Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan trục đường nguyễn trãi, thành phố hà nội (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI --- ĐẶNG DUY HƯNG TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TRỤC ĐƯỜNG NGUYỄN TRÃI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ Q

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

ĐẶNG DUY HƯNG

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TRỤC

ĐƯỜNG NGUYỄN TRÃI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

Hà Nội - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

ĐẶNG DUY HƯNG KHÓA: 2015 – 2017

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TRỤC

ĐƯỜNG NGUYỄN TRÃI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên Ngành: Quy hoạch vùng và đô thị

Mã số: 60.58.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUY HOẠCH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN THÁI HUYỀN

Hà Nội - 2017

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Chương trình đào tạo thạc sĩ ngành quy hoạch vùng và đô thị, Trường đại học kiến trúc Hà Nội, các quý Thầy Cô đã giúp tôi trang bị tri thức, tạo môi trường điều kiện thuận lợi nhất trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này

Với lòng kính trọng và biết ơn, tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn tới Tiến sĩ Nguyễn Thái Huyền đã khuyến khích, chỉ dẫn tận tình cho tôi trong suốt thời gian nghiên cứu này

Xin chân thành cảm ơn các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp đã hợp tác chia

sẻ thông tin, cung cấp cho tôi nhiều nguồn tư liệu, tài liệu hữu ích phục vụ cho đề tài nghiên cứu

Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến gia đình và những người bạn đã động viên,

hỗ trợ tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập, làm việc và hoàn thành Luận văn

Hà Nội, tháng năm 2017 Học viên

Đặng Duy Hưng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi Các số liệu, trích dẫn, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực, khách quan

và chưa công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác

Hà Nội, tháng năm 2017 Học viên

Đặng Duy Hưng

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời Cam đoan

Mục lục

Danh mục các ký kiệu, các chữ viết tắt

Danh mục các bảng biểu

Danh mục các hình vẽ, đồ thị

MỞ ĐẦU 1

* Lý do chọn đề tài 1

* Mục đích nghiên cứu 2

* Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2

* Nội dung nghiên cứu 3

* Phương pháp nghiên cứu 3

* Ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài 4

* Các khái niệm ( thuật ngữ ) 4

* Cấu trúc luận văn 6

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TRỤC ĐƯỜNG NGUYỄN TRÃI 7

1.1 Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan 7

1.1.1 Hệ thống công trình kiến trúc 7

1.1.2 Hệ thống cây xanh 13

1.1.3 Hệ thống giao thông 15

1.1.4 Hệ thống tiện ích đô thị 18

1.2 Các đồ án quy hoạch liên quan đến khu vực nghiên cứu 20

1.3 Đánh giá thực trạng và các vấn đề cần nghiên cứu 24

1.3.1 Đánh giá về thực trạng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 24

1.3.2 Các vấn đề cần nghiên cứu 24

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ VIỆC TỔ CHỨC KHÔNG GIAN

KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TRỤC ĐƯỜNG NGUYỄN TRÃI 26

2.1 Cơ sở pháp lý 26

2.1.1 Các văn bản quy phạm pháp luật 26

2.1.2 Các văn bản pháp lý liên quan 27

2.1.3 Định hướng của quy hoạch cấp trên: 28

2.2 Các sơ sở lý thuyết về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 31

2.2.1 Các lý thuyết về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 31

2.2.2 Xu hướng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 36

2.3 Các yếu tố tác động tới tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 39

2.3.1 Điều kiện tự nhiên 39

2.3.2 Yếu tố kinh tế 40

2.3.3 Yếu tố xã hội 41

2.3.4 Yếu tố hạ tầng kỹ thuật 42

2.3.5 Yếu tố thẩm mỹ 43

2.3.6 Sự tham gia của cộng đồng 43

2.3.7 Một số yếu tố khác 44

2.4 Bài học kinh nhiệm trong tổ chức cảnh quan tuyến đường trên thế giới và Việt Nam 45

2.4.1 Kinh nghiệm trên thế giới 45

2.4.2 Kinh nhiệm tại Việt Nam 54

CHƯƠNG 3: ĐỂ XUẤT GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TRỤC ĐƯỜNG TRÃI 58

3.1 Quan điểm mục tiêu và nguyên tắc 58

3.1.1 Quan điểm 58

3.1.2 Mục tiêu 58

3.1.3 Nguyên tắc 59

3.2 Giải pháp phân vùng cảnh quan 60

3.2.1 Định hướng phân vùng cảnh quan 60

3.2.2 Giải pháp tổ chức cảnh quan cho từng vùng cảnh quan 62

3.3 Giải pháp tổ chức cảnh quan 66

3.3.1 Giải pháp tổ chức cảnh quan tuyến đường sắt trên cao Hà Đông – Cát Linh 66

3.3.2 Công trình kiến trúc 69

3.3.3 Cây xanh và không gian đi bộ 71

3.3.4 Biển hiệu, biển quảng cáo 80

3.3.5 Trang thiết bị tiện ích đô thị 82

KẾT LUẬN 86

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ

QĐ-TTg Quyết định Thủ tướng

TCXDVN Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam

Hình 1.8 Mặt cắt đường từ cầu Hà Đông đến ngã tư Khuất

Hình 1.9 Hiện trạng chất lượng công trình 18 Hình 1.10 Hiện trạng chất lượng công trình 18 Hình 1.11 Hiện trạng vật liệu hè đường 19 Hình 1.12 Sơ đồ sử dụng đất phân khu đô thị H2-3 21 Hình 1.13 Sơ đồ sử dụng đất phân khu đô thị H2-2 22 Hình 1.14 Sơ đồ khung thiết kế đô thị phân khu đô thị H2-3 23 Hình 2.1 Trục đường Nguyễn Trãi trên Quy hoạch chung xây

Hình 2.2 Trục đường Nguyễn Trãi trong quy hoạch sử dụng

đất quận Hà Đông đến 2020 30 Hình 2.3 Các yếu tố cơ bản trong tạo hình 31 Hình 2.4 Cải tạo toàn tuyến kênh Tân Hóa – Lò Gốm 38 Hình 2.5 Đại lộ Champs-Elysées thủ đô Paris 45 Hình 2.6 Khải Hoàn Môn - điểm cuối của đại lộ Champs- 46

Elysées Hình 2.7 La Rambla được mệnh danh là con phố không bao

Hình 2.8 Kiến trúc Gaudi hiện hữu khắp mọi nơi ở La Rambla 47 Hình 2.9 Những họa sĩ đường phố 48 Hình 2.10 Đại lộ Orchard - Singapore 49 Hình 2.11 Bãi đỗ xe thông minh 50 Hình 2.12 Cải tạo tuyến phố thương mại ở Joojakarta 51 Hình 2.13 Tuyến metro trên cao tại Lile, Pháp 52 Hình 2.14 Tuyến metro trên cao tại Miami 53 Hình 2.15 Tuyến đường Võ Nguyên Giáp 55 Hình 2.16 Tuyến đường Nguyễn Văn Linh - Đà Nẵng 56 Hình 2.17 Tuyến đường Nguyễn Văn Linh - Đà Nẵng 57 Hình 3.1 Sơ đồ phân vùng cảnh quan 1-2 tuyến đường Nguyễn

Hình 3.9 Minh họa cây xanh đô thị 72 Hình 3.10 Minh họa một số loại cây trồng trên tuyến 73

Hình 3.11 Một số phương pháp bố cục cây xanh với các yếu tố

Hình 3.12 Một số hình thức bố cục, phối kết cây xanh 76 Hình 3.13 Một số hình thức bố cục gạch lát đô thị 77 Hình 3.14 Giải pháp lát gạch vỉa hè 78 Hình 3.15 Minh họa tuyến cây bụi vỉa hè và giải phân cách 80 Hình 3.16 Minh họa biển chỉ dẫn 81 Hình 3.17 Đề xuất một số hình thức, kiểu dáng đèn tín hiệu

Hình 3.18 Minh họa điểm chờ xe bus 83 Hình 3.19 Minh họa ghế nghỉ - thùng rác 83 Hình 3.20 Minh họa vật liệu trang trí 84 Hình 3.21 Chiếu sáng nghệ thuật 84 Hình 3.22 Chiếu sáng đô thị 85

Bên cạnh đó, trục đường Nguyễn Trãi với rất nhiều các công trình kiến trúc khác có giá trị thẩm mỹ và giá trị lịch sử Đây cũng là trục đường còn giữ lại được phần lớn các công trình kiến trúc nguyên bản và đặc trưng thời Liên xô cũ Tuy nhiên, do những tác động của thời gian, nhu cầu sử dụng thay đổi và những áp lực lớn của sự bùng nổ dân số, áp lực của hội nhập và phát triển, các công trình kiến trúc có giá trị và đặc trưng này đang chịu những biến đổi như sự xuống cấp, hư hại, thay đổi chức năng và thậm chí là bị phá bỏ để thay vào đó là các công trình hiện đại, cao tầng, diện tích sử dụng và tiện ích cao hơn Đứng trước những tác động mạnh mẽ đó, việc đầu tư, thu hút đầu tư cũng như thực hiện công tác thiết kế đô thị nhằm cải tạo, bảo tồn các bản sắc và những đặc trưng của trục đường Nguyễn Trãi, hướng đến phát triển lâu dài là rất cấp thiết và có ý nghĩa về mọi mặt, nhất là để đáp ứng tốt nhất các nhu cầu của chính những người dân sinh sống và làm việc trong khu vực Toàn bộ khu vực phía Nam trục đường Nguyễn Trãi là khu vực Hà Đông, nay là một quận thuộc thủ đô Hà Nội, nằm bên bờ sông Nhuệ, cách trung tâm Hà

2

Nội 10 km về phía Tây Hà Đông là nơi đặt trụ sở một số cơ quan hành chính cấp thành phố; Hà Đông vốn là một vùng đất giàu truyền thống văn hóa và hiện nay là một trong những địa phương có tốc độ phát triển nhanh nhất của Hà Nội Quận Hà Đông nằm ở vị trí trung tâm hình học của thành phố Hà Nội, giữa giao điểm của Quốc lộ 6 từ Hà Nội đi Hòa Bình và quốc lộ 70A Hà Đông cũng là nơi khởi đầu của quốc lộ 21B nối trung tâm Hà Nội tới các huyện phía nam và Hà Nam, Ninh Bình

Hiện nay, trục đường Nguyễn Trãi đang chịu sự tác động chung của quá trình phát triển trên tất cả các không gian đô thị của tuyến Các công trình cơ quan hành chính vẫn được giữ lại nhưng chịu nhiều tác động ở các mức độ khác nhau, làm thay đổi nhiều hơn về cơ cấu, chức năng sử dụng, hình thức kiến trúc, hoặc bị

hư hại một phần do thời gian Mỗi thời kỳ sau đó đều tác động ít nhiều đến tuyến, với các công trình xây dựng khác nhau, xong các công trình này đều cần có đầu tư, thiết kế và tiến hành cải tạo Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn tên đề tài nghiên

cứu khoa học chuyên ngành Quy hoạch vùng và đô thị là: “Tổ chức không gian kiến

trúc cảnh quan trục đường Nguyễn Trãi, thành phố Hà Nội.”

* Mục đích nghiên cứu

Tìm kiếm, đề xuất các giải pháp tổ chức cảnh quan trục đường Nguyễn Trãi nhằm phát triển hài hòa giữa cảnh quan khu vực nghiên cứu với cảnh quan xung quanh các khu vực lân cận và cảnh quan trong khu vực nghiên cứu đồng bộ, nâng cao chất lượng sống cho người dân, đồng thời tạo ra những đặc trưng riêng về không gian cảnh quan cho trục đường

Đưa ra hình ảnh một trục đường có hình ảnh đẹp, nâng cao chất lượng sống, chất lượng dịch vụ mang lại giá trị về kinh tế, xã hội cho khu vực

* Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

Cảnh quan hai bến tuyến đường Nguyễn Trãi, TP Hà Nội

3

+ Không gian: Từ tim đường Nguyễn Trãi vào hết lớp công trình thứ nhất, điểm đầu tại nút giao thông Ngã tư Sở , điểm cuối tại khu vực Phùng Khoang, Hà Đông

Tổng diện tích 60 ha

Chiều dài nghiên cứu toàn tuyến khoảng 4,0km

+ Thời gian: Trong thời gian đến năm 2030 (theo quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến 2050) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26/07/2011

* Nội dung nghiên cứu

Dựa vào cơ sở pháp lý và cơ sở lý thuyết

Đề xuất giải pháp tổ chức cảnh quan khu vực trục đường Nguyễn Trãi:

- Tổ chức cảnh quan nhân tạo

- Tổ chức công trình kiến trúc

- Tổ chức tiện ích đô thị

* Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

Phương pháp khảo sát thực địa: Phương pháp khảo sát thực địa là khởi điểm và cơ sở của quá trình nhận thức cảnh quan, là phương pháp quan trọng trong điều tra cảnh quan lãnh thổ khu vực nghiên cứu Khảo sát thực địa thông qua 2 giai đoạn: Khảo sát sơ bộ và khảo sát chi tiết

Phương pháp thu thập tổng hợp số liệu, tài liệu: Điều tra khảo sát thực địa, quan sát ghi chép thực địa, lấy ý kiến người dân, lấy ý kiến chuyên gia và

từ các nguồn tài liệu về cảnh quan tuyến phố, trục đường qua sách báo, tài liệu và các đề tài có liên quan trong và ngoài nước

Phương pháp bản đồ: Việc nghiên cứu cảnh quan trong công tác điều tra tổng hợp lãnh thổ không thể thiếu vai trò của hệ thống bản đồ Bản đồ là công cụ thể hiện những dố liệu điều tra cở bản về điều kiện tự nhiên, tài

4

nguyên thiên nhiên, kinh tế- xã hội của các cấp hành chính khác nhau (Địa phương, tỉnh, quốc gia, khu vực, châu lục, toàn cầu) góp phần giải quyết những vấn đề quy hoạch, xây dựng, phát triển, nguồn lao động, sử dụng hợp

lý tài nguyên, bảo vệ môi trường

* Ý nghĩa khoa học thực tiễn của đề tài

Tạo cảnh quan cho khu vực nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu có ý nghĩa sâu sắc trong việc tổ chức cảnh quan cho tổng thể trục đường Nguyễn Trãi một cách hài hòa

Đề tài góp phần vào việc tổ chức cảnh quan và bảo vệ môi trường, khai thác và phát huy tối đa các tiềm năng lợi thế sẵn có để tạo ra một trục đường

có cảnh quan đẹp, nâng cao chất lượng sống cho người dân

Đề tài có thể áp dụng rộng rãi cho các trục đường trong và ngoài nước

có điều kiện tương đồng

* Các khái niệm ( thuật ngữ )

Cảnh quan: Theo Dictionary.com Cảnh quan (landscape) là một khu vực rộng rãi có thể nhìn thấy từ một điểm Định nghĩa này xét trên khía cạnh phạm vi, cung cấp cho ta một cái nhìn hợp lý và dễ hiểu Nhưng khi xét theo một hướng tổng quát và rộng hơn về mặt địa lý, văn hóa, tự nhiên thì cảnh quan là gì ? Theo Wikipedia.org định nghĩa, cảnh quan là bao gồm: Các yếu

tố vật lý của địa hình như núi, đồi, nguồn nước như sông, hồ, ao, biển, các yếu tố con người bao gồm các hình thức sử dụng đất khác nhau, các tòa nhà

và các cấu trúc: Các yếu tố tạm thời như ánh sáng và điều kiện thời tiết

Cảnh quan: Là không gian chứa đựng vật thể nhân tạo, thiên nhiên và những hiện tượng xảy ra trong quá trình tác động giữa chúng với nhau và giữa chúng với bên ngoài Cảnh quan thiên nhiên: Theo PGS Hàn Tất Ngạn là một

bộ phận của bề mặt trái đất, có những đặc điểm riêng về địa dình, khí hậu, thủy văn, đất đai, động thực vật

5

Cảnh quan nhân tạo: Theo PGS Hàn Tất Ngạn là cảnh quan được hình thành do hệ quả của quá trình tác động của con người làm biến đổi cảnh quan thiên nhiên

Kiến trúc cảnh quan: Là tổ hợp không gian có định hướng của con người tác động vào môi trường để tạo lập mối quan hệ hài hòa giữa thiên nhiên và con người nhằm nâng cao chất lượng sống và bảo vệ môi trường Tạo lập sự tổng hòa thiên nhiên – con người – kiến trúc

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

86

KẾT LUẬN

Trục đường Nguyễn Trãi là một trong số các trục đường chính đô thị, có vị trí quan trọng và cảnh quan tuyến đường góp phần tạo dựng hình ảnh đặc trưng của Thủ đô Hà Nội

Không gian tuyến đường đa dạng và phong phú, bao gồm nhiều công trình chức năng khác nhau, có hình thức và kiểu cách kiến trúc khác nhau Đặc biệt trên trục đường nghiên cứu còn mang giá trị đặc trưng của các trường đâị học trong khu vực

Trải qua quá trình phát triển, các công trình kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị tiện ích đô thị, được đầu tư xây dựng dưới nhiều hình thức khác nhau tuy đa dạng nhưng không đồng bộ và thống nhất, đã dẫn đến hình ảnh tuyến đường lộn xộn, chắp vá

Các vấn đề cần giải quyết trong quá trình khẳng định hình ảnh đặc trưng của trục đường Nguyễn Trãi là bảo tồn, gìn giữ các không gian đô thị, các công trình kiến trúc, các không gian trống mang trong mình các giá trị vốn có kết hợp với việc cải tạo, làm mới từ các công trình chi tiết công trình và không gian trống tạo nên tổng thể tuyến đúng theo phong cách và bản sắc của trục đường Nhằm đạt tới hiệu quả cao nhất trong việc phát triển lâu dài và bền vững hình ảnh đô thị đặc trưng của trục đường

Những định hướng cải tạo, chỉnh trang không gian kiến trúc cảnh quan đặc trưng của trục đường Nguyễn Trãi

- Cải tạo, chỉnh trang những không gian đô thị, những công trình và các yếu

tố tạo thành mang đặc trưng của trục đường có giá trị về văn hóa, lịch sử kiến trúc, quy hoạch cảnh quan, là những hình ảnh đô thị đặc trưng của trục

- Phục hồi, tôn tạo những không gian đô thị những công trình và các yếu tố tạo thành mang đặc trưng của trục đường đang bị hư hỏng, xuống cấp, thay đổi chức năng và không gian sử dụng