Hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở việt nam hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích trên, luận văn sẽ giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau: Một là, nghiên cứu cơ sở lý luận hoàn thiện pháp luật viên chức trong các trường đại h

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

PHẠM THỊ THU HUYỀN

HOµN THIÖN PH¸P LUËT VÒ VI£N CHøC TRONG C¸C TR¦êNG §¹I HäC C¤NG LËP

ë VIÖT NAM HIÖN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

PHẠM THỊ THU HUYỀN

HOµN THIÖN PH¸P LUËT VÒ VI£N CHøC TRONG C¸C TR¦êNG §¹I HäC C¤NG LËP

ë VIÖT NAM HIÖN NAY

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 60 38 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: PGS.TS VŨ TRỌNG HÁCH

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Phạm Thị Thu Huyền

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các bảng

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ VIÊN CHỨC TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 7

1.1 Viên chức, viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam 7

1.1.1 Khái niệm viên chức 7

1.1.2 Viên chức trong các trường đại học công lập 10

1.2 Nội dung, vai trò của pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập 13

1.2.1 Khái niệm và phạm vi điều chỉnh của pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập 13

1.2.2 Đặc điểm của pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập 15

1.2.3 Vai trò của Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập 17

1.3 Tiêu chí hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập 20

1.3.1 Tiêu chí về nội dung 21

1.3.2 Tiêu chí về cấu trúc 22

1.3.3 Tiêu chí về hình thức 23

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập 24

1.4.1 Yếu tố chính trị 24

1.4.2 Yếu tố văn hóa, xã hội 24 1.4.3 Yếu tố kinh tế 25 1.4.4 Yếu tố xã hội hóa và sự cạnh tranh giữa khu vực công và tư: 26

1.5 Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập

của một số nước trên thế giới 26

1.5.1 Quy định về trách nhiệm, tiêu chuẩn nghề nghiệp viên chức

trong các trường đại học công lập 26 1.5.2 Quy định về tuyển dụng, sử dụng viên chức trong các trường

đại học công lập 28 1.5.3 Quy định về đào tạo, bồi dưỡng viên chức trong các trường đại

học công lập 28 1.5.4 Quy định về tiền lương và chính sách đãi ngộ đối với viên chức

trong các trường đại học công lập 29 1.5.5 Quy định về đánh giá, xử lý kỷ luật viên chức trong các trường

đại học công lập 30 1.5.6 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam 31 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 33

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ VIÊN CHỨC TRONG

CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở VIỆT NAM 35 2.1 Thực trạng quy định pháp luật về viên chức trong các

trường đại học công lập ở Việt Nam 35

2.1.1 Khái quát quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về

viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam 35 2.1.2 Thực trạng pháp luật về viên chức trong các trường đại học

công lập ở Việt Nam hiện nay 42

2.2 Thực trạng thực hiện pháp luật về viên chức trong các

trường đại học công lập ở Việt Nam 63

2.2.1 Thống kê số lượng viên chức trong các trường đại học công lập 63 2.2.2 Đánh giá về thực trạng thực hiện pháp luật về viên chức trong

các trường đại học công lập 66

2.3 Nhận xét chung 74

2.3.1 Về những kết quả đạt được: 74

2.3.2 Những hạn chế 77

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế: 80

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 82

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ VIÊN CHỨC TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP Ở VIỆT NAM 83

3.1 Quan điểm hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam 83

3.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập 85

3.2.1 Hoạch định chính sách pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập làm cơ sở cho việc lập dự kiến chương trình xây dựng, ban hành pháp luật về về viên chức trong các trường đại học công lập 85

3.2.2 Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật hiện hành về viên chức trong trường đại học công lập 86

3.2.3 Tăng cường các điều kiện bảo đảm cho việc hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập 95

3.2.4 Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập 98

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 101

KẾT LUẬN 102

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

PHỤ LỤC 112

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Thống kê số giáo viên các trường đại học và cao đẳng phân

theo trình độ chuyên môn 63 Bảng 2.2 Cán bộ nghiên cứu chia theo trình độ và khu vực hoạt động

(Năm 2014) 64

lý thông thoáng, chuẩn xác, có hiệu lực và hiệu quả cao khi thi hành, thực hiện, tạo điều kiện để mỗi viên chức phát huy, phát triển mọi năng lực vốn có của bản thân mang đến những biến đổi mới về chất trong đào tạo đại học của nước nhà

Năm 2010, Quốc hội đã ban hành Luật Viên chức đã tạo hành lang pháp lý phân định rõ hoạt động nghề nghiệp của viên chức so với hoạt động công vụ của cán bộ, công chức, đẩy mạnh việc thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị sự nghiệp công lập trong điều kiện nền kinh

tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế Đối với đối tượng viên chức trong các trường đại học công lập, bên cạnh việc điều chỉnh bởi pháp luật về viên chức (Luật Viên chức và các văn bản hướng dẫn thi hành), còn được điều chỉnh bởi các Luật chuyên ngành như Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học, Luật Khoa học và công nghệ, và các văn bản hướng dẫn thi hành

Tuy nhiên, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập, đặc biệt kể từ khi có Luật Viên chức ra đời, bên cạnh những kết quả đạt được, đã bộc lộ nhiều điểm bất cập, những khó khăn, vướng mắc, không chỉ đối với viên chức khi tuân thủ, thi hành, sử dụng những quy định pháp luật liên quan, mà còn đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền khi áp dụng pháp luật, do vậy vẫn chưa tạo được môi trường và động lực thúc đẩy đội ngũ viên chức đem

Hệ thống tiêu chuẩn chức danh viên chức chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu đổi mới, hoặc còn chậm được ban hành gây khó khăn trong thực thi Các quy định

về tuyển dụng, bổ nhiệm, đánh giá… không thể hiện được đặc thù nghề nghiệp Chế độ tiền lương, đãi ngộ còn bất hợp lý, chưa đủ tái sản xuất sức lao động…

- Một số quy định của pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập còn mâu thuẫn giữa pháp luật về viên chức và pháp luật chuyên ngành Ví dụ: Quy định về các chức danh giảng viên có sự mâu thuẫn giữa Luật Giáo dục đại học và Nghị định số 141/2013/NĐ-CP ngày 24 tháng 10 năm 2013 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Giáo dục đại học với Thông tư liên tịch sô 36/2014/TTLT-BGDĐT-BNV ngày 28 tháng 11 năm 2014 quy định mã số và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập

- Luật điều chỉnh chuyên biệt đối với đối tượng là viên chức trong trường đại học công lập (phần lớn là đội ngũ giảng viên) với những đặc thù nghề nghiệp của họ hiện vẫn chưa được ban hành Do đó, những bất cập, tồn tại trong công tác tuyển dụng, sử dụng, quản lý, chính sách đãi ngộ đối với viên chức trong trường đại học trước đây, khi chưa có Luật Viên chức ra đời, vẫn chưa được giải quyết một cách triệt để, thấu đáo

Xuất phát từ những lý do nêu trên, việc hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập trong giai đoạn hiện nay là một trong

3

những yêu cầu quan trọng nhằm xây dựng, phát triển đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập đáp ứng được mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội, góp phần rút ngắn tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Trong bối cảnh như vậy, việc nghiên cứu đề tài: “Hoàn thiện pháp luật

về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam hiện nay” có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cấp bách nhằm cung cấp những những luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở nước ta hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu

Qua khảo sát các công trình nghiên cứu khoa học gồm các sách chuyên khảo, các bài viết trên các tạp chí nghiên cứu khoa học chuyên ngành, các luận án tiến sỹ , luận văn thạc sỹ có liên quan đến nội dung nghiên cứu trong Luận văn, tác giả Luận văn thấy nổi lên một số công trình tiêu biểu theo 02 nhóm nội dung sau đây:

Thứ nhất, các công trình nghiên cứu pháp luật về viên chức nói chung Nhóm này có các công trình tiêu biểu như: Luận văn thạc sỹ của tác giả Lê Thị Quỳnh Nga về “Pháp luật về viên chức ở Việt Nam trong thời kỳ hội nhập” [49]; Bài viết của tác giả Phạm Hồng Thái về “Sự điều chỉnh của pháp luật về viên chức” [57]; Bài viết của tác giả Trần Anh Tuấn “Tiếp tục đổi mới

cơ chế quản lý viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập” [62]

Thứ hai, các công trình nghiên cứu pháp luật về một nhóm đối tượng viên chức cụ thể như giáo viên, viên chức khoa học và công nghệ, giảng viên đại học Các công trình tiêu biểu có thể kể đến như: Luận án tiến sỹ của tác giả Đặng Thị Thu Huyền về “Hoàn thiện pháp luật về nhà giáo ở Việt Nam trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” [34]; Luận án tiến sỹ của tác giả Lê Thị Thu Hằng về “Thể chế quản

4

lý viên chức khoa học, công nghệ ở nước ta trong giai đoạn hiện nay”[29]; Luận án tiến sỹ của tác giả Nguyễn Thị Thu Hương về “Thực hiện pháp luật

về viên chức trong trường đại học ở Việt Nam” [36]

Nhìn chung, các công trình khoa học kể trên mới đề cập đến từng khía cạnh của pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam, chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện cơ sở lý luận

và thực trạng pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam, từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu: Mục đích của luận văn là nhằm làm rõ những vấn

đề lý luận của pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập, đồng thời, phân tích thực trạng pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, Luận văn đề xuất những quan điểm, giải pháp khoa học, khách quan và khả thi nhằm hoàn thiện pháp luật

về viên chức trong các trường đại học công lập ở nước ta hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận văn sẽ giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau: Một là, nghiên cứu cơ sở lý luận hoàn thiện pháp luật viên chức trong các trường đại học công lập, cụ thể như: Khái niệm, nội dung, đặc điểm và vai trò của pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập; các tiêu chí và các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập…

Hai là, nghiên cứu thực trạng pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam hiện nay, cụ thể: phân tích, đánh giá thực trạng, những kết quả đạt được, những bất cập, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế của pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam hiện nay

5

Ba là, trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn như nêu ở các mục trên, luận văn đề xuất những quan điểm và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Luận văn tập trung nghiên cứu những quy định của pháp luật hiện hành của Việt Nam về viên chức trong các trường đại học công lập

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: Luận văn được nghiên cứu bằng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Trên cơ sở các phương pháp luận khoa học đó, luận văn vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và quán triệt các Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục và đào tạo

để xây dựng nội dung lý luận và nội dung giải pháp trong Luận văn này

- Phương pháp nghiên cứu: Để triển khai nghiên cứu các nội dung cụ thể, luận văn sử dụng các phương pháp phổ biến của khoa học pháp lý và

6

khoa học quản lý như: phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp thống kê, phương pháp luật học so sách, phương pháp hệ thống

6 Ý nghĩa của đề tài

- Ý nghĩa lý luận: Thông qua việc làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập, Luận văn khẳng định sự cần thiết của việc hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam Hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam dưới góc độ bảo đảm tính toàn diện, bảo đảm mọi lĩnh vực xã hội, mọi quan hệ xã hội quan trọng đều được điều chỉnh bằng pháp luật

- Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn góp phần đóng góp ý kiến, đánh giá của

cá nhân về những thành tựu, những hạn chế, khuyết thiếu của pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam hiện nay Từ đó đóng góp những đề xuất, kiến nghị của cá nhân nhằm hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam hiện nay Đây cũng là nguồn tài liệu tham khảo cho các cơ quan quản lý trong việc hoạch định chính sách, xây dựng kế hoạch, lộ trình hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập hiện nay

7 Kết cấu Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận hoàn thiện pháp luật về viên chức trong cac trường đại học công lập;

Chương 2: Thực trạng pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam;

Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về viên chức

trong các trường đại học công lập ở Việt Nam

7

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ VIÊN CHỨC

TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP

1.1 Viên chức, viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam

1.1.1 Khái niệm viên chức

Từ trước đến nay đã có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm viên chức, theo Từ điển Tiếng Việt, viên chức là một từ Hán - Việt, theo nguyên nghĩa của từ này, thì viên là người giữ một chức vụ, chức là các việc về phần mình, viên chức là người giữ một chức nghiệp nhất định, thường là trong bộ máy chính quyền

Trong đời sống hàng ngày, khái niệm hay thuật ngữ “ viên chức” có nghĩa rất rộng Viên – “thành viên” có nghĩa là người làm việc nói chung trong các cơ quan, các tổ chức; “chức” nghĩa là người làm việc có một chức

vụ, chức danh nào đó Vì vậy “viên chức” được hiểu là những người làm việc thông thường và những người có chức vụ trong các cơ quan, tổ chức công hoặc tư, được hưởng lương theo ngạch, bậc, trình độ và chức vụ

Ở Việt Nam, khái niệm viên chức có sự thay đổi theo từng giai đoạn lịch sử; trải qua các thời kỳ khác nhau, nội hàm của khái niệm viên chức cũng

có sự thay đổi lớn Trong Sắc lệnh số 76/SL ngày 20/5/1950 của Chủ tịch Hồ Chí Minh không có khái niệm “viên chức” mà chỉ sử dụng thuật ngữ “công chức”: Công chức là “những công dân Việt Nam được chính quyền nhân dân tuyển để giữ một chức vụ thường xuyên trong các cơ quan Chính phủ, ở trong hay ngoài nước đều là công chức theo qui chế này, trừ những trường hợp riêng do Chính phủ qui định” [19, Điều 1]

Sau đó, suốt một thời gian dài, khái niệm “cán bộ, công nhân, viên chức nhà nước” được dùng để chỉ những người phục vụ trong các tổ chức

8

chính trị, tổ chức chính trị xã hội, nhà nước và một số tổ chức khác Hiến pháp năm 1992 quy định: “Các cơ quan nhà nước, cán bộ, viên chức nhà nước phải tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhân dân” (Điều 8) Như vậy,

có thể thấy, trong đạo luật cơ bản của đất nước, những người làm việc trong các cơ quan, tổ chức của nhà nước được gọi là cán bộ, viên chức

Tuy nhiên, từ Pháp lệnh cán bộ công chức 1998 và Pháp lệnh Cán bộ, công chức sửa đổi, bổ sung 2003 và các văn bản hướng dẫn có thể thấy khái niệm viên chức dần được hình thành một cách rõ nét hơn, họ là những người làm việc trong các đơn vị sự nghiệp dịch vụ công, hoạt động của họ gắn với chuyên môn nghiệp vụ; khác với cán bộ, công chức trong các cơ quan nhà nước khác Điều 2 của Nghị định 116/2003/NĐ-CP ngày 10/10/2003 của Chính phủ về việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ, công chức trong các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước xác định: “Viên chức là công dân Việt Nam, trong biên chế, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào một ngạch viên chức hoặc giữ một nhiệm vụ thường xuyên trong đơn vị sự nghiệp của Nhà nước,

tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội hưởng lương từ ngân sách nhà nước và các nguồn thu sự nghiệp theo quy định của pháp luật”

Tháng 11/2008, Quốc hội ban hành Luật Cán bộ, công chức đã tách hẳn nhóm đối tượng viên chức ra khỏi phạm vi cán bộ, công chức, phân biệt giữa hoạt động công vụ của công chức với hoạt động có tính chất chuyên môn, nghiệp vụ của viên chức, nhằm hoàn thiện các cơ chế, chính sách phát triển các đơn vị sự nghiệp, nâng cao chất lượng của đội ngũ viên chức, theo đó đã quy định: “Các quy định của pháp luật hiện hành liên quan đến những người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập mà không phải là cán bộ, công chức quy định tại Luật này được tiếp tục thực hiện cho đến khi ban hành Luật Viên chức” [50, Điều 85]

9

Tuy nhiên, phải đến khi Luật Viên chức được ban hành (Luật số

58/2010/QH12) thì khái niệm viên chức mới được nêu một cách cụ thể: “Viên

chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” [53, Điều 2]

Như vậy, Luật Viên chức đã làm rõ được khái niệm viên chức, phân biệt viên chức với cán bộ và công chức Sự khác biệt cơ bản của viên chức so với cán

bộ, công chức, đó chính là chế độ tuyển dụng gắn với vị trí việc làm, thông qua chế độ hợp đồng làm việc và tiền lương được hưởng từ quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập Lao động của viên chức không mang tính quyền lực công, chỉ thuần túy là hoạt động nghề nghiệp mang tính chuyên

môn, nghiệp vụ, vì vậy, Luật Viên chức đã làm rõ: “Hoạt động nghề nghiệp

của viên chức là việc thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ trong đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật về viên chức và các pháp luật có liên quan” [53, Điều 4]

Như vậy, trải qua nhiều giai đoạn phát triển, đội ngũ viên chức mặc dù được gọi tên khác nhau trong nhiều loại văn bản khác nhau, nhưng bản chất, đặc điểm của đội ngũ này không thay đổi Họ vẫn luôn là lực lượng lao động trong những lĩnh vực hết sức thiết yếu của đời sống xã hội, cung cấp những dịch vụ công cơ bản, cần thiết cho người dân như giáo dục, đào tạo, y tế, an sinh xã hội, hoạt động khoa học, văn hoá, nghệ thuật, thể dục, thể thao Những hoạt động này không nhân danh quyền lực chính trị hoặc quyền lực công, không phải là các hoạt động quản lý nhà nước mà chỉ thuần tuý mang tính nghề nghiệp gắn với nghiệp vụ, chuyên môn Và theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, viên chức được xác định theo các tiêu chí: được tuyển dụng theo vị trí việc làm; làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc; hưởng lương

từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập

10

1.1.2 Viên chức trong các trường đại học công lập

1.1.2.1 Khái niệm và phân loại viên chức trong các trường đại học công lập

Trường đại học công lập là trường đại học do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước (trung ương hoặc địa phương) thành lập theo quy định của pháp luật,

có tư cách pháp nhân và hoạt động chủ yếu bằng kinh phí từ các nguồn tài chính công hoặc các khoản đóng góp phi vụ lợi, khác với đại học dân lập hoạt động bằng kinh phí đóng góp của học sinh, khách hàng và các khoản hiến tặng

Viên chức trong các trường đại học công lập là công dân Việt Nam, được ký kết độ hợp đồng làm việc theo vị trí việc làm tại các trường đại học công lập và hưởng lương từ nguồn thu của trường đại học công lập đó

Trong đơn vị sự nghiệp, viên chức được phân loại khác nhau Nếu phân loại theo tiêu chí quản lý, lãnh đạo thì viên chức được chia thành: viên chức quản lý (người được bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn, chịu trách nhiệm điều hành, tổ chức thực hiện một hoặc một số công việc trong đơn vị

sự nghiệp công lập nhưng không phải là công chức và được hưởng phụ cấp chức vụ quản lý) và viên chức không giữ chức vụ quản lý (những người chỉ thực hiện chuyên môn nghiệp vụ theo chức danh nghề nghiệp trong đơn vị sự nghiệp công lập) Nếu phân chia dựa trên sự phân công lao động và đặc tính lao động của viên chức, có thể phân loại thành viên chức lãnh đạo, quản lý; viên chức chuyên môn và viên chức thừa hành nghiệp vụ kỹ thuật Nếu phân loại dựa trên tiêu chí hạng chức danh nghề nghiệp, sẽ có viên chức được phân loại trong từng lĩnh vực hoạt động nghề nghiệp với các cấp độ từ cao xuống thấp, gồm: viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng I; viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng II, viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng III và viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng IV Trong Luận văn này, học viên phân loại viên chức trong các trường đại học công lập theo tiêu chí nhóm chức danh nghề nghiệp Theo đó, viên chức trong các trường đại học công lập

- Viên chức chuyên ngành khoa học khoa học và công nghệ: Những viên chức chuyên môn thực hiện hoạt động nghiên cứu khoa học, nghiên cứu

và triển khai thực nghiệm, phát triển công nghệ, ứng dụng công nghệ, dịch vụ khoa học và công nghệ, phát huy sáng kiến và hoạt động sáng tạo khác nhằm phát triển khoa học và công nghệ Đội ngũ này bao gồm các chức danh nghề nghiệp sau: Nghiên cứu viên cao cấp, Nghiên cứu viên chính, Nghiên cứu viên, Trợ lý nghiên cứu (Nhóm chức danh nghiên cứu khoa học); Kỹ sư cao cấp, Kỹ sư chính, Kỹ sư, Kỹ thuật viên (Nhóm chức danh công nghệ) [10]

- Viên chức làm công tác hành chính (viên chức hành chính): Lực lượng lao động này tuy về ít hơn đội ngũ giảng viên về số lượng, nhưng giữ vai trò không thể thiếu đối với sự phát triển giáo dục đại học Tùy theo mô hình, quy mô, đặc điểm của từng trường đại học, các phòng, ban, đơn vị trực thuộc được thành lập nhằm giúp việc cho Ban lãnh đạo và các hoạt động chung của nhà trường Những viên chức này thực hiện các hoạt động chuyên môn về giáo dục, đào tạo (Phòng Đào tạo, các Khoa, Trung tâm đào tạo), các hoạt động nghiệp vụ khác như tài chính, kế toán (Phòng Tài chính – Kế toán), khoa học – công nghệ (Phòng Khoa học – Công nghệ, Phòng Hợp tác quốc tế), công tác quản lý, quản trị (Phòng Quản trị, Phòng Công tác Học sinh

- Sinh viên)…

12

1.1.2.2 Đặc thù lao động của viên chức trong các trường đại học công lập

Lao đô ̣ng của viên chức thực chất là mô ̣t da ̣ng hoa ̣t đô ̣ng mang tính nghề nghiê ̣p được thực hiê ̣n cả trong và ngoài các tổ chức sự nghiê ̣p (theo cách gọi truyền thống ở Việt Nam ) Đây là loa ̣i hoa ̣t đô ̣ng mang tí nh di ̣ch vu ̣ (không thu tiền hoă ̣c có thu tiền mô ̣t phần nhưng không vì mu ̣c tiêu lợi nhuâ ̣n) nhằm cung cấp cho người dân và cô ̣ng đồng dân cư các nhu cầu về giáo du ̣c , đào ta ̣o, chăm sóc sức khỏe , văn hóa tinh thần Phạm vi của các hoạt động sự nghiê ̣p này do Nhà nước cung cấp, tâ ̣p trung vào các lĩnh vực giáo du ̣c, đào tạo, y tế, khoa ho ̣c và công nghê ̣ , văn hóa, thể thao, lao đô ̣ng, viê ̣c làm, an sinh xã hô ̣i Mức đô ̣ cung cấp mà nhà nước phải có t rách nhiệm thực hiện đối với các nhu cầu này tùy thuô ̣c vào sự phát triển của đời sống kinh tế xã

hô ̣i mỗi quốc gia Đối với viên chức trong các trường đại học công lập thì hoạt động nghề nghiệp đó là giáo dục và đào tạo Theo đó, đặc thù lao động của viên chức trong các trường đại học công lập sẽ mang những đặc điểm sau:

- Thứ nhất, hoạt động nghề nghiệp của viên chức trong các trường đại học công lập có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của con người và

xã hội Như đã biết, giáo dục và đào tạo là hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm hình thành và phát triển hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ, hành vi cho các cá nhân Trong nền kinh tế tri thức hiện nay, tri thức là sản phẩm của giáo dục và đào tạo, đồng thời là tài sản quý giá nhất của con người

và xã hội Sở hữu tri thức trở thành sở hữu quan trọng nhất được các nước thừa nhận và bảo hộ Nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội ở mỗi quốc gia, dân tộc từ tài nguyên, sức lao động cơ bắp là chính chuyển sang nguồn lực con người có tri thức là cơ bản nhất

- Thứ hai, hoạt động lao động của viên chức trong các trường đại học công lập được thực hiê ̣n nhân danh Nhà nước , thể hiê ̣n trách nhiê ̣m của Nhà nước trong quá trình cung cấp các nhu cầu v ề giáo dục và đào tạo đa ̣i đa số

13

người dân , có thu phí hoặc lệ phí nhưng không hoàn toàn theo giá cả thị trường, không vì mục tiêu lợi nhuận Trong pha ̣m vi xã hô ̣i , hoạt động nghề nghiê ̣p không chỉ đơn thuần do viên chức trong các tổ chức sự nghiê ̣p công

lâ ̣p thực hiê ̣n mà còn có thể do các tổ chức sự nghiê ̣p ngoài công lâ ̣p thực hiê ̣n theo các quy đi ̣nh của pháp luâ ̣t Ở đây, có thể thấy dù là công lập hay ngoài công lâ ̣p thì nô ̣i dung, chương trình, mục tiêu hoạt đô ̣ng nghề nghiê ̣p của viên chức đều có yêu cầu giống nhau , chỉ khác nhau một điểm duy nhất là hoạt

đô ̣ng nghề nghiê ̣p của viên chức trong các đơn vi ̣ sự nghiê ̣p công lâ ̣p đă ̣t mu ̣c tiêu phu ̣c vu ̣ nhân dân lên hàng đầu , không vì mu ̣c tiêu lợi nhuâ ̣n tối đa Còn các tổ chức sự nghiệp ngoài công lập cũng cung cấp các nhu cầu cơ bản , thiết yếu cho người dân nhưng đô ̣ng cơ phu ̣c vu ̣ chi ̣u ảnh hưởng theo quy luâ ̣t của

cơ chế thi ̣ trường, gắn với mu ̣c tiêu lợi nhuâ ̣n tối đa

- Thứ ba, các hoạt động nghề nghiệp của viên chức trong các trường đại học công lập đều chủ yếu dựa trên các kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ , mang tính nghề nghiệp cao , phải được đào tạo , bồi dưỡng qua các trường , lớp và đều được cơ quan có thẩm quyền cấp các văn bằng , chứng chỉ Đồng thời cũng là hoạt động nghề nghiệp đòi hỏi tính trách nhiê ̣m, sự tâ ̣n tu ̣y cao Trong quá trình phục vụ , thực hiê ̣n các hoa ̣t đô ̣ng nghề nghiê ̣p , viên chức trong các trường đại học công lập phải tuân thủ các quy định của đạo đức nghề nghiệp

Ví dụ, trong ngành giáo du ̣c có quy đi ̣nh về các hành vi nhà giáo không được làm - thực chất là đa ̣o đức đối với đô ̣i ngũ nhà giáo

1.2 Nội dung, vai trò của pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập

1.2.1 Khái niệm và phạm vi điều chỉnh của pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập

Giáo trình Lý luận về nhà nước và pháp luật của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội đưa ra cách tiếp cận khái niệm pháp luật chung như sau:

14

“Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung do nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trên cơ sở ghi nhận các nhu cầu về lợi ích của toàn xã hội, được đảm bảo thực hiện bằng nhà nước nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội với mục đích trật tự và ổn định xã hội vì

sự phát triển bền vững của xã hội” [43, tr.288]

Để quản lý xã hội, nhà nước cần ban hành rất nhiều văn bản pháp luật, tuỳ theo mục đích xây dựng và hoàn thiện pháp luật mà các văn bản pháp luật

có thể phân thành các nhóm theo nhiều tiêu chí khác nhau Viên chức trong các trường đại học công lập là một nhóm chủ thể xã hội đặc thù, có vị trí rất quan trọng, cùng với quá trình phát triển giáo dục, các quy định pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập cũng được ban hành với số lượng tương đối Pháp luật về Viên chức trong các trường đại học công lập là một

bộ phận cấu thành của pháp luật về viên chức Ở cấp độ luật, các quy phạm pháp luật về Viên chức trong các trường đại học công lập hiện tập trung ở Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học, Luật Dạy nghề, Luật Khoa học và công nghệ, Luật Viên chức và một số văn bản luật khác Ở cấp độ dưới luật, các quy phạm pháp luật về Viên chức trong các trường đại học công lập được quy định ở Nghị định của Chính phủ, Quyết định, Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, Thông tư, Thông tư liên tịch của Bộ, cơ quan ngang Bộ Tuy các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ liên quan đến viên chức trong các trường đại học công lập rất nhiều song trên phương diện lý luận, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập không phải là một ngành luật độc lập Các quy phạm pháp luật về Viên chức trong các trường đại học công lập thuộc nhiều ngành luật khác nhau như Luật Hành chính, Luật Hiến pháp, Luật Lao động, Luật Tài chính…Pháp luật về Viên chức trong các trường đại học công lập gồm nhiều quy định nằm ở các văn bản khác nhau nhưng các nội dung cơ bản thể hiện chủ yếu trong văn bản quy định về quyền, nghĩa vụ, đào

15

tạo, bồi dưỡng, quản lý, chính sách bảo đảm cho đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập được hình thành, phát triển theo định hướng của nhà nước Do cùng hướng đến một nhóm đối tượng với đặc điểm hoạt động

cơ bản giống nhau nên các quy định này có mối quan hệ mật thiết, tác động lẫn nhau tạo thành nhóm quy phạm có tính độc lập tương đối trong hệ thống pháp luật Việt Nam

Từ phân tích nói trên, có thể hiểu pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập là tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ

cơ bản, điển hình liên quan đến nhóm đối tượng là viên chức trong các trường đại học công lập Phạm vi điều chỉnh của pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập bao gồm: (1) Nhóm các quy định về địa vị pháp lý của viên chứ trong các trường đại học công lập; (2) Nhóm các quy định về tuyển dụng,

sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng viên chức, chức danh, vị trí việc làm của viên chức; (3) Nhóm các quy định về các chế độ, chính sách đối với viên chức; đánh giá, xếp loại viên chức trong trường đại học công lập; (4) Nhóm các quy định về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với việc xây dựng và phát triển đội ngũ viên chức trong trường đại học công lập; (5) Một số quy định khác như: quy định về hợp tác quốc tế về viên chức trong trường đại học công lập

1.2.2 Đặc điểm của pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập

Pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập ngoài các đặc điểm của pháp luật nói chung còn có những đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, Pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập là nhóm các quy phạm pháp luật có tính độc lập tương đối trong hệ thống pháp luật Việt Nam, là một bộ phận cấu thành của chế định pháp luật về viên chức nói chung, vừa chịu sự điều chỉnh của Pháp luật về viên chức nói chung, vừa

hệ trách nhiệm qua lại mà không phải là trách nhiệm một chiều từ phía nhà nước Trách nhiệm của Nhà nước được thể hiện qua việc Nhà nước tạo điều kiện tốt nhất để viên chức trong các trường đại học công lập hình thành, phát triển thông qua các chính sách về tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá, khen thưởng, đãi ngộ, tiền lương…Và ngược lại, pháp luật cũng thể chế hóa trách nhiệm của viên chức trong các trường đại học công lập đối với nhà giáo thông qua việc quy định các nghĩa vụ, trách nhiệm của viên chức

Thứ ba, pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập phản ánh những đặc trưng riêng biệt trong hoạt động nghề nghiệp của đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập Như chúng ta đã biết, hoạt động nghề nghiệp của viên chức trong các trường đại học công lập đòi hỏi chuyên môn cao, tính trách nhiệm, sự tận tụy, do vậy pháp luật hướng đến yêu cầu các viên chức trong các trường đại học công lập phải được đào tạo, bồi dưỡng thông qua các trường lớp, phải được cấp các văn bằng, chứng chỉ và phải tuân thủ các quy định về đạo đức nghề nghiệp… Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập đã thể chế hóa những yêu cầu, đòi hỏi đó

Thứ tư, “pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập gắn với đổi mới cơ chế hoạt động của các trường đại học công lập theo hướng tự chủ,

tự chịu trách nhiệm; bảo đảm thực hiện việc tách chức năng quản lý nhà nước với chức năng điều hành của các trường đại học” [39] Quyền tự chủ của trường đại học đã được ghi nhận tại Luật Giáo dục năm 2005 và được tái khẳng định trong Luật Giáo dục đại học năm 2012, theo đó “Cơ sở giáo dục

17

đại học tự chủ trong các hoạt động chủ yếu thuộc các lĩnh vực tổ chức và nhân sự, tài chính và tài sản, đào tạo, khoa học và công nghệ, hợp tác quốc tế, bảo đảm chất lượng giáo dục đại học Cơ sở giáo dục đại học thực hiện quyền

tự chủ ở mức độ cao hơn phù hợp với năng lực, kết quả xếp hạng và kết qu ả kiểm đ ịnh chất lượng giáo d ục” [Điều 32, 59] Quyền tự chủ một mặt đảm bảo cho trường đại học được tự quyết định các vấn đề của mình, nhưng mặt khác lại đề cao trách nhiệm của nhà trường trước xã hội

1.2.3 Vai trò của Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập

1.2.3.1 Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập là cơ sở pháp lý quan trọng để xây dựng đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục

Vai trò này được thể hiện ở chỗ, bằng pháp luật, các quan hệ liên quan đến viên chức trong các trường đại học công lập (như vị trí, vai trò, quyền và nghĩa vụ, tiêu chuẩn nghề nghiệp… của viên chức, các quan hệ về tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng, đãi ngộ… đối với viên chức trong các trường đại học công lập), được định hình, phát triển lành mạnh, ổn định Từ đó, các cơ quan, tổ chức, cá nhân và toàn xã hội có cơ sở pháp lý để tham gia vào việc xây dựng đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập qua đó bảo đảm sự phát triển của đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục

là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài

1.2.3.2 Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập là cơ sở để thống nhất quản lý nhà nước đối với đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập bằng pháp luật

Việc thống nhất quản lý của nhà nước đối với đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập thể hiện trên các phương diện như: Thống nhất quản lý về tiêu chuẩn, chức danh của viên chức trong các trường đại học công

18

lập; Thống nhất quản lý về chương trình, nội dung đào tạo, bồi dưỡng để đảm bảo chất lượng đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập; Thống nhất quản lý về quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập; Thống nhất quản lý về chế độ, chính sách đối với viên chức trong các trường đại học công lập;…Việc thống nhất quản lý của nhà nước đối với đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập là rất cần thiết trong điều kiện đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập rất đa dạng về số lượng, cơ cấu, trình độ, nhằm xây dựng được đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập đủ về số lượng, cân đối về cơ cấu ngành nghề, cơ cấu vùng miền, có chất lượng cao một cách ổn định

1.2.3 3 Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập là cơ sở để phát huy dân chủ, tăng cường phân cấp quản lý và quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục

Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ghi nhận và

mở rộng các thiết chế dân chủ, công khai, công bằng trong thực hiện các chính sách, chế độ đối với viên chức trong các trường đại học công lập và hoạt động trong các trường đại học công lập Đồng thời pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập cũng xác định rõ trách nhiệm của các cấp chính quyền, cũng như trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập trong quản lý viên chức, từ đó góp phần khắc phục những biểu hiện tiêu cực, cá nhân, cục bộ, thiếu dân chủ, không công tâm, khách quan, nể nang, tùy tiện trong công tác quản lý; nâng cao tính chủ động, sáng tạo của các đơn vị sự nghiệp công lập trong quản lý viên chức

19

1.2.3.4 Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập tạo môi trường pháp lý ổn định để viên chức trong các trường đại học công lập tự do phát triển nghề nghiệp đồng thời tăng cường vai trò giám sát của xã hội đối với hoạt động nghề nghiệp của viên chức trong các trường đại học công lập

Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập gồm các quy định pháp luật xác lập quyền, nghĩa vụ của viên chức trong các trường đại học công lập, là khuôn mẫu xử sự cho viên chức trong các trường đại học công lập Theo đó, viên chức trong các trường đại học công lập được chủ động thực hiện những quyền được quy định để phục vụ lợi ích của mình, nhưng đồng thời phải thực hiện những nghĩa vụ tương ứng để tôn trọng quyền và lợi ích

hợp pháp của các chủ thể khác Đồng thời, pháp luật về viên chức trong các

trường đại học công lập tạo cơ sở cho các tổ chức xã hội, tổ chức nghề nghiệp

và người dân trong việc xây dựng và giám sát thực hiện các hoạt động nghề nghiệp đối của viên chức trong các trường đại học công lập thông qua việc thực hiện các nghĩa vụ của viên chức, việc thực hiện các quy tắc đạo đức nghề nghiệp của viên chức…

1.2.3.5 Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập góp phần phát huy các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc

Đối với hoạt động giáo dục và đào tạo thì yêu cầu về đạo đức đòi hỏi rất cao Giáo dục và đào tạo không phải chỉ là truyền đạt kiến thức thuần túy

mà phải bằng sự cảm hóa từ nhân cách của người thầy Các viên chức trong các trường đại học công lập chỉ giỏi về chuyên môn mà đạo đức không tốt thì hiệu quả giáo dục cũng không cao Chính vì thế, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập ghi nhận nhiều nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức đối với viên chức, đặc biệt là đối với đội ngũ các giảng viên

và yêu cầu về đổi mới giáo dục Yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập đó là tạo ra được một hệ thống pháp luật điều chỉnh về viên chức trong các trường đại học công lập có sự đổi mới căn bản, với hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật đầy đủ có hình thức và thẩm quyền ban hành phù hợp, đồng bộ, thống nhất và có tính khả thi cao Việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập đồng thời phải đảm bảo thể chế hóa kịp thời và đẩy đủ các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về phát triển đội ngũ viên chức nói chung và viên chức trong các trường đại học công lập nói riêng; phải phản ánh được các yêu cầu và đòi hỏi của thực tiễn và phải đảm bảo tính ổn định,

kế thừa và phát triển

Để có cơ sở đánh giá, xác định mức độ hoàn thiện của pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập cần phải dựa vào những tiêu chí xác định về mặt lý thuyết để từ đó đối chiếu với điều kiện, hoàn cảnh thực tế của từng giai đoạn cụ thể, xem xét một cách khách quan để rút ra kết luận, làm rõ

ưu điểm cũng như vướng mắc, bất cập của pháp luật Cụ thể, các tiêu chí hoàn

thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập bao gồm:

21

1.3.1 Tiêu chí về nội dung

Thứ nhất, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của viên chức trong các trường đại học công lập

Việc khẳng định rõ vị trí, vai trò quan trọng của viên chức trong các trường đại học công lập trên phương diện pháp lý sẽ tạo ra nhận thức thống nhất trong xã hội về vị trí, vai trò quan trọng của viên chức trong các trường đại học công lập từ đó thống nhất các giải pháp pháp lý cụ thể tạo điều kiện cho viên chức trong các trường đại học công lập phát triển nghề nghiệp, thực hiện tốt sứ mệnh dạy người và thực sự trở thành tâm điểm của hệ thống giáo dục

Thứ hai, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập quy định rõ quyền, nghĩa vụ của viên chức trong các trường đại học công lập và các chủ thể tham gia hoạt động giáo dục Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập cần quy định rõ quyền, nghĩa vụ của viên chức trong các trường đại học công lập và các chủ thể tham gia hoạt động giáo dục Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập là khuôn mẫu cho hành vi xử sự của mỗi chủ thể khi ở trong tình huống đã được dự kiến, tạo cho mỗi chủ thể khả năng sử dụng những quyền đã được quy định để phục vụ lợi ích của mình, nhưng đồng thời phải thực hiện những nghĩa vụ tương ứng để tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể khác, của tập thể và Nhà nước

Thứ ba, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập thể chế yêu cầu cao của xã hội, của nhà nước đối với viên chức trong các trường đại học công lập đồng thời quy định các điều kiện bảo đảm cho sự phát triển nghề nghiệp của viên chức trong các trường đại học công lập Đó là các yêu cầu như: Yêu cầu cao về năng lực bao gồm năng lực chuyên môn; năng lực sư phạm; năng lực sáng tạo; năng lực quản lý quá trình hoạt động của tập thể và

cá nhân người học; năng lực nghiên cứu khoa học; năng lực tự học, tự cập

là rất quan trọng, tuy nhiên pháp luật không phải công cụ duy nhất và cũng không phải công cụ vạn năng để quản lý xã hội Pháp luật chỉ có thể thực hiện được vai trò là phương tiện điều chỉnh hàng đầu nếu có sự hỗ trợ của các quy phạm xã hội khác Vì vậy, trong hoạt động quản lý nhà nước cần phải kết hợp quản lý bằng pháp luật với những công cụ quản lý xã hội khác như đạo đức, tập quán, hương ước v.v

1.3.2 Tiêu chí về cấu trúc

Thứ nhất, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập bảo đảm tính toàn diện Tính toàn diện được thể hiện ở chỗ: tất cả các quan hệ cơ bản, quan trọng có tính điển hình, phổ biến liên quan đến viên chức trong các trường đại học công lập cần có sự điều chỉnh của pháp luật thì đều có pháp luật điều chỉnh

Thứ hai, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ Tính thống nhất, đồng bộ được thể hiện ở chỗ không có mâu thuẫn, trùng lặp hay chồng chéo trong các quy phạm pháp luật

về viên chức trong các trường đại học công lập Cụ thể: (1) Về mặt nội dung, các văn bản pháp luật quy định về viên chức trong các trường đại học công lập trong cùng một lĩnh vực hoặc trong nhiều lĩnh vực khác nhau đều thống nhất trong việc xác lập hành vi; (2) Về mặt hình thức, các văn bản pháp luật quy định về viên chức trong các trường đại học công lập thống nhất về cấu trúc, cách sắp xếp, phân loại thứ bậc, hiệu lực của quy phạm pháp luật

23

Thứ ba, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập bảo đảm tính phù hợp Tính phù hợp thể hiện ở chỗ: Các quy định pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập phải được ban hành kịp thời, đáp ứng những nhu cầu mà thực tế cuộc sống đang đặt ra nhưng phải phù hợp với

cơ chế thực hiện và áp dụng pháp luật hiện hành, đồng thời phải dự báo được chiều hướng phát triển của các quan hệ liên quan đến viên chức trong các trường đại học công lập để xây dựng được những quy định pháp luật phù hợp nhất bởi không thể thường xuyên đảo lộn các quan hệ xã hội bằng việc thay đổi pháp luật

1.3.3 Tiêu chí về hình thức

Thứ nhất, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập bảo đảm tính minh bạch, dễ tiếp cận Điều này thể hiện trên những phương diện như: các văn bản pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập phải được ban hành đúng quy trình, đúng thẩm quyền; nội dung của từng quy phạm phải đơn nghĩa, dễ hiểu, dễ tiên liệu Các văn bản điều chỉnh cùng một nhóm quan hệ xã hội phải nhất quán, có sự thống nhất trong nội tại giữa văn bản luật với văn bản dưới luật Việc xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập phải được tiến hành trên

cơ sở xác định rõ các vấn đề, các mục tiêu chính sách rõ ràng cần phải đạt đến Với mục tiêu điều chỉnh các hành vi, các quy phạm pháp luật phải xác định rõ các yếu tố của hành vi như: ai? thực hiện hành vi gì? thực hiện hành

vi trong điều kiện nào? Đây chính là những thông tin cơ bản để bản thân các chủ thể có trách nhiệm thực hiện pháp luật nắm bắt để thực hiện tốt trên thực

tế của cuộc sống

Thứ hai, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập được xây dựng với trình độ kỹ thuật pháp lý cao Kỹ thuật pháp lý là tổng thể những phương pháp, phương tiện được sử dụng trong quá trình soạn thảo

24

pháp luật Đây là một tiêu chí phụ thuộc vào nhiều yếu tố như trình độ chuyên môn, kiến thức thực tiễn, kinh nghiệm và sự sáng tạo của các chủ thể ban hành văn bản Điều này đòi hỏi khi xây dựng và hoàn thiện các văn bản pháp luật về nhà giáo phải đưa ra được những nguyên tắc, trình tự, thủ tục tối ưu để tiến hành có hiệu quả quá trình đó nhằm tạo ra được những quy định, những văn bản pháp luật tốt nhất; có phương pháp biểu đạt chuẩn xác bằng ngôn ngữ pháp lý đặc thù, bảo đảm cho các quy phạm pháp luật được ban hành đạt được các tiêu chuẩn: ngắn gọn, rõ ràng, lôgic, chính xác và đơn nghĩa

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập

1.4.1 Yếu tố chính trị

Pháp luật và chính trị đều có tính quyền lực và pháp luật luôn thể hiện

tư tưởng chính trị trong xã hội, là ý chí của giai cấp cầm quyền Ở Việt Nam, yếu tố chính trị đầu tiên, quan trọng nhất tác động đến quá trình hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập chính là sự lãnh đạo của Đảng Điều này thể hiện rõ qua quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật viên chức trong các trường đại học công lập cũng như quá trình tổ chức thực hiện pháp luật đều luôn phải bám sát các quan điểm, đường lối chính sách của Đảng về giáo dục và đào tạo, về đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức…

1.4.2 Yếu tố văn hóa, xã hội

Những ảnh hưởng của yếu tố văn hóa, xã hội đối với pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập được thể hiện trên nhiều khía cạnh:

Thứ nhất, những yếu tố truyền thống trong văn hóa dân tộc đã tác động mạnh mẽ đến việc hoàn thiện pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập như: (i) Truyền thống tôn sư trọng đạo và (ii) Dạy học là nghề thanh cao Trong quan niệm truyền thống của dân tộc ta, nghề dạy học được coi

25

trọng và được nhìn nhận nghiêng về góc độ tinh thần Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng có một câu nói nổi tiếng: “Nghề dạy học là một nghề cao quý vào bậc nhất trong các nghề cao quý, nghề dạy học là một nghề sáng tạo vào bậc nhất trong các nghề sáng tạo”

Thứ hai, những đòi hỏi của các yếu tố đạo đức nghề nghiệp đối với viên chức trong các trường đại học công lập Bản thân nghề dạy học là một nghề cao quý, môi trường đại học là một môi trường văn minh, do vậy đòi hỏi một đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập phải có đạo đức nghề nghiệp, trình độ và năng lực chuyên môn, thực sự yêu nghề, hết lòng chăm lo, giáo dục sinh viên, đáp ứng yêu cầu phát triển của sự nghiệp đổi mới giáo dục đại học

Thứ ba, yếu tố môi trường làm việc: nhà trường là nơi đội ngũ giảng viên, viên chức thực hiện nghề nghiệp của mình Nếu môi trường này thuận lợi, ổn định và phát triển, có uy tín, đội ngũ viên chức ở đó sẽ có điều kiện tốt nhất để lao động, sáng tạo, thực hiện các quyền và tự do của mình cũng như làm tròn nghĩa vụ pháp lý, trách nhiệm nghề nghiệp của mình đối với các thế

hệ học sinh, sinh viên và toàn thể xã hội

1.4.3 Yếu tố kinh tế

Về mặt tích cực, kinh tế thị trường tác động đến pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập tạo điều kiện cho sự tự do phát triển nghề nghiệp, tự do di chuyển giữa các cơ sở giáo dục để có thể phát huy tối đa năng lực đồng thời đạt được sự thỏa mãn cao nhất đối với nghề nghiệp lựa chọn; tạo ra điều kiện để từng cá nhân nhà giáo vươn lên và việc đánh giá gắn với kết quả công việc Về mặt tiêu cực, kinh tế thị trường có thể tạo sự cạnh tranh không lành mạnh, có lúc thủ tiêu tính tập thể, giảm lòng nhân ái, tính mô phạm mà những người làm nghề giáo dục rất cần… Do vậy, pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập cần xây dựng theo hướng phát huy tối đa

26

những ưu điểm của nền kinh tế thị trường, hạn chế tối đa những mặt tiêu cực của kinh tế thị trường

1.4.4 Yếu tố xã hội hóa và sự cạnh tranh giữa khu vực công và tư:

Ở Việt Nam, xã hội hóa dịch vụ công trong lĩnh vực giáo dục, đặc biệt

là giáo dục đại học, là một chủ trương lớn và hoàn toàn đúng đắn của Nhà nước Chủ trương này có mục tiêu chính là phát huy sức mạnh vật chất và tinh thần của toàn dân, tạo ra những chuyển biến tốt hơn về chất lượng giáo dục bậc cao, trong bối cảnh giáo dục đại học đang trở thành đại chúng hóa và ngày càng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế tri thức Xã hội hóa giáo dục theo quan niệm như vậy có liên quan tới vấn đề tư nhân tham gia vào hoạt động giáo dục (tức vấn đề đại học ngoài công lập), từ đó dẫn đến sự cạnh tranh giữa khu vực công và tư trong cung cấp các dịch vụ về giáo dục và đào tạo Từ đó đặt ra vấn đề tăng cường sự giám sát của xã hội đối với chất lượng giáo dục (tức vấn đề kiểm định chất lượng) giữa khu vực công và khu vực tư

1.5 Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập của một số nước trên thế giới

1.5.1 Quy định về trách nhiệm, tiêu chuẩn nghề nghiệp viên chức trong các trường đại học công lập

Bộ Quy tắc Đạo đức nghề nghiệp của nhà giáo của Canada liệt kê tới

12 chuẩn mực quy định về trách nhiệm của giáo viên, trong đó các trách nhiệm hàng đầu có thể kể đến gồm: (i) Duy trì quan hệ nghề nghiệp với học sinh; ( ii) Thừa nhận và tôn trọng tính vinh dự của mối quan hệ thày trò đó; (iii) Tôn trọng một cách vô tư và không thiên vị đối với tất cả học sinh; (iv) Tôn trọng những bí mật riêng tư của học sinh trừ khi phải tiết lộ theo qui định của pháp luật hoặc vì lý do an toàn cá nhân; (v) Tôn trọng phẩm cách con người, những giá trị tinh thần, giá trị văn hóa, tự do, công bằng xã hội, dân chủ và môi trường…

27

Luật Giáo viên và giảng viên của Inđônêxia quy định: (i) Giáo viên là những người làm nhiệm vụ giáo dục chuyên nghiệp với nhiệm vụ chính là giáo dục, giảng dạy, hướng dẫn, dẫn lối đào tạo, đánh giá học sinh… (ii) Giảng viên

là những người làm giáo dục chuyên nghiệp và những nhà khoa học có nhiệm vụ chính là truyền tải, phát triển và phổ biến khoa học, công nghệ, nghệ thuật thông qua công tác giáo dục, nghiên cứu và dịch vụ cộng đồng

Luật Giáo dục của Pháp có quy định giáo viên là người chịu trách nhiệm đối với toàn bộ hoạt động trong trường của sinh viên, có nhiệm vụ truyền đạt cho sinh viên những kinh nghiệm của mình Họ được Hiệu trưởng trường đại học bổ nhiệm làm việc trong một khoảng thời gian xác định theo

đề nghị của cơ quan có liên quan hoặc của giám đốc cơ sở giáo dục Không chỉ thực hiện hoạt động giảng dạy, họ còn có quyền thực hiện các công việc khác, được tự do bày tỏ chính kiến trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu phù hợp với các quy định của trường và các quy định trong Luật này Các giảng viên có trách nhiệm chính là chuẩn bị các chương trình, các định hướng của sinh viên; thực hiện các nhiệm vụ cụ thể như: giảng dạy, định hướng, tư vấn và kiểm tra kiến thức, nghiên cứu khoa học, phổ biến kiến thức và liên hệ với thực tiễn kinh tế, văn hóa, xã hội, hợp tác quốc tế, quản lý và điều hành cơ

sở giáo dục

Theo quy định của Luật Giáo viên Trung Quốc, giảng viên thực hiện chức trách giáo dục và giảng dạy, gánh vác sứ mệnh “dùng sách dạy người”, được toàn xã hội tôn trọng Chính quyền nhân dân các cấp có trách nhiệm áp dụng mọi biện pháp cần thiết để tăng cường đào tạo nghiệp vụ, bồi dưỡng chính trị, tư tưởng, cho giảng viên, cải thiện điều kiện công tác và đời sống của họ, bảo đảm quyền lợi hợp pháp và nâng cao địa vị xã hội của giảng viên Giảng viên được hưởng những quyền như: tiến hành các hoạt động giảng dạy, thực hiện cải cách, thực nghiệm giáo dục và giảng dạy; nghiên cứu khoa học,

28

trao đổi học thuật; chỉ đạo việc học tập và phát triển của sinh viên; nhận lương, thù lao, các chế độ đãi ngộ phúc lợi; tham gia quản lý nhà trường; tham gia bồi dưỡng, đào tạo Về nghĩa vụ, giảng viên phải thực hiện những nghĩa vụ như: tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và đạo đức nghề nghiệp, tuân thủ nội quy, quy chế của nhà trường; tiến hành giáo dục sinh viên, yêu mến, tôn trọng sinh viên

1.5.2 Quy định về tuyển dụng, sử dụng viên chức trong các trường đại học công lập

Tại Nhật Bản, Luật công chức quốc gia quy định công chức gồm công chức đặc biệt và công chức bình thường, trong đó những người làm việc trong các trường đại học công lập là “công chức bình thường” Công chức làm việc tại các trường đại học công lập được áp dụng chế độ thi tuyển nghiêm ngặt (được tuyển dụng thông qua kỳ thi tuyển quốc gia; việc bổ nhiệm và thăng tiến được thực hiện theo các quy định chặt chẽ của pháp luật) và tuyển dụng đến suốt đời, hoặc chỉ bị buộc thôi việc vì lý do phạm tội hay kỷ luật

Cộng hòa Pháp coi giảng viên là công chức nhà nước nên việc tuyển dụng giảng viên tại các trường đại học công lập phải thông qua thi tuyển và phải đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của Luật công chức Bộ trưởng phụ trách giáo dục đại học có thể ủy quyền một phần hoặc toàn bộ quyền hạn của mình trong lĩnh vực tuyển dụng và quản lý công chức thuộc thẩm quyền của mình cho Hiệu trưởng trường đại học công lập [39]

1.5.3 Quy định về đào tạo, bồi dưỡng viên chức trong các trường đại học công lập

Ở Cộng hòa Pháp, người trúng tuyển sau kỳ thi tuyển hoặc được chọn sau sát hạch thông thường sẽ được tạo điều kiện bồi dưỡng chuyên môn trong thời gian khoảng 2 đến 3 năm và có thể theo những khóa bồi dưỡng ngắn hạn trong suốt quá trình làm việc Viên chức Pháp coi việc tự đào tạo bồi dưỡng là

29

nhu cầu tự thân, sau khóa bồi dưỡng bắt buộc tham gia sau khi được tuyển chọn, họ sẽ tự đánh giá nhu cầu và đề xuất tham gia các khóa bồi dưỡng khác khi có nhu cầu phát triển bản thân Các hình thức đào tạo trong khu vực công

ở Pháp gồm có:

- Đào tạo ban đầu cho người mới được tuyển dụng

- Đào tạo thi nâng ngạch

- Đào tạo thường xuyên (trong đó công chức có thể chọn các loại đào tạo phù hợp với công tác, nguyện vọng của mình)

Singapore được biết đến như quốc gia hàng đầu ở Đông Nam Á chú trọng đầu tư cho công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức nhằm phát huy cao độ tiềm lực của con người Chính phủ Singapore đầu tư rất lớn cho đào tạo với phương châm mỗi công chức, viên chức đều cần được phát triển tài năng riêng và việc học tập, bồi dưỡng là việc suốt đời Vì thế, Chính phủ

có chiến lược đào tạo, bồi dưỡng bằng các chương trình đa dạng như đào tạo ngắn hạn, dài hạn, đào tạo trực tiếp, đào tạo từ xa, bồi dưỡng công vụ, bồi dưỡng kế nhiệm… với nhiều khóa học như khóa học tiền công vụ dành cho người mới được tuyển dụng hoặc người mới chuyển từ nơi khác đến; khóa học nâng cao chất lượng cho người đang làm việc, khóa học mở rộng để phát huy tiềm năng của người làm việc, khóa đào tạo tiếp tục…

1.5.4 Quy định về tiền lương và chính sách đãi ngộ đối với viên chức trong các trường đại học công lập

Luật giáo viên Trung Quốc quy định: “Lương giáo viên không được thấp hơn hoặc phải cao hơn lương của công chức nhà nước thuộc các ngành khác và phải từng bước nâng lương giáo viên” và “Giáo viên phải được tham gia vào các dịch vụ chăm sóc sức khỏe của các công chức nhà nước tại địa phương” [37] Ngoài ra, đối với viên chức nghiên cứu, từ những năm 90 của thế kỷ XX, Chính phủ Trung Quốc đã quy định hệ số chênh lệch giữa lương

1.5.5 Quy định về đánh giá, xử lý kỷ luật viên chức trong các trường đại học công lập

Ở Pháp: Các hình thức kỷ luật có thể được áp dụng đối với giảng viên đại học là: “khiển trách, hoãn việc nâng bậc trong thời gian tối đa hai năm, không được nâng ngạch trong thời gian tối đa hai năm, hạ bậc, cấm thực hiện các hoạt động giảng dạy hoặc nghiên cứu trong thời gian tối đa 5 năm, đồng thời bị cắt một nửa hoặc toàn bộ lương; buộc phải về hưu” [39]

Về chế độ đánh giá đối với giảng viên gồm hai nội dung là cho điểm và nhận xét Thang điểm đánh giá tối đa là 20 điểm/1 hạng mục Sau khi cộng điểm từng hạng mục, căn cứ vào tổng điểm để xếp hạng thứ bậc theo 5 hạng

A, B, C, D và E Việc đánh giá này được tiến hành định kỳ mỗi năm một lần,

do người đứng đầu bộ, ngành chủ trì và do cấp trên trực tiếp quản lý giảng viên làm chủ khảo Nội dung được cho điểm để đánh giá giảng viên gồm: sức khỏe, kiến thức chuyên môn, sự tuân thủ thời giờ làm việc, năng lực thích ứng với công việc, tinh thần hợp tác, tinh thần phục vụ, tính tích cực, hiệu quả

31

công việc, khả năng nắm bắt vấn đề, năng lực điều tiết tổ chức, giám sát chỉ huy và năng lực quan sát Việc đánh giá giảng viên được giám sát bởi bốn biện pháp chủ yếu là: 1) cho phép giảng viên tham gia đánh giá, 2) việc cho điểm phải thông qua ủy ban hành chính ngang cấp để cân đối, 3) xét duyệt lại nhận xét, 4) cho phép giảng viên khiếu nại tới ủy ban hành chính ngang cấp hoặc tòa án hành chính

Ở Trung Quốc, trong các tiêu chí đánh giá viên chức thì tiêu chí phẩm chất được xem là rất quan trọng bên cạnh các tiêu chí như năng lực, trình độ

và điểm tương đồng, việc đánh giá viên chức được sự tham gia đóng góp ý kiến của tập thể cơ quan Ngoài ra, Trung Quốc có cách đánh giá viên chức nhấn mạnh đến tính cạnh tranh, xếp hạng và công khai kết quả xếp hạng nhằm thúc đẩy viên chức các đơn vị quan tâm xem mình được đánh giá thế nào so với đồng nghiệp để có phấn đấu

1.5.6 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

- Các nước phát triển đều xây dựng chính sách quy hoạch đội ngũ giảng viên (cả công lập và ngoài công lập) rất bài bản phù hợp với quy hoạch của cơ quan chủ quản và chiến lược quốc gia về phát triển nhân lực Trên cơ sở dự báo chính xác nhu cầu nguồn nhân lực phục vụ phát triển đất nước, theo mục tiêu đề ra và tầm nhìn khách quan khoa học, với những nhiệm vụ và giải pháp khả thi

- Về chính sách thu hút, tuyển dụng đội ngũ giảng viên: Chính sách tuyển dụng đối tượng rất rộng: Đối tượng là tiến sĩ trở lên đủ tiêu chuẩn làm giảng viên, không phân biệt quốc tịch trên toàn thế giới, tuyển dụng quanh năm, do trực tiếp khoa và tổ bộ môn tuyển dụng công khai, minh bạch

- Chính sách sử dụng, đánh giá đội ngũ giảng viên đại học: các nước đều

cụ thể hóa quy định chi tiết chức năng, nhiệm vụ của giảng viên theo các vị trí việc làm Thực hiện chính sách tinh giản biên chế, tăng ký hợp đồng nên tính

32

cạnh tranh vị trí việc làm cao, tạo động lực cho sự phát triển Giao quyền quản trị, sử dụng đội ngũ giảng viên cho tổ bộ môn, phát huy tối đa năng lực của đội ngũ giảng viên, sinh viên đánh giá giảng viên qua chất lượng, hiệu quả của người học

- Chính sách đãi ngộ: hầu hết các nước trả lương theo kết quả chất lượng công việc hoàn thành, không theo thâm niên

- Kinh nghiệm của các nước đã thông qua và áp dụng bộ quy tắc đạo đức nhà giáo cho thấy đây là công cụ hữu ích không chỉ cho giáo viên mà cho

cả nhà quản lý, giám sát trong ngành giáo dục Đạo đức nghề nghiệp nhà giáo có thể được thiết kế với nội dung chi tiết khác nhau giữa các quốc gia nhưng mục tiêu mà các chuẩn mực này nhằm đạt được ở các quốc gia thường bao gồm: (i) Làm rõ khái niệm đạo đức nghề nghiệp; (ii) Tăng cường chất lượng thái độ nghề nghiệp thể hiện danh dự và phẩm giá nghề nghiệp; (iii) Khuyến khích và đề cao đóng góp tích cực của đạo đức nghề nghiệp trong giảng dạy hiệu quả; (iv) Làm cho nghề giáo có thể công khai khả năng tự chịu trách nhiệm của mình [39]

33

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập không phải là một ngành luật độc lập nhưng là một bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống pháp luật về viên chức Pháp luật về viên chức trong trường đại học công lập là hệ thống các quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội liên quan đến viên chức trong trường đại học công lập, bao gồm các quy định về địa vị pháp lý của viên chức; tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng viên chức; chức danh, vị trí việc làm của viên chức; các chế độ, chính sách đối với viên chức; đánh giá, xếp loại viên chức trong trường đại học công lập; thanh tra, kiểm tra, khen thưởng, xử lý vi phạm đối với viên chức trong trường đại học và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với việc xây dựng và phát triển đội ngũ viên chức trong trường đại học công lập

Trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập chế hóa mối quan hệ trách nhiệm đặc biệt giữa nhà nước và viên chức trong các trường đại học công lập đáp ứng yêu cầu phát triển sự nghiệp giáo dục; phản ánh các đặc trưng nghề nghiệp của viên chức trong các trường đại học công lập; phản ánh tác động của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đối với đội ngũ viên chức trong các trường đại học công lập Bên cạnh đó, pháp luật về viên chức trong các trường đại học công lập có tính độc lập tương đối và có mối quan hệ mật thiết với pháp luật về giáo dục, giáo dục đại học, pháp luật

về khoa học và công nghệ, pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức và pháp luật ở nhiều lĩnh vực khác Hoàn thiện pháp luật về về viên chức trong các trường đại học công lập ở Việt Nam hiện nay cần bảo đảm 03 nhóm tiêu chí: (i) Về nội dung; (ii) Về cấu trúc; (iii) Về hình thức