h6a lau bSn va nha cua cua hQ d~ c6 tiSn, hQ se ky VQng m(>t khoan 16 vi hQ khong nh~n duqc gia tri dfty

du cua tai san trong b6i canh thi truang trftm l~ng (DiSu nay chi Ia Slf khu~ch dc;ti cua

cua vAn dS "lemon problem" (Akerloff 1970) Nguqc-lc;ti, nSu nguai tieu dung n~m

gift cac tai san tai chinh (nhu tiSn trong ngan hang, c6 phi~u, trai phi~u) thi h9 sed~ dang chuy~n chung sang tiSn m~t Nhu v~y, n~u nguai tieu dung kyvQng h9 mi vao tinh tqmg ki~t qu~ tai chinh thi hQ se it n~m gifi' tai san it thanh khoan rna thay vao d6 nhiSu tai sfm tai chinh c6 tinh ti?.anh khoan cao han

Bang can d6i kS tmin cua nguai tieu dung c6 anh huemg quan tn;mg len dimh gi<i kha nang chiu d\ffig ki~t qu~ tai chinh cua h<;> U~c bi~t khi nguai tieu dung c6 m<)t s6 lu<J11g 16n tai san tai chinh tren nq cua h<;>, xac sufrt rai vao ki~t qu~ tai chinh thfrp va nhu v~y h<;> se s~n long mua hang h6a lau bbn va nha cira Khi gia c6 phfrn tang thi

gia tri cua cac tai san tai chinh cling tang theo lam cho chi tieu tieu dung hang h6a Iau bbn tang len vi nguai tieu dung c6 vi thS tai chinh an toan, tir d6 lam giam kha nang ki~t qu~ tai chinh Uibu nay dfrn d~n ca ch~ truybn dfrn tibn t~ khac thong qua

m6i lien k~t gifra tibn va gia c6 phfrn

M tang 7 Pe tang 7 Tai san tai chinh tang 7 Kha nang ki~t qu~ tai chinh giam

7 Chi tieu hang h6a lau bbn tang 7 Y tang Vi~c mfrt thanh khoan cua hang h6a lau b€n va nha cira cho thfry m9t ly do khac giai thich te;ti sao th~t ch~t tibn t~ lam gia tang lai sufrt va do d6 lam giam dong ti€n cua nguai tieu dung dfrn dSn svt giam trong chi tieu v€ hang h6a lau bbn va nha ctra M<)t

sv svt giam trong dong tibn cua nguai tieu dung se lam gia tang kha nang ki~t qu~ tai chinh Di~u nay lam giam dv dinh cua nguai tieu dung trong vi~c n~m gifr hang h6a lau b€n va nha cira, nhu v~y lam giarn chi tieu tren cac loe;ti hang h6a nay va do d6 lam giam t6ng san luqng Sv khac bi~t gifra quan diem vb hi~u ung dong tibn va nhung quan diem duqc phat h<;>a trong phuang trinh (*) khong chi la sv khong s~n

long cho vay cua cac chu nq rna nha dfru tu cling khong s~n long vay nq

Karrar (2009) cho rfulg nghien cuu v€ tac d<)ng cua CSTT dSn n~n kinh t€ duqc b~t dfru nr rdt s6m Cu6i nhfrng nam 60 va dfru nhfrng nam 70 da c6 cac nghien cuu quan sat sv thay d6i CSTT cua My, t~p trung v~o m6i quan h~ gifra cung ti~n va hoe;tt d<)ng cua nbn kinh t€ KSt qua nghien ctru hie bfiy gia da tim ra gia tang cung ti~n dfrn d~n gia tang san luqng va nguqc le;ti giam muc cung tibn se dfrn dSn S\f svt giam trong san lu<)'l1g Cac tranh lu~ theo chi~u tac d<)ng nguqc le;ti cling xufrt hi~n, nguai ta l~p lu~n r~ng trong thvc t€ m6i quan h~ giua cung tibn va san luqng co th~ di€n ra theo chi~u

nguqc le;ti, tuc la san luqng gay anh huemg d~n ti~n t~ M6i quan h~ nhan qua nguqc

•

21

chi~u nay cling dugc d~ c~p bai King & Plosser1 (1984), 6ng dua ra l~p lu~n dng

m6i quan h~ gifra cung ti~n va san lugng di~n ra la do ph~m ung cua ngan hfmg v&i nhfrng r6i lo~m cua n~n kinh t€, chfr kh6ng phai do k€t qua cua CSTT

McCarthy (2000) phan tich Ute dc)ng cua CSTT du&i g6c de) kenh ty gia b~ng each

sir dt,mg m6 hinh V AR d~ quy cho 6 nu&c c6ng nghi~p h6a thuc)c OECD d~ nghien

cfru v~ slJ thay d6i cua ty gia va gia xufit khfiu len gia san xufit va tieu dung K€t qua

nghien cuu cho thfiy ty gia c6 anh huang khiem t6n len gia tieu dung, ngoai ra 6ng cling tim thfiy r~ng XU huang truy~n d~n CO tuang quan v6'i ffill"C de) rna Ctra Clh n~n kinh t€ Faruqee (2006) cling ap dvng phuang phap nay cho khu VI,JC chau Au va nh~n thfiy r~ng truy~n d~n ty gia a muc thfip trong ng5n h~n va c6 xu huang tang d~n theo thai gian, trong khi Ito va Sato (2006) ti€n hanh nghien CUll nay cho khu Vl,l"C chau A

Ca'Zorzi va cc)ng Sl,l" (2007) nghien cuu cac muc de) truy~n d~n ty gia (ERPT) d~n

cac mfrc gia a 12 thi truang m&i n6i a Chau A, Slf dvng m6 hinh v AR K€t qua cho thAy a cac nu&c m&i n6i c6 l~m phat mc)t con s6 thi muc truy~n d~n d€n gia nh$p

khfiu va tieu dung Ia thfip va kh6ng khac so v&i a cac nu&c phat tri~n D6ng thai 6ng

cling tim ra b~ng chung v~ m6i tuang quan cung chi~u gifra truy~n d~n va de) ma cua duang nhu y~u han so v&i m6i tuang quan gifi·a truy~n d~n va l~m phat, ngay ca sau

d~n CSTT a An De), k~t qua nghien c(ru cho thfiy truy~n d~n ty gia la kh6ng hozm

toan, nhung c6 y nghia th6ng ke; truyen d~n lai sufit thi kh6ng anh huang d~n t6ng

du, tuy nhien lai suftt c6 th~ anh huang d~n l~m phat thong qua ty gia

Oliver va cc)ng SlJ (200 1) nghien CUll SlJ tf>n t~i cua kenh tin dl,lng trong CO' ch€ truy~n

d~n CSTT a Due dlJa tren ca sa cua phan tich cfiu true dfr li~u t6ng hgp nq vay ngan hang, s~ dvng m6 hinh VECM K~t qua nghien cuu cho thfiy cac ngan hang d!nh

muc khoan cung tin dt,mg dtJa tren h~n muc tin dvng cua chinh hQ va vi th€ v6n etta

hQ, trong khi c~u tin dvng thi c6 lien quan d€n muc de) ho~t dc)ng cua nen kinh t€ va lai suAt vay ng

1 Trich Karrar (2009)

•

Leon (2005) nghien c(ru Ute d(mg cua tin d1,mg d6i v&i cac bi~n s6 vi mo cua n~n kinh

t~ trong giai do;;tn cai each tai chinh a De (giai do~n tha nbi d6ng do Ia De) va ap d1,mg l;;tm phat mvc tieu tir quy 4 nam 1983 d~n quy 4 nam 2003 b~ng vi~c su dl,lng m6 hinh SV AR K~t qua nghien c(ru cho th§y CSTT dong vai tro hi~u qua trong vi~c

bn dinh n~n kinh t~, tac d9ng cua cu s6c tin dl,lng d~n san lm;mg va ty gia gfin nhu

duqc bu d~p hoim toan bai phan (mg cua CSTT

Aaron va Frank (2002) xem xet kenh truy~n dftn tin d1,1ng a cac qu6c gia c6 thu nh?p trung binh, nghien c(ru m6i quan h~ gifra chenh l~ch Hii su§t va nhfrng bi~n d9ng trong tuong lai cua sfm lm;mg K~t qua nghien cfru cho th§y S\f gia tang chenh I~ch

gifra Uli su§t n9i dia va Iai su§t qu6c t~ c6 anh huang m;;tnh len GDP va anh huang

m~mh hon len tin dl,lng n9i dia Ngoai ra, S\f thay dbi trong tin dl,lng c6 tuong quan m~mh d~n cac khofm d~u tu tin d1,mg, lai su§t thvc va ty s6 san lugng phi thuong m~i

so v&i san lm;mg thuang m;;ti Do Sl,l' khac bi~t trong san thanh phfin phi thuong m~i

Va thuong m;;ti 0 CaC nu<Jc CO thu nh?p trung binh nen bi~n dQng trong lai SU~t thl,l"C dong vai tro quan tr<;mg trong khuy~ch d~i ca ch~ truy~n dftn CSTT

Hakan & Nergiz (2008) da do lu6ng anh huang cua CSTT cho n~n kinh t~ nho rna

Ia Thb Nhi Ky, sir dl,lng mo hinh VAR cho khoang thai gian tir thang 5 nam 1986

d~n thang 10 nam 2000 Trong d6 CSTT duqc do luang b~ng chenh l~ch gifra lai

su§t lien ngan hang cua ngan hang trung uang va mile d9 m§t gia cua d6ng n9i t~ K~t qua cho th§y r~ng th~t ch~t CSTT c6 fmh huang t;;tm thai len sfm lugng nhung c6 anh huang lau dai len gia ca

Trong bai khao cuu m&i day v~ truy~n d~n CSTT t;;ti cac nu&c thu nh?p th~p, Prachi

va Peter (20 13) da h~ th6ng l;;ti cac bai nghien cuu truy~n d~n sir d1,1ng mo hinh V AR trong g~n-m9t th?p ky vira qua a cac nu&c thu nh?p th§p tren binh di~n th~ gi&i:

Tqi vimg hq Saharan Chiiu Phi Cac nu&c thu nh?p th§p t~i vung nay da s6 khong c6 SlJ h9i nh?p tai chinh v&i thi truang th~ gi&i va h9 c6 xu hu&ng can thi~p sau vao thi

truang ngo~i h6i, vi v?y kenh truy~n d~n thong qua ty gia h6i doai a nhfrng nu&c nay

bi h;;tn ch~ Thi truang chtmg khoan t~i khu Vl,l'C nay khong phat tri~n vi v?y kenh Hii

su§t va gia ca tai san cling khong phat huy tac dvng Cac ngan hang t~i cac khu Vl,l"C

- - - -

-~ -'

23 nay c6 guy rn6 ho~t d()ng nh6 Ie, phfin l6n bj SlJ chi ph6i cua chinh phu vi v?y kenh cho vay cling gay ra nhi~u tranh cai v~ sue anh huang len n~n kinh t~ Nhi~u nghien

c(ru cho thfty cac ngan hang thuang rn~i t~i khu VlJC m'ty c6 xu huang gui 30-50%

tiSn gui cua hQ t~i Ngan himg trung uang ho~c dfiu tu vao tai san ngo~i t~, vi th~

anh huang len n~n kinh t~ Nhin chung, c6 rftt it b~ng chfrng cho thfty tinh hi~u qua

cua cac kenh truy~n dfrn CSTT t~i khu VlJC nay, va nguyen nhan rna cac tac gia dua

ra hfiu h~t Ia do d~c di~rn y~u kern cua h~ th6ng tai chinh t~i khu VlJC

Tq.i cdc nJn kinh ti chuyin a6i a Trung va Dong Au Khac v&i khu VI)"C Phi, cac nen kinh t~ a khu VlJC nay dang a vj th~ khac tren da tang tru6"ng kinh t~ va c6 thu nhftp tren dfiu nguai cao han nhi~u so v&i khu VlJC Saharan, rn9t s6 nu&c vira duqc thong

nay vfin c6 trinh c19 phat tri~n thfip han v~ cac rn~t: mfrc d9 h9i nh?p tai chinh qu6c

t~ chua cao, chinh phu con can thi~p vao thj truang ngo~i h6i, thj truang v6n chua phat tri~n, va h~ th6ng ngan hang c6 guy rn6 nh6 Ganev (2002) da nghien cfru kenh

truy~n dfrn a ca 2 bu&c: bu&c rn()t tir lai suftt chinh sach t&i cac lai suftt thj truang va bu&c hai la tu lai suftt thj truang t&i t6ng du n~n kinh t€ K€t qua thu duqc cho thfiy

r~ng kenh truySn d~n a bu&c 1 c6 xay ra nhung a bu&c 2 thi st,r truyen dfin la kh6ng r5 rang

0 thai gian gfin day han thi Egert va MacDonald (2009) da cho thfiy dng rnfrc c19 truySn d~n hoim toan xay ra a kenh tu lai suftt chinh sach t&i lai sufit thj truang a cac

ky h~n ng~n, nhung con a cac ky h~n dai han thi l~i to ra y~u han Tuy nhien hai tac

gia nay ding khong cho thfty b~ng chfrng ro rang vS bu&c truySn dfin thfr hai tu lai suftt thj truang sang t6ng du, vi v~y c6 th~ thfiy r~ng kenh cho vay t~i cac thj truang nay c6 hi~u qua kh6ng r5 rang

Elboume va Hann (2009) cGng ti€n hanh rn<)t nghien cfru th\TC nghi~rn d~ xac djnh

l~i cac k~t qua tir cac nghien cfru tru&c Hai tac gia nay da sir d\lng ca 2 phuang phap

di~n hinh trong VAR la phuang phap d~ guy (recursive) va cftu true (structural) d6i v&i 5 nSn kinh t~ dang qua d9 t~i Chau Au K€t qua thu duqc cho thfty r~ng phuang phap V AR cdu true thi c6 k~t qua th6ng nhftt v&i cac ly thuy€t truySn th6ng han, rn~c

du di~u nay dung v&i die nu&c thu nh~p cao nhu C(mg Hoa Sec hay Phfrn Lan, con cac nu&c thu nh~p th~p nhu Slovak thi hi~u qua l~i kh6ng ro rang ho~c xu~t hi~n cac puzzle - nghla Ia cac hi~n tuqng trai v&i ly thuy€t Uti chinh va tinh tr~ng tucmg tv

I cfing xay ra a Croatia (Lang va Krznar, 2004 )

: Tqi clic vim~ kinh ti Trung A T~i ~u ~\fC nay, mire thu th~p va he thi\ng titi chin~

I kern phat trien hon khu VlJC Trung Au a khu VlJC nay muc d(> h(>i nh~p tai chinh rat

1 th~p- th~p han ca khu VlJc Saharan - va chinh phu can thi~p vao ty gia n~ng n~ Thi truang ch(rng khoan kern phat tri€n m~c du cac giao djch c6 phieu thi s6i d(>ng hem

khu vgc Saharan

I Isakova (2008) tien hanh nghien c(ru v AR a th€ rut g<,m a 3 nu&c Kazakhstan,

I Kyrgyz va Tajikistan Ket qua thu duqc gi6ng v&i t~i cac nu&c Trung Au khi bu&c truy~n d~n thir nh~t thi di~n ra hoan toan nhung bu&c truy~n d~n tiep theo den t6ng

, +h' "'t , I"\." ' " 1 t ~ 0 , , ' 1' k'-, '- ?

cau uli ra yeu vieu nay cuo tuay t(enu cuo vay t~u cac mwc nay a ·uong ul~U qua

T~i Georgia, Bakradze va Billmeier (2007) chi tim th~y b~ng ch(rng ve sg tac d(>ng

d(>ng c6 y nghla th6ng ke len mire gia ca Samkharadze (2008) tim th~y nhi~u b~ng

chirng hon v~ truy~n d~n CSTT a Georgia thong qua vi~c su dvng m6 hinh V AR d~

quy va V AR du true, k€t qua chi ra r~ng truy~n d~n CSTT c6 y nghla den gia ca va san luqng trong giai do~n ngAn Tuy nhien nghit~n Clru cua Samkharadze l~i chi cho

l~i kh6ng c6 b~ng chirng ro rang

CSTT gi6ng v&i t~i khu VlJC Saharan va Trung A Cac nu&c t~i khu vvc nay c6 mire

d<) h(>i nh~p tai chinh th~p, ty gia tuong d6i c6 dinh, thi truang ch(rng khoan n<)i d!a kern phat tri€n, h~ th6ng tai chinh tu nhan va tin dvng ngan hang chua ho~t d(>ng 6n

djnh Tuy nhien, c6 m(>t s6 qu6c gia trong khu vvc thi l~i c6 nhi~u d~c di€m tich eve

hon phfrn dong cac nu&c khac Dj€n hinh nhu Bahrain c6 m(>t thi truang ch(rng khoan

phat tncn tot va h9 thong ngan hang co qu:r u1v tuvu5 uv1 1vu, u5vcu u ua1n uu

1 Oman va Tunisia cfing c6 m(>t moi truemg kinh te t6t hon r~t nhi~u so v&i cac nu&c

I khac trong khu V\fC nay

25

Ziaei (2009) trong m9t nghien c(ru t6ng th~ nhiSu qu6c gia t?i khu VIJC nay da tim

th~y m6i quan h~ nghich bi~n giua lai su~t chinh sach va vi~c cho vay cua ngan hang trong mo hinh vector d6ng lien k~t b~ng phuang phap binh phuong nh6 nh~t c6 di~u chinh Tac gia da k~t lu~n r~ng hi~n tuqng ngh}ch bi~n nay xay ra it nh~t Ia trong ng~n h?n, va diSu nay thi phu hqp v&i cac Iy thuyst truy~n th6ng v~ kenh tin dvng Tuy nhien tac gia nay l?i b6 qua bu&c hai Ia truySn d~n tu kenh cho vay d~n t6ng diu cua nSn kinh t€ Neame (2008) b~ng m6 hinh V AR b6n biSn cua minh da nghien c(ru bu&c thtr hai nay t?i Lebanon va Tunisia, m?c dtt ham phfm trng xung tu m6 hinh ctla 6ng cho th~y c6 s1,r tac d(>ng nhu ly thuy€t truySn th6ng nhung y nghia th6ng ke tu m6 hinh l?i khong thuy€t phvc

Tgi vimg kinh d Chiiu A Thai Binh Duong Agha va c(>ng SIJ (2005) ti~n hanh nghien

ct'ru truySn d~n CSTT a Pakistan b~ng phuang phap cua Ramey ( 1993) v&i m6 hinh

V AR d~ quy 4 bi€n, nhfrng ph at hi~n cua nghien c(ru nay m?c du phu hqp v&i ly thuy€t truySn th6ng v~ truy~n d~n CSTT nhung l?i khong danh gia duqc vi khong

dua ra duqc tieu chu~n diti tin c~y th6ng ke (confidence bands) tu m6 hinh Sau d6 Alam va Waheed (2006) cling dung phuang phap tuang ttJ nhung c6 di~u chinh giam s6 biSn xu6ng con 3 bi~n, luge b6 di bi~n tin dvng ngan hang, bai nghien ctru nay c6

dua vao dai tin c~y th6ng ke thi phat hi~n r~ng cac phan ung cua t6ng san luqng d6i v&i CSTT la phu hqp nhung v~n con r~t nh6 va khong c6 y nghia th6ng ke Nhung phan trng nay SaU khi dUQ'C phan nh6m ra thanh cac khu VIJC khac nhau thi tac gia phat hi~n th~y chi c6 khu VIJC san xu~t, bim si va ban le thi phan ung d6i v&i CSTT m&i thvc sv c6 y nghia th6ng ke Cac tac gia cling luu y giai do?n Pakistan tai ca c~u

tai chinh da lam cac phan ung d6i v&i CSTT c6 sv· thay d6i tuang d6i it

Mallick (2009) nghien cuu truy~n d~n CSTT t?i An D9 b~ng m6 hinh V AR 5 bi~n, ong ta su dvng ca phuang phap d~ quy va c~u true v &i mo hinh d~ quy tac gia phat hi~n khi c6 eli s6c th~t ch?t CSTT thi san luqng c6 giam di sau 2 quy va 3 quy m?c

du kha ySu nhung c6 y nghia th6ng ke Tuy nhien nghien clrti nay l?i phat hi~n th~y

phan li'ng ngu<;rc cua chi s6 gia d6i v&i CSTT (hi~n tuqng price puzzle) trong k€t qua

cua minh V &i mo hinh c~u true thi phan (rng cua san luqng khong c6 y nghia th6ng

ke, va hi~n tuqng price puzzle l?i duqc phat hi~n

Ahmad (2008) sfr dt,mg mo hinh V AR d~ quy v6i phuang phap truySn th6ng ctia Sims d6i v6i 2 nu6c Ia Fiji va Papua New Guinea M?c du nghien c(ru nay khong d€

c~p d~n phan ung xung (response) va chua dua ra cac ki~m dinh th6ng ke d~y dti nhung thay vao d6 tac gia da dung k~t qua phan ra phuang sai d~ cho thfry rAng muc

d9 bi~n d9ng ctia san ltrqng thl,fc da ph~n la do cac cu s6c tir cung tiSn, va Iuqng tiSn gfri 6 Fiji, trong khi 6 Papua New Guinea thi lm;mg cho vay ngan hang chiSm ty trQng chinh trong vi~c giai thich bi~n d9ng san luqng

Tqi cac vimg Chau My Latinh va Caribe Kendall (2001) nghien cuu truySn d~n CSTT t;;ti 6 nu6c Bahamas, Barbados, Belize, Guyana, Jamaica, va Trinidad Tac gia

biSn chinh sach (lai suM chiSt khfru, ty 1~ dl,f trfr b~t bu()c, va 1ai sufrt tin phiSu kho b;;tc ng~n h;;tn) d~n lai sufrt cho vay Tac gia thfry rAng phan ung ctia Iai sufrt cho vay

cu s6c tang ctia lai sufrt chi~t khfru c6 tac d9ng y~u len lai sufrt cho vay, tuy nhien cu s6c tang ctia ty I~ dv trfr b~t bu9c c6 tac d9ng lam giam m;;tnh 1ai suftt cho vay a tftt

ca cac nu6c ngo;;ti trir Trinidad va Barbados

Robinson va Robinson ( 1997) Str dvng mo hinh v AR 8 bi~n d~ nghien CUll truySn

d~n 6 Jamaica, ong ta phat hi~n c6 hi~n tuqng san luqng thl,fc va muc gia ca tang len khi th~t ch?t CSTT (output puzzle va price puzzle) Duran-Viquez va Esquivel-Monge (2008) nghien cuu tac d9ng ctia lai sufrt chinh sach len lai suftt cho vay ctia hang thuang m;;ti 6 Costa Rica HQ thfty rAng lai suftt chinh sach c6 tac d9ng Granger len Uii suftt ti~n gfri va cho vay H9 thfty rAng truySn d~n tir Uii suM chinh sach d~n lai suftt tiSn gfri va cho vay Ia hoan toan trong dai h;;tn 6 Costa Rica, diSu nay thi khac v6i k~t qua t;;ti cac nu6'c Caribe H~ s6 truy~n d~n 16n han a cac ngan hang tu nhan hon la cac ngan hang nha nu6c

Ramlogan (2007) sfr dvng V AR cftu true 6 biSn d~ nghien crru truySn d~n t;;ti Trinidad, ong ta thfty rAng vi~c th~t ch?t CSTT (q1 th~ Ia tang len trong d\f trfr b~t

b~oc) " 2av ra su suv ., "' 2-iam tin dvng ngan hang cling nhu c6 lam ch~m giam t6c d('> tang tru&ng va l;;tm phat thftp han

•

•

-27 2.2.3 Truy~n d~n chinh sach ti~n t~ 0' Vi~t Nam Nghien c(ru truy~n dfrn ti~n t~ a Vi~t Nam con tuang d6i m6i chi duqc khai xu6ng

tir d~u nhfrng nam 2000 Trong d6 da ph~n su· d\,mg m6 hinh V AR de nghien c1ru vt

S\1' truytn dfrn cua CSTT len n~n kinh t~

Le Vi~t Hung va Wade D Pfau (2008) sir dt,mg m6 hinh VAR rut g<;m t?p trung vao m6i quan h~ gifra ti~n t~, san luqng th1,rc, d.c mt:rc gia, lai su~t thvc, ty gia th~rc va tin d~mg K~t qua cho th~y r~ng CSTT c6 th~ anh huang d~n san luqng thvc, trong khi d6 m6i quan h~ gifra ti~n t~ va l~un phat thi khong m~y ro rang a Vi~t Nam D6ng thai tac gia cling cho th~y kenh tin dvng va ty gia c6 vai tro quan tn;mg han kenh lai

su~t, do d6 tac gia dua ra nh~n dinh r~ng CSTT kh6ng nen dung dS kich thich n~n

kinh t€ nhung c6 th~ lit cong cv d~ can tra bi€n d<)ng cua chu ky kinh doanh

Vo Van Minh (2009) nghien c(ru do luang muc d<) truy~n dftn ty gia a Vi~t Nam va danh gia tac d<)ng sv· thay dfli ty gia len l?m phat, sir dvng mfru nghien c(ru tir thang

1 nam 2001 d~n tl1ang 2 nam 2007 K~t qua nghien c(ru cho th~y ERPT lit khong hoan toan, sau m<)t nam ERPT d~n chi s6 gia nh?p khAu d?t muc trung binh lit 0.61%

va ERPT d~n chi s6 gia tieu dimg d?t mfrc trung binh Ia 0.08% sau nam d~u tien K~t

qua nay th~p hop nghien c(ru cua IMF (2003)2 nguyen nhan c6 th~ do (i) mfrc l?m phat trong giai do?n 2001-2006 th~p hO'l11995-2003, (ii) mtrc d<) dola h6a th~p trong giai do?n nghien cuu

Nguy~n Thi Ng<;>c Trang va Lvc Van Cuang (2011) nghien cuu v~ S\1' chuy~n dich ty gia vito cac muc gia a Vi~t Nam sir dvng phuO'ng phap d6ng lien k€t Johansen, m6 hinh vector hi~u chinh sai s6 (VECM) va m6 hinh vector tv h6i quy (V AR), sir dvng

du li~u tir quy 1 nam 2001 d~n quy 4 nam 2011 K~t qua nghien cuu cho th~y truy~n

d~n cu s6c ty gia c6 anh huang 16n nh~t dSn chi s6 gia nh~p khAu, r6i d~n chi s6 gia san xu~t va cu6i cling Ia chi s6 gia tieu dung, trong d6 d9 Ian chuy~n dich ty gia h6i doai vito gia nh~p khAu lit hoan toan trong dai h~n, d?t 144% Ngm'li ra bai nghien CUU nay COn phat hi~n }ffiong CO Sl,l' chuy~n dich b~t can Xtrng tir ty gia hf>i doai VaO gia nh?p khAu

2 Trich Yo Van Minh (2009)

28

Gfrn day nh~t, Trfrn NgQc Tha va cqng SlJ (2013) cling dong g6p mc?t bai nghien c(ru

v~ ca ch~ truy~n dfin cua CSTT t~i Vi~t Nam b~ng mo hinh V AR c~u true (SV AR)

D~c diem mo hinh sv AR rna Ute gia sir d1,mg cho phep thi~t I~p cac di~u ki~n v~ m6i quan h~ tuang tac gifra tirng bi~n cv th~ trong mo hinh Di~u nay phfrn nao d6 giup

I kiem soat mo hinh tot han, tuy nhien van de phat sinh doi vai sv AR cling chinh Ia

I cac di~u ki~n ap d~t nay d~n tir chu quan cua nha nghien c(ru Thong thuemg khong

I c6 cac ap d~t gi6ng nhau cho cac mo hinh Cac di~u ki~n ap d~t trong nghien c(ru

thl)"C nghi~m thuemg d1Ja vao ly thuy~t kinh t~ Va cac nghien Cll'U thlJC nghi~m truac d6 ho~c quan diem chu quan cua Ute gift Vi v~y k~t qua thu duqc tir cac nghien c(ru

cua SV AR phv thu9c r~t Ian vao tinh dang tin c~y cua vi~c thi~t l~p cac di~u ki~n ap

I d~t K~t qua bai nghien c(ru tim th~y Hli su~t va tin dt,mg t~o ra phfm ling tr~ d6i bi~n

ll~m phat trong khi ty gia h6i doai l~i c6 phan trng ngay trong ng~n h~n Tuy nhien

I bai nghien ClrU nay l~i d~t bi~n ty gia h6i doai (NEER) a cu6i cling trong chu6i bi~n

I sv AR, di~u nay ham y bi~n ty gia se h~p thv va di~u chinh theo t~t ca cu s6c truac

I d6, v~n d~ nay gay tranh cai vi t~i m9t s6 qu6c gia dang phat trien nhu Vi~t Nam, ty

I gia Ia chi tieu duqc kiem soat ch{lt che cua chinh phil nen vi~c bi~n d9ng cua ty gia : di€u chinh theo l~c thi truimg nhu m(\t sb ly thuy.lt truy€n thbng 3 thuimg kh6 d~t

· duqc trong th1Jc te

3 Xem them ly thuyih Ngang ghi sue mua (PPP), ly thuy€t Ngang gia H'ii su~t (IRP), va ly thuy€t hi~u trng

Fisher qu6c t€

•

-29

ChuO'ng 3 PhuO'ng phap nghien CtfU va mota dfr li~u

3.1 Mo hinh vee-tO' hi~u chinh sai s6 (VECM) Trong cac nghien ctru truy~n d~n CSTT thong thu<mg cac nha nghien c(ru sfr d1,mg

mo hinh V AR ho~c VECM d~ phan tich v6i cac bien s6 ph6 bien nhu: sim luqng, gia

dfiu, chi s6 gia ca (nh~p khfiu va tieu dung n<)i dja), ty gia va cac lai su~t ng~n h~n

danh nghia (McCarthy, 1999; Smets va Wouters, 2002; Ito va Sato, 2008) Trang

vi~c s~p d~t va h.ra chQn cac bien vi thong thuang cac n~n kinh te dang phat tri~n

duqc xem nhu la n~n kinh te m6-nh6 nen cac bien trong mr6c la bien n<)i sinh trong

mo hinh bi tac d<)ng m<)t chi~u bai cac bien s6 the gi6i va khong c6 chi~u nguqc l~i

Vi the thtr tlJ cac bien trong mo hinh ph\! thu<)c vao d~c di~m cua qu6c gia Cl,l th~ va

ttiy vao v~n d~ khao sat Di~n hinh nhu trang nghien Clru cua Kim va Roubini (2000)

trinh bay mo hinh n~n kinh te m6-16n, thong thuang ung v6i cac nu6c cong nghi~p,

trong d6 c~u true huang den Ia khong c6 tinh d~ guy c\1 th@, trang mo hinh cua hQ bien lai su~t chinh sach duqc d~t len dfiu tien, bien nay duqc gia d!nh bi tac d<)ng cling

luc b6i cu s6c cung ti~n, gia dfiu va ty gia Bien ty gia duqc d~t 6 cu6i trong danh sach

bi~u hi~n cho vi~c bi tac d<)ng b6i t~t ca cac cu s6c Thu tv s~p xep cac cu s6c Ifin luqt nlm sau: cung ti~n, chi s6 gia CPI, chi s6 san xu~t IIP, gia dfiu va lai su~t lien bang

(US Fed Fund Rate) Trang mo hinh nay th@ hi~n d~c di~m quan trQng cua cac nu6c Ian: cy gia duqc tha n6i hoan toan va chinh phu duqc d<)c l~p trang CSTT.4 Vi~c dua cac bien ben ngoai (vi dv gia dfiu qu6c te) vao h~ th6ng mo hinh nhu Ia bien n<)i sinh ham y r~ng: v~ ng~n h~n c6 th~ cac bien ben ngoai khong bi tac d<)ng bai tinh hinh trong nu6c, nhung trang dai h~n se c6 anh huang nh~t dinh Tuy nhien luu y r~ng, gia

thi€t nay duang nhu chi duqc ch~p nh~n d6i v6i cac nu6c Ian, con m<)t s6 n~n kinh t€

nh6 rna nhu Vi~t Nam thi vi~c thiet l~p mo hinh h~n ch€ hon Cac bien ben ngoai chung toi m~c d!nh ban dfiu se n~m trang cac bien ngo~i sinh cua mo hinh

4 Xem them v~ Ly thuy~t B9 Ba b~t kha thi

Trpng cac nghien ct'ru v~ truy€n d~n, ngoai Kim va Roubini (2000) thi phuang phap

cur McCarthy (1999) dugc d.t nhi€u nguai ap dvng v6i mo hinh VAR d~ quy, mo hifh nay sir d1,1ng each thuc sitp x€p tiVc giao h6a cua Choleski (Choleski o4hogonalisation) Cach sitp x€p cac bi€n thuang th§y trong cac mo hinh theo truang

p~ai ctia McCarthy Ia: chi s6 gia dAu, 16 h6ng sfm lugng (output gap), cy gia h6i doai,

I , , ,

c~i so gia nh~p khau, chi so gia ban buon va cu6i cimg Ia chi s6 gia tieu dung CPl

D~ dang nh~n th§y r~ng v6i each sitp x€p nay tac gia ham y r~ng ty gia dugc tha n6i

I

h fm toim va bj tac d()ng b&i cac cu s6c cung va cfru cua n~n kinh t€ Tfit nhien, mo

h nh dl;lng nay khi ap dvng viw nuac c6 ch€ d9 ty gia dugc quan ly ch~t che b&i chinh

p u, nhu Vi~t Nam, se tr& nen khong phil hgp Ito va Sato (2008) di~u chinh v~n d~

n y b~ng vi~c d~t bi€n dl;li di~n CSTT (cv th~ Ia cung ti€n) a truac bi€n ty gia h6i

ua Ito va Sato (2008) Theo sau bi€n cung ti€n Ia bi€n lai sufit va cy gia h6i doai fheo ly thuy€t cua Tobin (1969) va Modigliani (1971) chung toi d~t bi€n chi s6 gia

I

fhung khoan a v~ tri ti€p, theo, bi€n nay dl;li di~n cho kenh d~n ~ruy€n c~a thi truang Fhung khoan Bien chi so gia tieu dung CPI va san lugng cua nen kinh te se chiu anh huang tir cac kenh truy€n d~n CSTT nen se dugc d~t sau cung, trong d6 bi€n san

mo hinh V AR c6 m9t hl;lll ch€ v€ di€u ki~n tien quy€t d6 la cac bi€n sir dvng phai Ia

bi€n dirng Di~u nay lam cac nha nghien ciru phai sir dvng bi~n da I§y sai phan thay

vi bi~n g6c, va nhu v~y mo hinh t§t nhien se chi quan sat dugc m6i quan h~ ngitn hl;ln rna b6 qua m6i quan h~ d~i h~n trong cac bi€n nghien cuu n€u c6 t6n t~i hi~n tugng

I

31

d6ng lien k~t 5 Haug (2005) cung c(>ng s~r cho bi~t ham phan ung xung c6 th~ ung d~mg phfm tich trong 2 d~ng cua mo hinh V AR tieu chufrn Ml)t d~ng V AR phu hQp v&i chu6i dfr li~u dung chu6i g6c D~ng khac la VECM phu hgp cho cac dfr li~u

chu6i thai gian dung sai phan b~c 1 va t6n t~i d6ng lien k~t gifra cac bi~n VECM

c6 th~ phat tri~n tu mo hinh V AR v&i ap d~t rang bu(>c d6ng lien k~t N~u mo hinh

V AR u6c luqng v6i chu6i g6c, khong c6 ap d~t rang bu(>c d6ng lien k€t, h~ s6 u6c uqng dung v6·i phuong phap binh phuong be nhftt Tuy nhien trong mo hinh V AR khong rang bul)c v6i dfr li~u g6c thi k~t qua u6c luqng se khong hi~u qua b&i thong

tin v~ cac m6i quan h~ can b~ng dai h~n da hi b6 qua V &c luqng tu VECM se c6 k~t

qua vfrng va hi~u qua hon Vi trong nghien cuu nay nh6m tac gia da phat hi~n ra c6 : hi~n tuqng d6ng lien k~t trong cac bi~n SLT dt,mg nen bai nghien ctru se Sll' dt,mg mo

I hinh VECM d~ u6c luqng, cftu true mo hinh nhu sau:

V&i:

Trong mo hinh Yt la vecta cac bi~n n<)i sinh bao g6m cac bi~n theo thu tv: cung ti~n

Mt, lai suftt thi tru·ang n<)i dia it, ty gia h6i doai et, chi s6 gia chung khoan St, san luqng kinh t~ Yt va chi s6 gia tieu dung trong nu&c Pt Con Xt la vecto cac bi~n ngo~i

sinh bao g6m 2 bi~n: gia dftu th~ gi&i oilt va lai suftt thi truang My irs Trong mo hinh ( 1 ), {J Ia vecto d6ng lien k~t, a Ia vecto di€u chinh v€ dai h~n, va Ai , i= 1 (p-I) lama tr~n tham s6

d day k~t qua chu y~u quan sat cua chung toi Ia cac bi~n dl)ng cua san luqng va chi

s6 gia ung v&i rung kenh truy~n d~n vi v~y chung toi c6 nhfrng ky vQng nhftt dinh v€ m6i quan h~ gifra cac bi~n trong mo hinh Theo khung ly thuy~t cua Mishkin, san luqng duqc ky vQng se phan (mg thu~n chi~u v.6i cung ti~n, ty gia h6i doai va chi s6

5 Xem them Luketpohl (2005, chuang 6)

tbi trubng chfrng khmin va phi'm frng ngugc chi~u v&i Hii su~t Di~u nay duqc ky vQng

tong tg cho bien chi s6 gia tieu dung

rong nghien cfru truy~n d~n thong thubng d~ do luemg vi~c thay dbi 1% cua bien

ITheo th(r tv Choleski tir tren xu6ng trong phuang trinh (2), cac cu s6c hi anh hu<'mg

bai chinh n6 va cac cu s6c khac a th(r tv tren n6 va cac cu s6c 6 phia sau thi khong th~

anh hu<'mg d€n cu s6c 6 phia tru&c L~y vi dv v&~ cu s6c cung ti~n chi hi anh hu<'mg

b&i 2 bi€n ngo~i sinh va khong hi tac d<)ng trong cling ky thai ky t b6i cac cu s6c cua cac bien n9i sinh khac trong h~ th6ng, va cu s6c chi s6 gia tieu dung bi iinh hu<'mg b6i

t~t ca cu s6c khac nhung khong c6 anh hu<'mg trong cling thai ky t den cac cu s6c khac

3.2 Mo ta dfr li~u

li~u truy xu~t tir Th6ng ke tai chinh qu6c t€ IMF (IFS), Cvc nang lugng My .(U.S Department of Energy), H~ th6ng dv trfr lien bang (Board of Governors of the

I Federal Reserve System), Tbng CJ.lC th6ng ke cua Vi~t Nam (GSO)

1TT Ten bi~n Ky hi~u Ngu6n dfr li~u

7 Ti gia hfJi dmii danh nghia e Tinh toan cua tac gia theo thfJng

Gici ddu thi giai giao ngay Brent (USDI thimg) Sim lu(Jng cong nghi¢p Vi¢t Nam au(Jc si} dt:tng ad tlc;ri di¢n cho GDP cua Vi¢t Nam do GDP cua Vi¢t Nam kh6ng tlu9·c th!mg ke thea tl}ng thimg Lu·9ng cung tiJn thwc tlr;zi di¢n bdng k!u5i hwng tiJn M2 Liii sucit ki ht;tn 3 thcing au(JC at;ti di¢n bdng lfii sucit tiJn gui kj; hc;rn 3 thimg aia trung

Vi~t Narn Ngoai ra tfrt ca d~u duqc hi~u chinh rnua VlJ theo phuong phap Census X12 duqc tich hqp s~n trong ph~n rn~rn Eviews

"

ChU'ong 4

K~t qua nghien crru

4.1 Cac ki~m djnh ban diu 4.1.1 Ki~m djnh tinh dirng ciia chu8i dfr li~u Chung toi ti~n himh ki~m dinh xem li~u cac bi~n c6 dirng a chu6i g6c hay khong bAng 3 phuang phap la AD.F, KPSS va DF-GLS Cac phuang phap ki~m dinh dung

nhfrng thong s6 mijc dinh cua phfrn m~m Eview

Bang 2: Ki~m djnh unit root v6i bi~n gBc

Chu thich: dim "*" bi~u thi cho hi~n tur;ng dirng cua bdn

K~t qua dugc trinh ~ay trong Bang 2 va 3 K~t qua cho thAy san luQllg cong nghi~p

Vi~t Nam va Hli suftt ki h~n 3 thtmg dL.rng 6 chu6i gbc; cac bi~n khac d~u dL.rng 6 sai phan b~c 1 d phfrn sau chung toi se ti~n himh ki~m d\nh d6ng lien k~t d~ tim ra m6i quan h~ can bAng dai h?n gifra cac bi~n trong m6 hinh N~u tim th~y bAng ch(rng t6n

35 t?i quan h~ d6ng lien k~t thi chung t6i ti~n hfmh thvc hi~n m6 hinh vector hi~u chinh sai s6 (VECM) Con n~u chua du b~ng chfrng cho thfty t6n t?i quan h~ d6ng lien k~t chung t6i se ti~n hfmh ki~m djnh nhfm qua Granger r6i thvc hi~n m6 hinh vector tv

h6i guy (V AR) (Lutkepohl, 2005)

Bang 3: Ki~m djnh unit root vo·i sai phan b~c 1

cho m6 hinh duqc trinh bay trong bang 4 Theo Lutkepohl (chuang 4 & 8, 2005), AIC, LR thu<'mg cho ra m(>t d(> tr~ cao, SC thu<'mg chc;m mfrc tr€ nho va HQ thi thu<'mg d~ nghi m<)t mfrc d(> tr~ vua phai Khi ti~n hanh chQn d(> tr~ cho m6 hinh chung t6i thfty r~ng LR, AIC cho d(> tr~ Ifin luqt Ia 10 va 12, theo Luketpohn (2005) thi trong m6 hinh h6i quy vecto d<) tr~ qua cao se lam cho sai s6 d\f bao tra nen rftt

16n va khong dang tin c~y nen chung toi khong su d\lng Ba tieu chu§.n con l?i FPE,

SC va HQ cho d{> trS tir 1 d~n 4, nhu v~y c6 klu't nang d{> trS cua mo hinh Ia 4 D~

dam bao tinh ch~c ch~n v~ d{> trS, chung toi dung phuang phap cua Luiz va Mauro (20 1 0) b&ng each tang dfrn d{> trS d~ ki~m dinh LM d~n khi nfw khong con hi~n tuqng tuong quan chu6i trong sai s6 cua mo hinh K~t qua nhu dv doan khi hi~n tuqng tv

tuong quan k~t thuc khi d~t t&i d{> tr~ la 4 Han nfra, Lukepohl & Saikkonen (1997) cho bi~t gi&i h~n tren cua vi~c Iva chQn d{> trS (h) c6 gia tri h~0(T113) Theo gi&i h~n nay d{> trS cua mo hinh se khong vugt qua 5 Vi v~y chung toi quy~t dinh Iva ch9n d9 trS Ia 4

•

Bang 4: Ki~m djnh v~ dQ tr~ ciia mo hinh

* ndicates lag order selected by the criterion

L : sequential modified LR test statistic (each test at 5% level)

~.A C: i\ '<aike information criteria

:Schwarz information criteric

H : Hannan-Quinn information criterion

•·

f

37

4.1.3 Ki~m d!nh dAng lien k~t

Trong t~p dfr li~u nghien ct'ru co 2 biSn dtmg a chu6i g6c va 6 bi~n dung sai phan

b~c 1 Theo Felix va c<)ng SIJ (2002), vi~c sir dt,mg d6ng thai ca bi~n dung chu6i g6c

va dung sai phan b~c 1 khi ki~m djnh d6ng lien k€t se khi€n cho s6 quan h~ d6ng

lien k€t co xu huang tang len theo s6 bi~n dung Luc nay Felix dS nghi ki~m djnh

d6ng lien k€t cho t~t ca cac bi~n (k~ ca bien dung chu6i g6c va dirng sai phan), sau d6 l~y s6 quan h~ d6ng lien ket tim duqc theo phuang phap Johansen- (tru) s6 biSn dung d~ tim duqc s6 quan h~ d6ng lien k€t duqc sir dt,mg

Bimg 5: Ki~m d!nh dAng lien k~t Johansen (theo chi tieu Trace) Trend assumption: Linear deterministic trend

Lags interval (in first differences): 1 to 4 Unrestricted Cointegration Rank Test (Trace)

Trace test indicates 3 cointegrating eqn(s) at the 0.05 level

* denotes rejection of the hypothesis at the 0.05 level

**MacKinnon-Haug-Michelis (1999) p-values

Khi ti~n himh ki~m djnh d6ng lien k~t theo phuong phap Johansen, theo bang 5 va bang 6 chung toi tim duqc 2 k~t qua: theo chi tieu Trace co it nhftt 3 quan h~ dfJng

lien k~t, va theo chi tieu Eigenvalue c6 it nhftt 4 quan h~ d6ng lien k~t Tuy nhien

n~u chung ta lfty mt'rc y nghia la 1% thi ca 2 phuong phap d~u th6ng nhftt v6i k~t qua

it nhfrt 3 m6i quan h~ d6ng lien k~t, vi v~y chung toi quy~t djnh chQn k~t qua la 3

Theo each tinh cua Felix d€ c~p 6 tren thi s6 quan h~ d6ng lien k~t sau khi di€u chinh

cho 2 bi~n dung thi chung ta con it nhfrt 1 quan h~ d6ng lien k~t Di€u nay cht'rng to

I m6i quan h~ can b~ng dai h~n gifra cac bi~n c6 th~ duqc giai thich thong qua it nhfrt

l1 phuang trinh d6ng lien k~t 6

I

I

I

I

Unrestricted Cointegration Rank Test (Maximum Eigenvalue)

Max-eigenvalue test indicates 4 cointegrating eqn(s) at the 0.05 level

* denotes rejection of the hypothesis at the 0.05 level

**MacKinnon-Haug-Michelis (1999) p-values

Prob.**

0.0009 0.0004 0.0363 0.0396 0.5003 0.7595

6 ChUng toi cling da ki~m tra mo hlnh VECM v&i 2 phuong trlnh d6ng lien k~t nhung k~t qua cac h~ s6 can b~ng dai h~n ct.ia mo hinh c6 muc y nghia th6ng ke thfrp hon hiin so v&i m6 hinh v&i I phuong trinh d6ng li€m k~t

mo hinh gQi la 6n dinh khi n6 t~o ra cac gia tri bien dao d9ng xung quanh gia tri trung

binh va phuong sai khong thay dbi theo thai gian Cac mo hinh khong 6n djnh c6 thS t€lo ra cac gia tri th6ng ke khong dang tin c~y, vi dv: chu6i bien c6 the t6n t~i xu

hu6ng ho~c tinh mila vv (Xem them Lutkepohl, 2005, chuang 2, trang 18) Vi v~y

kiSm dinh tinh 6n d!nh cua mo hinh Ia dn thiet

Theo Lutkepohl thi di€u ki~n dS vecto Yt 6n dinh khi:

Trong d6 Ik Ia rna tr~n dan vi K bien, Ai la rna tr~n tham s6 dung tru6c bien Yt-i etta

mo hinh V AR/VECM da duqc rut gQn va z Ia nghi~m cua phuang trinh djnh th(rc tren khi b~ng 0 N6i dan gifm, thi vecto Yt se 6n djnh neu cac nghi~m z tim duqc n~m

ngoai vong tron gia tri [-1,1] Thu~t toan dung KiSm dinh nghi~m z trong Eviews6 thi sir d1,1ng nghich dao cua z, vi v~y vi~c suy di~n k~t qua se nguqc l~i K~t qua tir

hinh 1 cho thcly cac nghjch dao nghi~m z cua mo hinh d€u n~m trong duang tron dan

vi [-1, 1] Di€u nay chtrng to mo hinh VECM 6n djnh (Mosconi & Giannini, 1992; Lutkepohl, chuong 6, 2005)

Hinh 3: Ki~m djnh SlJ An djnh cua mo hinh

Inverse Roots of AR Characteristic Polynomial