Đẩy nhanh tiến trình thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân ở Việt Nam - Giải pháp có hiệu quả thực hiện chính sách an sinh _ Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ

Tinh ca'p thie't cua d~ tai: Stf ra doi cac chinh sach bao hi€m y te BHYT i Dang l~n thlt IX da de ra.. > Tim hitiu qui lu~t phat tritin BHYT 1 cac qu6c gia tren the gidi dang th~tc hi~

BQ GIAO Dl)C DAO TAO

P_HAP CO HI)tU QUA THl}C HI)tN

BS BUI DUC TRANG

4 CBCNVC : Can b(> c6ng nhan vien chuc

5 BHXH

6 XHCN

7 CNXH 8.GDP 9.GNP

10 WHO

: Bao hi~m xa h(>i : Xa ~v"li chu nghla : Chu nghia xa h(>i : T6ng san lu'Qng n(>i clia (Gross Domestic Product) : T6ng san lu'Qng qu6c gia (Gross National Product) : T6 chuc Y te the gidi (World Health Organ11ation)

:

DANH Ml)C BANG BIEU

trang

Bang 2.3: Tinh hlnh phan pht)i va sii'dt.mg ngu6n thu BHYT 41 Bang 2.4: Tinh hinh ngu6n thu va sii' dl)ng ngu6n thu BHYT 42

Bang 3.2: Phat tridn cff si'J h<~ tdng y tc' t~i Vi~t Nam 62 Bang 3.3: Chi tieu giti()ng b~nh binh quan ddu ngtioi t~i Vi~t Nam63 Bang 3.4: Chi tieu bac si binh quan tren dc1u ngtioi tl}i Vi~t Nam 63 Bang 3.5: Chi tieu cho y tc nam 2000 :; mOt so' quoc gia 64

1.3 Ban cha't cua BAO HIEM y TE 1.3.1 Ngu6n g6c ciia BHYT

1.3.2 Ban cha't cua BHYT 1.4 Vai tro cua BHYT

1 4.) Cham soc Stic khoe ngtioi dan, gop phfin <1n djnh xa h<)i 10

I .4.2 Di~u tie't Ya phan phoi l~i thu nh~p cua dan cu· 11 l.4.J Tang ctiong ti~m hfc tai chinh cho xa h<)i, giam chi cho 1\S 12

l 4.4 BHYT Ia m()t trong nhung ngmin cung ca'p t~1i chinh ti'n djnh cho

1.5.2 Can cu vao IDl,IC dich thtfc hi~n BHYT: 15

1.6.1 T::,1i Phap, h~ th6ng tti' chti'c BHYT dtit;tc chia thanh 3 ca'p theo

1.6.2 Bao hitim y te' toan dan d C<)ng hoa Lien bang Due 16

1.6.3 Bao hi~m y te' d Nh~t Ban 17 1.6.4 Bao hi tim y tC: d Han Qu6c 17

1.6.5 Bao hiim y te' d Trung Quo'c

1.6.6 Bao hiim y te' d Dai Loan

1.6.7 Bai hQc cho Vi¢t Nam

1.7 Chinh sach an sinh xa h<')i (ASXH)

CHUONG 2 TIH}C TRANG IL\0 HIE:\1 y TE TAl VItT NA!\1

2.1 CHINH SACII ASXH & BHYT VN THOI GIAN QUA

2.2 VAl TRO Cl!:\ BIIYT (j VII~T NAl\1

2.2.1 Do'i voi phat tridn con ngu'oi

2.2.2 Do'i voi thtjc hi~n c<lng bhng xa h<)i

2.2.3 Do'i vOi xa h<)i h6a c6ng tac y te'

2.3 Tinh hlnh tri~n khai BHYT t~i Vi~t Nam

.2.3.1 Giai c11)an 1992- 1997

2.3.2 Giai (1Qan 199S- hi¢n nay

.2.3.3 Tinh hlnh khai th:lc Ya st·i dt,mg quy BHYT

2.4 CHil\II SACH BIIYT T()AN DAN

2.5 1\'hung thay {1di

2.6 Nhung thanh ttfu ,.a nhfing h~n che'

2.6.1 l\l1ung thfmh tt.J'u d:~ t dti<,ic

2.fi.2 Nhli'ng m~t ei'111 h:.tn che'

CHlJ(j~G 3 PI~Lro':\'C Hlf0NG VA GIAI PHAP THl)C HI~:N

nhan vien d b~nh vi~n d nang hfc chuyen mon l~n y due 76 3.3.6 Qu;i n 1.\· ch~ t chc gia thwl'c

.t3.7 B{io loan va ph:.it tri~n quy HHYT

1 Tinh ca'p thie't cua d~ tai:

Stf ra doi cac chinh sach bao hi€m y te (BHYT) <la khJng <linh SL( quyct tam cua Dang va Nha nude trong vi<$c cham lo SL(C khc)e cho mqi nglf(jj dan xem chinh sach BHYT la nhan to quan trc.mg khong th€' thieu trong chien lt(t1c phat tri€'n kinh te- xa h<)i chung cua quoc gia

Qua trlnh tri€'n khai BHYT (j nude ta trong g~n 15 nam qua da gf~t hai duc;1c nhi€u thanh ttfu dang k€' Tuy nhien, trong thai gian qua, do n~n kinh tc nude ta phat tri€'n khong ngung vdi toe d9 nhanh da cho thay chfnh sach BHYT hi<$n hanh phat tri€'n khong theo k~p yeu du xa h<)i BHYT da b(K ICJ

nhi€u bat c~p d trong chinh sach l~n khau thtfc thi chinh sach va kct quii Ia BHYT da khong dam duong Ou'QC vai tro von co cua mlnh trong SL( nghi~p

phat tri€'n chung cua dat nude M~c du chinh sach BHYT <la nhi0u Icin dttdc b6 sung sl'ta a6i nhttng chua tri~t d€', chi chap va d€' <lap Lrng tn(oc cac a p IVc cua xa h<)i, chua co chien Iuc;1c lau dai phat tri€'n nganh BHYT

Phat tri€'n BHYT toan dan Ia xu the tal yeu va Ia m~IC ticu then cht)t quyct

d~nh thanh cong cua chien lUQC phat tri€'n qu6c gia Yl vay vi9c nghicn CL(U DAY NHANH TIEN TRINH THljC HI~N BAO HIEM y TE TOA:\1 DAN 6

VI~T NAM - GIAI PHAP CO HI~U QUA THljC HI~N CHINH sACH An Sinh Xa H<)i "la m<)t yeu du bltc thiet nham hoan thi~n tung budc chinh s<.ich

BHYT va dam bao tbVc hi~n thang l\ii ml,lc tieu "BHYT toan dan ma Nghj quyet D~i h(>i Dang l~n thlt IX da de ra

2 Ml)C DICH NGHIEN CUU

De tai du'Qc nghien cltu vdi nwc dfch lam ro biin chfit va1 tr(J ctia BHYT trong nen kinh te th~ tru'ong, tham khao tlnh hlnh thtfc hi9n BHYT to~111

dan 6 m<)t so quoc gia tren the gidi, tlm hi€'u va <lanh gia thVc tr<;1ng tricn khai BHYT ciing nhu dieu ki<$n phat tri€'n kinh te xa h()i chung t~i Yit;:t Nam Tt(

do d€ xuat nhii'ng giai phap kha thi trong ngan h<;ln va dai h<.ln ad xfty dt(ng chinh sach BHYT to~tn dan t~i nude ta

3 DOl Tu'(1NG v A PHA.M VI NGHIEN cuu

- - -

-Doi tu<;1ng tham gia vfw ho(;lt d<)ng BHYT t(;li VN nhu: CcJ quan BHYT co sd KCB BHYT, nguoi c6 tham gia va khong tham gia BHYT lam c.l6i tt((1ng nghien cuu Ngoai ra d~ tai c6 tham khao ho<_tt d<)ng BHYT d cac mf{1c khac Ph?m vi nghien cuu la nhG'ng n9i dung khai thac, phan bo stf d~mg he

thong t6 chuc va quan ly quy BHYT Gidi h(;ln ph<,im vi thoi gian nghien clfu kti tu khi th~c hi~n chinh sach BHYT de'n nay

4 PHtJ(1NG PHAP NGHIEN CUU

Ciic phuong phap nghien CUll duQC ung d~mg trong de tai nay bao gom:

• Phuong phap duy v~t bi~n chlfng va h~ thong h6a I~· Juan:

• Cac phuong phap kinh te' hQC trong phan tich va tcing ht.'ip cac dt(

<

5 y NGHiA KHOA HOC vA TH{jC TIEN CUA DE TAl

> D~ tai lam sang to ban chat, vai tro etta BHYT n6i chung trong

n~n kinh te' th~ truong theo d~nh huang XHCN C1 Vi~t Nam n6i rieng

> Tim hitiu qui lu~t phat tritin BHYT (1 cac qu6c gia tren the gidi

dang th~tc hi~n BHYT toa41 dan va rut ra nhG'ng kinh nghi~m thttc tien cho

> ?han tich th~c tr(;lng BHYT t(;li Vi~·t Nam dti phat hi~n nhung ttu diem· cling nhu nhii'ng nhu<;1c ditim dn phai kh-ac phuc Dong thai phftn tich nhung thu~n 1<;1i va nhii'ng kh6 khan trong dieu ki~n kinh te xa hOi ella Yi~t

Nam hi~n nay khi xay d~ng va th~c hi~ri chinh sach BHYT toan dan

> £)~ xuat phuong huang va_ giai phap kha thi nhiim xay dtfng \'~l

hofm thi~n chinh sach BHYT toan dan t<,ii Yi~t Nam

,,,.'' A-' ? ;:: '

6 KET CAU CUA DE TAl

Ngoai ph§n md dc1u, ke't lu~n va danh nwc tai li~u tham khiio phu h,1c, d~ tai c6 3 chuang:

Chuang 1: T6ng quan ve Bao hitim y te va chinh sach an_ sinh xa h6i Chuang 2: Tht,tc tr(;lng Bao hitim Y te' t?i Vi~t Nam

Chuang 3: Phuong huang va giai phap thuc hi~n BHYT to~ll1 dan t~ti

2

;

CHUONG 1 TONG QUAN VE BAO HIEM y TE v A CHINH SACH

AN SINH XA HQI 1.1 KHAI NIEM n1\o HIEM THVONG l\I~I:

Trang CUQC song hang ngay, ltic nay hay luc khac, du khoa hl.JC k)· thu~t c6 tie'n b<) de'n dau, ngu'oi ta v~n c6 th~ phai ganh ch!u nhung rui ro tl:in thftt bat ngo Tac d<)ng cua rui ro lam cho con ngu'oi khong thu hai dttc.ic ket quii nhtt dJ

d\f dinh tru'OC va t<;tO ra S\f ngu'ng tr~ qua trlnh san xuat sinh ho~t CUa Xa hl)i Jam t6n h<;ti hoc,tt d<)ng CUa COn ngu'oi £>6 chinh !a ti~n U~ khach quan cho Sl( ra doi cua cac loc,ti guy dlf tn1' bao hi~m n6i chung va ho~t d<)ng bao hi~m thlfdng m~i n6i rieng

Bao hi~m thu'ong mc,ti hay ho<;~.t d<)ng kin,h doanh bao hi~m uucjc thuc hi~n

boi cac t6 chll'c kinh doanh bao hi~m tren th! trueing bao hi~m thu'ong m~i Bao hi~m thu'ong mc,ti chi nhung ho<;~.t d<)ng rna 0 d6 cac doanh nghi~p ban hi~m ch~tp

nh~n rui ro tren co so ngu'oi du'<;1c bao hi~m dong m<)t khoan ti~n g\.·i Ia phi bao

rui ro da thoa thu~n tru'oc tren hcjp dong

1.2 NQI DUNG, D~C DIEM BAO HIEM THVONG M~I 1.2.1 Nc}i dung BHTM

N<)i dung cua hoc,tt d<)ng kinh doanh bao hitim, ngoai m6i quan h~ giCta doanh nghi~p bao hi~m voi khach hang cua mlnh (ngu'oi mua bao hi tim) cCll1

du<;1c th~ hi~Q trong moi quan h~ giua nguoi bao hitim g6c va ngucii nMn t<.ii bao

hi~m nhu': m6i gioi, d~i ly Nha bii.o hi~m thu'ong m<;~.i ho~t d(lng kinh doanh

nh~m ffil}C dich thu lcji nhu~n trong vi~c dam bao rui ro cho khach hang CUa mlnh

1.2.2 LQ'i ich BHTM

T6n t~i song song voi cac quy dlf trii' khac, bao hi<im thlfcing m~i (il'lllg \ai tro nhu m<)t c6ng C\1 an toan th~tc hi~n chile nang bao v~ con ngu'oi, bao vt; tai sancho kinh te' va xa h<)i C\1 th~ la:

• E>oi voi ngu'oi dan, bao hi~m dam bao cho hQ v~ m~t tai chinh nha'm kh~C phl}C h~u qua khi bat ngo g~p rui ro tai n~n hay b~nh t~t nhlf chi phi di~u tr!

3

•

~

trlnh tiet ki~m va la ngttoi d<.ti di~n dft u ttt mang l<.ti l<;Ji tll'c cho khach hang

• E>oi voi cac doanh nghi~p tham gia bao hitim giup cac doanh nghi~p v(jj

vi~c bo ra m(>t khoan phi bao hitim 6n djnh va nhlS c6 th~ hoan chuy~n rui ro nhii'ng yeu to khong 6'n djnh va t6'n tha't khong Iuong trttoc dtt~k sang cho nha biio

ra, b6i thu'ong bao hitim se giup h<;> nhanh chong khoi ph1,1c qua trlnh kinh doanh

• E>oi vOi ngan hang thttong m<.ti, biio hi~m dam biio cho kha nang hoan tra von vay cua doanh nghi~p - ngttoi di vay trong nhung tntong h<;fp g~ p rt:ii w

t6n that M~t khac, cac lo<.ti hlnh bao hitim nhan thQ con giup d.c ngan hang an tam tri~n khai cac lo<_li hlnh tin dl,lng tieu dung cho ngu'oi dan

• Ho<.tt d(>ng bao hi~m phat tri~n g6p ph<in di thi~n moi trttung dau tlf.' giam thi~U rui fO trong d~u tu' t<_lO ra moi tru'ong thu?n l<Ji cho vi~c h<Jp tac kinh

te, ky thu~t, thu'ong ID<_li va thu hut von d~u tu' nu'ck ngoai M~t khac ho~t l1()ng

• Bao hi~m chAng nhii'ng c6 tac dt:Ing b6i thLfung t6n that sau khi Ctl rui ro phat sinh rna con g6p phftn rat IOn cho vi~c de phong rui ro va h~n che t6n that Nha bao hi~m thttong stt d1,1ng nhii'ng chuyen gia gioi, t6 chll'c de dtf an nghien cuu, tu' van- tai try cho co quan quan ly nha nu'ck ap dl,lng cac bi~n phap phi'mg ngua riii ro va h;;tn che t6n that ho<)c tu' van cho khach hang tang cu'(lng quiin trj rui ro 0 don vj mlnh

• Ben C<_lnh d6, cac doanh nghi~p bao hi~m vdi vi~c nam giii' quy lien t~

bao hi~m dt Ion nhttng t<_lm thai nhan roi da tro thanh nhung nha da u tu' JOn Biio hitim vl v?y con c6 vai tro trung gian tai chinh Ia m()t kenh huy cl(mg va cfp v6n

CO hi~U ChO nen kinh te f>~C bi~t, 0 nhieu nu'OC phat tritin, de nha bao hi~m Cll!1

cua trai phieu do thj, giup cho chinh quyen trung u'ong va dja phlfclng thu hut vC)n tlt dan Cu', dftu tlf cho CJC dtf an y te, giao due, cong trlnh phuc l<Ji Va Cll s('j h<,1 dng

Voi nhii'ng l<;fi ich n6i tren, bao hi~m cla ra doi tu rat !au va ngay cang phat

thu du'QC len den hang ngan ty c16 Ia My (nam 2001: tren 2400 t,\'), trung blnh moi cu' dan tren hanh tinh chung ta moi nam bo ra 393 USD cho vi~c tham gia biio

hi~m chiem ty 1~ clang k~ trong GOP (Vi d1,1, Han quoc: 12%, Nh~t ban: II Sr Ma

4

•

lai: 5%) Hang nam, bao hi~m cling da g6p ph~n dang k~ trong vi~c khac plwc

h~u qua cua nhii'ng t6n that di).c bit;:t la cac t6n that tham hQa

1.2.3 Dijc diim cua BHTM

Nhln chung, bao hi~m thttong m<;1i c6 m<?t so di).c di~m co ban sau:

Trttoc tien, ho<;1t d(lng bao hi~m thttong m<;1i la m(lt ho<;1t d(mg thc)a thu~n

(nen con gQi Ia biio hi~m tt! nguyt;:n);

Hai la, slf tu'dng ho trong bcio hi~m thttong m~i dttc;rc thlfc hit;:n trong nH)t

"c(lng d6ng c6 giOi h<;1n", m<?t "nh6m dong'';

Ba Ia, biio hi~m thu'ong m<;!i cung cap d!ch Vl,l dam bao khong chi cho de nii ro ban·than) rna concho d nli ro tai san va trach nhi~m dan slf

1.2.4 Nguyen t~c ho~t dQng cd ban cua BHTM

- Slj dong gop cua so dong vaa Sf( b[/t hqnh cila so it: Hoat dOng bau hiem n(li chung, ho<;1t d(lng bao hi~m thu'ong m<;1i n6i rieng t~o ra dttc;rc m<?t "sft dc)ng g6p czia st/

dong vaa Slj bat hqnh CUQ so' it" tren CO Sd quy t1,1 nhi~u ngu'Oi CO cung rui ro thimh c(mg d6ng nh~m phan tan h~u qua tai chinh cua nhii'ng Vl,l t6n that So ngu'oi tham gia cang dong, t6n that cang phan tan mong, rui ro cang giam thi~u d muc d(l thap nhat th~ hi~n

d muc phi bao hi~m phai dong Et nhO nhat du d~ moi ngttoi d6 khong anh hu(ing gl quan trQng den ho<;it d9ng sinh ho<;!t san xuat cua mlnh HO<;it d9ng theo (jll_\' fu(lt s(/

- Nguyen tile trung thlje: Doi tu'c;fng tham gia vao c9ng dong cang kin th~ hi~n

nhu du bao hi~m cang tang theo da phat tri~n cua n~n kinh te - xa h(li nhung ngtf(ii dttc;rc bao hi~m khong th~ va cling khong dn biet nhau, h\l chi biet ngu'(ii qu~in I}' c(mg dong (daanh nghi~p baa hiim) la ngttoi nh;%n phi bao hi€;m va cam ket se bC\i tht(dng cho hQ khi c6 rui ro t6n that xay ra HO<;it d9ng bao hi€;m thu'ong m~i t<;!O ra dt(<.ic m(ll S~(

hoan chuy~n rui ro tU nhilng ngu'oi du'c;fc bao hi~m qua ngttoi bao hi€;m tren cd s('J m(lt van blm phap ly: H(fp dfJng baa hiim Di~u nay da t~o ra m9t rui ro moi de d\la mt)i ql!.an h~ giua 2 ben tren hc;fp dong Djch Vl,l bao hi~m thu'clng m~i Ia m(lt Wi cam ket,

li~u luc xay ra t6n that, doanh nghi~p bao hi~m c6 thljc hi~n ho~c c6 khii nang th~fc

hi~n cam ket cua mlnh hay khong trong khi phi biio hi€;m da du'c;fc tra theo "nglt.\'Cll tcic

{tng trU(Je" Ngttc;fc l<;1i cac rui ro, t6n that du'c;fc bao hiEm du'c;fc minh thj ro rang tren h<}p dong, li~u c6 Sl,l' mantra cua phia ngu'oi du'QC bao hiEm hay khong dE nh~n htt("Jng tien

tu'dng lfrn nhau va dieu nay doi ~oi phiii dam bao nguyen t~c eel ban thu hai: Nguyen

tile trung thljc

5

•

•

1.2.5 Phan bi~t BHTM va BH xa h(ri

a Bao hi6m thuung m~i du<;ic th~rc hi~n b("'!i cac doanh i1ghit.;p bao hiem nhAm ml,lc dich cung ca'p cho xa h(li m(lt lo~i h~ul.g h6a, dich v~,~ "an toan" tren

co sCi d6, nha bao hitim tlm kie'm m(lt khoan l(li nhu;\in kinh doanh bao hiem

Trong khi d6, Bao hi~m xa h(li dUQC thl/c hi~n beii Cli quan bao hi~m xJ h()i mQt t6 chuc Sl/ nghi~p cua nha nuoc nham cham lo phtlc lcJi xa h(li Noi each kMc, Moi quan h~ cua bao hi~m thuong m~i nay sinh mang tinh chat tl/ nguy~n

-con Moi qu~m h~ cua Bao hi~m xa h(li mang tinh chat b~t bUQC

b N(li dung bao hi~m thuong m~i rat r(lng bao hi~m thtrong m~i khong chi dam bao cho cac rui ro v~ con nguai nhu Bao hi~m xa h(li rna con dam bao cac rui ro cua cac cloi tu<;1ng khac nhu tai san (cong trlnh, nha cil'a, nha XLIC~ng, hang h6a, phuong ti~n san xua't kinh doanh va sinh hQat) va trich nhi~m (tnich nhi~m

c6ng c(lng, trach nhi~m san ph£m, );

c Bao hi~m thuong m~i c6 muc pill, muc chi tra b6i thuang phi,! thU()C vao th(\a

thu~n phu h<;1p theo nhu du (xu{ft phat tit gia tri tai san dur;c b/w hdm, so' ti~n bi.lo hiim l!!a ch9n, muc d9 quan tr9ng cua rui ro, ) va kha nang cua Nguoi ducJc biio

hi~m thong thuong nghia VI,! va quy~n lcJi tren H<;1p a6ng bao hi~m la tL((illg xung nhau Ngu<;1c l~i pill bao hi~m cua Bao hi~m xa h<)i OLI<;1c xac dinh theo thu nh~p cua

nguoi lao di)ng (thea tY l~ phfm tram tren htO'ng).ch(r khong theo tlnh tr?ng sac kMe,

tu6i thQ cua hQ

d Moi quan h~ cua Nguai du<;1c bao hi~m va Nguai bao hi~m trong b{w hiem thuong m~i la c6 thoi h~n va thong thuong Ia ngan h:;m (baa hiim phi nhfm th9) Ngu<;ic

l~i moi quan h~ giua Nguoi lao cl(lng va co quan biio hi~m xa h9i Et dai h(;ln, tron dcii

e C(lng c16ng Nguai clu<;1c ~ao hi~m cua biio hi~m thuong m(;li Ia rm)t

"nh6m dong" c6 gioi h?n trong m(lt thai ky nhat ajnh con doi voi Bao hi~m xa h(li d6 l~i la m(lt "nh6m rna" c6 d~u vao va d~u ra la cac the h~ nguoi lao d(lng noi tiep nhau

? , ? ? , ? ,.,,

1.3 Ban chat cua BAO HIEM Y TE 1.3.1 Ngu6n go'c cua BHYT

B<io hi~m Y te (BHYT) clu<;1c hlnh thanh k~ tu khi nen cong nghi~p \'a kinh

te hang h6a dang trong giai clo~n phat tri~n Day chinh la qui trlnh aau tranh cho

quy~n l<;1i cua nguoi lao d<)ng cloi voi ngtroi chu thue muon nhan cong NgtWi thue muon nhan c6ng c;hi tra cho nguoi lao d(mg m(lt muc luong voi ham y chi Ia

t~a tien c6ng trong thai gian nguai lao d(lng c6n lam vi~c Nhung khi ngt!(Ji lao

6

•

"

•

dQng bi om dau, thai san, tai n<,1n, tu6i giL va khong th~ lam vi~c du'Qc thl lam

SaO hQ CO thti trang trai nhiJng chi phi thiet yeu cho CUQC Song day kho khan cua rrilnh

Xet ve m~t y hQC, sue khoe cua con ngu'ai chua d!fng nhung rui ro rat !On Dao g6m: de b~nh theo tu6i tac, theo ngh~ nghi~p, theo Slf phat tritin cua moi'

tru'ang sinh song, tai n<,ln, Vao m(lt thai ditim nao do cua CUQC stlng con ngtfc'li, m(lt 'hay nhieu yeu to do se t<,lO ra m(lt rui ro ngoai y muon cho hq Nhtf v~y

ngu'ai lao OQng can phai CO ngu6n tai chfnh 0~ dlf phong cho CUQC song khi ho g~ p kho khan, chinh vl v~ y hQ bu(lc phai da u tranh dE muc I u'clng h9 nh~ n cltt~ic

ngoai n9i dung Ia chi tni cong sue lao cl(lng con phai du'~ic bao ham d n(li dung dam bao CUQC song khi ngu'ai lao OQng ch~ng may bj tai n<,1n, om clau Nguoi lao d(lng da phai trai qua illQt CUQC dau tranh tru'ang ky va b~n bi dti bUQC nhiJng ngu'oi chu cam ket thlfc hi~n de yeu du nay

M(lt khi rui ro xay ra, ngu'ai lg.o cl(lng rat can nh~n dliQC Slf dCmg vien, an t.ii

v~ Him ly - tinh than, du'qc ~u dap v~t chat, du'QC boi du'ong sue khoe (cac ky

thu~t trj li~u phl,lc hoi chuc nang, di~u duong ) dti hQ 6n djnh cu(lc stlng, t<ii h6a

nh~p xa h(li va sam trd l<,1i voi moi tru'ang lao d(>ng san xuat VCii tai chinh cua

tltng ca nhan se kho co th~ bu dip du cac khoan chi phi khi hq om dau, nhtfng neu mQi ngu'ai cung dong gop thu'ang xuyen dti hlnh thanh m¢t guy d~( phong chung voi nwc dich Ia dE giup trang trai nhung chi phi v~t chat cho mt\i d nhCtn tham gia guy khi hQ g~p rui ro, thl vi~c bu_ clap kh6 khan Uii chinh cho moi ca

nhan d6 se kha thi va de dang han

8~ hlnh th~mh m9t guy chung nhu' v~y, nhat thiet phai co m(lt t6 chU'c trung gian dung ra thlfc hi~n vi~c quan ly cac nguon cua guy T6 chuc trung gian nay giup thlfc hi~n nhung cam ket da du'Qc tho a thu~ n giua ngu'oi lao d(mg va ngttt'ii si'r dl,lng lao d(lng, thay vl ngu'ai chu phai td m(lt Hin nhung khoan ti~n Wn khi ch~ng may ngu'ai lao d(lng g~p rui 1;0 tai n<,ln om dau, giai phap toi u'u dtfc.ic thi)a

thu~n la ngu'ai si'r dl,lng lao d(lng chi phai tra moi Ian nhil'ng khoiin ti~n nh() va n(lp d~u d~n vao guy C6 nhu v~y c6ng vi~c san xuat kinh doanh cua ngttoi chu

se khong bj anh hu'dng IOn vao m(lt thai di~m nao d6 khi n1i ro xay ra va hq dm thay Vi~c chi tra rui ro cho ngu'ai lao d<)ng de dang Ou'QC thlfc hi~n hcln

BHYT dong vai tro Ia t6 chile trung gian du'<;:lc d~ c~p C1 tren va da co ljch si'r

ra dai hang tram nam nay BHYT Ia m(lt chinh sach xa h(li lcin, Ia lo~i hlnh bao hitim d~c bi~t mang y nghia nhan 0<,10 c(lng dong sau sac, gop phan quan trQng

thlfc hi~n cong.b~ng xa h(li trorrg cham soc va bao v~ 'sue khc)e nhan dan Vao

7

Theo tu ditin Bach khoa Vit%t Nam I xuat biin nam 1995: "BHYT: lo~i bao

hitim do Nha nuoc t6 chile, quan ly nh~m huy cl<)ng Slf dong gop cua d nhan, t~p the va c<)ng d6ng xa hoi de cham lo sue khc?)e, kham bt;nh va chua b~nh cho

nhan dan"

C:ic nuoc cong nghit%p phat tritin: BHYT truoc het Ia mOt t6 chile c<)ng cl<~ng

doan ket, tuong tr<;f l~n nhau, no CO nhit%m Vl,l giu gln SUC khoe, khoi phi,IC l~j SUC khoe ho~c ciii thit%n tlnh tr~ng sue khoe cua nguoi tham gia BHYT"

Neu nhln nh~n duoi giac d(l kinh te thl BHYT truoc he( clul)c hieu Ia Slf h~ip

nhat kinh te cua so lu9ng IOn nhung nguoi truck cling mc)t lo~i hiem nguy do

bt%nh t~t gay nen rna trong tung truong h\lp ca bi~t k.hong the tinh toan tnrdc va 'lo lit%u dUQC Nhung cai chung do dn phai dap ling OUQC b~ng ngu6n tai chinh dlf tinh m<)t each thoa dang thong qua ht% thong can bang rui ro tuong ling do Nha nuoc dung ra t6 chuc thlfc hit%ry Cl;l th{ T6ng chi phi cho Kham chua b~nh bang T6ngso ti~n dong gop cua nhung nguoi tham gia BHYT H~ th6ng c16 chinh Ia t<~

chuc BHYT

Theo Bao hiem xa h<)i Vi~t Nam: BHYT Ia m(lt lo~i hlnh bao hiem rna co quan bao hiem chi tra cac chi phi y te do cac nguyen nhan ho~c tai n~n cla cltt(lc bao hiem cho nguoi du9c BHYT khi nguoi du9c BHYT bj om clau

BHYT Vi~t Nam Ia m(lt chinh sach xa h<)i ldn ve y te cua nha nutk d(mg thai con Ia m(lt lo~i hlnh bao hitim thuong m<.J.i

1.3.2.1 BHYT Ia chinh sach xa h()i Do'i tu9ng tham gia BHYT ba:t bu(lc Ia nhung nguoi him c6ng an luting c?i

cac co quan, xi nghit%p co von dau tu trong va ngoai nuoc; nhung nguoi clu~fc

huang chinh sach u'u d~i co c6ng each m~ng, huang chinh sach biio hiem xa h(\i

8

•

•

•

•

bftt bu<)c va ngu'oi ngheo Vl Ia chinh sach xa h<)i nen muc cl6ng BHYT nit thap

va guy BHYT Ia m<)t khoan ph\1 them vao chi phi y te Day khong phai Ia mC)t lo<;ti hlnh bao cap cua nha nu'oc cho cac chi phi y te, rna th~rc chat BHYT Ia nH)t

cham s6c sue khoe (CSSK) nhan dan, BHYT san se kh6 khan giua nhung ngu'oi c6 thu nh~p va nhung ngu'oi thu¢c di~n ~hinh sach xa hQi, nhung ngu't'fi ngheo

thong qua cl6 BHYT g6p phin t<;to sif cong bilng trong CSSK cho mqi ngttoi dan

Do di~n BHYT ba:t bu<)c la ml;lc tieu chinh cua chinh sach BHYT cua quoc gia nen nha nude xep co quan BHYT vao lo~i hlnh hanh chanh s~ nghi¢p de

san phim djch Vl;l BHYT bftt bu¢c phai tuc1n theo cac qui cljnh cua nha nu'dc elude cljnh hu'dng theo tung giai clo<;tn phat tri€n cua quoc gia

BHYT tlf nguy~n bao g6m cac cloi tu'c}ng khong thu<)c cac di~n neu tren Va ngay cii trong tn.fc'1ng hqp nay, BHYT tif nguy~n cling van Ia mC)t hlnh thuc thifc

hi~n chinh sach xa h<)i ap dl;lng r()ng rai trong cac tfrng ldp dan chung Dieu nay

da du'QC tai xac nh~n trong Lu~t kinh dpanh bao hi€m trong do khong chi phc)'j

lo:,ti hlnh BHYT tif nguy~n Quy BHYT chi la m()t guy trc} giup vao quy an sinh

xa h()i cua Chinh phu, cac doi tl1<;1ng BHYT t~ nguy~n nay se Ia co sc) cl0 hlnh thanh nen thj tru'ong CSSK t<;ti Vi~t Nam

1.3.2.2 BHYT Ia djch Vt.J kinh doanh, thu'o'ng m~i Kinh te nu'dc ta dang v~n hanh theo Cliche cua nen kinh te thi tru'ong, vi

v~y dn tien hanh "thu'ong m<;ti h6a" trong IInh vifc y te vdi ml;lc tieu clap (tng cao nhat nhu du CSSK cho mQi ngu'oi dan BHYT cling dn phai duoc xem Ia mi'lt dich Vl,J kinh doanh thu'ong m<;ti Hi~n nay, cac djch Yl,l CSSK clang bj gi<1i h~n blii

rao can tai chinh; guy BHYT tuy c6 mc)t khoan thu clang k€ nhttng chi cho Jich

vt,~ CSSK thl nit da d<;tng, chi phi kham chua b~nh cao thap tuy thuC)c van tung lo:,ti b~nh Voi m()t muc thu phi gan nhu' ngang nhau, BHYT se khong mang tinh

cong b~ng trong phiin phoi, do v~y tinh chat thu'cing m<;ti van chu'a clu'c}c the hi~n

r5

E>ieu tiet va phan phoi l<;ti thu nh~p cho toan xa hOi Ia TIH)t chuc nang ncii

kha:p trong, c()ng d6ng xa h()i, BHYT da lay so dong bu so it va thifc hi¢n chuc nang phan phoil<;ti thu nh~p theo cii chieu dQc va chieu ngang, giUa nhung nguo_i c6 thu nh~p cao voi nhung ngu'oi lao d()ng c6 thu nh~p thap, giua nhung nguoi

khoe m<;tnh dang lam vi~c vdi nhung ngu'oi om dau va khai quat hon Ia giua so dong nhG'ng ngu'oi dong g6p vao quy bao hiem

9

C6 th~ n6i san ph<fm cua BHYT cung cap ra thj tru'ong chinh la cac djch v1,1

CSSK, qui lu~t cung du cua thj tru'ong van d1J'(_1c th~ hi~n r6 net giua mc)t ben la cac dich Vl;l y te VOi chi phi y te tu'ong ling Va ben kia la cftu CUa ngu'('-fj CO the BHYT Nhu v~y, BHYT thtfc chat la m(>t djch v~;~ co ban chat thu()c lo~i hang h6a

•

- dich Yl;l c6ng, vl v~y, stf can thi~p cua Chinh phu la rat dn thiet d~ h<;ln che cc.ic khuyet t~t thj tru'ong (nhu' giam bot cac tac d(mg tieu CL(C tren cac m~t XJ h(li,

giam bot bat blnh d~ng trong phan phoi thu nMp ) va giup dieu hoa de ltii ich

xa h(>i trong do co chinh sach BHYT

BHYT la m(>t ph<;im tru kinh te tat yeu cth xa h(li phat tri~n dCmg vai tro quan tn;>ng khong nhung doi VOi ngu'oi tham gia bao hi~m cac CCI S(?j y te rna con

la thanh to quan trQng trong vi~c thtfc hi~n chu tntclng xa h(li h6a cC1ng tic y te

nh~m buy d(>ng ngu6n tai chinh 6n dinh, phat tri~n da d<;1ng cac thanh phan tham gia kham, chua b~nh cho nhan dan BHYT co vai tro quan tn:mg deli v{ii xa h(li cung nhu' trong S\f phat tri~n kinh te CUa m(lt dat nu'dc

1.4.1 Cham soc sue khoe nglioi dan, gop phfin 6n djnh xa h()i:

BHYT Ia m(lt b() ph~n cua chinh ~ ; ch an sinh xa h()i cua Nha mrdc trong linh YtfC cham SOC Va bao V~ SUC khoe nhan dan Do la Slf dam bJo cho 111l.li ngu'oi khi co b~nh d~u du'<;lc kham chua b~nh, la quyen du'<;lc hucing de dich v~,~ y

te can cu vao nhu du cua b~nh t~t va quyet drnh cua thay thuoc; va quyen du'c_jc BHYT thanh toan h() chi phi kham chua b~nh theo guy djnh cua Nha nude BHYT huy d(lng stf dong gop cua ca nhan, t~p th~ va c()ng d6ng xa h(li d~ tang cu'ong chat lu'<;lng trong vi~c KCB; gop phfrn thtfc hi~n cong bang xa h(li va c6ng

b~ng trong llnh VtfC y te Day chinh Ia S\f dam bao c6ng bang xa h(li u()j voi nhung nhu du thiet yeu co ban cua con ngu'oi

Tham gia BHYT la th~ hi~.n stf doan ket, gitip do va tu'ong tn.i Ian nhau trong doi song c()ng d6ng Do chinh Ia m()t nhan to d~ 6n djnh va phat tri0n xa

10

•

•

•

hQi M~t khac, Slf san se trong c<)ng &~ng, giup do nhG'ng ngu'oi bat h<).nh dm

nh~m hoan thi~n nhG'ng gia tri nhan ban cua con nguoi lam cho mqi nguoi dm

nh~n Ou'QC dng h9 dang song tot han, cao d~p han, clam bao cho 111()t xa h(1i phat

tri~n lanh m<;1nh Do d6, thlfc hi~n BHYT gop phan xay dlfng mt)t xa h(>i cCmg b~ng, van minh va phat tri~n

Thong qua BHYT, Nha nu'oc con thlfc hi~n chinh sach xa hQi cua mlnh M6i m(>t Nha nu'oc d~u c6 m(>t chinh sach rieng phl}c Vl} cho ml}c dich chinh tn cua quoc gia mlnh Do Nha nu'oc tala "Nha nu'oc cua dan, do dan va vl dan·· vdi quan di~m uong nu'oc nho nguon nen da thtfc hi~n che d(> BHYT bat buOc d6i vdi

cac doi tu'<;fng thUQC di~n chinh Sach Xa h(>i nhu' gia d!nh thttong binh, Ji~t Sl, ba

m~ Vi~t Nam anh'hung bang mot che d(> u'u dai d~c bi~t la du'<;fc Ngan sach nha nu'oc cap kinh phi d~ mua the BHYT va du'<;fc quy BHYT chi td 10017-'r chi phi KCB theo gia vit$n phi hit$n hanh

E>oi voi nu'oc ta, trong qua trlnh chuy~n c16i tu mo hlnh h~ th6ng y te Nha

nu'oc phuc l<;fi XHCN duoi stf bao cap cua ngan sach nha nude sang mOt m(1 hlnh ht$ thong y te da d<;tng la Nha nuoc va nhan dan cung lam do la mOt u6i mdi quan trQng trong Stf nghi~p cham SOC Va bao V~ SUC khoe nhan dan, g(Jp phan LlLlC life vao cong CUOC xay dlfng boi du'ong nguon life cho dat nu'OC trong 4ua trlnh xay dtfng CNXH d Vi~t Nam

1.4.2 Di~u tie't va phan ph6i l~i thu nh~p cua dan eli

BHYT la mot hlnh thai kinh te, tinh kinh te cua BHYT du'\'IC th~ hi¢n ('; nhG'ng goc do kha rong la chinh sach huy dong nguon tai chinh cho y te' giam sat vit$c cung ling djch Vl} y ted cac C(1 sd KCB, sl't dl}ng dong ti~n sao chc dung m~1c

dich va co hit$u qua Tinh kinh te trong BHYT con la stf tlfong trc} chia se rui ro tr<;f giup tai chinh cua so dong cho m(>t so it ngu'oi kh6ng may dau 6m b(:nh t~t

rna ban than va gia dlnh hQ khong du di~u ki~n tili chinh at? tt! chi tra chi phi KCB, nhat la trong cac truong h<;fp b~nh n~ng, di~u tri dai ngay, ton kem

E>i~u tiet va phan phoi l<;ti thu nMp ooi voi toan xa hOi la mOt cht:'rc nang

quan trQng cua BHYT Thong qua M thong djch Vl} y te xa h(>i, BHYT da lay s6 dong bu so it va thtfc hit$n chile nang phan phoi 1<:~-i thu nh~p theo d chi~u dqc va

chi~u ngang, giG'a nhG'ng ngu'oi khoe m<:~nh dang lam vit$c voi nhG'ng nguoi 6m

dau va khai quat hon la giG'a so dong nhung ngu'di dong gop vao quy BHYT voi cac lo<:~i hlnh cham soc sue kht)e ban dau c6 tac dl}ng to Wn trong vit$c giam chi phi KCB cho toan xa h(>i E>~c bit$t, tht!c hi~n cham s6c sue khoe ban dftu tot se gop phftn lam giam ty It$ mac bt$nh, chet va tan t~t dt'\ng thai

11

' •

•

se t~o di~u ki~n cho cd th~ phat tri~n khoe m~nh g6p phftn lam nang cao nang suat lao d(>ng xa h(>i, va lam giau cho dat mtoc

BHYT g6p phan nang cao chat ltt<jng kham va di~u tri, mang l<,ti hi~u qua

kinh te' IOn cho xa h()i M~t khac, BHYT g6p m()t phan quan trqng vao vit;c tai san xuat slic lao dong doi voi CBCNVC nganh Y te thong qua vi~c trich thttt1ng

ti~n thu vi~n phi cua cac doi ttt<jng tham gia BHYT

1.4.3 Tang cu'ong ti~m h.fc tai chinh cho xa hQi, giam chi cho ngan sach

Ngoai ml;lc dich dung d~ thanh toan chi phi KCB cho ngu'oi c6 the BHYT quy BHYT con dtt<jc slt dl;lng cho ffil;IC tieu dau ttt, di~u nay th~ hi~n ro h!nh thai kinh te cua quy BHYT: khong nhCi'ng gop phftn lam tang tai chinh cua quy rna con phat tri~n tai chinh va kinh te quoc gia

M~t khac, voi so thu BHYT !On len den hang tram th~m chi hang ngan ty

d6ng mot nam, BHYT da g6p phan dang k~ him giam chi Ngan sach Nhil nude Nho d6, Nha nttoc c6 th~ t~p trung dau tu' vao nhung ml;lc dich an sinh khac

1.4.4 BHYT Ia mQt trong nhung ngu6n cung ca'p tai chinh 6n djnh cho cac cd sd y te':

Trang nhung nam qua, ngu6n thu vi~n phi do Quy BHYT thanh toan chiem

ty trQng dang k~ trong t6ng ngu6n chi thttong xuyen cua cac cci sti y te (khoang tren 30%) Ngu6n thu nay da g6p phan cho cac cc1 sd y te chu d()ng trong vi~c

phl;lc Vl;l ngttoi bt%nh, nang cao chat ltt<jng djch v~,~ y te Vl v~ y, hi~n nay ngoa i cci

sCi y te c6ng l~p ky h<jp d6ng voi co quan BHYT, con cii cac eti s0 y te diin l~p

cfing tham gia

1.5 Cac lo~i hinh BHYT 1.5.1 Can cu vao lu~t phap:

1.5.1.1 Bao hi~m y te' b~t buQc

La lo~i hinh BHYT rna doi ttt<jng tham gia, muc d6ng vii tdch nhi~m dong cua ca nhan ngttoi lao dong, chu slt dl;lng lao dong va t6 chuc do chlnh phu quy djnh theo lu~t djnh Bao hi~m b~t buoc con g9i la bao hi~m phap djnh, quyen Ic_-ri

Va nghia VI,! cua hai ben Ottdng Slf CUa lo<;~.i bao hi~m nay CO hi~U llfc phap Ju~t

nha nttoc Bao hi~m b~t buoc c6 nhung d~c dit?m sau:

12

I,

Tinh toan di~n: tat ca cac cloi tu'<}ng bao hi~m trong ph~m vi quy cl~nh cua phap l~nh, bat k~ la nguoi co muon hay khong, Mu phai tham gia

Muc bao hi~m thu'ong xac cljnh theo tieu chu~n thong nhat rna Nha nu'oc quy cljnh khong phai do nguoi clu'<}c bao hi~m tt! chQn

0 Vi~t Nam, theo ngh! clinh so So: 63/2005/ND-CP, ngay 16- 5 -2005 c1ia

Chfnh phil, BHYT ba:t bu(>c clli<}c ap dt,mg cloi voi nhung trliong h<}p sau:

- Ngttoi lao cl(>ng Yi~t Nam (sau clay gQi tift la ngu'oi lao cl(>ng) lam vi~c

theo h<}p cl6ng lao cl(>ng c6 thoi h~n tu clu 3 thang trd len va h<}p cl6ng lao cl(mg khong xac dinh thai h~n trong cac doanh nghi~p thu(>c mQi thitnh phan kinh te, cac co quan, clon vj stf nghi~p clon vi thu(>c ltfc lu'<}ng vii trang, t6 chuc sau:

+ Doanh nghi~p thanh l~p ho~t cl(lng theo Lu~t Doanh nghi~p nha nu'oc, theo Lu~t Doanh nghit%p, Lu~t Dau tu' nude ngoai t<j.i Yi~t Nam, Doanh nghit%p cac nganh n6ng ilghit%p, lam nghi~p ngtt nghit%p, diem nghit;p; Doanh nghit%p ~ua t6 chuc chinh tri, cac t6 chuc chinh tr! - xa h(>i

+ H<}p tac xa thanh l~p va ho~t d(>ng theo Lu~t Hc;fp t<ic xa

+ Cac co quan nha nu'oc, clon vj stf nghit%p, t6 chuc chinh trj t6 chuc chinh tr! - xa h(>i, t6 chu~ chinh tr! - xa h(>i nghe nghit%p t6 chuc xa h()i nghe nghit%p, t6 chuc xa h(>i khac, clon \j ll;l'c lu'cjng va trang

+ Tr~m y te xa, phu'ong, thi tran

+Die trliong giao d\IC mam non

+ Cac co quan, t6 chuc nu'oc ngoai ho~c t6 chuc quoc te qi Yi~t Nam, tnr tru'ong h<}p Dieu u'oc quoc te, Hi~p cljnh cla phu'ong, song phttdng ma Vi~t Nam ky ket ho~c tham gia c6 quy cljnh khac

+ Cac co sa ban c6ng, dan l~p tu' nhan thUQC cac nganh van h6a, y

te, giao d(lc, clao t~o khoa hQc, th~ d\lc th~ thao vii cac nganh sg nghit%p khac.; Oic t6 chuc khac c6 sli dl:lng lao d(>ng

-Can b(>, cong chuc, vien chuc theo Phap l~nh Can bQ, cong chuc

- Ngu'oi clang hu'dng che cl(> hu'u tri, hu'dng tr(f cap Bao hi~m xa h(li hang thang

- Ngttoi c6 c6ng voi each m~ng theo quy djnh cua phap lu~t

13

=

=

"

- Ngu'ai tham gia khang chien va con d~ cua hQ b! nhiem cha\ d<)c h6a hQC

do My slt d1,mg trong chien tranh d Vi~t Nam dang hu'dng tn;1 cap hang thang

- D;:ti bi~u Qu6c h<)i du'ong nhi~m kh6ng thu<)c bien che nha nu'C!c va bien che cua cac t6 chuc chinh tri - xa h<)i, d<.li bi~u H<)i d6ng nhiin dan du'ong nhi~m cac cap kh6ng thu(>c bien che nha nu'oc ho~c khong hu'cing che cl(> Bao hi0m xa hQi hang thang

-Can b<) xa, phi.rang, th! tran da nghi vi~c dang hu'dng trcj cap bao hi0m X~ hQi hang thang va can ,bQ gia yeu nghi vi~c dang hu'dng phl,l cap hang thang tu ngu6n ngan sach nha nu'oc theo quy d!nh t;:ti Quyet d!nh s6 130/CP nga y 20/0611975 cua H(>i c16ng Chinh phii va Quyet djnh s6 111/HDBT ngay 13/1011981 cua H(>i d6ng B(> tru'Cing

- Than nhiin sy quan Quan d<)i nhan dan clang t;:ti ngu, than nhan sy quan nghi~p v1,1 dang ctmg tac trong l~!c lu'cjng Cong an nhan dan

- Cac d6i tu'c;ing bao trcj xa h<)i dang dt!<;lc hu'Cing trQ cap hang thang

- Nguai cao tu6i tu 90 tu6i trCi len va nguai cao tu6i theo quy cljnh t<:ti Dieu

6 Nghj cl!nh s6 30/2002/ND-CP ngay 26/03/2002 ciia Chinh phii ve quy djnh va huang dan thi hanh m(>t s6 clieu cua Phap I~nh ngu'ai cao tu6i

- Oic d6i tu'Qng du'Qc kham chua b~nh theo quy djnh t~i Quyet djnh s6 139/2002/QD-TTg ngay 15110/2002 cua Thu tlidng Chinh phu vc v1¢c kham chua b~nh cho nguai ngheo

- O,tu chien binh thai ky ch6ng Phap, ch6ng My ngoai cac doi tu'c.ing cla tham gia BHYT b<'it bu(>c theo quy djnh tren

- Lu'u hQc sinh nu'ck ngoai dang hqc t~p t<:1i Vi~t Nam dt!cJc nha nu'dc Vit;t Nam cap hQC b6ng

- Ngll'ai lao d(>ng lam vit$c t;:ti cac doanh nghit$p, co quan, t6 chuc quy djnh t(!.i khoan 1 clieu nay, lam vit$c theo hQp c16ng lao cl(>ng c6 thai h<:in du'di 3 thang, khi het h(!.n hcjp dbng Jao d(>ng ma ngu'ai Jao cl(>ng Van tiep tl.IC Jam Vi~C ho<)c giao ket hQp dbng lao d(>ng moi d6i vc~i doanh nghi~p t6 chuc, d nhan do thl phai tham gia BHYT b~t bu<)c

1.5.1.2 Bao hi~m y te' hf nguy~n

BHYT U/ nguyt$n la lo(!.i hlnh BHYT ap d~mg·voi mQi doi tu'<;lng c() nhu du

14

1.5.2 Can cu vfw m\}c dich thtfc hi~n BHYT:

1.5.2.1 BHYT vl ml)c dich dan sinh:

T6 chuc BHYT nham ph1,1c v1,1 dan sinh vil khong v1,1 lcii BHYT vl nwc dich dan sinh do nha nttoc t6 chuc d~ ph1,1c v1,1 c()ng dong, ph1,1c v~ xa Mi vi v~y

t6 chuc nay ho~t d(>ng khong VI l<;fi nhu~n, th~tc hi~n theo yeu cau, nhi~m \"1,1 do nha nu'oc giao

1.5.2.2 BHYT vl ml)c dich IQ'i nhm}n:

Ben q.nh BHYT do nha nu'oc t6 chuc, cac cong ty kinh doanh bao hiem cilng t6 chuc ho~t d(>ng kinh doanh BHYT nhdm tlm kiem them l<;fi nhu~n cho cong ty BHYT cua cac cong ty kinh doanh bao hi~m thu'ong c6 muc phf cao hon so voi BHYT nha nuoc va tat nhien muc th1,1 hu'Cing cGng c6 the cao hon

1.6.1 T::,i Phap, h~ thong tfi chuc BHYT dtiQ'c chia thimh 3 ca'p theo nganh dQc:

- Quy BHYT quae gia (trung u'ong): la co quan quiin ly nha nu'tk, gom c6 H(>i dong quan· tr! va ban Ja.nh d~o

- Quy BHYT vung (khu vVc): tlf h?ch tmin de ho~t d(>ng, nhttng theo quiche CUa nha nu'OC, gom 16 guy khu YtfC (lien tinh) Va 4 quy bao hiem

xa h9i hai ngo~i (vung dao)

- Quy BHYT co sCi: c6 129 guy co sc1 (cap tinh, thanh)

Ngoai ra, m6i guy BHYT khu vvc ho~c tlnh c6 m<)t t6 chuc ngang cfp de thu nguon ngiin sach BHYT, d<)c l~p voi ca.c guy co sd D6 la hi~p h()i tq.o ngan sach bao hi~m xa h9i di? phu'ong

BHYT Cl Phap voi nguyen rae b~t bu(>c tham gia, ho~t d(>ng c6 hi~u qua, voi

g~n 90% so dan tham gia Ben q.nh d6 la M thong cac h<)i tttong te, v~n d<)ng sv

tV nguy~n cua nhiin dan, d~t 69,3% ngu'oi tham gia BHYT (i Phap Ia m()t ht;

15

;

tho'ng khep kin ho~m hao, t6 chuc h<;1p ly, chi tiet v~: ngu6n thu, nguyen de chi, k.i~m tra h6 tr<;j BHYT g6p guy va tham gia tich qtc va1o nhung van de u'u tien cho vit$c bao vt$ sue khoe nhan dan, nhtt dtf phong, giao d1.,1c sltc khlk, tuyen

truy~n v~n d(lng, thong tin y te H~ th6ng BHYT Phap dtt\k oanh gia Ia m(H

trong nhung t6 chuc BHYT tot nhat the gioi

1.6.2 Bao hiim y te' toan dan d Cc}ng hoa Lien bang Due Khmlng 92% ngttdi dan Cr Due dll'QC cham soc sue khoe bang BHYT theo lu~t djnh, dtt<;1c g9i dt Ia GKV Cuoi nam 1992, GKV ho<:It d(>ng dtfa tren khoang 1.200 cac guy om dau phi lc;li nhu~n, cac guy nay thu bao hitim tu cac thanh \ icn tham gia va chi tnl cho nhung nha cung cap djch Vl,l CSSK theo cac hc.ip uc1ng ua thoa thu~n Vck tinh khoang 0,3% dan so' C:r Due khong c6 BHYT, thong thtfling h9 Ia nhung ngttoi giau c6 khong can BHYT va nhung ngtto~ rat ngheo chi nMn BHYT bang trQ giup xa h(>i

Ngttoi chii va ngttoi lam thue, m6i ngtfc'ii phai tra phan nii'a mltc phi bao hi~m, gii1'a dfrU thp nien 1990 mlfc phi nay dU'QC tfnJi trungblnh gifi'a J2</r- J3Cfr· thu nh~p t6ng c( ·~~ ciia c6ng nhan den muc thu nh~p tr~n Phi dttcjc tinh theo thu nMp hon Ia theo r~· ·,) va khong bj anh httC:rng beri tlnh tr(,lng hCm nhan c~a ngttoi tham gia, so' ltt<;1ng :1,:;u'oi trong gia dlnh, hay Ia van d~ stYe khoe Nhung nglt(Ji that nghit$p van thttong tham gia bao hi~m qua cac quy om dau Dong gop cua hq dtt<;1c chi trii beri van phong chinh phil dja phtWng hay lien bang vdi mot phan ba

thu nh~p tu van phong trQ giup xa hQi (1 dja phttong Dong g6p cua nhi1'ng ngttC1i nghi httu dll'QC chi tra bang chinh nhi1'ng ngttdi Ultcjc httC:rng trQ cap va quy tr<i cap cua hQ Nhtt the, chttong trlnh BHYT c6ng c()ng C:r Due phan phoi i?i tu nhom c(l thu nh~p cao den nh6m c6 thu nMp thap hon, tu ngttdi kh6e m~nh cho ngtfc'ii 6m dau, tu ngttoi tre cho ngttoi gia, tu ngttlii dang di lam cho ngtfoi dang that nghi~p

vatu ngttoi kh6ng c6 con cai den nhi1'ng ngttoi c6 con cai Xuat phat tu yeu to ngh~ nghi~p cua cac thanh vien tham gia, m()t s6 guy

t~p trung nhi~u hon sue khoe toan di~n cho nhi1'ng ngttoi ngheo, con scl nhi1'ng ngu'oi song dtfa VaO tfQ Cap Va nhi1'ng ngll'di dU'QC httc1ng trQ cap thll'ong dlt<,iC quan tam trong so cac thanh vien tham gia; dflng thdi, ket h<;jp voi nhi~u yeu tt) khac, phi bao hi~m c6 th~ du'c;lc s~p xep tu muc thap khoang 6,5% den mltc cao nht(

16% tren thu nh~p t6ng c(lng ciia nhung thanh vien D~ chong L~i stf mat can d6i nay' m()t guy dt! tri1' quoc gia se thtfc hi~n vit$c chi tra cho cac quy C(l ty I~ cau nhi1'ng ngu'oi OUQC hu'Crng trQ cap

16

Khm'i.ng 11% nhftng ngu'oi Due chi tra cho BHYT tu' nhan du'<;1c cung cap bdi khoang 40 t6 chuc bao hi~m vl lcJi nhu~n M(>t ti It;: cao cua BH tu' nhan clang du'QC h,ta chQn bC1i cac c6ng chuc Ia nhung ngu'oi muon bao hitim chi td cho hQ khoang 50% chi phi kham chua bt;:nh Ia khoan chi phi chinh phu kh6ng chi td

1.6.3 Bao hiim y te' (J Nh~t Ban

Sau khoang thai gian han 40 nam thtfc hi~n BHYT toan dan, khung hoang tai chinh do stf mat can doi thu chi dang la thlr thach !On nhat cua quy BHYT ci NMt Ban Theo dt! bao cua BHYT NMt ban, nam 2001 quy tiep tl,Jc b(li chi khoang 4,9 ti USD Sau nhi~u nam lien tl,Jc b(li chi, quy dt! phong cua BHYT quoc gia NMt hoan toan q.n kit;:t vao nam 2001

Xet v~ lich sll' phat tritin, Nh~t Ban bat dau thtfc hi~n lu~t BHYT bat bu(lc

tu niim 1922 Vao nam 1950, H(li dong Bao hitim thu(lc Chinh phu Nh~t Ban du'QC thanh l~p, H(li dong nay da khuyen cao Chinh phu thtfc hi~n chinh sach BHYT toan dan Tuy v~y, di~u nay vfrn chua clu't;ic dap ling kip thc1i, tc~i nam

1961 NMt mdi bat cl:L1 tri~n khai BHYT toan dan :\'h~t bat clau tritin khai BHYT toan dan C1 muc GDP khdi clitim Et 4.700 USD/dftu ngu'oi/niim C6 thti phan quy BHYT chinh C1 Nh~t thanh hai lo~i: Lo<_ti quy thu nhat Ia BHYT quoc gia (National Health Insurance) bao gom thanh vien Ia nhflng ngu'oi lao cl(mg ttf do, n6ng dan va ngu'oi kh6ng c6 ngh~ nghit;:p, quy nay c6 khoang 45 trieu ng.u'oi tham gia Lo<_ti thu hai Ia BHYT cu~ nguoi lam c6ng an Iuong vdi khoang 61 tri¢u

thfmh vien B~nh nhan BHYT t<_ti NMt Ban cung chi tra chi phi kham chua b~nh

theo cac muc khac nhau: ngu'oi lao d(lng ttf do ttf tra 30%, cong chuc tra 20lf'r va ngu'oi lao d(lng hu'C1ng Iuong ttf tnl 10% chi phi KCB

Nhu du cap bach cua h~ thong BHYT Nh~t ban hi~n nay Ia lam sao giam thitiu chi phi y te nhling van dam bao chat lu't;ing cua de dich Vl,J y te Ba giai phap co ban dang dt1<;1c tritin khai Ia:

• Sl! dl,lng cac lo<_ti thuoc C1 rrtuc d(l h<;1p ly,

• Phuong thuc thanh to an theo phi djch v1,1 (fee for service) se cllf\"lc thay d6i b~ng phliong tht.'tc thanh toan khac,

• Thtfc hi~n kham chua b~nh theo tuyen chuyen m6n- ky thu~t 1.6.4 Bao hiim y te' (J Han Quo'c

Han Quoc ban hanh Lu~t BHYT bat bu(lc toan dan vao nam 1977 va sau 12 nam, vao nam 1989 gan 100% ngu'oi Han Quoc c6 BHYT Han Qu6c bat clau tri€n khai BHYT toan dan khi GDP d'.lt muc 1.500USD blnh quan clau

17

- - - - - - - - - - - -

-nguoi/nam T6ng chi phi cho y te' nam 1996 Ia 27 ti USD, chiem S,X9l,f GDP thap han so voi cac nude c6ng nghit$p phat tritin tren the' gioi

Trong nhG'ng nam giG'a th~p ky 90, Han Qu6c Him vao tlnh tr(J.ng b(li chi qu5'

BHYT VI v~y Han Quoc ba:t bu(>c phai chuytin d6i phttong thuc thanh roan theo phi d!ch v1,1 sang phuong thuc thanh toan theo chftn doan vao nam 1997 C(1 S(J

thanh toan theo phuong thuc nay du'QC ap dl,lng theo bang phan lo~i nhom b~nh

chffn doan duc;1c cac chuyen gia y te phan lo<;ti, th6ng nhat Ye gia \Oi C(1 quan Bao hitim V~ phan lo<;ti nhom b~nh co th~ sl't d1,1ng Bang phan lo~i Qu6c te b~nh t~t

(International Classification Diseases) du'\""IC T6 chuc Y te the giOi tritin khai xay dtfng va ban hanh

Nam 1997, co 3% dan s6Ia nguoi ngheo o Han Qu6c dt1Q'c cap the BHYT BHYT thu ~.3 ti USD, trong do 64,5% do nguoi tham gia BHYT dong gop, nha nude ho trc;1 13,2% Ph§:n con l<;ti lay tu ngu6n Hii do d~u tu, tang tru(ing MCtc

dong BHYT tinh theo thu nMp ho~c tai san c6 d!nh Thong tht1(1ng ngttoi lao d¢ng dong 2-8% thu nh~p so con 1<;ti do chu sl't d1,1ng lao d(>ng dong C6ng chuc dong 4,2% thu nh~p chinh phu cung n¢p 4,2% Dtli voi ngu'oi lao d(mg t~t do muc dong duc;1c tinh theo muc xep lo<;ti thu nh~p ho~c tai san co dinh Ngan sach Nha nu'oc ho tr(j 30% muc phi d~ dam bao chi quan ly

Ty 1~ cur;,; ch: tra KCB BHYT t<;ti Han Quoc Ia rat cao Nam 1997, ngti(ii dan tl.ftd 61,1C::- i.:tH phi ngo~i tn1 va 39,3% chi phi m)i tru) Nam 199X ngu'lii dan

Quoc khong chi tra chi phi cac ky thu~t Xet nghi~m sieu am, CQng htiong tu h(J.t nhan, di~u trj b~ng y hQc c6 truy~n chi phi giuong b~nh o phong b~nh co dtidi o

giuong Muc cung chi tra Ia 20% doi voi di~u tri n(li tn1, tu 40% den 5Y7, d6i vdi kham chua bt$nh ngo<J.i tru

Gia thuoc do BHYT quy d!nh th6ng nhat, cac thu6c c6 cung ten g6c dC1 khac xuat xu d~u co cung m¢t gia Tuy v~y quy BHYT Han Quoc van dang trong tlnh tr<;tng kh6 khan

Thang 10 nam 1998, nh~m tiet giam chi phi quan ly va doi ph6 v(fi tlnh tr<;tng mat can doi cua cac quy BHYT, Han Quoc tritin khai ciii each IOn trong t6 chuc BHYT, thl.fc hi~n h<;1p nhat cac quy BHYT th~tnh m<)t h~ thong qua~ I)'

thong nhat trong ca nude, trl.fc thu()c BQ Y te' va Phuc lc;1i xa h¢i

18

•

1.6.5 Bao hiim y te' (J Trung QuO'c

Li quae gia ehau A dong dan nhat tren the gioi, h~ thong BHYT t<:~i Trung

Quae du'Qe phan thanh 2 hlnh thue ehinh: BHYT doi voi c6rtg nhan, do B() lao d<)ng thtfc hi~n va BHYT vung nang than, do B<) Y te d~m tnich

Nhieu hlnh thuc BHYT t(!.i Trung Quae da phat tri~n tren 30 nam nay vdi stf khae nhau rat nhieu tuy theo m6i khu vtfe Cae lo(!.i hlnh BHYT bao g6m: BHYT eho n6ng dan; BHYT eho tre em tu 0-14 tu6i; Bao hi~m tiem ehung mCI r(lng cho tre em; Bao hi~m sinh de; BHYT cho cong nhan xi nghi~p dja phttc1ng BHYT ('1

Trung Quae chu yeu phat tri~n Cl di~n r(lng va c6 sv quan 1y cua nha nude nwi tftng lOp c(lng d6ng deu tham gia (tu tre em den ngu'oi Ion, nong dan den cong nhan thanh thD

nh~m tlm kiem sue m(!.nh cho M thong BHYT Cl khu vtfc n6ng than C.ic mt,~c

tieu chinh du'Qc d~t ra bao g6m:

o Thiet 1~p lu~t phap va dieu 1~ BHYT cho phu h(,ip dieu kit;n kinh

o Tu bon ho(!.t d(lng tren, kinh nghi~m d~t dtt~'lc tu khu vtfc thanh

c6ng se dtt<;1c nhan r(lng ra tren toan quae

1.6.6 Bao hiim y te' (J Dai Loan

Chinh phu Dai Loan cong bo chfnh sach BHYT toan dan, thtfc hi~n che dt'1 BHYT bift bu(lc tu 1/5/1995 Vao thai di~m nay, so lao d<)ng trong khu V~(C n6ng

nghi~p eua Dai Loan chi con khoang 10%, GNP d(!.t khoang 1 I 000 USD/ngu'oi/nam Doi tu'Qng thtfc hi~n BHYT toan dan Ia tat ca c6ng d{in, tri:t cong chile nha nu'oc va tu nhan (du'QC che d(l kham chua b~nh mi~n phi) Ngu'oi lao d(lng nude ngoai va than nhan ctt tru dai h~n t(!.i Dai Loan cling thu(lc deli tu'Qng tham gia BHYT bat bu(lc Thu qui BHYT nhtt sau: ca nhan dong 3W!c, chu slr dt,mg lao d(lng 60% va Chinh phu 1{)% mile phf Blnh quan, m(lt cong nhan c6

19

•

vc;1 va 2 con dong 42 USD/thang (504 USD/nam); mile phi Ia 4,25c/c thu nh~p:

mile phi nay c6 thti di~u chinh nhung khong di.J'Qc vi.J'<;It qua 6% thu nh~p

Do chi phi y te' tang nhanh (b<)i chi 47 tri~u USD trong nam 199

108), Dai bu<)c phai ap d1,mg che' d<) cung chi td til 118/1999 Dong thai, Dai Loan thi diem thanh toan theo chin doan; hi~n nay dang thanh toan thi diem chi phi di~u tri n(li tru cho 50 nh6m chin doan Hi~n nay, Dai Loan dang thi ditim phu'ong thuc thanh toan theo djnh suat (capitation) cho m()t so khu vifc vung xa va hai dao Thang

Loan-711999, Lu~t BHYT sl'ra d6i ciia Dai Loan du'Qc ban hanh, ho trQ cho gia cllnh co thu nh~p thap va dong con tham gia BHYT

1.6.7 Bai hQc cho Vi~t Nam:

· Qua tlm hitiu v~ BHYT ciia m<)t so quoc gia tren the gidi tren day cho thay moi quoc gia c6 nhung d~c diem v~ chinh tri, kinh l~, ton giao khac nhau nhu'ng d~u c6 ditim chung Ia da th~tc hi~n du'<_ic BHYT ioan dan ho~c da d!nh

huang du'Qc BHYT toan dan

Diem giong nhau ciia cac nu'oc khi thifc hi~n ~HYT toan dfin :

- Quy trlnh kham chua b~nh va thanh toan chi phi kMm chua bt;nh co W quan h~ m~t thiet giua ba chii the: co quan quan ly_ quy BHYT, b~nh vi~n ho~c

bac situ' va b~nh nhan BHYT

- Da phan cac nude d~u c6 lu~t phap ch~t che ngay til dau Kinh nghi<:m ti:t

nu'oc C()hg hoa Lien Bang Due Ia nude sam c6 Lu~t BHYT ngay til khi thifc hi~n

voi nhung quy d!nh khung phap ly co ban, giao quy~n tif chii tif qmin cho cac quy

BHYT

- Sif da d<,mg h6a cac quy BHYT t~o ra S\f c~nh tranh m~nh me qu)' BHYT muon ton t~i phat trien phai luon tif d6i mdi, hoan thi~n nang cao tinh hap dan thu hut ngu'oi tham gia Thifc hi~n BHYT khong chi nam goi gQn trong cac cd quan Nha nu'oc rna md r()ng ra tu' nhan cling tham gia, cham soc b~nh nhan ldlong chi d bt$nh vit$n cong rna ngay t~i bt$nh vi~n tu' ho~c gia dlnh (bac sl gia dlnh)

-Quy~n lQi ciia ngu'oi tham gia BHYT cling da d~ng, d~c bi~t Ia ltta chon du'QC nha cung Cap djch Vl,l y te

- BHYT mang tinh chat b~t bu(_)c tham gia, dau tien Ia nhung ngli<'fi Jam cong ~n Iuong sau d6 mo r()ng ra nhung doi tu'(lng khac BHYT t~t nguyt$n chi Ia

ho trc;1

20

•

- Bai toan ciin doi thu chi luon la bfli toan h6c bua d~t ra cho cac mrdc

- Nhtt<;5o "di~m chung chua th~ khac pht,Ic dttQc cua cac nttoc Ia phttclng thuc thanh toan chi phi kham chua bt$nh theo phi dich Vl,l, da ap dl,lng cac phu'clng phap thanh toan khac nhttng hit$u qua chua cao Vi dl,l: Han Quoc Ia quoc gia thanh cong trong BHYT toan dan cling phai du'clng dau v{1i tlnh tr~ng gia tang chi phi y

te vttQt qua khii nang cua quy D~c di~m chung aua cac nttoc nay Ia thl,l'c hi~n

phttclng thuc thanh toan chi phi theo phi dich vt,I Ngoai phttclng thuc thanh toan theo phi d!ch Vl,l thl khi da thl,l'c hit$n dttQc BHYT toan dan t(,li qu6c gia m'inh, de nttoc tren the gioi da phan deu thay d6i phttclng thuc thanh toan nhttng hi~u qua vfin khong cao Nhtt C1 Thai Lan du da d~t dttQc nhung thanh cong IOn nhttng s~t tham hl,lt quy kinh nien Ia van de chinh phu phai d6i m~t v'i muc khoan theo djnh suat thap hcln SO VOi ffiUC chi thtJ'c te do StJ' gia tang dang k~ tan suat Slr dt,Ing (j

bt$nh nhan ngo~i tn1 Vl v~y thong qua cac nttoc di trttoc Vit$t Nam can phiin tich van de nay va dtta ra giai phap phu h(lp hcln, tranh t'inh tr~ng khi chu'a th~c hi~n dttQc BHYT toan d:ln ~hl quy BHYT d~ vo

- Nang ll,l'c CUJ h~ th6ng y te va kinh nghit$m cua nhung mo hlnh thi di~m tru'oc d6 (nhtt C1 ThaiLand~ thtJ'c hi~n du'Qc BHYT toan dan thl da trai qua nhung dQt thi di~m nhtt hQp d6ng khoan djnh suat cua BHYT xa h()i ; sl,l' be .uk trong vi~c chi tra theo phi djch Vl,l BHYT cho cong chuc dan den chi phi leo thang va

kern hi~u qua chttclng tr'inh the BHYT t~ nguyt$n - bai hl,lC ve h~ u qua L'Ua Sl(

ll,l'a chQn bat lQi va tai chinh kh6ng vung cua quy BHYT)

- Cac quoc gia d<,lt dttQc BHYT toan dan deu nhln nMn van de m0t each thl.l'c te': khong th~ d<,lt dttQc BHYT toan dan bhng chttong trlnh theo m6 h'mh thu phi Chttclng trlnh phai dttQc tinh toan va thiet ke m(>t each ky cang nhiim dam bao quyen lQi cho ngttoi tham gia, kha nang din deli cua quy' kha nang quan ly

cua eel quan Bao hi~m xa h()i

1.7 Chinh sach an sinh xa h()i va mo'i lien h~ voi BHYT:

ASXH la t6ng hQp nhung sl;( bao vt$ da dqng von da dttQc thl;(c hi~n rai nic (j

nhieu ncli tren the gioi ttl' ]au trong suot qua tr'inh phat tri~J1 cua xa h()i loai ngttoi Tuy nhien, thu~t ngu nay dttQc chinh thuc khai sinh voi ttt each Ia tieu de cua m()t

gia, chet, tan t~t va that nghit$p Nam 1938, New Zealand cling dung tu nay d~ d~t tieu de cho m()t dq.o lu~t quy dinh ve cac che d() trQ cap xa h0i dang ap dt,Ing thoi d6 d quoc gia nay Nam 1952, H()i ngh! toan th~ cua T6 chuc Lao a()ng Quoc te (ILO) da thong qua Cong ul!c 102 v~ ASXH

21

va cho ca nhung ke thua ke' cua hQ khi hQ qua doi

K~ tu khi du'c;lc thanh l~p vao nam 1935, qily ASXH My da trai q~a nhieu stf b6 tuc va thay d6i cho hc;lp vqi tlnh tq.ng kinh te' va xa hoi Stf ciii t6 mdi nhat

va quan trqng nhat xay ra vao nam 1983 dttdi thai Tong thong Reagan khi ng>f<)i

T6ng Thong Reagan d~ ngh! tang tuoi hu'U tri len de'n 70 nhung dii b! chclng dtli m~nh me nen khong th~ thtjc hi~n duc;lc Nhung k~ tu d6, so tuoi ve hu'U cua

nhung ngu'oi sinh sau de muon moi luc mot cao hon Va trong thai gian gan day, T6ng Thong Bush da co nhung no ltjc d:fy m~nh s~r di each cho guy ASXH vi

nhung ly do sau:

- ASXH van Ia mot stf bao dam an toan cho nhung nguoi da v~ hu'U hay Ia

phu khong dam bao dam quy~n lc;l_i hu'U tri voi nhung lu~t It¢ hi~n hanh

- Vao nam 1950 c6 de'n 16 nguoi lam vit¢c d~ cung cap quy~n lc,ii hu'U tri cho

mot ngu'oi

- De'n nam 2008, mot so dong nhung nguoi ra doi sau the' chieP thu hai (rna ngu'oi ta gqi Ia baby boomers) se b:lt dau v~ hu'U Nghia Ia trong m()t thcJi di~m se c6 nhi~u ngu'oi du'c;lc hu'C1ng trc_i cap hu'U tri trong khi m(lt so dong ngu'oi se kh6ng phai dong gop cho guy hu'U tri nti'a

- Trong nhung th~ p nien ke' tiep con nguoi ta se song rhq hon d s6 tien cung ling hu'U tri se tang mot each nhanh chong

- Voi mot cong nhan tre tuoi nhat hit¢n nay, khi hq v~ hu'U vao nam 65 tut1i thl chi con 2 ~gu'oi lam vit¢c d~ cung ung quyen lcji hu'U tri cho hQ rna thoi

- Voi h~ thong hi~n hanh, mot cong nhan 30 tu6i hom nay se bi cat di mat

Neu khong c6 nhung cai doi cho thich ung thl chi c6 each tang tien thue, vay mu'c;1n-tlt nhi!'ng quy ti~n t~ khac ho~-C cat bot di nhung quy~n lc,ii hu'U tri trong

tu'ong lai rna thoi

22

Ke ho~ch chinh cua Slf cai d6i la tlt nhan hoa qiiy an sinh: tit 1935 den nay lQi tuc nh~n du'Qc tit qiiy ASXH tuy thu<)c vao thai gian lam vi~c va t6ng so ti~n dong gop vao qiiy an sinh cua nguoi c6ng nhan Tu nay tro di, lQi tuc nh~n du,ic khi v6

hu'u CUa ngu'oi Cong nhan hoan toan tuy lhU<)C VaO Slf a<iu tu' CUa chinh h9 lrong nhung tru'dng ffii,IC ca nhan cua h9

BHYT la ho~t d()ng bao hi~m g~n li~n voi con ngttoi trong c()ng d6ng xii

hQi do do chinh sach BHYT va chinh sach BHXH co quan h~ m~t thiet voi chinh sach ASXH, Ia m()t b() pMn cau thanh cua chinh sach ASXH Chinh sach BHYT

thlfc hi~n thanh cong se gop phan thlfc hi~n tot chinh sach ASXH

23

CHU<1NG 2 THljC TR~NG BAO HIEM y TE T~I VIETNAM

VI£T NAM TRONG THOI GIAN QlTA

Nhu' da trlnh bay, guy ASXH Ia m()t bao dam tuy~t d6i cho nh1tng ngtf<'fi Ja tung dong gop c6ng sue cho xa h(>i, m(>t khi da du'cjc nh~n tien b6i hoan cCmg sue nay, se tiep tl,IC nMn va neu qua dai thl nhCi'ng ke thua ke giln nhat nhtt \'C.i con van con Ou'QC hu'ong quyen l<Ji ay Quy nay kh6ng giong nhu' nhCi'ng guy dau tu' CO

th~ len xuong thea sinh ho<).t thi tru'ang hay c6 tinh may rui, rna la m()t bao hit1m CUa Xa h(>i, do do khong CO Slf bat tritc cho ngu'oi du'QC hu'ong, m(lt khi h9 nh~n

du'QC quyen }<Ji thl Se tiep tl,IC nh~n Ou'QC trong tu'dng lai

ASXH chi s~t bao v~ cua xa h(li doi vC'Ii nhCi'ng thanh vien ctb mlnh bJng m()t lo~t nhCi'ng bi~n phap cong c(>ng, cht)ng do stf hang hl;lt ve kinh te \~l \a h(li

do bj mat ho~c bj giam d()t ng()t ngw!n thu nh#p vl 6m Jau, thai san tai nan Lw d(>ng- b~nh nghe nghi~p that nghi~p tan t<}t, tuoi gia va chet, ke ca St! bao \'t;

cham soc y te va tn;'l cap gia dlnh c6 con nho

gidi Tuy nhien, co th~ thay nhCi'ng C<i che chu yeu cua no bao g6m: hao hiem xJ

h(li cuu tr<;5 xa h(>i (con g<.,)i Ia c(tu te xa h0i ) de che dt) trd c:lp ttt qu5· c(1ng

c(lng, cac che d(i tn;f cap gia dlnh, de quy dtf phlll1g w bao \'~do ngttt'ii ~l( dt,lllg lao d(mg cung cap, cac djch Yl;llien quan den ASXH

St! d6i mdi cho h<Jp vdi tlnh hlnh xa h()i va kinh te tMt ra rat can thiet, tuy nhien can phiii Ct) nhCi'ng ke hO<).Ch chac chan Va h<Jp ly J~ CO th~ VUa bao dam

nhCi'ng quyen l<;Ji an sinh cho nhCi'ng ngu'oi dang va se du'<Jc thua hu'Cing d<'lng tht1i kh6ng lam khung hoang cho h~ thong ASXH la In<)t d()i hc)i tat yeu

d mtdc ta, ngay sau khi thanh l~p nu'oc Vi~t Nam Dan chu C(>ng h<'la, nha nu'oc da ban hanh nhieu sac l~nh nham thgc hi~n BHXH

Tuy nhien, phai den nam 1961, che d(> BHXH doi voi c6ng nhan, vi en chuc nha nu'oc moi thgc st! tht!c hi~n tren cci sCi thanh l~p Quy BHXH thong nhat toan quoc (rieng thai ky 61-75: toan mien Bac) sau khi Chinh phu ban hanh Dieu 1~

· t<).m thai ve cac che d(> BHXH kern then Nghj djnh so 218/CP ngay 27/1111961 voi 6 lo<).i trQ cap (om dau, thai san, tai n<).n lao d<)ng, b~nh nghe nghi~p mii't sue ,lao d(>ng, hu'u tri va tlt tuat) Quy BHXH, hie nay, Ia quy dt')c l~p thu(>c ngiin sach nha nu'oc (NSNN) nhu'ng ngu6n thu chu yeu tu sg tai tr<;1 cua NSNN, tiep

24

l~ BHXH doi voi xa vien hQp t:ic xa cac t6 hc.ip san xwit tieu thu cong nghi~p

ciing du'Qc ban hanh (Quyet dinh 292/BCH-LD ngay 15/2/82 cua LHX trung u'ong) nhurig chi du'<Jc thtfc hi~n trong thai gian ngan ngui, tll' nam 1982 den nam

y te (Nghi dinh 299/HDBT) ngay 15-8-1992 ban hanh Di~u I~ Bao hiem y te) voi

tham gia dong phi

Vi~c thtfc hi~n BHXH du'<Jc tien hanh theo 2 hlnh thuc: bao hiem bat bu(>c

va bao hiem ttf nguy~n ap dt,mg cho 2 nhom doi tu'{jng khac nhau: ngu'oi lao d(mg lam cong an ILrong va nhom ngttoi lao d(ing ttf do Nhu' v?y hi~n nay can ct.'t vao nhung gl dang dien ra Ci Vi~t Nam thl BHXH Ia m()t djnh che phap Iy nhilm bao

v~ ngu'oi lao d()ng bAng each thong qua vi~c t?p trung ngu6n tai chinh du'<_ic huy d()ng tU ngu'oi lao d()ng, ngu'oi Slt dt,Ing lao d()ng, c(mg vai Stf ho tr{j cua nha nu'ac, thtfc hi~n vi~c tr{j cap v~t chat, gop phfrn 6n dinh dc'li song cho ngL(Oi tham gia BHXH va gia dlnh hQ trong cac tru'ong h<Jp ngu'c'li lao d()ng tham gia BHXH bi 6m

dau, thai san, tai n~n lao d(>ng, b~nh nghe nghi~p het tu()j lao d(>ng theo lu4t

dinh ho~c chet lam hQ ho~c gia Olnh mat ho~c giam thu nMp bat ngo

d nu'oc ta, m~c du trong nhii'ng nam gfrn day, n()i dung cac che d() va phu'ong thuc quan ly vi~c thtfc hi~n da co Stf a6i moi theo xu the hi~n d~i phu hQp vai n~n kinh te thi tru'ong dang du'QC xay dtfng, nhu'ng neu tfnh tU 1945 den nay, chung ta da ap dt,mg hfiu het cac che d() tn_i cap da neu c"i tren chung t() n()i

dung co ban cua BHXH da du'Qc nh?n th(tc va du'<_ic ap dt,mg () Vi~t Nam

Ngoai vi~c sam thtfc hi~n cac che d() tn.i cap thu(>c co che BHXH, mtck ta

cGng da sam thtfc hi~n nhi~u co che khac thu(>c h~ thong ASXH

<I

a Cti'u trq xa h()i

Nuoc ta n~m trong vung khi h~u nhi~t ddi gi6 mua, thu'(1ng xuyen c6 thien tai (bao to, li1 h,it, ), hc!n nua, lien mien trai qua chien tranh chong xam lu'<;!c, VI

v~y m()t b() ph~n khong nho ngu'oi dan luon song trong tlnh tr<,tng ngheo tung, kh6 khan Tinh thfin tu'dng than tu'dng ai cua dan t(>c Vi~t Nam sam m!y nci va phat huy cao d()

Tu khi thlfc hi~n d6i moi kinh te theo C(1 che thj tn.rong theo djnh hu'(ing xa h()i chu nghia, nha mroc ta cang quan tam thlfc hii¢n d.c chinh sach cuu tr<,i, biio tr<,1 xa h()i d6i voi nhung ngu'oi ngheo kh6, tan t~L C1,1 th~ nhi~u van ban dt!cjc ban hanh va tri~n khai thlfc hi~n, d~c bi~t Ia tu nam 1995 den nay:

Chinh sach cuu trc;l doi voi tre mo c6i, ngut'fi gia khong ncli nucing t~ra: bao gom trQ cap thu'ong xuyen va trQ cap d()t xwit;

Chinh sach doi voi nguoi ngheo, vung sau, vung xa, vung dong bao cac dan t()c thi~u s6: Thanh l~p Ngan hang phi,IC Vl,l nguoi ngheo, Thanh l~p t6 chuc tr<,1 giup phap ly cho nguoi ngheo, quan tam den ngu'oi lao d(lng ngheo trong qua trlnh chuy~n d6i DNNN thanh cong ti c6 phftn, Thanh l~p Ban chu nhi~m chu'dng trlnh m1,1c tieu XDGN, Thanh l~p Ban chi d<,to thlfc hii¢n chuting trlnh phat tri~n kinh te- xa h()i cac xa d~c bii¢t kh6 khan mien nui va vung sau, vung xa;

Chinh sach doi vdi nguoi tan t~t: Ban hanh phap l~nh ngu(ii tan t~t Khuyen khich thanh I~p va ho trc;l H(>i bao tr~1 nguoi tan t~t (Hi)i ngu'(':li mu, );

Chinh sach d6i voi n<,tn nhan chat d(lc da cam: Thanh l~p qui hiio trc.i nl(ln nhan chat d(>c da cam,

Chinh sach cuu trc;l xa h(>i doi voi cong chuc nha nuoc, ngtroi hul'ing lu'ong trong life lu<,1ng vG trang qua hlnh th(rc trc.i dtp kho khan d(lt xuat va thu'ong xuyen

Ben qnh vi~c hang· nam phai bora nhieu ty dong NSNN tu cap trung t!t1ng den dja pht!dng d~ trQ cap kh6 khan, lam cong tac cuu trQ, bao trQ ngu'oi ngheo, kh6 khan, tan t~t, Nha nuoc da t<,tO cd che d~ mci r(>ng Slf trc;l giup tu c(lng dong: ban hanh quiche t6 chuc va ho<,tt d(lng cua quy xa h(li, quy tu thi~n, phat d(mg phoilg tdio tlnh nguy~n (Nha tlnh thu'ong, VI dan em, ) da thu hut du'c.1c Slf dong g6p cua rat nhieu ngu'oi tu tien cua den cong sue D~c ~~t trong thai gian gan day, nguon nhan tai v~t l~rc dong g6p cho cuu trc;l xa h(li kh6ng chi duc.ic dong g6p tu trong nuoc rna con den tu kieu bao Vi~t Nama nuoc ngoai va cii kieu bao nu'oc ngoai

26

•

b Cham soc y te'

d mtoc ta, vi~c cham s6c y te' du'Qc thtfc hi~n theo each khac nhau qua ba giai do<).n:

Giai do~n tu nam 1961 den 1992: Di~u I~ t<J.m thoi v~ cac che do BHXH nam 1961 coi vi~c cham s6c y te' cung voi che <l() tnJ ca'p om dau Ia m(lt che c1() quan trQng hang d~u cua BHXH C1,1 th~ nhu' sau:

-Dam bao cham s6c y te cho cong- nhan, vi en chile nha nude;

-Dam bao cho d tru'ong h(/p om dau, tai·n<J.n lao <l()ng- b~nh ngh~ nghi~p

mang thai va sinh de;

- Th1fc hi~n cham s6c y te mien phi tile toan b() do nha nuoc dai thq ( cung ca'p djch vl;i kham, di~u trj, ti~n thuoc men, boi duong, phi t6'n tau xe di l<:ti kham

- chua b~nh, ) Tuy nhien, c6 Slf phan bi~t noi kham va di~u trj theo nh6m muc Iuong, nh6m can b(), cong nhan, nhan vien

Giai do~n tu nam 1992 den 2002: Ngay 15/0811992, Nghi c1jnh 299/

HDBT ban hanh Di~u I~ Bao hi~m y te va chinh thuc tach Bao hi~m y te ra h~

thong BHXH di:).t du'oi stf qmln ly cua B() Y te H~ thong co quan bao hi0'm y te' du(/c thanh l~p tlt trung liang den dja phu'ong Cac net chinh cua che d() cham soc

y te' giai OO<).fl nay la:

- Dam bao cham s6c y te theo che d() bat bu(lc khong chi <loi voi cong nhan, vien chile nha nlick rna con md rc)ng ra c16i voi mqi ngu'oi lao dong an

luang;

- Dam bao cham s6c y t.i trong, truong hc_jp nguoi lao d(.>ng tham gia bao

n<;tn lao d()ng- b~nh ngh~ nghi~p (Di~u nay Ia c1i~m khac so voi giai OO<J.n tntck

va khac voi Cong uoc 102) , khong dam bao cham s6c y te c16i vdi nhung b~nh

xa hc)i , b~nh t~t bffm sinh, di~u duong, an duong, chinh hlnh, ph1,1c hoi ch1rc nang, l<J.O hlnh thffm my, lam chan gia - tay gia- mat gia; djch Vt,I ke hoach hoa gia dlnh, dich v~,~ bao v~ sue khoe di:).c bi~t, djch vt,~ y te ttf chQn, kham chua b~nh

Ci nude ngoai, tai n<).n chie'n tranh, thien tai;

- Ngu6n tai chinh dam bao cho cham s6c y te' du'(/c huy dc)ng tU' ngttc'!i Ia~)

d()ng ( l o/c ti~n lu'ong) va nglioi Slt dt,mg lao c1()ng (2% qui Iuong) khong c6 Stf ho

tr(/ cua nha nlioc Mi:).c du co quan bao hi~m y te trlfc thu()c B() Y te nhling vi~c

cham s6c y te v~n theo mo hlnh gian tiep qua vi~c ky h(/p c16ng kham chua b~nh

giG'a Bao hi~m y te' va co sCi y te

27

Giai do~n hi~n nay: Ba:t d~u thl!c hi~n chu tnrong chuy~n Bao hitim y te

sang quan ly chung vOi BHXH, vi d.c ly do sau:

•

- Doi tu'qng qmln ly cua BHXH va Bao hitim y te Ia tLWng dong (loqi ap d1,mg che d9 ba:t bu()c), vi~c sat nh~p lam cho vi~c qmln ly thu~n lc_ji hc1n, vua tiet

Jci~m; vlta dam bao phl;IC Vl,l tot honcho ngttoi dUQC bao njtim;

- Du tru'dc day, Bao hitim y te trl!c thu()c B(l Y te nhu'ng vi~c cham soc y te

van Ia theo m6 hlnh gian tiep v~ lau dai, du muon cha:c cha:n nu'dc ta cling chua

co thti ap d1,1ng m6 hlnh trl!c tiep cham soc y te, nen vi~c chuytin v~ BHXH m(>t

m~t, van gill nguyen m6 hlnh gian tiep; m~t khac, vai tro, trach nhi~m m(H nguc'li quan ly qui ti~n se de phat huy hon trong vi~c t8 chuc thu- chi, giam sat vi¢c cung cap djch VI,! cham SOC y te CUa CO Sd )' te, OaU tu' Va phat tri~n qui

- Chinh sach uu dai doi vOi thuong binh, b~nh binh, nhil'ng ngttoi tham gia khang chien va con de cua hq bj nhiem chat dc)c da cam;

- Chinh sach uu dai doi vdi gia dlnh li~t si, gia dlnh c6 ctmg giup do Cach mqng

Nhom nhil'ng nguoi da vase cung cap sue lao d()ng qui bau cho n0n kinh

te-xa h()i bao gom nhil'ng nguoi gia da c6 qua trlnh I;lm viec, lao d()ng 15.u nam, cong hien sue lao d()ng cho xa h()i, nhung ba my c6 c6ng sinh mi nu6i nang con tre Va tre em - nguon SUC lao d()ng cho S\! phat tri~n Jcinh te-Xa hQi trong tu'cing

lai lau dai Cac chinh sach dai ng9 nh6m ngu'oi nay (J Vi~t Nam gom cc):

Chinh sach doi vdi ngu'oi cao tu6i (Phap l~nhngu'oi cao tu8i);

Chinh sach doi vdi ba my va tre em

Nguon tai chinh dti t().O qui uu dai xa h()i doi vdi nhil'ng nguoi nay trudc tien

Ia NSNN, tiep do Ia sl! dong g6p cua toan c()ng dong d~y tinh nhan van qua de

phong tnlo, ho<,tt d()ng "d~n on dap nghia ", phong trao tlnh nguy~n da va 'dang dien dudi nhi~u hlnh thuc da d().ng va hi~u qua, thiet thl!c (~ khifp mc;>i mien dat

nude

28

d: Dich Vl) xa hl)i

Dtch Vl,l xa he)i va tr<;1 cap (b~ng ti~n) ASXH (trcj cap BHXH, bao hiem y te,

u'u dai xa he)i, ) Ia 2 m~t cua cling me)t hanh d(lng bao v~ an toan cho xa h(li n6i chung va cho nguoi lao d(lng n6i rieng

Vi~c to chuc va phat trien h~ thong djch Vl} xa h(>i tntdc tien phai dlfa vilO sl,l' d~u tu' ~u NSNN d~c bi~t cho co sd h<:t tfrng ky thu~t va dao t<:to can b(l y te Tuy nhien, nha nuck c6 the thu hoi khoan dju tu' nay khi sli' dl,lng m~ng htdi cham s6c y te' kh6ng chi cho nhung ngu'oi lao d(lng du'<;1c baa hiem y t£:, BHXH trQ cap rna COn cung cap djch Yl,l de'n fQng rai nguc)i dan trong CQng dong

d Vi~t Nam, ngay ttr khi thanh l~p nu'ck den nay, nha nude ta da c(l nhieu quan tam de'n nhi~u ne)i dung djch Yl,l xa h(li: to chuc m~ng h.toi y te' de'n thon xil, dao t~o can be) y te', thl,l'c hit%n y te dl,l' phong, phong chong bt%nh buou co, AIDS, cac dtch b~nh truy~n nhiem, thl,l'c hit%n illQt thai gian dai cung cap djch Yl,l kham chua bt%nh mien phi, thl,l'c hit%n ht% thong tru'ong d<:ty ngh~ de t<ii thic~ Lrng nghe

cho nguoi lao d(>ng n6i chung, nguoi lao d<)ng thuc1ng t~ t n6i rieng

d Cac khoan dam bao khac dtiQ'c cung cap bO'i ngtiO'i sli' dl)ng lao dl)ng

~ TrQ' cap thoi vi~c va trQ' cap mat vi~c

Tr<;1 cap th6i vit%c Ia khoan tien cua ngtroi sli' dl}ng lao dc)ng trii cho nguc'fi lao de)ng thu(lc quy(:1 quan ly khi ngul'fi lao dc)ng bj thoi vi~c do doanh nghi~p

thay doi CO Call hO~L COng nght% khien ChO nguc)j Jao OQng chua den h<;111 ho~c

chua den h1c cham dU't h<;1p d6ng da bj mat vit%c m<)t dch bj de)ng Tn,1 cap m£it vit%c vua bao ham y nghTa la tr<;1 cap thoi vi~c vua c6 y nghTa El mc)t khoan b&i thu'ong, bu d~p thit%t thoi cho nguoi lao de)ng do nguoi sli' dl}ng lao d(>ng dun phuong dlnh chi hcjp d6ng

~ Stf dam bao cua ngtioi sli' dl)ng lao dl)ng do'i vOi ngtioi lao dl)ng tan t~t

I:Hy c6 the xem Ia mot lo~i che dO c((u tn} xa he)i doi voi nguoi lao dOng tan t~t, chi c6 dieu Ia Nha nude kh6ng tr~rc tiep thlfc hi~n rna qui djnh bu(K nguoi sli' dl,lng lao de)ng phai thlfc hi~n Lu~t Lao de)ng c6 ml,lc rieng v~ lao d(lng Ia nguoi tan t~t c6 qui djnh cac doanh nghi~p phai nh~n mc)t t)' It% lao d()ng Ia nguc)i

phai ne)p me)t khoan ti~n g6p vao quy t40 vi~c lam cho nguoi tan t~t, qui ujnh cac che de) u'u dai giam, mien thue' cho nhun.g doanh nghi~p danh rieng cho nguoi

29

tan t~t ho~c nMn s6 lao d(lng Ia ngtfoi tan t~t vao lam vi~c cao hc!n t)' 1¢ yui

d~nh

~ Slf dam bao cua nguoi sti' d~ng lao dQng do'i voi lao dQng bi tai n~n

lao dQng

Trong ph~n cham s6c xa h(li, chung ta thay che d(l cham s6c y te (i Vi~t

Nam thong qua bao hi~m y te d6'i vOi nguoi lao d(lng khong bao g6m tnfong h(5p nguoi lao d(lng b! tai n(;ln lao d(lng, b¢nh ngh~ nghi~p (khac vdi cong tfdc I 02 -ILO) Tuy nhien, Lu~t Lao d(lng c6 qui d!nh nguoi sll' dt,mg lao d(lng phai chju toan b() chi phi y te tu khi SCI CUU, cap CUU den khi di~U trj xong cho ngu(jj bj tai nl;ln lao d(lng ho~c b~nh ngh~ nghi~p

Tu nhung nam 1980, cac h~ th6'ng chinh sach khac nhau lien quan den van

de an sinh xa h(li da du<Jc Chinh phu Han Qu6c tri~n khai thtfc hi~n Nhung h¢ th6'ng nay g6m c6 vi~c rna r(lng h~ th6ng bao hi~m y te va h~ thong tni giup y te tuelng ling vao cac nam 1988, 1989 va ap d~;~ng che cl(l bao hi~m that nghi¢p nam

1995 Chinh phu da t<;~o nen tang cho vi~c xay cNng mOt xa h(li bao d~im phuc ldi cua nguoi dan

T6m l<;1i, H¢ th6ng ASXH rna d~c bi¢t Ia eel che BHXH cla hlnh thanh rat

sam a Vi¢t Nam ngay tu nhung ngay d~u thanh l~p nude Vi~t Nam Dan chu C(lng hoa

Tu nam 1945 den nay, a nude ta gan nhu th~rc hi~n day clu de che J{1 dn

c6 cua eel che BHXH va rat nhieu co che khac cua ASXH rna cac quoc gia khac tren the gidi dang thtfc hi¢n, han nua, co che lfU dai xa h(li du<;jc chu trong thtfc hit$n th~ hi~n net rieng c6, sang t<;1o trong h~ th6ng ASXH cua Vi~t Nam Hi~n

nay, h~ th6ng nay tuong d6i phuc t<;1p bao g6m: BHXH, cuu tr<J xa h(li, uu dai xa hQi, cham SOC Xa h(li, djch VlJ Xa h(li Va cac dam bao khac cung cap btjj ngu(fj Slf

h¢ thong, lau dai

Do co che quan ly kinh te- xa h(>i theo kieu t~p trung bao cap nen mt)t tht'li gian dai, BHXH, ASXH vdi rat nhi~u che d(l deu gan nhu du<Jc bao cap mien phi

tU' nha nude, co che huy d(>ng tu nhi~u phia v6'n c6 va von Ia the m<;~nh cua h~

th6ng nay kh6ng du<Jc v~n d~;~ng Dieu nay, m(lt m~t, Ia ganh n~ng cho NSNN

trong di~u ki~n xay dtfng va phat tri~n kinh te thoi chien, khung hoang kinh tc

keo dai, m<)t mi;it, khong th~ dap ling nhu du dam bao t6t cho de dC)i tu'l,1ng du'QC dam bao trong xa h<)i, neu CO chi trong ffiQl nh6m nho, thai gian ngan roi khong c6 di~u ki~n tiep tl;lc duy trl

M<)t thai gian d~i cilng do d~c diEm cc1 che quan Iy kinh re-xa h(li che de)

dam bao cua BHXH va ASXH chi mdi cham lo cho cong nhan- vien chl"rc nha nude, life lu'<;fng vil trang, ngu'ai c6 dong g6p cho each m<;tng chu chua th~rc s~r mci r<)ng dam bao cho mQi ngu'oi lao d<)ng trong xa h<)i

Dau nhung nam 80 - 90 cua the ki 20, cac co sd kham chua b~nh (1 Yi~t

Nam thieu kinh phi ho~t d<)ng, co sd h~ t:ing t~i cac b~nh vi~n tli Trung V<1ng den tinh huy~n ngay cang xuong cap, do ap-dt,mg cac tien b<) khoa hoc ky thu~t y

te, slt dt,mg cac trang thiet bi hi~n d~i cac lo~i bi~t du'<;lc dat ti~n dan den ket qua chi phi kham chua b~nh ngay m(>t tang cao

D~i h<)i Dq.i bi~u toan quoc Ian thu VI cua Dang thang 12/1986 da khdng dinh du'ang loi d6i moi toan di~n t~o ra bu'oc ngo~c trong stf nghi~p xay d~rng

chu nghia xa h9i C1 nu'oc ta Nghi quyet Dq.i h(>i khiing dinh du'ang loi ''d6i moi toan di~n tren mQi linh vtfc", "trQng tam tru'dc mat Ia d6i mdi chinh sach kinh te", giu vung 6n dinh chinh tri Ia ti~n d~ d~ bao dam thtfc hi~n thang I<;~i c6ng cu(>c d6i moi Phai d6i moi tu' duy, "tru'oc het Ia tu' duy kinh te", "tli d<~i ml'1i tu duy rna c6 chu tru'ong chinh sach moi ", d6ng thoi ''d6i mdi ve t6 chuc, \'0 can bQ" dti thtfc hi~n tot nhi~m vt;~ de ra Tu nam l989, cac chu tru'l1ng, chfnh sach

d6i mdi da d~t du'<Jc ket qua r6 r~t kinh te va doi s6ng nhan dan du'<;fc cai thi~n

Jq.m phat ngay cang giam, long tin cua nhan dan vao cong CUQC d6i mdi ngay cang tang len

Nghi djnh 299/HDBT ra doi ngay 15-08-1992 da mci ra m(lt thai k)· mdi trong phu'ong di~n kinh te tai chinh cua nganh y te: d6 Ia chinh sach BHYT ml)t chinh sach kinh te- xa h<)i c6 tac d~mg sau sac va r(>ng khap den dq.i bl) ph~n

ngu'oi lao d(>ng La m<)t b(> ph~n cua nganh bao hi~m n6i ,chung, BHYT da g6p

ph~n dang k~ vao vai tro quy dt! phong va da ho tr<;f cho kinh phi nganh y te

trong vit$c cham s6c va bao v~ sue khoe nhan dan

BHYT ra dai trong thai ky nay la rat dn thiet nham dam bao yeu du phat

tri~n cua xa h(>i, dam bao v~ m~t kinh te tai chinh cho nganh y te va BHYT da dap ling kip thai vai tro cua m<)t co quan trung gian, Ia d u noi giua ngu'oi co nhu cau mua bao hitim (ngu'oi lao d<)ng) va ngu'ai co trach nhi~m chi tra cac chi phi

(ngu'Cfi lao dQng- ChU San XUat) ffiQt each khong Vt;J JQi

31

D~ kh~c ph"l,lC cac ton tc;ti, dong thai dap ling dtt<_ic vdi slf phat tri~n chung

ve kinh te xa hQi cua dat nude trong khu vlfc va the gidi, ngay 13/811998 Chinh phu ban hanh ngh! d!nh so 5811998/ND-CP dieu I~ BHYT, thay the nghj ujnh s6 299/HDBT cua Hoi dong B9 tru'dng

Nghj djnh so 5811998/ND-CP da t~o nen nhung thay uOi quan trqng ve che d9 chinh sach BHYT, bttdc dau tc;to co sd phap ly cho vi¢c thlfc hi~n nwc tieu BHYT toan dan Tuy nhien, sau nam nam th~tc hi¢n Nghi djnh s6 58/lY98/ND-

CP, qua ki~m nghi~m thlfc te da b(>c 10 mot so ui~m chua phu h~ip, d ve che u(l chinh sach va t6 chuc thlfc hi~n Ben qnh d6, co quan thlfc thi chinh sach BHYT ciing da c6 W thay dOi ve t6 chuc, BHYT sap nh~p vdi BHXH nham thong nhat quan ly va nang cao hi~u yUa SL( dl;lng cac nguon I~(C cho nwc tieu an sinh x;l ht)i Nham s'ti'a d6i b6 ·sung hoan thi~n han chinh sach BHYT trong giai doc;tn moi, huang toi ml;lc tieu BHYT toan dan then tinh than Ngh! quyet D<:ti h(li Dang Ian thu IX, ngay 16/05/2005 Chinh phu ban hanh Ngh! djnh so 63/2005/ND-CP kern theo Dieu 1~ BHYT thay the Ngh! d!nh s6 58/1998/ND-CP c6 gia trj thi hanh

k~ tlt 117/2005

Nhu' v~y tc;ti Viet Nam BHYT chinh thuc ra uoi tuy c6 muon song no ua g6p ph~n th1,1'c hi~n du'Qc nhung vai tro quan tr<,mg nhu' 6n dinh kinh te xa h<)i, xa h<)i hoa linh V1,l'C y te, nang CaO SUC khoe Va S1,1' hitiu bict cUa ngu'oi dan V~ vi¢c bao v¢ SUC khoe ban than cling nhu' c<)ng dong BHYT b~t bu<)c va BHYT tu' nguy¢n lut>n song hanh trong chinh sach BHYT va ttl'ng bttoc dt.tcjc di ticn uti phu ht;!p \'(~i ttl'ng 'giai doc;tn phat tritin cua dat nu'oc

Nam da b~t dau thlfc hi¢n c6ng CUQC d6i moi va dang dung tru'dc m9t dc)i hoi b(tc

bach Ia phai nhanh chong hoan thi~n cac che do dam bao (so lttt;~ng, n(li dung dam bao, nguon huy d(>ng, ), nhhm dam bac) tot cho mQi ngttc)i lao dc)ng (httc?1ng

'3i

h.tong"'va ca tl/ do, c6ng chile nha mtck l~n hQp dong lao d(lng vdi mqi chu slt dt,mg lao d<)ng khac) trong m<)t di~u ki~n moi (kinh te thj tn.tang, phat tritin khu

V\fC kinh te t\1 nhan, h(li nh~p quoc te)

Vi~c t6 chuc quan ly tai chinh va nghi,~p V\,1 d6i voi cac c<1 chc cua ASXH trong thai gian qua thay d6i·nhi~u l;h (BHXH), phan tan manh mun va kh6ng h<1p I)

(bao hitim y tt~\ nh~p nh~ng, chua xac dinh r6 rang (u'U dai xa h<)i), ho~c quan I)·

chua cMt che (cuu trQ xa hQi) cung d~t ra m<)t ycu du hoan thi~n de thich ung cho giai do~n moi

2.2 VAl TRO CUA BHYT (J VItT NAM

T~i Vi~t Nam, va'n d~ sue khoe va cham s6c sue khoe cho nguai dan luC)n du<;1c quan tam hang dfru Hien phap mtdc C<)ng hoa Xa h<)i Chu nghia Yi~t Nam

t~i di~u 61 c6 qui djnh: "C6ng dan c6 quy~n dtl'Qc huCing che d(l bao v~ sue khoe" Vl v~y, BHYT qi Vi~t Nam ngoai vi~c th~tc hi~n nhit;m Vl,J tren con d6ng vai tro quan trQng trong chien lu<:Jc phat trien qu6c gia

2.2.1 Doi voi vi~c phat triin con nglioi

BHYT g6p phfrn thlfc hi~n chien lu<:Jc phat trien con nguai theo clung tinh thfrn Nghi quyet lfrn thu 8 cua Ban cha'p hanh Trung \tong Dang C(lng san Yi~t

Nam khoa VIII da d~t ra

BHYT giup do tiii chinh cho mQi ngttai tham gia BHYT trong luc C)m clau rui ro tai ni;tn BHYT cham lo sue khoe cho ngttai gia ma't sue lao d(lng, cho nguai dang di lam nhung dong thai cling quan tam den the cha't va sue kh<.)e ban 'dfru cho cac chau thieu nhi, nhi dong Nhu v~y, BHYT g6p phfrn vao vi~c 6n cljnh

va nang cao sue khoe cua nhan dan, Ia v6n quy trong vi~c ti;!O ra cua di \'~t cha't

va tinh thfrn cua xa h(li Ngoai ra, BHYT gop phan vao vit;c t'!-o clieu ki~n ~i L.t r

b~nh nhftn Etnh bi;nh va t<ii hoa nhi).p l?i tWi s6ng lao cl(mg, giup on cljnh san xua't kinh doanh ca nhan va 6n djnh ben vung xa h()i

2.2.2 Doi voi vi~c tht!c hi~n cong b~ng xi'i h()i

Phat trien xa hOi ngay cang cao se keo theo slf phan h6a giau ngheo ro r~t

d6 la qui lu~t ta't yeu trong nen kinh te thj tntong Nguai lao d(lng trung blnh voi dong luang co dinh dung trang triii cho nhu du chi tieu cua ca nhiln, gia dlnh va ngoai xa h<)i ngay cang gia tang, do v4y khoan chi phi danh cho sue kh()e bj h~.;~n

che va kh6ng du<;1c luu tam dung muc BHYT vdi phuung each la'y so c16ng bu s6

it, nhung t6n tha't Ie ra rat n~ng ne, nghiem trc.mg cl6i voi mOt ca nhan se tni nen

33