Thực trạng và những giải pháp để phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2010

lam cho xa h9i phan chia thanh hai nganh san xua't rieng bi~t... Phat tri~n nt tttng trong boi dnh kinh te thi tntong, la r6 chrc kinh te cl>c l~p t~t chiu tnkh nhi~m, rv hoan von, ho~t

f

BO GIAO Dl}C v A DAO T~O TRUONG D~I HOC KINH TE TP HO CHi MINH

,._? , A' , , " ,:.? " '

THANH PHO HO CHi MINH DEN NAM 2010

1.1 Nhung khai nit$m chung -.:. - 5

hQp tac xa - 8

CHUONG 2: THTjC TR~NG KINH TE T~P THE TREN DJA BAN

TP HCM TRONG THOI GIAN QUA - 28

trong thoi gian qua - 28

2.1.2 Lo<J.i h!nh kinh te' h9p tac xa tren dia ban TP HCM - 29 2.2 Nh~n xet chung v~ thl;l'c tr~ng cua kinh te' t~p th~ tren dja ban TP HCM 39 2.2.1 Nhung thanh cong dqt dU'QC - 39

CHUONG 3: NHUNG PHUONG HUONG, MT)C TIEU VA GIAI PHAP

nam 20 1 0 _ _: _ 55 3.5 Nhi~m Vlf Clf th~ c~n giai quye't d~ phat tri~n kinh te' t~p th~ trong nhung

KE T L u !N -· - 67

MdDAU

1 Tinh c5p thie't ciia d~ tfd:

n0n kinh te' qu6c dan" Nghj quye't H<)i nghi lftn'Mllf narn Ban chap hanh Trung

HTX ki~u eli da duqc chuy~n d6i sang HTX ki~u rnoi va ho~t d<)ng c6 hi~u qua

'

th~, vua buong long t6 chuc quan ly cac t6 chuc kinh te' t?p th~, vua llln,g tung trong quan ly, chua t6 chuc thi hlmh tot lu?t HTX va nhii'ng chinh sach da ban

tri~n, cung voi kinh te' nha nuoc trd thanh n~n tang vii'ng cha'c cua kinh te' TP

2 Tinh hinh nghien CUll d~ tai (j trong va ngoai mtoc:

nguy~n, blnh d£ng, quan ly dan chu, cung c6 lQi, c6 stf giup do cua nha nuoc va

HTX ki~u moi, d~ chuy~n sang san xua't IOn hi~n d?i, nang cao nang suat, hi~u

2

muon eli sau vao nghien cltu th~rc tr~ng va cltta ra nhung giai phap cl~ phat tri€n

3 M~,IC dich va nhi~m Vl,l ciia d~ tai:

Muc clich righien 0 L,; c(tu ella de tai: Danh gia thttc trang hoat clone: elta kinh - • • ' - ' • •

te' t~p th€, ma nong c6t la kinh te' h\1p tac va HTX tren clja ban TP HCM, cl€ ttt cl6 de ra nhli'ng giiii phap cl€ phat tri6n kinh te h<Jp tac va HTX tren clia ban thanh ph6 D6ng thoi, thong qua cl6, rut ra nhftng bai h9c kinh nghi~m cho phat tri€n kinh te t~p th€ n6i chung tren clia ban etta ca mtoc

Nhi~m v~t ella de tai: phan tfch ccf sCi ly lu~n ella vi~c phat tri€n kinh te t?p th€, ma nong COt la kinh te' h~1p tac va HTX Phan tich thvc tr~ng ho~t cl(mg

ci.'ta kinh te' t~p th€ tren cl!a ban TP HCM, tit cl6 clu'a ra nhung phuong huang,

ml;lc tieu va giai phap cl€ thuc defy s(t phat tritin cua kinh te t?p thti d TP HCM

4 Phu'dng phap nghien cuu d~ tili:

Be titi clu'<Jc nghien c(tu dVa tren co sCi phttong phap duy v~t bi<$n chltng, phu'cfhg phap phan tkh, t6ng hcjp, phti'<1ng phap h<$ thong, phu'ong phap cloi chie'u

so sanh, phuong phap nghien cuu va khao sat thVc te

5 Ke't ca'u ciia d~ tai bao g6m:

1.1 Nhii'ng khai ni~m chung:

HQ'p tac: La chung s((c voi nhau cling VI ffi~IC clkh chung nao cl6 M~IC clich chung nay khong q1 th€, rna la bfft c(( cong vi~c gi CO S~( gop Slrc VOi nhau, cl6 CO

thE la hcJp tac lao cl9ng giiin clcJn, h<,1p tac trong thoi cl~ti CUQC each m~mg cong

nghi~p ho?c h~1p tac trong cac ho<;tt c19ng siin xua't kinh doanh T~1c ngu Yi~r

Nam c6 diu : "M9t cay lam chJng nen non, ba cay ch~tm l<;ti nen hon nt:ii cao " Day la tich lfiy kinh nghi~m phong phu ct'ia 6ng cha ta, chi r6 sltc m<;tnh cua cloan ke't lai hop lai uhii quye't con•T viec chun•7 •

'·

Phan conu conu viec chtra ro ranu cua di lam ra thuoc o e o' quy~n sd huu cua toan

b<) b9 t(>c Khi con nguoi b~t ctfiu sii' d~mg cong Cl;l cho vi~c lao c19ng thl nang sua't lao ct(>ng xa h9i bat ctfiu tang len, cua di lam ra ngay m9t nhi~u va trd nen du thua, m9t s6 tu trudng, t9c trudng tlm each cuop doi;lt s6 cua di du thua nay Do ct6 lam xa h9i xua't hi~n che' c19 nr huu va phan chi a giai ca'p.'

Chan nuoi tach khoi trong tr9t lam cho xa h9i phan chia thanh hai nganh san xua't rieng bi~t E>i~u ct6 lam cho lao ct9ng trong xa h9i chuy~n djch va phan

5

chia theo hai nganh fiy Dti lam cho nang suf1t lao d<)ng tang len, kh6ng ch1 ffho phan c6ng lao u<)ng xa h<)i theo hai nganh ua hlnh thanh rna phai bier SL( d~mg va

di tien c6ng C9 san xufit ella mlnh sao cho san xufit ngay cang dl(QC nhi~u bon Thl't c6ng nghi~p ban d~u chi xufit hi~n nhu la m<)t ye'u tO" ph~1 trong san xufit ciia

xa hOi san xufit c6ng ql san xufit th6 sd, khi thll c6ng nghi~p tach ra khoi n6ng nghi~p thl phan c6ng lao dOng xa h<)i Mn hai xufit hi~n Siin phcfm san xufit ra n(Yay cano c e nhi~U tl( nhunu noanh o o nab~ e> kbac nhall QQ cana lam Ch0 phan CQno lao e o d<)ng xa hOi cang sau s~c

Qua trlnh phat tritin ella phan cong lao cl<)ng, gfin li~n VOi S~( xufit hi~n hlnh th(rc h<Jp tac ttr thfip clen cao Ttr h\1P tac gian clon trong thoi ky s(1 khai den h<Jp

tac phCrc t~p trong c6ng tnrong thu cong D€ b<) may kinh te ho~t d<)ng dtr<_jc nhip nhang, thong su6t thl h<;1p tc.k nkly sinh nhtr m<)t tfit ye'u dti cli~u boa du<_jc nhfrng boat dong gifra cac nganh va khu Vl(C san xufit khac nhau N6 nht( chfit ket dinh '-'""" '-'

cac linh vvc kinh te' va t~w thanh mOt t6ng th€ kinh te' chung, giup cho n~n kinh

te v~n d<)ng va phat tritin clap Crng nhu cdu lien ket, cung c6 l\1i cua con nguoi Tinh ta't yeu cua hqp tac bklt nguon tlfnhung c6ng vi~c doi hoi phai c6 S~( chung s((C, lien ket voi nhali moi th~(C hi~n dlf\1C N~n san xm\t phattritin doi hoi

tritin Cc.k nha tl( ban bklt d~u nh~n thfiy tinh l(U vi~t cua hqp tck boa trong qua trlnh.lao cl()ng nen da t~p trung nhung nguoi lao clOng vao mOt noi dti san xufit

Vi~c t?p trung nhan c6ng nay se lam giam chi phi ~an xua't va nang cao duqc

nang sufit, hi~u qua lao dOng Cac nha ttr ban san xufit san phcfm dti ban nen hQ

lam va d~c bi~t d6 la thay d6i each thCrc t6 chCrc qua trlnh san xufit Qua trlnh

m6n hoa cao va vl v?y nang sufit lao d()ng tang len nhanh chong Dong gop vi

d~li nha't ella n~n san xua't tl( ban d6 chfnh Ia bie't v?n dl,lng S~( h<jp tac va phan e6ng lao dC)ng vao san xua't H<;1p tac lltc nay da mang hlnh thai phttc t?p, voi

nhi~u ea'p OQ khae nhau Vl v?y m<)t san ph~m hoan eh!nh la S~( hQp tae ct'!a ra'r

nhi~u khau, nhi~u ngu'oi Ngu'oi lao d<)ng voi ky nang thu~n rhl,le etta mlnh da

nhi~u nganh ngh~ san xua't da d~ng, khong con b6 h~p trong mC)t mtoe ma da

da d~tng voi nhi~u hlnh th(tc lam cho n~n kinh te ho~1t dC)ng e6 hi~u qua h<1n, de

trlnh phat tri€n

Kinh te hQ'p tac: la m<)t hlnh thlte t6 ehlte kinh te etia thanh phcin kinh te

hi~u qua ho?t d<)ng va l<_ii ich kinh te' Kinh te h<;1p tac la thu?r ngu dung a€ chi

nhi~u d~ng tuy rhuC)e vao trlnh OQ t6 ehlfc nhL( : kinh re h<_jp tae ghin don (t6 h<_ip

ct~ula kinh te h<Jp rae

nay ta hay dungc1,1m tlt "kinh te hQp tac Va hQp rae xa , thl kinh te hQp rae clu'Qe

7

xa la kinh te h\ip taco trlnh a(> cao- c6 b(> m<1y t<'~ ch((c ch~t che, co ttt each phap nhan

HQ'p hie xa : la t6 chtl'c kinh te do nhung ngttoi t~t nguy<$n g6p vO'n, g6p sttc, c6 dmg m~tc dfch va l<,1i fch chung thanh l~p nh~m thVc hi<$n tO't hdn vi<$c san xuat kinh doanh, djch V~l d~ nang cao hi~u qua kinh te Hc;fp t:k xa la t6 ch(tc c6

co cf1u ch~t che, c6 nt each phap nhan c1ttc;fc nha mtoc bao v<$ quy~n lcji h<Jp phap, blnh d~ng trong quan h<$ kinh te', lien ket r(>ng dii voi c:k t6 ch(tc, cac doanh

nghi~p thu<)C cac thanh phan kinh te khac Ngoai ra, h<Jp tac xa con c1tt<,1c httdng nhftng chinh sach ttu dai khac ct'ta nha mtoc nhhm t~w di~u ki~n h6 trcj cho khu V~(C kinh te nay phat tri~n H<Jp tac xa ngoai y nghTa h6 trcj nhau lam kinh te n6 con c6 ch(tc nang xa h<)i, la t6 ch(tc ella c1a so ngttoi dan ngheo, etta cac h(> gia dlnh, ca th~ nen phat tri~n h<j.p tac xa se giup cho ngttoi dan c6 hoan canh kh6 khan Vtf<in len trong CUQC s6'ng, gop phan aifc l~tc ctmg nha nttoc thVc hi<$n cac chinh sach xa h()i

1 2 BAN CHAT CUA KINH TE TAP THE MA NONG COT LA KINH TE

Kinh te t~p th~ c6 th~ t6n t~i va phc.lt tri~n voi nhi~u hlnh thltc khac nhau nhtt: t6 h<jp, h<jp tac xa, lien hi~p hcjp ta~ xa, cac doanh nghi<$p t~p th6, cac quy

chunu cua e Cclc doan th~ ' cac cona o a6n~; """ Tromz: """" n~n kinh te thi trttona cac loai ~'

hlnh kinh te' t~p th~ phai ho~t d<)ng.c6 hi~u qua thl moi t6n t~i va phat tri~n Tuy nhien, kinh te' t~p th~ khong chi nhiim m~;~c dlch la t6i da hoa lcji nhu~n rna can phai hu'ong vao cac ho~t d<)ng nhiim phc.lt huy ti~m nang cua cac thanh vien, t~o di~u ki~n cho cac thanh vien phat tri~n san xuat kinh doanh, nang cao doi s6ng

Kinh te' t~p th~ thttong mang tinh chat ciia mot hi~p h<)i, do nhung ngttoi

h<;Jp tac voi nhau, dmg giup do nhau phc.lt tri~n

'

/

Kinh te' t?p th~ d~ra tren so huu t~p th~ ciia nhung ngttoi lao ct<)ng, cimg lao ct<)ng, citng lqi ich, cac chinh sach IOn cltfQC quye't ctjnh tren nguyen de dan

c1tr<_1c ct6ng ctao qu~n chung nhan dan lao ct(>ng cttrqc hay khong, c6 phat tri€n

m~nh me va ctem l~i hi~u qua hay khong chinh Ia vi~c th~fc hi~n clt(QC nhung m~IC tieu tren Ngoai vi~c thoa man lQi ich, nhu dn va nguy~n VQng cua cac th~mh vien, kinh te t?p th€ dn phai quan tam de'n vi~c tuan thii lu~t phap, bao v~

va phat tri€n l~1i lch c<)ng ct6ng

Doi voi Cac Mac, khi nghien eCru h<Jp tac xa ctia cac nha ttr ban Ong cho

•

r~ng c16 Ia t6 chCrc "c6 phfrn t~m thtr<'1ng", chi Htm l~1i cho ngtroi giau Ong phe

phan tinh thfin di Itrong I<) li~u cua hc.1p tac xa · thoi c16 Phong trao nay keu gqi

"cai bie'n ·• hoa blnh dfin d~n tung btroc ttr CNTB sang CNXH bhng "h<Jp tac hoa ct6ng 'lo~t" nhung ngtroi lao ct<)ng Chti tnrong xay d~rng mo hlnh va phat tri€n phong tdo hc.1p tac xa Ia hai nha CNXH kh6ng nrong Ia Charles Fourier ( 1772-1873) va Robert Owen (1771-1858 ) C Fourier hlnh dung xa h<)i ttrong 1ai la mOt c(>ng ct6ng, "nhl'rng t~p th€ lao d<)ng tronga6 tai hoa va nang life cua con ngtroi cltr<jc b(>c 19 ho~m toan" Robert Owen khi bao v~ va truyen ba ttr ttrong h<Jp tac hoa lao d(>ng va tieu dung, eta thanh l~p c6ng xa SC:ln xufit va d~H ten la c6ng xa

"h~ti hoa mdi ".C Mac xem ttr ttrong nay la mo h6 va khong thifc te' vl khong th~ tie'n len CNXH b~ng h~nh thuc hqp tac hmi khi chinh quyen chua thu<)c ve toan th€ nhan dan lao ct(>ng, Ong nghien eCru hqp tac xa khi ct6 xuat phat tu quan cti~ri1

nho mu6n lien ke't l~i voi nhau d~ c~nh tranh voi nr ban C.Mac cho r~ng, phai giin phong trao hqp tac xa voi phorig tdlO giai ph6ng giai cap v6 san, vi rf6 la hlnh there t6t nhat lien ke't dtrqc nhung giai cap, tang lOp c6 l<ji ich d6i l~p voi giai ca'p ttr san Nam 1864, trong van ki~n dtrQ'c thong qua khi thanh l~p quae te' I (Tuyen ng6n thanh l~p H<)i Lien hi~p C6ng nhan Quae te') C.M.ac nh~n xet: y

9

nghia Clla nhii'ng thi nghi~m Xa hQi Vl d~i nay khong th0 danh gia het Ou'QC, cac XL(dng hQp t<lc Xa XUat hi~n trong di~U ki~n Xa h(>i tl( san ch((ng minh khong dn c6 cac nha tl( b~in, con sau cu(>c each m~ng s~p toi, sau khi giai ca'p vo san gi~tnh Ql(~1C quy~n l~(C chinh tri, chung c6 th0 OL(QC sli' dl,lng a0 t6 ch((c n~n san xuat h<Jp tac xa toan dan

Cac Mac nghien eCru danh gia ve h<;1p tac xa trong b6i canh xa h(>i chinh tr! dang ng6n ngang nhii'ng tL( tl(dng ly lu~n ve giai cftp, dau tranh giai cap Ong danh ph~n nhieu thai gian cho vi~c nghien cuu ban chat ciia h~ th6ng ttr ban chl'1 nghia, tlm con dt(ong giai ph6ng nhan lo<;1i va nhii'ng cu(>c tranh lu~n tren bao gioi a0 bao v~ quan di0m ctia mlnh nen nhii'ng danh gia v~ hQp tac xa con nhi~u

thieu sot va cht(a tMfy het dt1<;1c ti~m nang cth phong trao nay

Sau khi C.Mac ma't, Ang-Ghen da bfl sung vao nhii'ng lu~n di0m cua C.M;;1c nhii'ng ctanh gia rat quan trQng ve hlnh th(tc kinh te' moi nay Nam 1886, Ang-

~hen con khAn•T dinh mot each ro ranu r~nu: khi chuy0n sana n~n kinh te Conu

tac xa lam khau trung gia!J Ro rang, sau khi C.Mac mat, Ang-ghen tiep t~IC

nghien c((U v~ mo hlnh hQp tac xa voi y nghia to IOn hon Ia dung no lam hlnh tht.1'c trung gian cho thoi ky qua d(> len CNXH, nhung sau nay Ang-ghen cho

r~ng: C~n cte cho nguoi nong dan suy nghi tren lu6ng cay cua hQ, r~ng khi giai ca'p vo san gianh OL(QC chinh quyen thl tuy~t d6i khong OL(QC tu'oc OO?t cua nhii'ng nguoi ti0u n6ng du dt(oi bat c(( hlnh th(tc gl, nhu' bu(>c phai lam d6i voi chu dat IOn, nha nu'oc vo san phai b~ng nhii'ng bi~n phap he't sue ty m1, khuyen khich h9, lien hi~p kinh te cho hQ voi hi~p h(>i rna trong c16 c6 the ngay cang giam bot lao d(>ng lam thue, nhung hi~p h(>i 00 d~n djn se Chiem Ou'QC da s6 ap dao trong nhii'ng b(> ph?n ca'u thanh hi~p h(>i san xua't toan xa h(>i va d~t toi quyen l<Ji va nghia Vl,l blnh d~ng

10

Phat tri~n nt ttt<ing ci.'ta C Mac va Ang-ghen, Lenin eta dtta ra Iy ht~n v~ H<}p rae xa, quan di~m ella Lenin v~ H<Jp ta<.: xa thay c16i qua hai giai do~n:

thoi gian nay, n~n kinh te'lCth mtoc Nga qtc ky kh6 khan EHft mtoc vua thoat ra khoi <.:hien tranh Co s<i v~t chat bi tan pha n~ng n~ chtong sa, du c6ng htt hong n~ng C6ng nghi~p dlnh clon, n6ng nghi~p mat mtta lien mien lam cho cloi s6ng

ca'u ket voi the lVc phan cl(>ng kh6ng ngttng ch6ng pha nha mtoc Nga non tre DCtng tntoe tlnh hlnh c16, Lenin eta th~t<.: hi~n mOt lo~t de bi~n phap nhAm 6n

cljnh tlnh hlnh kinh te, xa h(>i trong mtoc thong qua chfnh sach C(>ng siin thoi chien voi mOt Io~t cac bi~n ph<ip nhtt: chu rnrong t~p trung mqi tu Ii~u san xuat

hi~n tntng thu ht<1ng th~tc thtta, phan phoi blnh quan cac t6 chlrc H<;Jp t<k xa IUc bay gio chi thu~n tuy Ht r6 chCtc kinh re cl'ta nhftng ngttoi t~r nguy~n ho~t cl(>ng trong boi dnh kinh te thi tntong, la r6 ch(rc kinh te cl(>c l~p t~t chiu tnkh nhi~m,

rv hoan von, ho~t d(>ng san xuat kinh doanh do cac thanh vien quyet cljnh, nha mtoc kh6ng can thi~p, vl v~y n6 cltt<;Jc li~t ke vao lm.ti hlnh kinh te ttt ban Lenin cla chuy~n her nhii'ng htjp t<ic xa trong CNTB thanh cac h~:lp Hk xa tieu th~t ki~u moi Nhii'ng h<;Jp t<ic xa tieu th'-:1 trong xa h(>i cu cl~u bi qu6c hli'u hoa, phai loi;ii bo hoan roan giai cap tu san ra kh<)i hOi ct'ta cae h<;Jp rae xa H<;Jp tac xa thoi ky nay thuan tuf CO tfnh chat kinh te, Ja Jo~i hlnh kinh te (l( ban, kh6ng phu h<;Jp VOi ml:IC tieu CNXH Vl v~y h<;Jp tac xa thoi ky nay bu(>c phai chuy€n sang hlnh thuc khac, kh6ng con la h<;Jp tac xa mang y nghia clfch thifc d giai clo~n nay, Lenin chtta nhln tha'y y nghia to IOn cua h<;Jp tac xa trong qua trlnh xay dVng xa h(>i moi

canh clat nuoc cla thay cl6i, khong con trong dnh chie'n tranh Vl v?y khong th~

r~p khuon chinh sach trong thoi chien Lenin chti truong bai bo che cl(> "trung thu

11

ltr<ing th~rc thua ·• thay b~ng "thue Itrong th~rc", th~rc hi~n h~ch toan kinh te' khoi

ph~tc va th~rc hi~n cac quan h~ hang hoa- tien t~

dt(<JC l<Ji nhu~n n6 kich thich S~( nang d(mg sang (~0 ci.'ta ngtroi xa vien, g6p phan

thon di len CNXH Lenin cho ding: C1 mroc Nga, vl chinh quyen nha nude da do

vi~c kinh doanh tren thtrong truong se ren luy~n cho nguoi dan s~ nang d(>ng,

phan nang cao trlnh cl(> van minh cho xa vien n6i rieng va nguoi dan n6i chung Traian6p, nguoi c(>ng sv ciia Lenin- m(>t nguoi c6 nhieu c6ng trlnh nghien

H~1p tac xa se ch~ng con y nghia gl neu kinh te h(> kh6ng con Qua qua trlnh

12

nghien <.:lru san xuat nang nghi~p, ong nMn thay r~ng ngtroi nang dan chi nen h(jp Uic d nhii'ng khau rna ne'u h9 Htm m<)t mlnh se kh6ng mang l<;ti hi~u qua cao

khau tach rai qua trlnh t~r nhien cua cay tr6ng, v~t nuoi 6ng chl't tntdng c1j'y

m<;tnh lien ke't h\1p tclc nhii'ng h<) n6ng dan (j d~u vao va d~u ra cua san xuat nhtf

lam dich V~l cung ung gi6ng, V~t tl(, phan bon, tieu th~l san phj'm cho ngttai dan

Tu' tu'O'ng v~ .hQ'p tac xa cua Chii Tjch Hfi Chi Minh: Chl't tich H6 Chi Minh la ngttoi clAu tien cltta ttt tttdng h\iP t<1c xa vao Vi~t Nam Trong tac phclm

"Dtrong each m~nh ·• viet nam 1927, sau khi phan tich nhii'ng l<."fi ich cl'ta h(_jp tac

xa Nutfoi nhan manh: "Tuc n< 1 ii' An Nam c6 diu: "Nh6m lai thanh criau chia

nhau thanh kh6" va "M<)t diy lam ch~ng nen non, nhi€u cay nh6m l<;ti thanh hon nui cao Ly ltt~n hQ'p tac xa c1€u d nhii'ng c1i€u ay" Ngttoi cbn n6i: v€ tinh chat,

hQ'p tac xa Ht t6 chac kinh te xa h<)i, no khac h()i bu6n vl kh6ng thuAn tuy kinh te,

nhttng n6 l<;1i khac h<)i tu thi~n vl kh6ng thuffn tuy xa h<)i Cach t6 ch(tc hQ'p tac xa

ph~ii dVa tren nguyen de t~t nguy~n dan chl't, dmg c6 lQ'i va phai eli dffn ttt thap den cao

Chinh nho nhii'ng ttf ttfdng tien b() nay rna h<.,1p tac xa d Vi~t Nam da ben r0,

te quoc doanh, kinh te' hQp tac Xii dong Vai tro quan tr9ng trong c6ng CLIQC Xay dVng chl't nghia xa h<)i a mi€n B~c va chi vi~n cho chien tntang mi€n Nam, gop ph~n vao stf th~ng lQ'i ciia dan t<)c, thO'ng nhat t6 qu6c Chu tich H6 Chi Minh rat quem tam, theo doi phong tdw hQ'p t~c xa, d<)ng vien, khen thudng kip thai nhung h<;ip tac ·xa di~n hlnh, tien tien, u6n n~n, cli€u chlnh kiP thai nhung l~ch l<;1c- cua cac h<;ip tcic xa ye'u kern Nguai da keu g9i n6ng dan, th<;i thu c6ng dn ki~m xay dun o a hdp tac xa yeu du cac cap cac ncranh ·phai nana cao criac na6 xa hoi chu • ' :::: b b e

nghTa cho cac xa vien Ngay 11511969, chl't tich H6 Chi Minh vie't IOi gioi thi~u:

13

"Di~u I~ tom t.it rth h~1p t<k xa s~in xua't nong nghi~p " Trong c16 Ngtfoi din d~n: Di~u I~ nay ella h<Jp tar xa n6ng nghi~p rat quan trqng N6 nh~m chim bao th~tr sv quy~n lam cht.i t~p th~ ella xa vien Vl v~y xa vien va can b9 phai ban

Minh v~ h(1p tar xa dtt<Jr th€ hi~n a nhung di€m can biin sau:

Tfnlz tat ytu klzaclz quan ciia \'an d~ lu;p tdc hod

-Do yeu du ella qua trlnh san xuftt: Trong "Thtf gll'i di~n chl't n6ng gia Vi~t Nam ·• Bac vie't "Nang cHin ta giau thl mtck ta giau Nong nghi~p mto~ ta th!nh thl nude ta th!nh Nong dan muon giau, nong nghi~p mu6n th!nh thl dn c6 h(,'fp tar xa" mtoc ta Ia mOt mtor nong nghi~p I~tc h~u, nang suat tha'p ne'u khong t6 chltc ngt(<Ji nong dan l~i VOi nhau thl nang sufft khong th~ nang len, lang phi Sltr I~tc cl'ta cai <.:lta nhan dan ''Nhung ngttoi san xufit dn phiii t6 chltc thanh t~p c1oan, h<Jp tac xa thl moi c6 th€ siin xufir dtt<Jr nhi~u tot, khong lang phi rai nang, thai gio''

-Do yeu du nanu cao d(Ji sonlr nonu dan- Phiii t6 0 0 0 ch(fr cho nona dan tham tria 0 0

vao h<;1p tac xa d€ kich thich tinh thfin thi dua, tang gia san xuat, lam cho toan dan tham uia mat tran s::"in xuU:t "Tntoc he't ta dn nhan ro muc dich cua viec t6 0

chCtc h<;1p tac xa la gl'? Lad~ di thi~n doi song nong dan, lam cho nong dan du<;1c a'm no, ~~nh khoe, dtf<:Jr hqc t?p, lam cho dan gia-u, nuoc m~tnh " \.~

-Do yeu du tie't ki~m: "Muon an qua phai tr6ng cay Muon an no mclic am, doi

ly h<jp tac xa cho t6t .,

giai cap cong nh~in phai lien minh va cling co du<jc s~ doan ke't giua cac tftng lOp criai cap khac Xay duntr chu nghia xa hoi rna cac uiai cap khon!! doan ke't thl

ch.ic chlln se tha't b~i H<Jp tac xa la t6 ch(tc rat thu?n l<Ji d€ th~tc hi~n s~ lien

14

minh nay ''B~n co trung nong tntac da doan ket danh du6i th~tc dan, danh a6 dja chti va da tbJng l<;ii thl nay pbai ctmg nhau di vao con dttong h<;ip rae boa tien len chti nghTa xa hc)i"

v~ cdc buac tiell luinh lu;p tcic fwd:

-H<;ip rae boa phiii bJt d~u ttt tha'p de'n eao, tu t6 a6i e6ng ghin don, de'n t6 b<;ip rae len h<;ip rae xa b~c tha'p, sau c16 mOi tie'n len h<;ip tac xa b?c cao"Xay d~tng tot phong trao a6i cong (J kh5p m9i noi va tren ccf sd c16 se xay dVng bcJp rae xa nQ.u,g

Phuong clulm, nguyen tdc lu;p tcic lwei:

-Kb6ng eh(.ly theo so ltt<;ing: Bac cbo ding phat tri~n phong tdlO h<;ip rae xa (J cac dja pbttong pbiii chu tr9ng eba't ltt<;ing, kh6ng nen cb'.lY tbeo so ltt<;ing rna hi~u

qua kern Hc;fp rae xa phai lam eho tbu nh?p ngttoi dan tang len, lam eho eut)c s.ong d~y dl't hon, ottng vl phong trao rna phe:1t tri~n hcjp rae xa r~m rt), kh6ng xua't ph<lt ttt nbu du th~tc sV cua ngttoi dan, diTn de'n lang phf s(te l\fc, cth cai "Trong vi~c el'mg c6 va phat tri~n phong trao a6i c6ng va hc;fp rae xa phai chu trQng cha't lt!<Jng tot, kh6ng nen chi chu trQng vao cac con so"

Phai cl~ cho n6ng dan tha'y ich lcji Clta hcjp tac xa rna t~( nguy~n gia nb~p, kh6ng

ep bt.ic)c "T6 chuc t6 a6i c6ng, h<;ip tac xa la phai t~t nguy~n, ngbia la tuyen

truy~n, ghii thich ai muon vao th1 vao, kb6ng phai nJmc5 nguoi ta vao ", " da VaO hc)i th} bat ky gop nhi€u, gop It, V~lO tfl(OC, VaO SaU, ai ciing b}nh O~ng nbl( nhau "

Trong tbu gtti f)'.li ht)i h<;ip tac xa va dc)i san xua't n6ng nghi~p tien tien vung d6ng bilng mi€n Biic, Bac da a€ ra tam nhi~m v~ ci.ia h<;ip tac xa dn lam d~ tdf

15

1-Xa vien gi;:lc ng0 sau s~c v€: giai ca'p c6 tinh th~n lam chu, c6 tLf nrdng XHCN dut khoat, r5 rang N('>i b<) phai doan ke't cMt che, thtfOng yeu, giup do I~n nhau M6i can b9 va xa vien phai thi dua th~(C hi~n kh~u hi~u ··dn ki~m xay d\(ng h<jp tac xa"

2-Xa vien dem het nang lvc va nhi~t tlnh tham gia lao d('>ng trong h<Jp tac xa, dn quan ly t6t lao d<)ng d€ md r()ng san xua't ca tr6ng tr_qt, chan nuoi va ngh€: ph~! 3-Lam t6t vi~c di tie'n ky thu~t va xay dvng bt(OC d~u C<5 sd v~t cha't, ky thu~t .D~c bi~t, tnfoc m~t dn chu y b6n khau: nuoc, phan, dn, gi6ng

4-Tai chfnh etta h<Jp t<k xa phcH minh b~tch, cong khai, phai het sac tie't ki~m

d(>ng

XHCN mfoc nha

6-Chi b('> phai dtr<Jc tang ctrong va ciing c6; vi chi b<) la h<;1t nhan lanh d~o h<Jp tac

xa Chi b9 t6t thl h<Jp tac xa t6t, neu chi b(> kern thl h<Jp tac xa kern D6ng thai ph<H ra s(rc cl'mg cO' chi doan cho th~t m~mh

7-Ph~t nu la m(>t lvc ltr<jng ra't quan tr9ng trong h<jp tac xa, dn lam t6t vi~c d<)ng

vi<~n t6 chuc giao d~c, giup do ph~l nu

8-Can b('> phai gudng m~u, chi cong YO tl(, dn ki~m liem chinh, het long vi dan, thvc h~mh dan chu, lam trQn cong vi~c tham gia lao d(>ng, luon luon ren luy~n l~p truong, tl(tl(dng Q(;lO due each m~ng, di sau VaO nghi~p Vl,l ky thu?t

Vai tro, trdch nhi?m etta nong dan trong qua trlnh lu;p tdc hod:

-C~n ki~m xay d~rng h<Jp tac xa : H<Jp t<k xa la t6 ·chuc kinh te' rat hi~u qua trong vi~c t~p h<Jp dan chung l~i d€ phat huy sue m~rih chung Vi~c xay dvng h<Jp tac

xa phai du<jc tien h~mh a kha-p m9i ndi, til cac dja phudng de'n thon x6m Mu6n

J()

nhtr v~y phai "dn ki~m" d6 xay dVng h(fp tac xa "Muon hcjp tac xa phat tri6n

va ct'tng co tot, dn luon ghi nho va ra strc th~rc hit;n kh~u hi~u: dn kit;m xay

cl~rng hcjp rae xa Khong nen c6 hi~n nr(fng lam cham cai Vl(On rieng ct'ta mlnh hc1n la ru(>ng cua hcjp rae xa, vl nhu the' la khong "dn" doi voi h<;Jp tac xa; khong hoi m(>t ti la co quqt linh dlnh, m6 bo lien hoan, vl nhtr the' la khong ·· kit;m ·• Ti0n cua h(fp rae xa chi nen dung vao vit;c gl c6 l(fi ich thie't thVc cho hcjp t:k

xa ''

-Doan ke't giup do l~n nhau: Xa vien co do~m ke't giup do l~n nhau thl h(fp tac xa moi ho~tt d<)ng c6 hit;u qui\ Phiii xem hc}p rae xa nhtr la ngoi nha cua mlnh, coi nr

lit;u san xuat nhtr la ct'ia mlnh, tir d6 c6 y th((c tn!ch nhit;m do'i vOi hc.1p tac xa

-Phiii ch?t che: ''Can be) phai doan ke't cMt che, c16ng Him nhat trf, phan khdi th~rc hit;n: c<in kit;m xay d~rng hcjp tac xa, ke' hoqch san xuat phai toan di~n" -Ban quan tr!: Nhit;m vv ct'ta ban quiin tr! la Utm the' nao cho h<.:1p tac xa phat tri6n du<;Jc san xuat Can be) quan tri phai dan chu, tranh quan lieu mt$nh lt$nh, lam vit;c gl cung phai ban ky voi xa vien ,

-Chi be) Dang: Chi be) E>iing phai tich c~rc tuyen truy~n, v~n d<)ng· nhfm dan tham gia hcjp tac xa thay dtr<;Jc l<;Ji ich cua h<;Jp tac xa rna tV nguyt$n gia nh~p "D6 lanh dqo to't, cac d6ng chi bi tht( va uy vien, cac d6ng chi chu tich cac cap tu dnh de'n

xa cfin phai th~rc sv tham gia vao m(>t t6 d6i cong ho~c m(>t h<;Jp tac xa nong nghit$p, phai lao d()ng th~rc sv d6 rut ra kinh nghit$m va ph6 bie'n kinh nghit$m "

Tom l~i, qua nhfrng phan tich tren, chu tich H6 Chi Minh da k.h&ng dtnh

nhftng van d~ co ban v~ xay dl{ng va phat tri6n h<;Jp tac hoa (j m(>t nuoc nong nghi~p sv dn thie't phai h<;Jp tac hoa ciia nang dan, nguyen t~c tV nguyt$n khi gia nh?p h<;Jp tac xa, phat tri6n hcjp tac xa khong chu quan tuy tit$n rna phai can clr vao tlnh hlnh th~rc te' cua san xuat, xuat phat tu l<;Ji ich cua nguoi dan Phai c6

f i.i ~.U ,~~~ ,c:·:.··L.;':\1 :;;·:::·.1·:~·~·· ·~~~~::;-~ ~~~

t~~·=~ ·~-~-~1.J 2.£JX

17

nhling bt(OC di phtl hcjp voi ho~m canh nhan dan, phai phcH huy Ol(QC tinh thftn

Hun chl'1 cl'1a nutroi dan· phai c6 str h'inh dao ciia ttl ch(tc Dang i:;) ' • • 4, ' ph~ii c6 str di~u

0

h~tnh ctia bQ may quan ly c6 hi<$u qua Nhung quan di6m d6 ella Ngtroi la S~( quan tri<$t nhung ttt tttdng cua nhung nha kinh di€n Mac-xit, t6ng ket, due rut kinh nghi<$m ttr mtoc ngoai va v~n d~mg vao tlnh hlnh C~l th€ 0 Vi<$t Nam Nhung ttr tttdng d6 van con gia tri to IOn trong boi canh hi~n nay va la co sd cho chung

ta v?n d~mg trong vi~c d~ ra nhung gi~ii phap phat tri6n hcjp tac xa trong hi~n tl;li

va tltong lai

Nh?n th(tc dung dan ttt tttong cua chl'1 nghia Mac-Lenin va nr tttdng Ho Chi Minh v~ HcJp tac xa Lu~t h<:Jp tac xa eta dtt<:Jc th6ng qua a Vi~t nam (nam

1996) va Lu?t HcJp tac xa sli'a a6i (nam 2003 ), xac djnh: " HTX la t6 chac kinh te

t~r chu do nhung ngtroi lao d()ng c6 nhu du va l<_ii ich chung, t~r nguy~n ctmg gop von, g6p sac l?p ra theo guy d!nh ctia phap lu~t a6 phat huy sac m~lllh ella t~p

san xua't, kinh doanh, d!ch v~ va cai thi~n doi song, g6p phan phat tri€n kinh te

xa h()i Clla dat mroc " Cac nguyen de ttl chltc HTX bao gom:

· -nt nguy?n ra nh{tp vel nit ra khoi HTX: mQi c6ng dan Vi~t Nam c6 du di~u ki~n

vi en HTX, xa vi en c6 quy~n ra khoi HTX thea· quy d!nh cl'1a di€u 1~ HTX Nhtr v?y :'i~c gia nh~p HTX la hoan toan do sV tV nguy~n cua nhung nguoi lao d()ng, tuy~t doi khong Ql(QC ap d~ng nhung bi~n phap go ep, ap O~t

-Qudn ly dan c/u{ va binh dling: a€ dam bao quy€n lam chu ,thtfc sv cua xa vien

a€ lan trong san xua't kinh doanh cua HTX phai ducjc d<,ti h()i xa vien thong qua theo hlnh thtrc bi€u quyet m()t ngtroi la m()r phieu bau, xa vien HTX c6 quy€n

tham gia qwin ly, ki6m tra giam sat HTX va c6 quy€n ngang nhau trong bi6u

IX

-T~r clziu trcich nlzi¢m vel dmg co lqi: HTX r~r chju tnkh nhi~m v~ ket qua ho<_lt

d(>ng san XUat kinh doanh, d!eh V~l, t~( quyet d!nh V~ phan phO'i thu nh~p, dam bao HTX va xa vien ci:mg c6 l<;ii

-Cizia Wi bao ddm ke't lu;p lqi ich ciia xa l'ien l'(l Sf( plzat triln ctla HTX: sau khi th~rc hien cac nghia vv d6i voi Nha mtoe, m(>t phfrn Uii dtr~ie ehia theo v6n gop va eong SUC dong gop CUa Xa vien, phjn con h.li chia theo ffiUC dQ St( d~mg d!ch V~l cth HTX do d?i h(>i xa vien quyet djnh

-Hr;p tac xc7 phat trie'n c()ng d6ng: xa vien phili phat huy tinh thUn t?p th~, nang eao y thlrc h<.1p tac trong h<;ip tae xa va trong e(>ng d6ng xa h(>i, h<;fp tac giua eae

h<;ip tae xa voi nhau 0 trong va ngoai mroc theo quy djnh cua phap lu?t

Vi~c thlfe hi~n dung de nguyen tile va t6 ch(te va quiin ly cua HTX tren day, Ia

tieu chi quan tn.mg cth cac lo<_1i hlnh kinh te HTX dich thlfe Th~rc ti~n phong trao kinh te t~p th~ i.~ mtoe ta c1a ehtrng minh rAng, vi~c thlfc hien nghiem ng~t cac

lanh m~nh eua kinh te t?p th~ den sv thanh b<_li cua phong trao kinh te t?p th~

Nghj quyet HN nghj Ifin thtr nam Ban Chap Hanh Trung Vong E>ang khoa

IX da xae c1jnh H<;fp tac xa do cae thanh vien bao g6m d th€ nhan va phap nhan (nguoi lao d(>ng, h(> gia dlnh, trang tr~Ii doanh nghi~p nhCS va vita ) d ngttoi c6

it v6n va nguoi co nhi~u v6n, co th~ gop sue va g6p von c6 phan xay dVng nen tren ~o si~ ton tr~mg de nguyen tile tV nguy~n, blnh d~ng, cung co l<Ji va quan ly dan chu H<Jp tae xa khong thi.i tieu tinh tV chu san xuftt, kinh doanh cua cac thanh vien, lam nhli'ng gl rna m6i thanh vien rieng le khong lam c1tt<;Je, ho~c lam kh6ng c6 hi~u qua, d~ h6 tr<;f eho cae thanh vien phat tri~n H<;ip tae xa khong t?p

th~ hoa mQi tl( li~U san Xllat CUa cac thanh vien, rna dlfa tren S<) hli'u t?p thti Va SO

huu cua die th~mh vien Sa .hli'u t?p th~ bao g6m cac lo?i guy khong chia, tai san truac day du<;ic giao l?i cho t?p th€' sii' dvng lam tai san khong chia, nhung tai san

do qua trlnh tich luy cua h<;ip tac xa ti;lO nen T6 chuc ho~t d(>ng cua h<;ip tac xa

19

kht>ng b! gidi h~n quy mo linh V~(C va d!a ban (trL( m(>t s6 ITnh V~(C co guy dinh rieng) HQp tac xa hoan toan chi'! d(>ng trong IInh V~(C san xua't, kinh doanh va t~(

chiu tnkh nhiem trong ccJ che' thi tnrong, lien doanh, lien ke't voi cac don vi • 0 ' - ' • u 0

thu(>c m9i thanh phfin kinh te' Phan bi~t ro chuc nang quan ly cl'ta Ban quan tr!,

ngoai hQp tac xa do ban quan tr! thue Hlnh th(rc phan phoi trong hQp tac xa vua theo lao d(>ng vera theo von c6 phfin va theo mac d<) tham gia d!ch V~l HQp tac xa ho~t c1(>ng la'y l9i fch kinh te' lam chfnh, bao g6m lQi fch ci.ia cac thanh vien va lQi

fch cth t?p th~ d6ng thoi coi· trqng h!i fch xa h<)i Mo hlnh h<;1p tac xa linh ho?t,

da d~ng v~ hlnh th((c, phu hQp voi d~c di€'m cua tung vung, tung nganh, voi nhi~u trlnh c1(> tCr thap de'n cao, tu Utm d!ch v~1 d~u vao, dfru ra ph~1c vv cho ho~t d(mg san XUat, kinh doanh CUa cac thanh vien de'n mCJ mang nganh ngh~, Vl(C1n

hQp tac xa phat tri~n thanh cac lien hi~p h<;fp t<ic xa

v oi nhfrng d~c tru'ng cd ban neu tren, h~1p tac 'xa ki~u moi hoan toan khac vdi mo hlnh h<;Jp tac xa ki~u eli dt((k: xfty dVng trong thoi ky Ke' hoC;tch hoa t?p trung bao cap truoc day, c6 d~c trung Ht t?p th~ hoa toan b(> tu' li~u san xuat, khong thua nh?n vai tro cua kinh te' h0, phl't nMn vai tro cua · kinh te' hang hoa, t6

ch((c va hoe;tt d(>ng theo dja gioi hanh chlnh, t6 chuc san xuat t?p th€', t?p trung, phan phoi theo ngay cong lao d<)ng, thifc hi~n qua nhi~u trach nhi~m xa h<)i, mo hlnh h<;Jp tac xa du'QC ap d~mg may moe, d?p khuon cho tat ca cac vCmg trong ca

nu'OC khong tfnh de'n d~c di~m Cl,l th~ cua tung vung

M6 hlnh h<;fp tac xa ki€u moi cling khac voi cong ty c6 phfin Hqp tac xa

do de th~mh vien tV nguy~n t?p hqp lien ket l?i d€' cung kinh doanh hoij.c h6 tr</

dang voi nhau trong quyet d!nh cac van d~ chung cua hQp tac xa voi nguyen t<lc

cd ban "m6i nguoi m(>t la phie'u"(nguyen t<lc d6i nhan) Trong khi d6 cong ty c6

20

ph~n do cac nha d~u tu' dltng ra thanh I?p, t6 ch((c th~tc hi~n Ia'y rn1,1c tieu la l<;1i nhu?n thfmh vi en tharn gia ( cac c6 dong) chi co quy~n tharn gia quyet djnh cac va'n d~ cua c6ng ty theo rnltc d9 gop v6n (nguyen Hie d6i v6n) C6ng ty c6 ph~n phan ph6i theo ty 1~ v6n gop, con h<;1p tac xa thl vua phan ph6i theo ty I~ g6p v6n, VUa phan ph6i theo lao d(>ng va in((C dQ tharn gia cac djch VI,!

M~c dt) co nhung d~c tntng chung, nhttng rn6 hlnh q1 th€ cl'1a cac h<;1p t<k

xa ki€u rnoi l<.ti het SltC phong phu, da d<.tng phu hQp VOi d~c di~rn, di~U ki~n Cl,l

Kinh te t?p th€ rna nong c6t la cac h<jp tac xa, co nhung rn~IC tieu kinh te

xa h9i dung d~n t6t dc;p, co nguyen t~c ch~t che, kh6ng chi don thu~n la rn(>t t6

ch(tc kinh te, nhung nguoi tharn gia cac t6 chltc h<;1p tac xa kh6ng chi don thu~n

vl l<;fi ich cua ca nhan rnlnh, rna con co y th(tc tv giac gia nh?p vao rn9t t6 chltc

gillp do nhau, bao v~ quy~n l<!i ctia nhau, nang cao sue qmh tranh ch6ng l<.ti sv chen ep ci'1a cac doanh nghi~p IOn Quan h~ giua cac thanh vien trong h<;1p tac xa kh6ng chi don thugn la quan h~ cua nhung ngttoi gop v6n, gop sac Htrn an, rna COn la quan h~ doan ket, tltdng trQ ella nhftng ngu'oi CO ctmg rnt,IC dich Va ly tl(Cfng

1.3 TINH TAT YEU KHACH QUAN PHAI PHAT TRIEN KINH TE T!P

THE TRONG THOI KY QUA DQ LEN CNXH (j VI:.::T NAM:

Kinh te t~p th€ rna nong cot la de t6 chltc kinh te h<;Jp tac va HTX, voi tfnh cha't la m(>t ph<_tm tru kinh te khach quan ra doi va phat tri~n cling voi sv phat tri~n cua n~n kinh te hang hoa va kinh te th! trltong, n6 phan anh rn(>t buoc tie'n trong sv phat tri~n cua Ivc ltt<;1ng san xua't, khi phan c6ng lao d(>ng va cac lo<_ti hlnh san xuat kinh doanh ngay rang phat tri€n, thl cac hlnh thuc kinh te h<jp tac cling ngay cang phong phu va da d<,lng Cac lo<_ti hlnh h<;Jp tac xa dltQC xay dvng la san phffrn chu quan cua con ngu'oi tren cd sCi nh~n thltc va v?n dl,lng cac quy lu?t kinh te khach quan

21

Trong nen kinh te' thj tntong, nhung ngttoi it v6n nhtt: n6ng dan, th<,1 thu c6ng, dan ngheo thanh thj kh6ng th~ tV mlnh giai quye't dtt(jc nhung kho khan v€ v6n, ky thu~t quan ly, th! tntong ct~ 6n ctjnh san xua't kinh doanh, vi~c lam, ctoi s6ng va ct~t hi~u qua kinh te' cao Ne'u gop v6n vao vao cac c6ng ty, xi

nghi~p, VOi s6 v6n ft oi, thll<,1i tUC c6 ph.1n Ol(QC chia cling kh6ng dang bao nhieu, hdn nua con co nhi€u rui ro rna ban than kh6ng ki~m soat ctu(_1c Vl v?y each t6t nha't la dmg nhau hc;5p tac gop v6n lam an, ctoan ke't tttdng tr<,1, giup cto nhau, m6i nguoi gop v6n tuy theo kha nang, m~1c ctich chinh kh6ng phai Ia chia H'ii, rna chu ye'u t~o ctieu ki~n ctE khai thac tiem nang cua titng tha~h vien, phat huy strc

m~nh cua t?p th€, ct6ng thoi khai thac cac ngu6n v6n va cac cti€u ki~n thu~n lqi

cl()ng siin xuat kinh doanh Ci:'ia nhung nguoi san xufit nho chi ct()c I?p mOt each tttong ctoi, h9 lu6n I~ thu(>c nhiiutong vi~c ctoi pho voi thien nhien, trong vi~c ap d1,1ng tie'n bQ khoa hQC ky thu~t c6ng ngh~, trong Vi~c cung cap cac d!ch V~l san xua't tren khia c~nh nay, r6 rang sv h<jp tac eta to ra tru vi~t va phat huy cltt(jc tac d~mg

Nhung linh vvc rna HTX ho~t ct()ng t6t, co th6 h6 trq rat nhieu so voi lam

an rieng le, ca the nhtt: md r()ng thj truong va cac ctja cti&m tieu thl,l san phim, Cling ca'p cac djch Vl,l phl,IC V~l cho san XUat, giG' gia ch6ng ep gia, n~m b~t nhanh chong cac thong tin thj tntong, cltta nhttng tie'n bQ ky thu?t c6ng ngh~ moi vao

co nhung buoc eli, t6 ch& va thifc hi~n m6 hlnh kinh te' t?p chua phu hqp, c16ng thai voi tam ly cua nguoi san xua't nho, ca th€ tu cto eta lam h~n che' sv phat tri€n CUa kinh te' t;1ip th€ do v?y ne'u thie'u S~( tuyen truy€n, OQOg vien, giao dl,IC Va

23

nhlfng nhan to tich qtc eli tien phong, thie'u SJ! h6 trc,1 ella nha nL(OC, thl cac t6 chuc kinh te' t?p thti se khong th€ phat tri€n

Doi voi Vi~t Nam Ngh! quye't D~i hOi E>ang toan quoc I~n thtt IX da xac djnh Ia xay dJ!ng n€n kinh te' thj tntong djnh httong XHCN phai "phat tri€n san xua't, kinh doanh cua mqi thanh ph~n kinh te', voi cac hlnh th((c sd huu khac nhau" "kinh te' t~p th€ phat tri~n voi nhi€u hlnh th(tc hQp tac da d~ng, trong d6 hop tac xa la non()" cot o ' ki~h te' nha mtoc dm ()" e voi kinh te' tap th€ n uay can()" trd o o thanh n~n tang vung ch~c cua n€n kinh te' quoc dan" Phat tri€n kinh te' h<Jp tac

va h<;1p tac xa la con dttong c1G gi~ii quye't mau thuftn giua s~in xua't nho manh mun

-d?i hoa Kinh te' h<;1p tac va h<;1p tac xa Ht hlnh thttc mang tfnh chat xa hOi hoa, la nhan to quan trQng dG xay dJ!ng xa hQi cong b~ng, dan chu, van minh, giao dl,lc y th((c phat triGn cOng d6ng, la hlnh th(tc t6 chile kinh te' quan trQng d€ ngttoi lao

cl()ng, h<) xa vien tie'p nh~n Sl/ h6 trc,-J ci.'Ia Nha mtoc, lien ke't voi cac cloanh nghi~p thuOc cac thanh ph~n kinh te', thJ!c hi~n lien minh cong nong cJ nuoc ta~ nhat Ia a cac vung nong thon, voi qua trlnh phat tritin kinh te' hang hoa, nong clan ngay cang c6 nhu du phat triGn de lo<,ti hlnh kinh te' h<;1p tac tu tha'p den cao, tu cac t6 hQp tac den hQ'p tac xaHtm djch V~l d~u vao, dau ra ph~IC Vl,l san xuatnong nghi~p ct:'Ia cac hO gia dlnh va trang tr<,ti E>~c bi~t iJ nhung noi c6 xi nghi~p che bien

nona 0 san nona dan naay cang co nhu du t6 chile hop tac xa ' 0 0 d~ tao thuan loi cho vi~c hQp d6ng cung ling nong san cho doanh nghi~p va tiep thu sv h6 trQ, giup do cua cac doanh nghi~p v~ von va ky thu?t E>en nay, ngoai so hQp tac xa eli chuy~n d6i c6 hi~u qua da c6 hang tram ngan t6 hQ'p tac voi nhi€u ten gQi khac

nhu cftu phat tri~n cac hl.nh thuc kinh te hQp tac gian don da thJ!C SJ! ph6 bien va blic XUC, nhu du va di€u ki~n d~ phat triGn hqp ta.f xa cling ngay cang chin mucii

I'

d nhi~u noi C6 Cl1 sd dG d~t bao r~ng cung voi s~t pMt tri€n cua n€n kinh te thi

24

tntong, sv qnh tranh va qua trl.nh rna cua tham gia vao phan cong lao d<)ng va h<Jp tac quoc te' nhu du phat tri€n kinh te' h<;fp tac va h<;fp tac xa s~ ngay cang trd nen bltc XU<.:, cap thiet doi voi cac h<) kinh te ca th€, cac doanh nghi~p nho va Vtfa Neu chung ta thoa man voi nhii'ng thanh t~i'll cua kinh te h<), khong thay he't nhii'ng kh6 khan moi, nhii'ng mau thu~n moi, nhii'ng h~n che' cua kinh te h<) trong bttoc dtfong c1i len, khong k!p thoi t~o c1i~u ki~n va giup do kinh te h<;fp tac va h(jp tac Xa phat tri<in, ch(tng ta Sa khong c1ap ltng c1tfQC nhii'ng yeu du phat tri€n cth n~n kinh te' trong qua trlnh cong nghi~p hoa, hi~n d~i hoa va h<)i nh?p qu6c

te

Ngoai ra, trong thai gian vua qua, kinh te t?p th€, rna nang Celt la cac t6

ch(tc h<;fp tac va HTX, da c6 nhungc16ng g6p quan trQng v~ kinh te va xa h<)i

160.000 C(1 sd kinh te' h<;fp tac gi<1n dcfn khu v~tc h<;fp tac xa c1a t~o ra g~n 40.000

ty c16ng, chie'm 8% GDP cua ca nuoc M<)t s6 h<;fp tac xa c6 buoc phat tri€n m~nh

me va la ngu6n thu quan trQng cho ngan sach dja phudng n6i rieng va ngan sach nha nuoc n6i chung

trong cac linh vvc tit cong nghi~p, thLtdng m(_li d!ch V~l de'n nong Him ngu nghi~p; tren tilt d cac dja ban tlt thanh th! de'n nong thon, mi~n nui, hai dao hqp tac xa thVc sV Ia m<)t nhan to g6p phgn lam chuy€n djch cd cau kinh te' dja phudng n6i

25

-Cung CGJJ lulng fwd dich l'{l gid re cho nlzan dan, ddp t~ng nhanh chong nhu c6u ella nguai dtm J cdc l'ltng klzdc nlzau: H<;1p t<k xa l~p ra ngoai hlnh th(rc tr~rc tie'p san xua't con Utm d!ch V~l H<;fp tac xa mua nhung hang hoa va d!ch v~ voi s6 1-tf<;fng IOn va cung ca'p cho xa vien va nhan dan voi gia re, tninh tlnh tr;,mg phai mua hang hoa djch V\1 voi gia cao, nha't Ia doi voi nhan dan 0 vung xa xoi heo lanh, kh6ng <.:6 di~u ki~n eli l<;ti

-H{lp tdc xii La giiii pluip lu7u hi?u clllz9 nwng nlu7ng d6ng l'on it oi vao kinh doanh Phat tri~n h<;fp tac xa cua nhung ngtroi dmg Utng ngh€ se giup h9 cai thi~n clUQC doi song va khoi ph~c l<;ti clUQC nhung ngh€ truy6n tht)ng cua dan tQC Naoai ra hop tac xa c6 o ' · th~ cl<1m nhan oia cona hay cuncr ca'p nauyen lieu mana e ~ t~ o e tinh cha't "v~ tinh" cho eac doanh nghi~p khac Bi~u nay giup cho h<;fp tac xa c6

them vi~c lam, thu nh~p va t<;to dfru ra cho san phgm Phat tri~n kinh te' h<;fp tac

va h<;lp tac xa 0 n6ng th6n n6i rieng va ca nuoc n6i chung se t<;tO di~u ki~n SL(

dvng dat dai m(lt each h<.1p ly, gop phfin v~w quy ho<;tch va si.'r d\mg cta't m(lt each hi~u qua nhat

- T{W vi?c lam, trJng tlzu nluJp cho nguiii lao d(Jng: H<;fp tac xa voi da d;,mg nganh

ngh~ se giai quye't vi~c lam phu h<;fp voi nhi~u lo<;ti ct6i ttr<;lng lao d(>ng Ngoai ra, giai quye't t6t vi~c lam cho nguoi lao d(>ng se giup h9 nang cao dtr<;lc thu nh~p, cai thi~n doi s6ng

-Gop phdn xod d6i gidm ngheo:H<;1p tac xa phat tri~n 6n djnh va b~n vung thl se

giup cho xa vieo va nguoi lao d(>ng co thu nh~p tu ct6 se giai quye't t6t hon c6ng tac xoa d6i giam ngheo cho nhan dan

-Niza nude thf!c lzi?n cdc chinlz sdclz xri lz(Ji thong qua h{lp tac xri : H<;fp tac xa la t6

chuc kinh te' gfin gui voi dan cu va thuong Ia pMt tri~n m<;J.nh o nhung noi c6 di~u ki~n kh6 khan vl nguoi dan dn h<;fp tac d~ giai quye't tot hc1n vi~c lam kinh te'

26

Do v~y th~tc hi~n chfnh sach xa h<)i thong qua h<Jp tac xa se ph6 bien du'<Jc kjp thai va rong rai vdi ngLtai dan hon ._ _

-Nang cao dan tri gop p!z&n 6'n clinlz tr{it w xa hi}i, bdo l'e nu5i truiJng: Thanh vien h<;Jp tac xa vdi vi~c san xuat kinh doanh cua mlnh lu6n tich c~tc tlm kiem thf>ng tin, hQC hoi kinh nghi~m do v~y se gop ph~n nang cao trlnh OQ dan tri

dung nhung quy djnh cua nha mtoc v€ tieu chwfn ky thu?t, m6i tnrang, an ninh tr~t t~t do d6 phat tri~n h<;Jp tac xa se nang cao du<;Jc dan trf, gop phfin 6n dinh tr?t t~( va bao vf; moi tntang

Tom l~i: Kinh te t~p th~ rna nong c6t Ia cac t6 chuc kinh te h<;Jp tac va HTX khong phai Ia san phA'm rieng bif;t cua m<)t che d<) xa h<)i nao, rna Ia m<)t hlnh thuc t6 ch(tc san XUat, kinh doanh ra dai do yeu du cua tich tl,l va t~p trung SclO

Nam, kinh te t?p th€' rna nong c6t la de t6 chtrc kinh te h<Jp tac va h<Jp tac xa,

khong phai la ffii,IC dfch rna Ia phuong tif;n, phuong th((c th~c hi~n ffi~lC tieu hif;u qua cua quan h~ kinh te, nghia la phai lay hi~u qua kinh te va hi~u qua xa h<)i lam tieu chf clanh g-ia ket qua ho~t d<)ng va quyet cljnh quy mo, hlnh thuc c~a cac t6 chU'c kinh te t?p th~ C<k t6 chuc kinh te t?p th€ Ia lien h<;Jp cua nhung nguai

lao cl<)ng, mang tinh d9c l?p, tv chu va do xa vien ki€m soar Quy mo, hlnh thuc cua cac t6 chuc kinh te t~p th~ phai dVa tren co sd trlnh d<) phat tri~n cua lvc lu<;Jng san xuat: Xuat phat tu nhung co sd ly lu~n da neu tren, c6 th~ kh~ng djnh vif;c phat tri6n kinh te t~p th~ rna nong cot la cac t6 chuc kinh te h<;Jp tac va h<;Jp tac xa, trong thai ky qua d<) len CNXH (J Vi~t Nam n6i chung va thi'mh pho H6 Chi Minh n6i rieng Ia m<)t tat yeu khach quan

27

cang nghi~p, 150 t6 h<Jp tac lam nang nghi~p 131 t6 hqp tac lam thuy san, ph~n con l~i la nhung lo~li hlnh t6 hqp tac khac Cac lo1;1i hlnh nh6m, t6 hqp tac (~

S~( v?n d<)ng va t6 chlfc Clta cac doan th€ nh~m h<Jp ly hoa ho(;lt dOng a€ O(;lt dtt<,1c

hi~u qua cao hc1n

Cac t6, nh6m hqp tac trong san xuat kinh doanh va d!ch V~l tren d!a ban Thanh Pho H6 Chi Minh d~u ho1;1t dt)ng rieng le, guy rna nho, chtra c6 cac moi lien doanh, lien ket cMt che voi nhau chu y'eu chi lien ket 0 tung khau MOt s6 tci, nh6tn h<:Jp tac Ol(<,1C thanh l?p do sv htrong dftn va t6 chuc cua cac doan th€, thl chi lien ket khi c6 nhu du va tt! tan ra khi khang c6 nhu du hoc;ic_ khang con c6 lqi,nua

Qua khao sat thlfc te, chung tai nh~n thay da s6 cac hO san xuat, kinh doanh ca th€ O~U nh?n thay lqi [ch Va nhu du CUa S\f hqp tac, VI v?y da CO nhi€u t6 hqp tcic auqc hlnh thanh mOt each tt! nguy~n nhu cac t6 hqp tac xay dlfng, t6 chan nuai, t6 tr6ng hoa ki€ng, t6 lam vuon .tuy nhien tu hlnh thuc t6 hqp tac

qua trlnh chuy€n til nh6m, t6 hqp tac len HTX con ch?m la do nhi€u HTX con

2X

ngttoi Eun an rieng Je, ca th~ Nha mtoc chtta co nhfrng chinh s<kh h6 tn.1 m<.tnh

thoang nhu lu~t doanh nghi~p ttr nhan, d6ng thaikhu v~rc kinh te tu nhan v~n to

ra nang d<)ng va ho~t d<)ng c6 hi~u qua hdn so voi m<)t s6 khu v~c kinh te t~p tht

2.1.2 Lo~i hlnh kinh te hqp tac xa tren dia him TP HCM

nay c6 th~ chia lam 2 thai ky:

t6 h<;Jp tac, 2800 h(jp rae xa, 460 t~p doan san xua't nong nghi~p, voi g~n 300.000

xa vien Day la thai ky E>ang va nha mt& thVc hi~n di t<;to cac thanh ph~n kinh

te phi XHCN, dtra n6ng dan va cac h<) gia dlnh ca th€ vao lam an t~p th€, h<Jp tac hoa D~ d~t du<;Jc m~1c tieu tren th~mh ph6 H6 Chi Minh da tien hanh thanh l~p hang lo<;tt cac t5 ch(tc kinh te hQp Uic va h<;Jp tac xa, nhtt trong linh vvc n6ng nghi~p d ngo<;ti thanh nhi€u t6 ch(tc E>ang va chfnh quy€n da go ep ngttai n6ng vao lam an t~p th~, h<;Jp tac hoa, vl v~y den d~u nhung nam 1985 h~u het nong dan ngo<;ti thanh dli vao lam an t~p th€ trong de h9p tac xa ho~c t~p doan Trong lTnh VVC ti~ thtl cong nghi~p, thttdng m<;ti d!ch V~l cac hQ gia dlnh Va nhung ngttai kinh doanh ca the cling dltQC V~n d<)ng Va go ep V~lO trong cac t5 hQp ho~c cac HTX, h~ thO'ng m<;tng luoi cua cac h9p tac xa tieu th1,1 (J cac phuang xa du<:Jc phat trien m<;tnh, voi khoang hun 300 (I) Trang nganh giao thong v~n tai, cac HTX v~n chuy~n n<)i thimh va lien tinh cling du<;Jc hlnh thanh va phat tri~n, trong thoi ky nay c6 khoiing 45 hQp tac xa v~n tai va 40 h<;Jp tac xa xe lam

sang ccf che thi tnrang, de t5 chuc kinh te h<;Jp tac xa kh6ng con nh~n dtt<;Jc sv

bao ca'p cua nha nude, vl v~y rna cac r6 h(jp, t~p doan va de h<;Jp tac xa tren d!a ban thanh ph6 di vao thmii trao, nhi€u t5 chuc kinh te h<;:ip rae xa lam an thua 16,

ho~lt O<)ng khong hi~u quii kh6ng thu hut QL(<.1C cac xa vien, nhi0u tG ch((c h(}p tac

xa phai aiai ;:;, th~ , hoac no n~n ch6na cha't ;:;,

T6m l<;1i: S\t phat tri~n cua cac HTX d thilnh ph6 H6 Chi Minh trong giai

ra nhtr: 6n djnh tlnh hlnh kinh te- xa h~">i ct''ta thanh pho sau giai ph6ng, phat huy

dttc;fc s(tc m~nh etta t~p th~ tC;to sv hc;fp t<k, nrong trQ nhau d~ phat tri~n xoa bo tam ly va t?p quan cua nguoi san xua't nho, xay dVng che d() c6ng hih.t v6 ttr li~u

siin xua't vdi hai hlnh th(tc ki~h te Ia quoc doanh va t?p th~ xoa bo quan h~ b6c

I9t va thong !rL 6n ainh thi tnrong gia ca, aem I~i l<Ji ich cho nhftng ngttoi ngheo, ngtroi lao u()ng, tao ra kh6ng khi thi dua phat tri~n san xua't trong thai ky dju cua

Tuy nhien hoat c16ntY ella cac HTX tronu criai doan nay dinlY con nhi6u o l::> o e rh~t h<;1n che nhu:

-Vi~c thanh l~p cac t6 chuc HTX con mang tinh go ep, kh6ng tuan thu nguyen

tri~n cl'ta lVc lttqng san xua't, nhi€u HTX duqc thanh l~p mang tinh hlnh thuc, ho(;lt d()ng kh6ng hi~u qua, kh6ng th~ hi~n duqc sv hon h~n so vdi lam an ca th~ rieng le

-86ng nhat gii:i'a hqp tac boa va t~p th~ boa tl( li~u san xua't, thanh l?p cac t6 chuc HTX m()t each 6 ~t ba't chap trlnh d() phat tri~n cua l\(c luqng san xuat va

-Co che' quan ly trong cac HTX mang tinh t~p trung quan lieu, dVa vao bao ca'p cua nha nude, khong chu d()ng trong cac ho~t d()ng san xua't kinh doanh, b<) may quan ly n;;ing n6

30

-vi~c phan phfli tren clanh nghia Ia theo lao cl(>ng, nhttng th~rc cha't mang n~ng tinh blnh quan kh6ng t~o d(>ng I~rc cho cac xa vien, kh6ng tinh den nhung tai san d6ng g6p ct'ia xa vien vfw hcjp t::lc xa

Chi minh vao dftu nhung nam 1990 c6 xu htrong di vao thmii tr~w va tan ra

Giai dowz ur niim 1997 de'n hi~n nay:

f)~ khoi ph~IC va phat tri~n cac HTX, t~o co sd cho vi~c chuy~n d6i m6 hlnh HTX ki2u di sang m6 hlnh HTX I,.; ki~u moi, c16ng """" thai tao • c1it~u kien cho cac •

t6 chltc HTX phat tri~n trong cci che thi tntong Lu~t hcJp tac xa da dtt<Jc ban hanh va c6 hi~u life ti:r ngay 01101/1997 Sau gftn 7 nam thifc hi~n lu~t HTX (J

tinh ·den cu6i nam 2003, toan thanh ph6 c6 1.653, du~1c t~p trung phat tri~n Ci m(>t

s-6 nganh nhtr: n6ng nghi~p c6 712 t6 h<Jp tac, ti~u thu c6ng nghi~p c6 160 t6 hcJp tac clich vu c6 29 t6 hcip tac con Iai la trona cac naanh khac Cac t6 nh6m tin

ki~m tin cl~mg ci.ia cac HOi Ph~1 nu, khoang 2000 nh6m tin d~mg tiet ki~m ciia Lien doan Lao d()ng thanh pho, ngoai ra con c6 cac t6;-nh6m tin d1,1ng-tiet ki~m cua cac H()i, cac t6 xoa d6i giam ngheo So lu<jng cac t6 h<;ip tac tren dia ban thanh ph6 tuy nhi~u va da d~ng, ho~t d<;mg trong nhieu linh v~rc khac nhau, nhung ph~n Ion· d€u c6 quy m6 nho, chua c6 Sif lien ket va hcjp tac ch.;it che voi nhau Va chua thu hut ducjc Sif tham gia r()ng rai cua nhi€u tftng lOp nhan dan, chua clap ltng dUQC nhu cftu cua th~(C ti~n

Hi~p HTX, ducJc t6 chltc va ho~t d()ng theo Lu~t HTX va khoang 100 HTX theo

cl<j vi HTX ho~lt cl()ng trong linh VifC c6ng nghi~p ti~u thu c6ng nghi~p va xay

31

d~tng: 23 HTX ho~t d()ng trong linh v~tc n6ng nghi~p; 96 clcfn vt ho~lt c10ng trong

linh vvc dich v~Hhttong m~i; 146 don vi ho~t cl(>ng trong linh v~tc giao thong v?n

tai; 09 quy tin d1,1ng nhan dan C.k HTX ho~lt cl()ng tren clia ban thanh ph6 cling ra't cla d~ng, nhttng quy m6 vftn con nh6 be, cong ngh~ va sue c~nh tranh con yeu, nang sua't va hi~u qua kinh te tha'p, chtta thu hut r(>ng rai cac h(> gia dlnh va

a Cac lu;Jp tac xii cfing nghi~p, tiiu tlui cong nghi~p va xiiy d{tng:

nghi~p bat dhu tang khoang 20% so voi nam 199H, d~t khoang 307,7 ty c.16ng,

linh v~tc ti€u thu c6ng nghi~p va xay d~tng, thl nganh thl't cong my ngh~ nhtt May tre la co bttoc phat tri€n m~nh nha't, voi cac htx nhu Ba nha't, Hoa Hi~p Blnh Minh trong do co HTX Ba Nha't dan d~u nganh voi kim ng~ch xua't khau hang

Th~nh

Cac lo~i hlnh HTX trong nganh cong nghi~p ti€u thu cong nghi~p va xay dVng; ph~n !On Ia san xua't, kinh doanh t?p trung, sau qua trlnh bien dong do sv

HTX ki~u moi va dang ky l~i theo lu?t HTX, nhi~u HTX da du<jc cung c6 va

lien ket va h<;ip tac voi cac doanh nghi~p IOn, tu do lam cho doanh thu va I9i

32

ph~n giai quyet Vi~c Jam th~tC hi~n illQt SO ill~IC tieu Va chfnh Silch Xa h(li nhtt: dao t~o b6i duong va nang cao tay ngh~ cho ngttoi lao d<)ng, giai quyet vi~c lam cho ngttoi lao d<)ng, d~c bi~t la COn em CUa cclC gia dlnh chfnh sach, b<) d(li ph~IC

vi en, chuy€'n nganh m(lt s6 HTX con thu nh~n vao lam vi~c nhling ngttoi da cai nghi~n rna tuy, ngttoi IOn tu6i, nguoi tan t~t d6ng thai dao t<;to tay ngh~ cho con·

ti€'u thll cong nghi~p va xay d~tng con c6 nhling kh6 khan nhtt thie'u v6n cl€' md r<)ng S<ln xufr't Va dcii moi cong ngh~, m~t b~ng san xufr't thieu, ho~c phai di thue

djnh 15/CP Kh6 khan d~c bi~t la d6i vtti cac HTX trong nganh xay dVng do ft

hliu h;;tn va cac doanh nghi~p IOn

b Cac HTX Thtio'ng m~i-Djch Vl;J:

tri€'n tu ra't som, ho~t d<)ng tttong clfJi hi~u qua Tuy nhien, ttt sau khi chuy€'n sang kinh te' thi truong, nhi~u HTX t.rong nganh thuong m~i-dich VI,!, ho~t d<)ng kern

chuy6n d6i, den cu6i nam 2003 s6 luqng HTX trong nganh thLtong ffi(;li-dich VI,! c6 96 HTX, 5 lien hi~p HTX, t6ng s6 xa vH~n la 15.283, thu hut 3.068 lao d(>ng,

t6ng s6 v6n di~u ~~ khoang 18 ty d6ng, v6n ho~t d(>ng khong han 3 ty d6ng Phuong thttc t6 chttc san xua't kinh doanh ciia cac don vi kinh te t~p th€' trong nganh thltong m(;li-djch VI,! chu yeu la cac Xf nghi~p, Xltdng gia cong che bien hang nong Him thuy san, t6 chuc cac sieu thi, cll'a hang tV ch9n, tham gia xua't nh~p khgu trifc tiep va uy thac, lam t6ng d:;ti ly va d~i ly phan ph6i cho cac c6ng

ty trong va ngoai nltoc sau khi dlt<JC ciing c6 va chuy€'n d6i, nhi~u HTX da hO(;lt

33