Va dieu quan trong hdn ·ca Ia, m~c du khu cong nghi~p - khu che xuat Ia laGti hlnh t~p trung cong nghi$p thea khong gian, nhung vdn chua c6 nhung nghien cuu ve hi~u qua cua cac KCN - Tre
Trang 1BQ GIAO Dl)C VA DAO T ~0 TRUONG D~l HQC KINH TE TP HO CHI MINH
De Titi Nghien cuu cap D¢
Cac thanh vien tham gia de tai
1 Thc;tc sT LE TH! HUONG (Chu nhi~m)
2 PGS TS E>ANG VAN PHAN (Co van khoa hoc)
3 TS TRAN VAN THONG
4 Thc;tc sT PHAN TH! THANH THUY
5 LE MINH DUNG
6 Thc;tc sTTRUdNG TH! THANH XUAN
7 Thc;tc sTNGO VAN PHONG
5/2004
.· •'
Trang 22.5.3 Ve quy mo di~n tfch khu cong nghi~p 73
2.5.4 ve ph<H tri~n "cvm" cong nghi~p 73
2.5.5 Ve qulm ly nha nude doi vdi KCN - KCX 73
2.5.6 Ve hi~u qua ho9t dong cua cac KCN - KCX 74
Ket lu?n chUdng hai 77
Chu'dng ba: Xu hu'dng phat tri~n va giai phap nang cao hi~u qua ho9t dc}ng cac KCN Vi~t Nam 78
3.1 Cac xu hudng phat tri~n den nam 2020 78
3.1.1 Nhung can cu xac djnh xu hudng ; 78
3.1.2 Nhung xu hUdng phat tri~n cua cac KCN - KCX Vi~t Nam den nam 2020 79
3.1.3 Phan tfch SWOT (Strenths, weaknesses, Opportunities, va Threats) 80
3.1.4 Cac mvc tieu 85
3.2 Ma tr?n SWOT va nhung giai phap nang cao hi~u qua ho9t dong cac KCN- KCX 86
3.2.1 Mvc tieu 1: Ki~n toan cac khu cong nghi~p thanh cong thea hudng cai tien cong ngM, hi~n d<;li h6a may m6c thiet bj, tang quy m6 san xuat va chat IU<;1ng san ph~m mo ri;lng lien ket kinh te trong va ngoai nude Cae giai phap phoi h<;1p 86
3.2.2 Mvc tieu 2: tang toe d9 lap day va eae giai phap phoi h<;1p 94
3.2.3 Cae mve tieu 3, 4, 5 va giai phap t6 chue khong gian kinh te- xa h9i 101 3.2.3 Mve tieu 13: dam baa eae tieu ehu~n moi truong va nhung giai pMp phoi h<;1p 1 05 Ket lu?n ehung 1 08
Tal li~u tham khao
Pht.~lt.JC
Trang 3Phan mCi d§u 1
I Y NGHTA CHQN E>E TAl
Thea Quy Hac;1ch Tdng Th~ Phat Tri~n Gong Nghi~p va Ket Cau Hc;1 Ta.ng thai ky
1996-201 o dU<;1c Thu tuong chfnh phu phe duy~t qua Quyet dinh ngay 6 thang 8 nam 1996, Vi~t Nam se xay dt.Jng 33 khu cong nghi~p - khu che xuat (ve sau se chi goi tiit Ia KCN ~ KCX) Tuy nhien toe d9 hlnh thanh cac khu cong nghi~p trong tht.Jc te dii§n ra nhanh hdn dt.i daan, d~c bi~t trangcac nam 1996 -1998, khien ke ha~;~.ch da phai lien tvc dieu chinh b6 sung (nam 1997,
1998, 2000, 2004), nang t6ng so cac KCN thea quy ha~;~.ch den nam 2010 len del'l 149 St.i nC1
r9 cac KCN trang thai gian qua vlla Ia bi~u hi~n thanh cong cua chu tn.Jong dung diin trang phat tri~n cong nghi~p vlla kh~ng dinh sue b~t cong nghi~p h6a C1 cac dia phuong, nhung dong thai cling Ia ket qua cua y chf phat tri~n chu quan, can nhiic chua day du Ben c~;~.nh cac KCN dc;1t hi~u qua caa ha~c c6 hi~u qua nhat dinh, da xuat hi~n nhieu KCN kern hi~u qua, gay lang phf khong· ft cac nguon lt.Jc Trude thtjc tr~;~.ng nhu v~y da c6 nhieu don vi nghien cuu t6ng ket, danh gia tlnh hlnh ha~;~.t d()ng cac KCN, d~c bi~t b9 ph~n ke ha~;~.ch - dau tu cac cap, cac ban quan ly KCN - KCX, cac cong ty phat tri~n hc;1 tang Tuy nhien, nhung t6ng ket da c6 v~n
con mang tfnh phiel'l di~n, nh[lng tieu chi danh gia hi~u qu;} kinh te' - xa hqi van chua dLI(jc
khOng gian
Tren nen tAng nhung thong tin t6ng ket da c6, thiet nghT vi~c righien cuu nham tlm hi~u
ban ch'at khach· quan cua xu huang phat tri~n xac dinh t~p h<;1p cac tieu chf pha.n tfch va danh gia hi~u qua cac KCN - KCX ve nhieu m?t khac nhau Ia rat quan trc;mg Cac darih gia t6ng ket nhu v~y ngaai cha ta nhung nh~n thuc day du hi~u qua ha~;~.t d9ng, con Ia co sCi thtjc tii§n quan trong d~ khai quat h6a tfnh quy lu~t tlt d6 de xuat nhung giai phap thfch h<;jp nham tang hi~u qua sli d1,1ng cac nguon lt.Jc va nang lt.Jc dong gop cua cac KCN - KCX vaa cong cu¢c cong
nghi~p h6a, hi~n d~;~.i h6a C1 Vi~t Nam hi~n nay, dong thai dinh huang dung diin kha nang phat
tri~n cac KCN - KCX trang tUdng lai
II MI,J~ TIEU NGHIEN CUU
Otja tren tfnh can thiet cua cac ~an de d?t ra tren day, cung kha nang chuyen mon cua nh6m nghien cuu, chung toi xac dinh 3 mvc tieu can haan thanh nhu sau:
1 Buoc dau xay dt.Jng cac tieu chf phB.n tfch· hi~u qua t6ng h<;1p (kinh te, x~ h¢i, moi truang) d~
xem xet hi~u qua cu·a cac KCN - KCX tren ca nUde
2 Mvc tieu chfnh yeu cua de tai Ia tren co sCi h~ thong h6a cac ly thuyet ttang va ngpai nude
ve phB.n tfch va c:Janh gia hi~u qua cac m?t khac nhau cua KCN - KCX, cung nhung duli~u
phan tfch hi~u qua trang thtjc tii§n ha~;~.t d9ng cua cac KCN - KCX Vi~t Nam, se cung cap mQt nguon tU li~U tham khaa kha day du Ca Ve ly thuyet l~n thtjC te phl,IC Vl,J Cha nhung nghien cuu khu cong nghi~p khu che xu at sau han; dong thai tc;1a dU<;1c m9t tai li~u mang tfnh h~ thong, t6ng h<;1p caa ve ca:c KCN - KCX Vi~t Nam; can thiet cha vi~c giang dc;1y va hoc t~p cac man hoc E>ja ly kinh te Vi~t Nam, Kinh te Vi~t Nam, Kinh te vung, va nganh ke ha~;~.ch - dau tu n6i chung
3 Trong chang mvc nhat dinh, de xuat cac giai phap mang trnh dinh liuong gop phan nang caa hi~u qua ha~;~.t d9ng cac KCN - KCX Vi$t Nam, d~c bi.~t C1 g6c d9 t6 chUc khOng gian
Cac kh¥ c6ng nghi~p • khu che xuii't Vi~t Nam, hi~u qua ho~t dqng va xu huang phat triiln
Trang 4Phiin mCI dliu 2
Ill PH~M VI NGHIEN CUU
M?c du nghien cuu toan b9 cac khu cong nghi~p trong d6 k~ ca cac khu cong nghi~p duc:jc hinh thanh t1! phat trong nhieu nam truoc kia CJ vi$t Nam Ia rat can thiet, nhung do h9n che ve thai gian, kinh phf, va d~c bi$t Ia vi muon t?p trung danh gia hi$u qua cua chu truong xay dl,l'ng cac KCN trong qua trlnh cong nghi$p h6a hi$n nay, nen de tai chi gioi h9n nghien cuu nhung KCN duc:jc hinh thanh thong qua quy ho;;1ch tU nam 1991
Do mi,IC tieu de tai da xac djnh tren day (ml,IC tieu 2 va 3), nen ph;;im vi phan tich cua de tai se thui;>c di$n ri;>ng, dl,l'a tren nhung thong ke t6ng gi;>p chung tren ca nude M?t khac, Vi~t
Nam chi moi trai qua th?p nien dau tien xay dl,l'ng va phat tri~n KCN - KCX, nhung quan di~m
danh gia hi$u qua chua duc:Jc thong nhat, nhung dO li$u, tai li$u da c6 d~ danh gia hi$u qua chua duc:Jc thong ke, t$p hc:Jp day du, nhat Ia doi voi pha.n tfch djnh luc:Jng va d?c bi$t Ia theo tltng khu cong nghi$p Do v?y, cac phan tfch danh gia sau mang tfnh djnh luc:jng ve hi$u qua kinh te- xa h9i - moi truang trong tUng khu cong nghi$p se c6 nhieu h9n che
Cac tai li$u thong ke hau het deu c?p nh?t den het nam 2003
, ,., ~ 3 , , ~
IV TINH HINH NGHIEN CUU LIEN QUAN E>EN E!E TAl VA E>IEM Mdl CUA E>E TAl
1 nnh hinh nghien cuu lien quan de'n de tai
Sl,l' hlnh thanh va phat tri~n cac KCN da loi cuon nhieu tac gia quan tam nghien cuu cave
ly lu?n l~n danh gia thl,l'c ti~n tU dau nhung nam 90 cho den nay Nam 1993, Luu vO Maida cho xuat ban quy~n kinh nghi~m ctia the gioi va kha nang phat trien khu che xuat a Vi~t Nam:
· tinh hlnh tri~n khai cac khu che xuat C1 Vi$t Nam, dua ra m(>t so kien nghj buoc dau nh~m thuc
d~y sl,l' phat tri~n cac KCX Vi$t Nam Nam 1995, Van Thai thl,l'c hi$n mi)t cong trlnh danh gia t6ng ket to~m b9 cac khu che xuat Vi~t Nam, ben c;;1nh xem xet va due ket kinh nghi$m tu m9t
so khu che xuat tren the gioi COng nam nay, LeVan Nin dua ra m9t cong trlnh nghien cuu ve
tlnh hlnh xay dt,tng cac khu cong nghi$p tren the gioi va tht,tc tr;;1ng xay dl,l'ng cac khu cong nghi$p Vi$t Nam, ngoai ra tac gia con phan tfch cac lu?n cu khoa hc;>c hlnh tMnh va phat tri~n
cac quan di~m, mo hinh xay dl,l'ng va djnh huang phat tri~n cOng nhu nghien cuu l?p quy hO;;iCh xay dt,tng va quan ly ve m?t.xay dl,l'ng c·ac khu c6ng.nghi$p Vi$t Nam Trang phuong an quy ho;;1ch· phat tri~n cac khu cong nghi$p va khu che xu at Vi$t Nam cong bo nam 1995, cac nha nghien cuu cOng da xem xet nhung dieu ki$n can thiet d~ phat tri~n thanh cong cac khu · cong nghi$p - kh.u che xuat C1 cac thanh pho lon nhu Ha N~i, Mi Phong, 8a Nting, thanh pho
Ho Chf Minh, va dt,t bao tiem nang pMt tri~n cac khu che xuat CJ Vi$t Nam
Sau 5, 1 o nam di vao -ho;;1t di)ng, cac KCN duc:jc tiep tl,lc danh gia t6ng ket 8i~n hlnh c6 cong trlnh bien t$p cua 89 ke hOGJ.Ch va dau tu- co quan dGJ.i di$n phfa Nam, xuat ban nam
2002, khu che xuat va khu c6ng nghi~p a cac tlnh phfa Nam Quy~n sach nay gioi thi$u nhung d?c trung co ban cua tUng KCN, li$t ke cac dt,t an dau tu phan chia theo nganh, vung va quoc gia Thang 3/ 2003 89 Ke Ho;;1ch va 8au Tu t6 chuc h9i nghj t6ng ket tlnh hinh ho9t d9ng cac KCN va v9ch ra phuong huang phat tri~n Cac chuyen gia trong nganh da trlnh bay nhung nMn xet va danh gia t6ng quan toan b9 cac ket qua d?t duc:jc, dong thai de xuat nhung kien nghj can thiet cho cac huang phat tri~n tiep theo, d?c bi$t quan tam den chfnh sach, quy che hoGJ.t di)ng cua cac KCN Rat ti6c cac t6ng ket tren day neu khong mang tfnh li$t ke, chua day
du, thi cOng chi Ia nhung quan sat hlnh thuc ben ngoai, theo cam tfnh, kinh nghi$m Nhung
nghien cuu sau hon neu c6 chi t?p trung vao khu che xuat Tan Thu?n, Linh Trung, nhu: nghien
cac khu cong nghit?P - khu eM xua't Vit?t Nam, hitju qua ho~t di)ng va xu huang phat trien
Trang 5Ph8n mC/ d§u 3
1995 cha den nay, vdn chua c6 nhung cong trlnh nghie~ cuu danh gia va t6ng ket mang tam sau r¢ng cave khai ni~m ly lu~n ldn ban chat v~n d¢ng trong thl,l'c ti~n d~ phat hi~n ra nhung d?c thu va tfnh quy lu~t phat tri~n cua c.ac KCN (j Vi~t Nam trang giai daGtn vua qua Va dieu quan trong hdn ·ca Ia, m~c du khu cong nghi~p - khu che xuat Ia laGti hlnh t~p trung cong nghi$p thea khong gian, nhung vdn chua c6 nhung nghien cuu ve hi~u qua cua cac KCN -
Tren cd sd ke thua nhung ket qua nghien cuu da ·co va gop ph an xem xet- ban chat ~hung
hi~n tlt<;1ng dang di~n ra trong thl,l'C te, d~C bi~t ve khfa CGtnh hi~U qua va XU the phat tri~n, de tai dong gop nhung di~m moi sau day:
Lam ro cac khai ni$m tht.lang dUr;Jc siJ dt,mg nht.lng chua thO'ng nhat trong thl,l'c ti~n Vi~t
Nam hi$n nay ve quy m6 t~p trung cong nghi~p theo khOng gian
Be xuat each phan tfch hi~u qua t6ng h<;1p cac KCN - KCX trong qieu ki~n th6ng tin khong dong b¢, thieu chfnh xac nhu i5 Vi~t Nam (tlnh trGtng chung cua·nhieu nude dang phat tri~n • ung voi giai daGtn phat tri~n ban dau cua cac KCN- KCX hi$n nay)
Phat hi~n cac xu huang mang tfnh quy lu~ttrong pMttri~n cac KCN n6i rie.ngva qua trlnh
t~p trung haa·cong nghi~p trong t6 chUc khOng gian n6i churig (j Vi~t Nam
Nh~n dGtng va siip xep theo thu tl,l'tam quan trong cua cac yeu to anh hudng den hi$u qua hoGtt d¢ng cua cac KCN - KCX (nhung yeu to th~ hi~n tfnh d~c thU cua tung khu) thong qua pha.n tfch hoi quy
Tu d6, c6 nhu.ng giai phap mang tfnh djnh huang, d~c bi~t nhung giai Ph~P ve t6 chUc · khong gian, nh~m pMt huy cac yeu to anh hudng tfch cl,l'c, hGtn che nhung nhan to c6 tac d¢ng tieu cl,l'c den hi$u qua hoGtt d¢ng cua cacKCN - KCX Vi~t Nam
V; PHU'dNG PHAP NGHIEN CUU
Be tai da sa dt,mg m¢t t~p h<;1p cac phudng pMp d!nh tfnh ldn djnh lu<;1ng d~ co giing qua nhung cong c0 kMch quan tiep c~n ban chat va quy lu~t cua hi$n tu<;1ng C1,1 th~ nhu sau:
· 1 Nh6m phu'dng phap dlnh tlnh ·
a Khaa sat thl,l'C dia va thu th~p thong tin t~i cac Cd Sd
Dl,l'a tren de cudng du<;1c phe duy~t va nhOng thong tin t~p h<;1p tu Trung Tam Thong Tin Khoa Hoc va Gong NgM, nh6m nghien cuu· thaa lu~n va tGtm thdi phan loGli cac khu cong nghi$p thea fY 1$ lap day, xac djnh nhung di~m chla kh6a can khaa sat, xay dt,tng de CUdng khaa sat thl,l'c ti~n, cac bang phong van va thu th~p thong tin tGti cac Cd Sd Sau d6 phan cong
Phudng phap nay nh~m thu th~p cac du li$u thu cap dung trong danh gia hi$u qua, va nhQng SOii$U tho ban daU phi,IC Vl,l cha.phan tfch hoi quy
b Phudng phap phan trch va l~p rna tr~n SWOT
Bay Ia phudng phap dung d~ phan tfch nhung the mGtnh (Strengths, S), di~m yeu (Weaknesses, W), nhung cd hQi (Opportunities, 0) va thach thuc (Threats, T) ccia doi tu<;1ng
kti~a sat Sau d6, phoi h<;1p qua rna tr~n d~ g<;1i md nhung huang giai quyet m¢t each dong b¢,
ch~t che Trang nghien cuu nay, phudng phap du<;1c sa dt,mg d~ tlm ra cac gia.iphap nang cao
hi~u qua hoGtt d¢ng cac KCN - KCX ·
2 Nh6m phudng phap d!nh lu'c;1ng
a Phudng phap thong ke
Cac khu cong nghi~p - khu eM xuiJt Vi~t Nam, hi~u qua ho?t dqng va xu huang phB.t trie'n
Trang 6PhBn mi'J ddu 4
Nh6m nghien cuu se xac djnh m¢t so thlloc do thong ke mang tfnh djnh ll1<;1ng d~ co th~ so sanh va danh gia kMch qulim ket qua hoGtt d¢ng clia cac.KCN
b Phlldng phap phbng van chuyen gia va doanh nghi~p:
Hai phudng phap nay dl1<;1c ap dt,mg d~ tc;1.0 cd sd dO' li~u cho mo hlnh hoi quy b¢i
Thl,lc hi(ln c~c phong van nay chUng toi chu yeu giao cho nhO'ng tha.nh vii3n nghien cuu khi
di khao sat thl,lc te Ngoai ra nh6m nghien cuu con h<;1p tac cung PGS TS 8~ng van Phan, co van khoa hoc cua de tai, va T!lG\C si Tran Anh tuan, quyen giam doc xf nghi(lp Quy HOG\Ch va Xay Dl,lng T6ng H<;1p, 86 Xay dl,lng, voi tu each Ia nguoi c6 chuyen man va quan tam den de tai
c Phlldng phap hoi quy b¢ituyen tfnh
Phlldng phap hoi quy b¢i cho phep nh6m nghien cuu kh~ng dinh tam anh hudng cua cac · nhan to th~ hi~n chat ll1<;1ng cua m6i KCN doi voi hi~u qua hoGtt d¢ng cua cac KCN - KCX Phlldng phap nay dl,la tren khao sat moi quan h~ giO'a bien ph1,1 thu¢c (von ·dau tll) voi cac bien d¢c l~p (nhO'ng bien dGti di(ln cho chat ll1<;1ng cua KCN)~ Phlldng trlnh c6 dGtng:
Y = f3o + fJrX11 + fJX.21 + + /3kXki + &J (i = 1, 2, -, n)
Trang do, Y Ia bien ph1,1 thu¢c (bien hoi quy), cac bien X' Ia bien d¢c l~p ho~c bien giai thfch (hay yeu to hoi quy), cac f3 Ia tham so du<;1c uoc lu<;1ng, ela sai so ho~c so hGtng nhi~u k
hi so ll1<;1ng cac bien d¢c l~p; i Ia mau quan sat thu i, va n Ia ca mau
Phlldng trlnh hoi quy du<;1c thiet l~p tren cac gia'thiet sau:
· C6 moi quan h(l tuyen tfnh giO'a bien ph1,1 thu¢c voi nhO'ng bien d¢c l~p
Cac bien d¢c l~p khOng c6 tlldng quan nhau (tlnh trGtng c¢ng tuyen)
Cac phari du h<;1p thanh chu6i d¢c l~p va c6 tfnh ph an phoi chu~n
Phlldng sai sai so Ia h~ng so
Phan tfch hoi quy dl,ta vao phan mem SPSS, qua cac blloc nhll sau:
(1 ) Thanh l~p ma tr~n tuong quan: qua ma tr~n danh gia tlldng quan tUng c~p giO'a bien
· ph1,1 thu¢c voi cac bien d¢c l~p, loGti bo nhung yeu to khong tudng quan gl vdi bien ph1,1
· thu¢c
(2) Cho chG\Y phlldng trlnh hoi quy voi nhung bien da chon
(3) Tiep tvc loGti nhO'ng bien d¢c l~p c6 tlldng quan thap va tl,l tlldng quan
(3) ChG\Y mo hlnh lan thu hai va ki~m djnh (T- test)
VI 16M TAT NQI DUNG NGHIEN cuu
Be tai baa gam 1 oa trang, voi 3 chlldng sau day:
Chu'dng mc}t: LV LU"N Cd BAN vfKCN- KCX VA VAN E>E HI~U auA
Chu'dng hal: PHAN TfCH HI~U auA cAc KCN - KCX VI~T NAM
d chlldng nay, nh6m nghien cuu can cu vao nhung tai li~u thu th~p W cac 8QL, 89 ke hoGtch va dau tu, va nhieu nguon khac d~ pha.n tfch hi(lu qua cac KCN - KCX theo cac tieu chf
da chc;>n ova vao cac tieu thuc danh gia, chUng toi se pha.n nh.6m cac KCN theo muc d¢ hi~u qua Bong thCii, xay dl,lng mo hlnh hoi quy danh gia nhung nha.n to anh hlldng nhieu nhat den dong dau tu trong cOng nhu ngoai nuoc Cuoi cung rut ra nhung nh~n xet, ket lu~n
Chu'dng ba: NHONG XU HU'ONG PHAT TRIEN VA GIAI PHAP NANG CAO HI~U auA HO~T
E>QNG·cAc KCN - KCX VI~T NAM
Chlldng nay trlnh bay nhO'ng xu huang phB.t tri~n va cac can cu xac djnh m1,1c tieu nang cao hi(lu qua hoGtt d¢ng den nam 2010 cua cac KCN Vi(lt Nam va de xu at h~ thong cac giai pha.p thl,lc hi(ln mvc tieu
Cac khu· c6ng nghitjp - khu eM xwi't Vitjt Nam, hitju qua hoq.t d(jng va xu htklng phat trie'n
Trang 7Chti11ng 1: Ly Ju~n c11 blJ.n ve KCN - KCX va van de hi~u qua 5
CHU'dNG MOT
1.1 KHAI NleM ve KHu coNG NGHieP- KHucHE: xuA'r (Kctj,t;,_ Kcx)
1.1.1 Khu cong nghi~p - mc;;t hinh tht1c t~p trung cong nghi~p theo khong gian
1.1.1.1 T~p trung cong nghi~p theo khong gian Ia gi?
nghi~p ngay cang fan, mQ.t dq xf nghi~p ngay cang cao Qua trinh nay ngoai tq.o ra cac loq.i
hinh xf nghi~p hi~n dq.i, ql:li mo ion; con lam xuat hi~n h~ thong cac khOng gian cong nghi~p voi nhi1ng cap d¢ khac nhau, nhi1ng phan hoa lanh th6 mq.nh me ve qui mo va Cllang d9 kinh
te noi chung; cac dong chay san phlim cOng tro nen mo r¢ng, nhanh chong hdn gii1a cac khong gian kinh te - xa h9i
cac moi lien ket kinh te- xa h9i lien nganh, lien vung va quae te cho cac nganh cong nghi~p
Vi~c t6 chile nay phai dam bao phu h<;1p gii1a d~c di~m kinh te - ky thu~t nganh cong nghi~p
voi nguon lt,tc phat tri~n cua tUng vung, tUng nude; nham t~n dt,mg tot nhat nhi1ng nguon lt,tc
va toi thi~u hoa cac chi phf san xuat- kinh doanh
1.1.1.2 Tfnh khach quan cua qua trinh t~p trung cong nghi~p theo khong gian
T~p trung cong nghi~p theo khong gian xuat phat tU ban chat hoq.t d¢ng cua nganh cong nghi~p Nganh cong nghi~p tac d¢ng vao nhang vQ.t the 'vo sinh', do Ia cac nong - lam - ngu
san da di1<;1C thu hoq_ch, cac loq_i khoang san khong COSt,( song, cac loq_i san phlim hau het CO
th~ thao hip, ho~c da du<;1c che bien E>~c di~m nay giup ng~nh cong nghi~p:
- M9t m~t ft ph1,1 thuqc vao dieu ki~n tl/ nhien, co th~ t6 cht1c san xuat theo khOng gian linh hoq.t hdn, gan vdi nhi1ng yeu to san xuat quan trc;mg ho~c thj trllong tieu th1,1 Kha nang rut ngan thai gian san xuat, nhanh chong thu hoi von, chT ph1,1 thu¢c hoan toan vao vi~c li~u dcm vj co th~ huy d¢ng dl1<;1c nhieu hay ft, nhanh hay cMm cac yeu to san xuat, co tiep c~n thj truong thu~n I<Ji; noi each khac Ia ddn vj co t~p trung hay khOng va t~p trung voi mt1c d() nao
-M~t khac, ph1,1 thuqc chtJ yeu vao cong ngM san xwl't (qua trlnh san xuat cong nghi~p
Ia qua trinh ky thu~t khac voi nong nghi~p Ia qua trinh sinh hoc - ky thuM E>~ tq.o ra san phlim co chat 111<;1ng, gia thanh phai chang, san xuat cong nghi~p phai tuan thu m¢t quy trinh cong ngM cv th~ Tien b9 cong ngM hi~n nay ngoai dap t1ng nhu cau tiet ki~m chi phf san xuat, tang hi~U qua kinh te; COn nham mi,IC tieu bao V$ moi trllang, khac phi,IC tinh trG~.ng khan hiem tai nguyen va o nhi~m Do do, cong ngM san xuat cong nghi~p ngay cang co xu huang
khai thac cac gia trj khac nhau cua m()t nguyen v$t li~u ho~c t~n d1,1ng cac phe ph1,1 phlim l~n
nhau
cac khu cong nghi~p - khu che xuift Vi~t Nam, hi~u qua ho;;~t df?ng va xu huang phat trien
Trang 8Chuang 1: Ly lu?n cd ban ve KCN - KCX va vii'n de hi~u qua 6
NhU v~y, t~p trung theo kh6ng gian vua Ia khil nang vua Ia nhu cau kha.ch quan trong
cang cao va tra thanh d~c thu rieng co cua nganh, d~c bi~t Ia kha nang t~p h<;1p, hap dan nhung nganh nghe kha.c, h9i tv dan ell, va kh3n l~p do thj
1.1.1.3 NhOng gioi h9n cua t~p trung cong nghi~p theo khOng gian
T~p trung cong nghi~p Ia qua trlnh tat yeU, nhllng quy mo t~p trung nhll the nao Ia van
de can phai can nh~c c~n th~n Neu qui mo t~p trung cong nghi~p khong dll<;Jc xac djnh h<;Jp
ly se dan Mn nhung tac d<)ng bat I<;Ji doi voi ca doanh nghi~p lan nen kinh te noi chung Nhung anh huang bat I<;Ji co th~ Ia:
- Lam mat can doi nghiem trong:
+ Giua nhu cau nguyen nhien v~t li~u, lao d<)ng co trlnh d<), von dau tll, di~n tfch m~t bang, voi kha nang cung cap cac yeu to ay trong m&i vun~_khien gia 9a nhung y~u to
+ GiOa quy mo san xuat voi khB nang tieu th1,1 san ph~m, lam gia san ph~m t1,1t giam
+ GiOa trlnh d<) quan ly cua can b<) dja phuong va doanh nghi~p voi quy mo tang nhanh cua don vj
+ Ve trlnh d9 phcit tri~n giua cac vung
- Gay kho khan ton kern khi qui hOG~Ch cai tG~O, xay dl,l'ng co sa h9 tang san xuat lan xa h<)i
- Lam xuat hi~n nhanh chong nhung thanh pho lon, phuc t9p nhieu m~t trong quan ly va
- 6 nhit§m moi truong nghiem trong
Khong dt§ dang xac d!nh muc d<) t~p trung nao Ia thfch h<;Jp va khong co quy mo t~p trung chung nao cho moi vung, mQi doanh nghi~p; loi giai phai dU<;Jc rut ra tU nhung rang bu('lc nguon ll,l'c n<)i sinh lan ngo9i t1,1 cua tUng vung va, doanh nghi~p cv th~, tU nhung mo hlnh t?p trung di~n hll'!h co hi~u qua cao nhat Ve co ban, gioi h9n cua qua trlnh t~p trung cong nghi~p
va kinh te noi chung ph1,1 thu<)c vao nhung yeu to sau:
-Trinh d<) cong ngM san xuat dang va co kha nang su d1,1ng sau nay NhOng cong ngh~ nhu v~y co th~ loi cuon cac nganh khcic nhau nhll the nao trong m<)t quy trlnh ky thu~t
- Vi trf dja ly thu~n I<;Ji ra sao trong lien ket kinh te [mua (nh~p kh~u) nguyen v~t li~u ban (xuat kh~u) san ph~m]
- Kha nang cung cap nguyen nhien li~u, lao d<)ng, von dau tll
- Dung lll<;Jng th! truong t9i ch& va xung quanh
-Di~n trch m~t bang danh cho cong nghi~p djch v1,1 va ell tru moi
-H~ tang co sa: dllong sa, ben bai, kho tang, di~n, nlloc, thong tin lien l9c, nha a
- Nang ll,l'c quan ly cua can b<) dja phllong va doanh nghi~p
- Kha nang chua thai cua moi truong; kha nang thu gom, v?n chuy~n va xu ly chat thai cong nghi~p cua dja phuong va doanh nghi~p
1.1.2 Cac dlnh nghia va nhung dijc tntng cua khu cong nghl~p
Elen thoi di~m hi~n nay khOng con ai ban cai gi ve djnh nghTa khu cong nghi~p, hali nhll trong cac tai li~u nghien cl(u van de nay a Vi~t Nam deu su d1,1ng djnh nghTa trfch tU quy che khu cong nghi~p khu che xuat, khu cong ngh$ cao dt1<;1c ban hanh cung Nghj Eljnh 36/CP ngay 24/4/1997: Khu c6ng nghi~p Ia khu t~p trung cac doanh nghi~p KCN chuyen san xua:t ·
Eljnh nghTa tren day th~t ra chi nham phvc vv cho cong tac quan ly, giup cac ban quan ly KCN va nhung co quan chuc nang co lien quan phan bi~t khu cong nghi~p voi nhung doi
cac khu c6ng nghi~p - khu che xwl't Vi~t Nam, f!i~u qua ho;;t dqng va xu huang phat trien
Trang 9Chudng 1: Ly /u~n cd bii.n v~ KCN - KCX va v;fn d~ hi~u qua 7
tll<;lng khac ve m~H hlnh thuc va quy che Dlloi g6c d¢ xem xet d~c diE§m hlnh thanh va ban chat v~n d¢ng kMch quan cua KCN nhAm phl,lc Vl,l cho cong tac quy hoGtch, djnh huong phat triE§n cac KCN n6i rieng cOnh nhll cong nghi~p tren ca nuoc n6i chung, can phai c6 nhOng nh~n thuc day du hdn ve lol;li hlnh t?p trung cong nghi~p nay
, - vdi khu cong nghi~p ,- ,,
Industrial Estates Industrial Parks Industrial Zones Industrial Cluster Industrial Processing Zones Export processing Zones Business Parks
Science and Research Parks High-Tech Centers
Bio-technology Parks Eco-lndustrial Parks
Theo djnh nghia ddn gian cua Peddle (1993), 'khu cong nghi~p Ia m¢t khoang dat tlldng deJi r¢ng, chia nhieu Ia va du<;~c xay dl,l'ng h? tang, trong d6 cac xr nghi~p de dang ll,l'a ch9n dja diE§m phat triE§n, thong nhat su dl,lng h? tang va huong nhung l<;ii the vi trf lien ke nhau'.1
Theo t6ng ket cua H¢i E>ong Nghien Cuu Phat TriE§n Quoc Te (1996)2 dl,l'a vao 12.000 khu cong nghi~p tren the gioi (trong d6 c6 hdn 500 khu che xuat), cac khu cong nghi~p tren the gioi thuong c6 nhung d~c trung sau:
- C6 di~n tfch khong lon l~m va dao d¢ng tU 1 hay 2 ha den hdn 10.000 ha
- Trong khu cong nghi~p, ngoai cac nha may, con c6 hGt tang sim xuat thong nhat voi mGtng llloi hGt tang ngoai khu, nhung cong trlnh cong fch nhu vien thong, xu ly chat thai, pho
xa, canh quan, doi khi c6 ca nhOng cong trlnh giai trf va cham soc tre em
- Cac xr nghi~p trong khu c6 thE§ c6 lien ket kinh te va ky thu?t voi nhau
- C6 nhOng quy djnh mang tfnh b~t bu¢c ve kfch thuoc toi thiE§u cua cac Ia dat, tY I~ di~n
tfch dat su dl,lng, lol;li hlnh xay dl,l'ng
- E>LJ<;ic quy hoGtch chi tiet nham dam bao nhung tieu chu~n cua moi truong xay dl,l'ng
- C6 quan ly rieng nham nang cao hi~u ll,l'c thi hanh cac h<;ip dong va nhung quy djnh b~t bu¢c, phS duy~t va tiep nh~n nhung dl,l' an moi, cung cap cac chfnh sach va xuc tien quy hOl;lCh
M~c du khong phAi khu cong nghi~p nao cOng h9i du cac d~c di~m tren, nhung phat tri~n m¢t khu cong nghi~p khong th~ tach roi voi qua trlnh hlnh thanh ml;lng luoi hGt tang san xuat n9i b9 thong nhat voi ngol;li vi, nhung di~m hay cvm dan cu, cung m¢t so hlil tang xa h¢i can thiet phl,IC Vl,l cho KCN
Voi nhung d~c trung tren day, khu cong nghi~p c6 tfnh chat giong voi khai ni~m 'c1,1m cong nghi~p' trong ·tai li~u cua YU G Xauskin 3 (thu?t ngO dung kMc nhau nay chung toi nghi chu yeu do d!ch thu~t chu khOng phai do khOng trung doi tu<;lng, m¢t loGtt thu~t ngu tieng Anh tren day, ch&ng hl;ln nhulndustrial Cluster, cOng c6 thE§ djch Ia 'cl,lm cong nghi~p' Thu~t
1
ngliai dich: Van Thai, Phan Xuan Tam, Phq.m Van Trung, NXB Giao dt,Jc, 1981
Cac khu Cdng nghi~p - khu chff xuat Vi~t Nam, hi~u qua hoE;Jt dt)ng va xu htf(Jng pMt tridn
Trang 10ltlCJng 1: Ly /u~n cCJ blln vii KCN - KCX va van ali hi~u qua 8
JC1 'khu cong nghi~p' thuong dung cua chung ta trong nhCtng nam gan day d~ nham l§.n voi tdustrial areas' hay 'industrial regions' - nhC1ng thu~t nga nay van dU<;Jc djch Ia 'khu cong Jhi~p', nhung thl,tc chat day Ia muc t~p trung cong nghi$p cao hdn nhieu va ban chat hoan
an khac) YU G Xauskin cho r~ng tieu chugn dau tien cua m¢t c1,1m cong nghi$p Ia phai
w gom cac thanh phan: nha may, h1;1 tang va dan cu t~p trung tren m(>t khong gian khOng
n liim; tieu chugn thu hai Ia thong nhat su d1,1ng h1;1 tang, giao thOng phai nhanh chong thu~n
i giua bat ky dja di~m nao trong c1,1m voi nhau va voi dja phUdng; tieu chugn thu ba Ia c6 lng ml,JC tieu dau tran~ bao V$ moi trUong, va cuoi cung Ia c6 th~ c6 nhC1ng lien h$ san xuat Jan trong giCta cac xf nghi$p, d~c bi$t trong vi$c cung su d1,1ng nhCtng d1;1ng nguyen li$u,
)~c tieu thl,l phe ph1,1 ph am l§.n nhau M~t khac, YU G Xauskin l1;1i luu y, cho du lien h$
in xuat giCta cac xf nghi$p Ia m(>t trong nhCtng m1,1c tieu co ban, nhung cung khong nen 'than anh h6a' tfnh t6ng th~ trong m(>t ph1;1m vi khOng gian tuong doi h~p cua c1,1m cong nghi$p
hT bao dam nhCtng lien ket kinh te giC1a cac don vj trong c1,1m m(>t khi quy trlnh cong ngh$ doi )i dieu d6; b~ng khong nhC1ng lien ket kinh te c6 th~ r(>ng hdn, a cap vung va lien vung Tren sa sa pha.n tfch tren day, c6 th~ rut ra m(>t so nh~n xet sau:
- Cac thu~t nga 'Industrial Parks', 'Industrial Cluster', 'Industrial Zones' c6 th~ hi~u Ia 1,1m cong nghi$p' Nhieu d~c trung due ket tU -,Industrial Zones' tren the gioi khong kha.c gl 1C1ng d~c trUng cua Cl,lm cong nghi$p trong cac tai li$U trU<Jc kia, ca ve quy mo lanh th6, anh phan, l§.n tfnh chat ho1;1t d¢ng Nhu v~y cai goi Ia 'khu cong nghi$p' ma Vi$t Nam quy )l;lCh pha.t tri~n tU nam 1995 thl,tc chat Ia nhCtng 'c1,1m cong nghi~p' thea nh~n thuc truoc day
ja ta va tren the gioi n6i chung
DT nhien, do da quen goi nhCtng lo1;1i hlnh nay Ia 'khu cong nghi~p< nen khong th~ va ing khong can thay d6i, nhUng phai nh$n thuc r~ng hai thu~t ngC1 nay a Vi$t Nam deu Ia
kh goi cua cung m(>t muc t~p trun~ cong nghi$p, c6 nhCtng tfnh chat nhu nhau Do d6, m§'u '7o rang cvm cong nghi~p nhO hdn khu cong nghi~p va vi~c ph8.t trien ket hcjp cac cvm cong
ghi~p voi h? tang san xuift t;Jn xa Mi ma r9ng m?ng Iuoi ao thi kh6ng au(jc chl1 tr9ng aung
- 8(> ph~n dan cU bao gom nha a cho hgUoi lao d(>ng va nhC1ng h1;1 tang xa hQi thiet yeu hai dU<;Jc xem Ia m(>t trong nhCtng thanh phan co ban cua khu cong nghi~p Quy ho1;1ch ph at
i~n cac khu cong nghi$p pha.i ket h<;1p quy ho1;1ch l1;1i cac di~m va c1,1m dan cu cung nhCtng h1;1 tng xa h9i kem thea Trang ranh gioi dU<;Jc quy djnh Ia khu cong nghi$p cua Vi$t Nani khong :, dan cu, nhung dieu nay khong c6 nghTa Ia dan cu va nhCtng h1;1 tang ph1,1c v1,1 cho dan cu 16ng dU<;Jc xem xet den trong qua trinh quy ho1;1ch cung nhu qua trlnh phat tri~n n6i chung
ja khu cong nghi$p c~ th~ chfnh each hi~u 'khu cong nghi$p' may m6c theo djnh nghTa ong Nghl djnh 36/CP da· khien cac khu cong nghi~p Vi$t Nam luc di vao ho1;1t d(>ng da nay
nh nhieu van de ve hl;l tang ngol;li vi (ngoai hang rao), do sue thu hut lao d(>ng von c6 cua 3.c hol;lt d(>ng cong nghi$p va djch Vl,l dang dU<;Jc t~p trung
- NhCtng nam gan day khu cong nghi$p dl.I<;Jc chu·trong va c6 quan ly rieng, vi dU<;Jc xem
hu m¢t doi tuc;~ng quy ho1;1ch pha.t tri~n cong nghi~p, dung d~ don dau xu the t~p trung cong
ghi~p trong qua trlnh cong nghi~p h6a NhUng ve,·111~t pha.t tri~n khach quan, day cung chTia IQt quy mo t~p trung cong nghi$p trong qUA trlnh;tp chUc khOng gian cong nghi$p n6i Chung
•o d6, da vase c6 th~ c6 nhC1ng,khu~orig nghi~p· dU<;JC hlnh thanh nhUng khOng ho~c chUa 1u(>c di$n quan ly cua cac ban quan ly khu cohg nghi$p va khOng c6 quyet dlnh thanh l~p;
l~t khac, neu h9i du nhC1ng dieu ki~n tnu~n h~i·;,~(:ac khu cong nghi$p se ma r(>ng ra, hay phat inh nhieu khu lien ke nhau, t1;1o nen nhCtng ofrun·g tam cong nghi$p, thanh pho cong nghi$p
uy mo lon, phuc t1;1p ve nhieu m~t, lien quan 4~n nen kinh te n6i chung cua toan vung Tat
a nhung van de nhU v~y can ph~J ~U<;Jc ~l,t tru trltoc trong dl,l an quy hOI;lCh phat tri~n cac
T6m l<;ti, c6 th~ djnh nghTa khu cong nglii~p nhu sau:
~c khu c6ng nghi~p-khu eM xuat Vi~t hi~u qUa' ho~t dqng va xu htlang phat tri€n
Trang 11Chlidng 1: Ly /u~n cd blln v§ KCN - KCX va van d§ hi~u qua 9
thong nha't su d1,1ng h? tang san xua't va h? t&ng xu ty eha't thai (ne'u e6); dong thai phat trien mqt so' h? ta'ng xa hQi do dan eLl ngay eang gia tang
C6 nhieu djnh nghia ve khu che xuat va khong c6 gl mau ·thu~n nhau D6 Ia nhtlng lanh
nhLing neu hang san XUat trong khu che XUat tieu thl,l trong nLIOC se bj ht;m che·Ve so/LI(Jng Va chju thue nh?.p khau)
Ngoai nhCi'ng d?c tnlng giong nhu khu cong nghi(:lp, khu cong ngM cao con Ia ndi tQ.p
nhLI nghien ctlu - trien khai khoa hQc - cong ngM, aao t?.o va cac djch vv c6 lien quan
f)~ nh~n thuc r6 hdn ve khu cong nghi(:lp, ta nen phan bi(:lt khu cong nghi(:lp vdi nhCi'ng
1.1.3 Phan bi~t khu cong nghi~p vdi nhung khong gian cong nghi~p khac
Qua trlnh t~p trung cong nghi(:lp thuong tG~-o ra nhCi'ng khong gian cong nghi$P d?c thu c6 quy mo, muc d¢ lien ket, va trnh da dG~-ng trong cac hoG~-t d¢ng kMc nhau C6 th~ phan bi(:lt 4 muc d¢ cd ban w thap den cao nhu sau:
Dai cong nghi(:lp
1 1.3 1 E>i~m cong nghi(:lp
E>i~m cong nghi$p Ia muc t~p trung thap nhat trong t6 chuc khOng gian cong nghf$p, baa gom m¢t vai xf nghi(:lp lien ke nhau, giin vdi m¢t di~m dan cu, phan bo gan nguyen li(:lu ho?c thi truong tieu thv, khOng nhat thiet phai c6 hGl tang rieng Trang di~m cong nghi(:lp khOng co nhung lien M san xuat, neu co cung rat long leo
E>i~m cong nghi~p Ia hG~-t nhfln tG~-o ra nhung cvm kinh te - xa h9i CJ nong thon, giup t~n
dl,lng nguon nguyen li~u nong - lam - ngll san, lao d¢ng, va dap ung kjp thai cac nhu cau trong san xu at, d?c bi~t Ia san xu at nong nghi(:lp ho?c doi song tG~-i ch()
1.1.3.2 Khu cong nghi$p (hay nhll each hi~u tri.toc day Ia cvm cong nghi(:lp)
Khu cong nghi~p c6 quy mo t~p trung trung blnh, baa gom m¢t s6 di~m cong nghi(:lp phat tri~n gan nhau; thong nhat su dvng mG~-ng llldi hGl tang, c6 th~ c6 nhCi'ng lien h$ san xuat nhat djnfi giCi'a cac xf nghi$p Hlnh thai t~p trung nay cho phep su dvng hi$u qua hdn mG~-ng
Cac khu c6ng nghi~p - khu eM xuat Vi~t Nam, hi~u qua ho?t dqng va xu huang phclt tridn
Trang 12Chtidng 1: Ly lu~n cd M.n ve KCN - KCX va van de hi~u qua 10
Trang nhO'ng dieu ki~n khong thu~11l<1i liim ve di~n tfch m~t b~ng, hq tang, lao dong, von dau tu, , khu cong nghi~p chlla hq.t nMn tq.o nen ho~c lam tang toe cong nghi~p h6a cac do thi nho CJ vung nong nghi~p, nhll thi tran, thi tlt, Nhllng neu di~n tfch m~t b~ng c6 kha nang mCJ r(>ng, cac dieu ki~n hq tang, lao dqng, von c6 th~ tang cuong; d~c bi~t Ia vi trf tiep c~n d~
dang voi cac trung tam tieu thl,l lon (ngoq.i thanh cua thanh pho lon, tren dia ban cua thanh pho loq.i VUa con nhieU di~n tfch dl,l trO', gan tn,JC ho~C trung tam giao thong quan tr<;>ng CUa quae gia), khu cong nghi~p se Ia hq.t nhan tq.o ra ho~c lam tang toe cong nghi~p h6a cac thanh pho lo~i Vlta nhll thi xa, thanh pho thUOC tJnh, cac vanh dai ngoq.i tha.nh; mot SO khu cong nghi~p phat tri~n lien ke nhau, tq.o nen nhO'ng trung tam cong nghi~p quan tr9ng, ho~c
cao hdn nO'a
1.1.3.3 Trung tam cong nghi~p
Trung tam cong nghi~p Ia hlnh thltc t~p trung cong nghi~p c6 trlnh do cao, phat tri~n tren dja ban Cl,lC ky thu~n l<li ve vi trf dia ly va nhO'ng nguan h,tc phat tri~n khac Cac ddn 'vi dll</C t~p trung c6 nhO'ng lien h~ tat yeu ve kinh te - ky thu~t giin lien voi nhO'ng do thi vua va lon,
da dq.ng va hi~n dq.i trong cac loq.i hlnh dich VlJ M8i trung tam cong nghi~p c6 th~ gam mot
so khu va di~m cong nghi~p lien ke nhau, c6 nhO'ng xr nghi~p lon mang trnh "hq.t nhan", tac dong den xung quanh, bi~u thi xu huang chuyen mon h6a n6i chung cua toan trung tam 1.1.3.4 Dai cong nghi~p (industrial agglomeration, industrial area, hay industrial region,
nhO'ng c1,1m W nay doi khi con dll<lc dich Ia khu cong nghi~p)
Dai cong nghi~p Ia ket qua t~p trung cao do cac hoq.t dong cong nghi~p va dich VlJ trong qua trlnh cong nghi~p h6a, do thi h6a Dai cong nghi~p thllong bao gam mot so trung tam cong nghi~p xen ke nhieu khu va di~m cong nghi~p lien ke nhau, trong d6 c6 nhung xr nghi~p quy mo lon mang tam quae te Dai cong nghi~p Ia hq.t nhan tq.o ra nhung thanh pho cl,lc lon, cac chu8i do thi (urban agglomeration), ho~c vung do thi (urban region), hay khu vvc
do thi (urban area) Quy mo t~p trung nay hi~n nay bqc lo nhieu van de phltc tq.p, anh hllCJng tieu Cl/C Ca ve kinh te, xa hQi, moi trllong, l~n quae phong; do V~Y chfnh phci CclC nllOC thllong khong che khong cho pMt tri~n
1.2 HleU auA VA cAc TIEU CHI PHAN TICH HleU auA KCN- KCX
1.2.1 Hi~u qua cua cac KCN - KCX
M1,1c tieu cuoi cling cua nghien cltu cac KCN - KCX Ia phai danh gia dll</C hi~u qua hoq.t dqng cung nhll trlnh d9 phat tri~n cua chUng Theo·cong trlnh nghien cltu cua UNIDO, khi cac KCN - KCX di vao hoq.t d9ng, loq.i hlnh nay se c6 nhieu anh hLJCJng khac nhau va mang den nhung hi~u qua tong hqp kh6ng chl cho nganh, cho vung, ma concho ca nliac, the hi~n qua
mi!J r"ng CBC moi lien ke't kinh td, lam chyen dich nhanh Cd CaU kinh te Vtlng {qUOC gia) theo
Phan trch hi~u qua KCN - KCX Ia phan trch nhung chi phf va k!i fch do t~p trung cong nghi~p mang lq.i E>ay Ia mc;>t vi~c lam kh~ phltc tq.p vl phai xac dinh duoi dq.ng tien t~ cac l<li fch va chi phf trl,lc tiep cung nhu gian tiep Do d6, nhung cong trlnh nghien cau hi~u qua KCN
- KCX tren phq.m vi quoc gia thuong thong qua xem xet nhung thanh cong va that bq.i cua· cac KCN - KCX, va nhieu phan trch phai chap nh?n C1 mac dinh tfnh
Nhung thanh cong hay l<li fch cua KCN - KCX th~ hi~n C1 nguan von dau tll phat tri~n san xuat - kinh doanh da huy dC)ng dll</C, nhftng nguan thu nh~p tlt CclC hoq_t dong san XUat - kinh doanh, giai quyet cong an vi~c lam, kinh nghi~m lam vi~c cho nguoi lao d¢ng va nguoi quan
ly, h9c hoi cong ngh$ san xua\ each thac quan ly thOng qua h</p tac voi cac doanh nghi~p
Cac khu c6ng nghi~p - khu eM xuat Vi~t Nam, hi~u qua ho~t d~ng va xu huang phat trien
Trang 13Ch!ldng 1: Ly lu?n cd ban ve KCN - KCX va van de hi~u qua 11
nuoc ngoai, tang trao d6i mua ban trong va ngoai nuoc, tang chuy~n giao cong nght;l, ho~c
thong tin, tang toe di) cong nghi~p h6a, va nhung hi~u qua so nha.n khcic doi voi nen kinh te E)Qj VOi cac quae gia CO nguon ngoGJ,i t~ va Cd hi)i vit;lc lam ft oi, nhung ket qua tren day du nho cung dl1Qc danh gia cao Nhung ket qua ve m~t xa h¢i c6 lien quan den thu nh~p cua ngUai lao d¢ng, d~c bit;lt cua gioi nu; tinh trGJ,ng phcit tri~n can doi giUa cac vung, nhat Ia cac vung dan t¢c ft nguai
Nhung that bGJ,i hay chi phf cua KCN - KCX Ia cac chi phf danh cho cai tGJ,o, mo r¢ng mGJ,ng ll1oi hGJ, t€mg san xuat va xa h¢i, cac khoan phl,l cap cua nha nuoc, nhung t6n that moi truang, va cac t6n that ve m~t an ninh, xa h9i
Kh6 c6 th~ di den m¢t danh gia chung ve hit;lu qua cac KCN - KCX tren phGJ,m vi toan cau, nhat Ia ve m~t hi~u qua xa h9i Thong thuang, chl c6 c¢ng dong ho~c quae gia dang dl1Qc xem xet moi c6 th~ danh gia dung d~n cac gia tri IQi fch va chi phf do qua trinh hinh thanh va hoGJ,t d¢ng cua cac KCN - KCX mang IGJ.i
1.2.2 Cac tU~u chf thu'ong du'c;1c slt dt,mg khi phan tfch hi~u qua ho~;tt dQng cua cac KCN KCX
-Trang phGJ,m vi quae gia ho~c vung, di sau xem xet day du cac gia tri tien tt;l de! c6 m¢t phan tfch chi phf - IQi fch th~t sl,( khong phai Ia vi~c ddn gian, neu nhu tUng KCN - KCX chua lam dieu nay Trang nhung truang hQp nhu v~y, hi~u qua hoq.t d¢ng cua cac KCN - KCX thuang dl1Qc nghien cuu o g6c d9 pha.n tfch nhung thanh cong va that bq.i dl,la tren nhung tieu chf rna chUng toi se trinh bay sau day
1.2.2.1 Cac hi~u qua kinh t6
a Hi~u qua thu hut von dau tu'
Von dau tu Ia nguon ll,lc quan tn;mg tGJ,o tien de cho nhung buoc phcit tri~n tiep thea sau Thu hut von dau tl1 Ia m1,1c tieu can phai dGJ,t dUQc dau tien khi cac KCN - KCX di vao hoGJ,t di)ng Tuy nhien, khOng phai bat ky nguon von dl1Qc thu hut nao cung Ia c6 hit;lu qua va nguon von cang nhieu cang dGJ,t hit;lu qua cao Hi~u qua thu hut von dau tl1 phai dl1Qc xem xet tr€m Cd SO SO sanh SO von dl1<;1C thu hut (ket qua) VOi t6ng dit;ln tfch ctat danh cho thue, ho~c t6ng chi phf xay dl,lng hGJ tang (chi phf) tfnh trung binh m6i nam Khong th~ ddn gian cho r~ng
KCN - KCX nao thu hUt dl1Qc nhielU von dau tula thanh cong hdn nhung KCN - KCX thu hUt
ft von dau tl1 Mi)t KCN - KCX chiem dit;ln tfch khong lon, chi phf xay dl,(ng hGJ tang thap, thu hut rn9t so von dau tl1 nho thi cung c6 th~ c6 hit;lu qua thu hut von dau tl1 tl1dng dUdng ho~c th~m chf lon hdn nhUng KCN - KCX chiem di~n tfch r<)ng; chi phf xay dl,lng hGi tang cao, thu hut m()t so von dau tl1 lon M~t khcic, khi so sanh voi nhau phai dong b9 ve thai gian hoGJ,t di)ng, do v~y cac chl tieu nen tfnh binh quan nam
Ta c6 3 tieu chf danh gia hit;lu qua thu hUt von dau tl1 nhl1 sau:
- Toe d9 tang truong cua von dau tl1 trong KCN - KCX phai cao hdn trong ca nl1oc, ho~c vung
- Chl so tQ.p trung von dii'u tli san xuat - kinh doanh b}nh qqpn, niim (T1VBQ): Chl so
(TTVBQ) dllQc tfnh b~ng each h1y t6ng so von dau tll chia cho di~n tfch thl,lc hii~n va so nam hoGJ,t d9n.Q cua KCN [so nam hoGJ,t d()ng tfnh tU thai di~m dllQc cap giay phep (doi voi nhung KCN ho~n toan moi), rieng nhung KCN hinh thanh tren nhung di~m cong nghi~p c6 san, thai gian nay tfnh dl,la vao nam dau ti.en KCN c6 dl,l an dau tll den nam lap day hoan toan (doi voi nhung KCN da duQc phu kfn), ho~c den nam nghien cuu (doi voi cac KCN chua lap day)]
- Hi~u sw3't thu hut vo'n dii'u tli binh quan cua phi ht;~ tang (HSTHV8TBQ): Ia t~ I~ giUa von dau tl1 san xuat- kinh doanh voi von dau tl1 cd so hGJ, tang tfnh binh quan m6i nam Chl so nay cho thay hi~u qua cua phf hGJ, tang 0 g6c di) thu hut von dau tll
Cac khu cdng nghif!p - khu eM xuat Vif!t Nam, hif!u qua ho~t dQng va xu huang phat trien
Trang 14Chlidng 1: Ly lu?,n cd bil.n ve KCN - KCX va van de hi~u qua 12
b Hi~u qua thu hut so dl,t an
Huy d¢ng dllc;1C cac dl,f an tltc Ia loi cuon dllc;1c nhieu doanh nghi~p vao qua trlnh phat triEin cac KCN - KCX, tc;1o nen tfnh da dc;1ng ve nganh nghe, m~t d¢ xf nghi~p gia tang, va c6 tiem nang lien ket lien doanh n¢i khu cao Hi~u qua thu hUt dl,f an dllc;ic tfnh qua chi sO' t;J.p trung dl/ <in blnh quan nam (TTDABQ): Chl so (TTDABQ) Ia t6ng so dl,f an chia cho di~n trch
va so nam thl,fc hi~n: (TSDA/DTTH/SNTH)
c Hi~u qua giai quyet vi~c lam
KCN - KCX Ia nai tc;1o nhieu cd hQi vi~c lam nhat, nhung vi~c lam trong giai doc;1n xay dl,fng va cac vi~c lam khi di vao hoc;1t d¢ng Trang thong ke ve vi~c lam cua cac KCN - KCX, nhieu nude thllang bo qua so vi~c lam trong giai doc;1n xay dl,fng, chl ghi nMn cac lao d¢ng tham gia vao san xuat - kinh doanh, doi khi cling khong thong ke day du nhung vi~c lam qua cac hc;1p dong nglin hc;1n, thai v1,1 M?t khac, nhung cd h¢i vi~c lam gian tiep thOng qua quan
M lam an voi KCN - KCX cling th~t su dang k€) nhllng kh6 ma t~p hc;ip dllc;ic so li~u chfnh xac Ngoai so vi~c lam va keo thea d6 Ia thu nh~p cho nguai lao d¢ng, dieu ki~n nang cao tay nghe cling Ia m¢t thanh tl,fu rat qut;~n trQng cua KCN - KCX, nhat Ia khi lien doanh hc;ip tac voi cac doanh nghi~p nude ngoai E>E) danh gia hi~u qua giai quyet vi~c lam va thu~n ti~n trong
so sanh, ben cc;1nh nhung phan tfch djnh tfnh, c6 thE) dl,fa vao chi sO' t;J.p trung lao dqng blnh
· quan nam (TTLEJBQ) Chl so nay dllc;ic tfnh tlldng tl,f chl so (TTVBQ), nham thE) hi~n muc d¢
· giai quyetvi~c lam cho ngllai lao d¢ng binh quan moi nam ung voi moi ha KCN - KCX
d Hi~u qua kinh doanh h~ tang
ThOng thuang, cac KCN - KCX sau 1 -15 nam di vao hoc;1t d¢ng m~ ty 1~ lap day hay con rat thap Ia xem nhll that b<;1i Nhll v~y, ty I~ lap day, va quan trong hdn, toe d¢ lap day cling Ia nhung tieu chf quan trong dE) danh gia hi~u qua
- TY 1~ lap day (TLLE>}: thea nghien cuu cua nhieu chuyen gia, khi KCN - KCX c6 tY 1~ lap day 50%, dau tll vao h<;i tang Cd SCJ Se d<;it diE)m hOa von
- Toe d¢ lap day: Ia ty I~ lap day binh quan moi nam (TLLE>BQ) TY I~ nay phB.n anh thai gian thu hoi ·von HTCS Ch&ng hi;in, trong dieu ki~n CJ Vi~t Nam, thea tfnh toan cua Ngo Tuan 1 dau tll vao h? tang KCN se di;it suat thu lc;ii toi thiE)u (IRR) = 12% neu cac KCN chl mat
4 (doi voi KCN quy mo nho, :s; 300 ha) ho?c 6 nam (doi voi KCN quy mo lon, > 300 ha) dEi lap day (tltc Ia ty I~ lap day blnh quan moi nam phai di;it W 17% ho?c 25% tuy quy mo) voi muc gia tra m¢t lan ngay tU dau tU 20 - 40 USD/ha tuy khu vl,fc, ho?c trung binh 30 USD/ha (hay 0,6 USD/m2/nam)
- Chi phf dau tll CSHT blnh quan tren 1 ha (CPHTBQ): tieu thuc riay dllc;ic trnh dl,fa vao ty
so giua von dau tll CSHT dl,f toan voi di~n tfch thl,fc hi~n KCN - KCX CPHTBQ thap cling Ia dieu ki~n ban dau dam bao hi~u qua kinh doanh KCN - KCX
e Hii~u qua phat trl~n vung va lien ket
Nha kinh te hoc ngllai Phap Fran! oi Perroux da dua ra ly thuyet t?o cl,fc phat triE)n vao dau nhung nam 50, sau d6 dllc;ic Albert, 0 Hirshman, Gunnar Myrdal, Friedmann t6ng hc;ip l<;ii Ly thuyet nay cho rang cong nghi~p va djch Vl,l c6 vai tro to lon trong vi~c t<;lO ra Cl,fC phat
1 Ngo Tuan, "PhBn tfch gia cho thue aa't tt;~i mqt sO' KCN thB.nh pho' H6 Chf Minh va cac tlnh fan c;J.n", lu;J.n an tht;~c si nam 1998
Cac khu c6ng nghi~p - khu eM xuat Vi~t Nam, hi~u qua hoE;lt dtjng va xu huang phat tridn
Trang 15Chtldng 1: Ly lu?n cd ban vd KCN - KCX va van dd hi{ju qua 13
tri~n m8i eve phat tri~n luon c6 m9t 'hGlt nha.n' cong nghi~p ho~c d!ch vv lam then chot, gi:\n vdi d!a ban c6 lc;li the nhat so vdi toan vung Nganh cong nghi~p ho~c djch vv then chot phat
tri~n thl vung ndi nganh phan bo cGng phat tri~n theo; do cong an vi~c lam, sue mua tang len, nhieu nganh cong nghi~p va djch vv mdi duc;lc thu hut vao Hi chuc khOng gian cong nghi~p
va djch Vl,l theo hudng t<;lO Cl,/C phat tri~n phu hc;lp vdi nhOng quoc gia thieu von dau tu, can
keu g<;>i von tCt nude ngoai Vai tro phat tri~n vung va lieri ket cua cac KCN - KCX th~ hi~n (J nhOng m~t sau day:
- E>6ng g6p cua KCN - KCX vao tang truCing va chuy~n djch Cd cau kinh te vung sang hudng cong nghi~p h6a: bat ky sv gia tang gia tri san luc;lng cong nghi~p va djch vv nao trong KCN - KCX deu lam tang tong thu nh~p vung Tuy nhien, d~ c6 dong gop vao tang truCing kinh te vung va t<;lo xu the chuy~n djch cd cau kinh te vung sang hudng cong nghi~p h6a, tang truCing trong san xu at - kinh doanh cua KCN - KCX phai cao hdn tang truCing kinh te n6i chung cua vung
- Chuy~n giao cong ngh~: chuy~n giao cong ngh~ thuong duQc thl,J'c hi~n tCt cac ho<;lt d(>ng dau tu nude ngoai Hi~u qua chuy~n giao cong ngh~ se duQc dam bao tot hdn khi giOa nude chuy~n giao vdi nude nh~n cong ngh~ khong chenh l~ch ldn ve trlnh d9 cong ngh$ Tlnh tr<;lng khOng qua chenh l~ch ve cong ngh~ giup cai thi~n nit nhieu nang suat lao d(>ng va t<;lo ra hi~u ung lan truyen m<;lnh hdn cho nude chu nha Theo P Dicken (1992), khi xem xet
hi~u qua chuy~n giao cong ngh~ tU cac ho<;lt d(>ng dau tu nude ngoai cho nude sCi t<;li, can luu
y may van de sau:
+ Do cong ngh$ Ia yeu to song con cua doanh nghi~p, khOng d~ gi chia xe ho~c trao d6i, nen ph<;lm vi chuy~n giao cong ngh~ c6 gioi h<;ln, thuong chT thl,tc hi~n trong n(>i b9 cong ty
+ Chuy~n giao cac cong ngh~ tham dt,mg lao d(>ng can thiet cho nhOng cong ty n(>i dja vua va nho Uu di~m cua cong ngh~ nay Ia d~ tiep thu, d~ su dt,mg va ph6 bien, trong nhieu truong hc;lp, cac nM san xuat n(>i dja c6 th~ bi:\t chudc va cai tien them M9t khi nude chu nha con l<;ji the lao d(>ng dong, gia re, thi hi~u 'qua chuyen giao cong ngh~ tham d~mg lao d(>ng v~n duc;lc duy trl
+ Lc;li fch cua chuy~n giao cong ngh$ tham dl,lng von Ia nang cao kha nang quan ly, ky
thu~t tiep thj, chat lu<;1ng lao d(>ng, thay the nh~p khgu cac san phgm tham dt,mg von
+ Tfnh phu hQp cua cong ngh~ chuy~n giao duQc xem xet duoi 2 khfa c<;lnh: qua trlnh san xuat va san phgm Qua trinh san xuat pMi t~n dvng duc;lc nhung the m<;lnh cua quae gia ve nguyen li~u, lao d(>ng, von San phgm khong nen qua chuyen bi~t, d~c thu, thi phan nho h~p,
khien lc;li fch chuy~n giao cong ngh~ se bj gidi h<;ln
+ Cai gia pha.i tra cho vi~c tiep nh~n cong ngh~ duQc chuy~n giao
+ NhORg tac d(>ng tieu eve c6 th~ c6 doi vdi moi truong
- Gia tang cac lien ket kinh te lien nganh va lien vung: lien ket kinh te giOa cac nganh thuong duc;lc phan bi~t thanh 2 d<;lng: lien ket phfa truoc (forward linkages) va lien ket phfa sau (backward linkages) Lien ket phfa trudc Ia nhOng dong ban san phgm cua cac doanh nghi~p trong KCN - KCX de lam dau vao cho cac nganh kinh te khac trong cung khu ho~c trong vung Lien ket nay cho thay nen kinh te vung phl,l thu(>c nhu the nao vao cac nganh trong KCN - KCX Lien ket phfa sau th~ hi~n tlnh tr<;lng su dvng dau vao cua nhOng doanh nghi~p trong KCN - KCX duc;lc cung cap tU nhOng nganh khac trong khu ho?c trong vung Lien ket phfa sau cho thay tlnh tr<;lng phv thu9c cua cac doanh nghi~p trong KCN - KCX vao nen kinh te vung nhu the nao
T~p trung cong nghi~p theo khOng gian Ia dieu ki~n can thiet d~ gia tang cac lien ket kinh
te giOa cac nganh, nhat Ia nhOng nganh trong cung m9t khu Ve van de nay, c6 nhieu ly thuyet de c~p den, ta c6 th~ xem xet m9t so ly thuyec co ban sau day:
+ Ly thuyet chu trlnh d(>ng ll,lc - san xuat hay lien h<;jp cong nghi~p
Quan di~m nay do N N Koloxopxki (1947) de xuong va du<;jc nhieu nha kinh te Nga ung h9 vao nhOng nam 60 - 70 Xuat phat tU d?c di~m cong ngh~ san xuat cua cac nganh cong
nghi~p, nhiim dam bao mvc tieu hi~u qua kinh te gi:\n lien voi su dvng tiet ki~m tai nguyen thien nhien, t~n dvng phe ph1,1 phgm, giam thi~u 6 nhi~m moi truong, cac tac gia da lam ro
C~c khu c6ng nghi{jp - khu eM xuat Vi{jt Nam, hi{ju qua hb~t dqng va xu huang phat tritln
Trang 16ChLidng 1: Ly /u?,n cd biln ve KCN - KCX va van de hi~u qua 14
nhling lien h~ san XUat gilia cac nganh khac nhau tren Cd Sd SU dt,Jng m<)t lo;;ti tai nguyen
nhat djnh Chu trlnh cJqng 11/c - san xwJt Ia t~p h(Jp cac qua tr/nh san xwJt c6 lien quan vai
nghi~p gan nhau phai theo nhling quy djnh ch?t che chu khang th~ tuy ti~n 86 Ia nhling xf nghi~p c6 lien h~ m?t thiet voi nhau ve san xuat, c6 tac d(lng m;;~.nh me doi voi nhau chu khang chi don gian Ia cung ton t;;~.i trong m9t ph;;~.m vi khOng gian nao d6 M?t khac, st,t ton t;;~.i cua nhling xf nghi~p trong chu trlnh cung phai phu h<;1p voi cd cau nguon lt,tc cua vung Trong cac tai li~u ve t6 chuc khang gian cang nghi~p d My, Anh, khai ni~m lien h<;1p cang nghi~p
(industrial complex) dong nghTa voi khai ni~m chu trlnh d9ng lt,tc - san xuat Theo W lsard, 'tn/oc kia lien h<;1p cang nghi~p dtJQc hi~u Ia t?p h<;1p cac ho;;~.t d9ng ton t;;~.i trong m9t vi trf phan bo nhat djnh (tltc trong m9t xf nghi~p goi Ia xf nghi~p lien hQp), bao gom m9t lo;;~.t cac nganh c6 quan M qua l;;~.i voi nhau ve san xuat, tiep thi cung nhling quan M lien vung khac;
hi~n nay, "ngt.Joi ta khang con quan ni~m cung nhi!c rc\ng lien h<;1p cang nghi~p Ia t?p h<;1p cac ho;;~.t d9ng trong m9t xf nghi~p nht.Jng neu cac ho;;~.t d9ng khOng cung m(lt xf nghi~p rna cung
m9t lien h<;1p thl ft nhat cung phai bo trf lien ke nhau theo khOng gian.'(Theo W lsard, Methods
of interegional and regional analysis, Ch 5, pp 225, 1998
Quan h~ gilia cac ddn vj s~n xu at trong t6 chuc lien h<;1p c6 th~ Ia che bien tuan tt,t, ho?c che bien dong thOi m9t nguyen v?t li~u ban dau, hay m9t so nganh t?p trung che bien cac phe phl,l ph~m cho qua trlnh san xuat chfnh Lien h<;1p cang nghi~p phat tri~n m;;~.nh trong cac nganh luy~n kim, h6a chat, che bien go, che bien ILJdng tht,tc thl,(c ph~m d~t-may
Lien hQp cang nghi~p mang l;;~.i nhieu IQi fch; m9t Ia giam chi phf dau tu xay dt,tng co ban; hai Ia su dl,lng tcing hQp nguyen v?t li~u t?n dl,lng cac phe phl,l ph~m giam hao phf lao d9ng;
ba Ia giam bOt chi phf va rut ngi!n ct,t ly v?n chuy~n trong qua trlnh san xuat, tLt d6 rut ngan thai gian san xuat N6i t6m l;;ti, lien h<;1p cang nghi~p se lam giam gia thanh san ph~m giam nhling tac d9ng tieu ct,tc doi voi mai truong Song, nhling l<;1i fch tren chi phat huy khi quy rna lien h<;~p d;;~.t muc thfch hQp
· + Phan cang chuyen man h6a sau va hi~p tac h6a r9ng
Quy rna xf nghi~p gia tang da phat sinh nhu cau chuyen man h6a sau trong cac nganh cang nghi~p T6 chltc san xuat cang nghi~p theo day chuyen chuyen man h6a dll<;1C khdi
xuong dau tien bdi Taylor Chuyen man h6a sau Ia qua trlnh phan cong san xua't ngay cang tl
Chuyen man h6a sau da gop Ph an nang cao tay nghe va tang nang suat lao d9ng, nang / cao chat IL1<;1ng san ph~m rna gia thanh l;;ti re Tuy nhien, cac xf nghi~p chuyen man h6a sau c6 xu ht.Jdng tach roi ve khang gian, ngay cang ft lien h~ nhau, c6 th~ d~n den mat can doi cang suat thiet ke, kern dong b9 ve tieu chu~n ky thu?t, va tang chi phf v?n chuy~n cac b9 ph?n, cac chi tiet cua thanh ph~m Do d6, chuyen man h6a sau phai kern theo hi~p tac h6a ron g
Hi~p tac h6a rqng Ia qua trlnh to chile nhtlng lien h~ san xuat thuang xuyen gitla cac xr
nghi~p chuyen sau, ad t{l nhieu nguyen v~t li~u kh8c nhau tq.o ra mqt loq.i san pham cuoi cung
Cac xf nghi~p cung trong m9t t6 chuc hi~p tac h6a c6 th~ phan bo gan nhau (tltc t?p trung) d~ thu?n l<;1i cho vi~c lien ket Nhll v~y m9t khi da c6 kha nang t;;~.o dja ban cho cac xr nghi~p cang nghi~p dLJQc t~p trung, thl cac xr nghi~p ay nen Ia nhling xf nghi~p chuyen man h6a s~u trong m9t t6 chltc hi~p tac h6a han Ia t~p trung may moe cac ddn vj san xliat ft th?m chf khang lien h~ gl voi nhau E>ieu nay ngoai lam tang hi~u qua t?p trung con tranh dLJQc nhling tac d9ng bat l<;1i c6 th~ xay ra gilia cac xr nghi~p c6 mau thuan ve m?t cang ngh~
Nht.Jng, tat nhien, khang hcin toan b¢ cac t6 chuc hi~p tac h6a deu phai phan bo t?p trung cac xr nghi~p chuyen sau cua mlnh Khi quy rna t?p trung vLJQt qua gioi h;;~.n cho phep cua cac nguon lt,tc t;;~.i cho, khien chi phf san xuat gia tang, tot hon ca nen bo trf cac xf nghi~p
Cac khu c6ng nghi~p - khu chff xuat Vi~t Nam, hi~u qua ho9t dQng va xu hLiong phat tridn
Trang 17Chtldng 1: Ly Ju?n cd Mn vi§ KCN - KCX va vifn de hi?u qua 15
chuyen sau phan tan vao nhung vung, th~m chf nhung quae gia sgn c6 cac nguon h,tc can thiet cho ddn vj Nht t v~y khong gian hc,1p tac giua cac xf nghi~p chuyen sau c6 th~ md r¢ng tren toan quae, th~m chf tren nhieu quae gia
+ E>oi voi cac khu che xu at, lien ket ph fa sau tht tong dt tc,1c khuyen khfch vi tr;to ra nhieu hi~u qua cho nen kinh te vung hdn so vdi lien ket phfa trt tdc Nghien cuu cua UNIDO (1989)
da dlla ra m9t nh~n xet quan trong ve van de nay, ho cho r~ng du cac doanh nghi~p trong KCX tiep c~n de dang cac dau vao qua cua nh~p kh~u tt,t do, nhung nhung doanh nghi~p nay van sgn sang su dt,mg cac nguon nguyen li~u dja phlldng, ne'u nhang nguyen li~u ay dam
b8.o on dinh chat ILI(/ng va gia ca ph8.i chang
- Nang cao kha nang h9i nh~p cua vung va quae gia:
Thong tht tong vi~c tiep nh~n dau tu cua nhung quae gia dang phat tri~n tU nhung nude pMt tri~n se kfch thfch sau d6 cac hor;tt d¢ng xuat- nh~p kh~u Kojima (NMt ban) goi day Ia lor;ti dau tu h6 trc,1 cho thlldng mr;ti (trade -oriented investment) M~t khac, thong qua cac ky
thu~t tiep thj, each tiep c~n va dap ung nhung nhu cau hang h6a va djch Vl,J, cac KCN - KCX
se giup cho vung c6 cd hQi hQi nh~p vao nen kinh te quae gia cGng nhu the gidi Vai tro nan·g cao kha nang h9i nh~p cua KCN - KCX c6 th~ dllc,1c th~ hi~n qua toe d9 va ty trong xuat kh~u
cua cac KCN - KCX cao va ngay can·g gia tang so vdi xuat kh~u chung cua vung
1.2.2.1 Cac hieu qua xa hQi
a Van de lao dc}ng nu
Neu KCN - KCX Ia bi~u hi~n cua nhung tien b¢ hdn ve trinh d9 phat tri~n kinh te - ky
thu~t thi nguoi ta cGng hy vong thay dllc,1c thai d9 mdi me, binh d1ing hdn doi voi vai tro cua nguoi phl,l nu Quan tam den nu gidi khOng pha.i chlla xay dt,tng cac nha giu tre va cho nghl phep sinh con, ma Ia nhung chfnh sach thuc d~y, nang cao vai tro cua nguoi phl,J nu, dam bao cho ho dt tc,1c hlldng nhung dieu ki~n lam vi~c tot hdn, va muc llldng phai nhu nhau so voi nam gidi trong cung m9t lo?i cong vi~c
b van de den bu glai tea
Hlnh thuc va so tien den bu cho m6i ddn vj dat dai Ia van de gay nhieu tranh cai va de dan den nhung xung d9t giCi'a cac thanh phan, doi tlldng kMc nhau Nhieu quan di~m cho r~ng tra tien m~t khi den bu Ia bi~n phap khong hc,1p ly, chua quan tam th~t st,t den lc,1i fch lau dai va doi song cua nglloi dllc,1c den bu Thay vao d6 Ia tra m¢t phan nhO tien m~t va phan ldn nen tra dt tdi d?ng c6 phieu hay trai phieu E>ieu nay giup cho nguoi nang dan c6 cd hQi
chuy~n d6i nghe nghi~p, c6 dllc,1c st,t chuy~n tiep tU nang nghi~p sang cac hor;tt d9ng khac, tranh nhCi'ng thay d6i qua nhanh, CO th~ dan den nhCi'ng anh hlldng tieu Ct,(C doi Vdi CUQC song lau dai cua ban than va gia dlnh ho, d~c bi~t khi tllli~u san xuat- dat dai khong con nua
c Phat tri~n can dol Uinh thc5
PMt tri~n can doi giCi'a cac vung, d~c bi~t chU trong cac vung dan t9c ft nguoi, Ia yeu cau c6 tfnh chien lt tc,1c lau dai nh~m tGto cd sd kinh te tht,tc hi~n quyen blnh d1ing giua cac dan t9c trong m9t quae gia Xay dt,tng cac khu cong nghi~p C1 nhung dja ban nang then, nhat Ia cac
d~c khu kinh te C1 nhung vj trf kM bi~t l~p, se tGto nhieu cd hQi cho qua trinh phat tri~n can doi nay Tuy nhien, neu ndi duc,1c chon d~ phat tri~n cac KCN hay nhung d~c khu kinh te c6 dieu ki~n vi trf qua bat lc,1i, st,t dau tu qua muc cua ngan sach nha nude, nht tng ket qua thu hut von dau ttl kern coi, dan den that b?i ve m~t kinh te, cGng khien cac ml,Jc tieu cong b~ng xa h9i khong th~ dam bao
Cac khu cong nghi?p - khu ch€ xua't Vi?t Nam, hi?u qua ho;;~t dc?ng va xu huang phat trie'n
Trang 18Chlidng 1: Ly lu?n CCI M.n ve KCN - KCX va van de hi~u qua 16
d Cac van de xa hQi khac
Phat tri~n cac KCN - KCX thl1C1ng dan den nhieu van de xa h<)i khac nOa nhtJ tlnh trGJ,ng
t~c nghen giao thong, nha 6 chu¢t h.Jp xvp, an ninh tr~t tl,f, va nguy cd chay n6 Do hGJ tang trong VUng khong phat tri~n kip th{1j VOi Sl,f gia tang dan SO Va nhu cau v~n chuy~n hang h6a, nen tlnh tn;mg un t~c giao thong, nhat Ia o cac tuyen dtJong chfnh dan den cang va clia ngo vao thanh pho, tra nen nghiem tr9ng Vi~c hlnh thanh nhOng khu dan ell tl,f phclt xung quanh KCN - KCX gay ra tlnh tn;mg mat an ninh tr~t tl,f, m¢t so binh xa h9i c6 nguy cd b9c phat 1.2.2.1 Hi~u qua mol trllong
M9t trong nhOng mvc tieu cua phat tri~n KCN - KCX Ia tG~o thu~n l<;1i trong quan ly chat thai cong nghi~p Cac bi~n phap xli ly ho~c thai bo chat thai trong cac KCN - KCX thl1C1ng c6
hi~u qua hdn so voi ben ngoai do cac nha may xli ly chat thai c6 th~ d;;it quy rna cao (hi~u
qua theo quy mo) Hi~u qua moi trtJong th~ hi~n o cac thanh tl,fu trong nhung ho;;1t d¢ng sau day:
- Di dC1i cac xf nghi~p nam xen ke voi khu dan ell trong n¢i thi
- Xay dl,fng va v~n hanh nhung cong trlnh xli ly chat thai chung cho toan khu
- Cong tac quan ly moi trtJong kh~c ph1,1c kip thai cac sl,f co moi trtJong, giai quyet nhanh chong va giam thi~u cac ddn khieu ki~n ve moi trllong
C6 nhieu nhan to anh hllong den hi~u qua ho;;1t d¢ng cua cac KCN - KCX, sau day chUng toi xin gioi thi~u nhOng nhan to c6 tam quyet dinh nhat
1.3.1 Quy ho~ch phat tri~n cac KCN - KCX
Quy hoGJ,ch phc\t tri~n cac KCN - KCX Ia nhi~m Vl,J can thiet ban dau nham djnh hllong phat tri~n h<;1p ly KCN - KCX theo lanh th6 trong giai doGJ,n 10 - 15 nam 8ay Ia m¢t trong nhOng n¢i dung quan trQng cua qua trlnh t6 chtlc khong gian kinh te- xa h9i 8~ dam bao tfnh chien ll1<;1c, c6 tam nhln sau r¢ng va t6ng h<;tp, phlldng an quy ho;;1ch phclt tri~n cac KCN -
~ex pha.i dl1<;1c thl,fc hi~n m<;>t each trlnh tl,f, c6 ke thua, va dieu ch7nh qua l;;1i giua cac btJoc trong qua trlnh t6 chtlc khong gian kinh te - xa h9i n6i chung sau day:
- Phan vung kinh te t6ng h<;tp va ph an vung nganh: dinh htJong phat tri~n cac nganh kinh
te trong m¢t Cd cau CO chuyen man h6a va phat tri~n tcSrig h<;1p tren ph;;im Vi Ca nlJOC cling nhtJ tUng vung (tam nhln r¢ng, lau dai)
- L~p t6ng sd do phat tri~n va phan bo cac nganh, cac vung kinh te lon: thl,fc chat day Ia nhling sd do phat tri~n va phan bo tUng nganh, tUng vung kinh te lon (tam nhln lau dai, bao quat tren toan vung lon, toan quoc, th~m Chf the gioi nhllng gioi h;;in a tUng nganh)
- Quy hOGJ.Ch t6ng th~ vung va quy hOGJ,Ch nganh: t{) chtlc h<;1p ly Va Cl,J th~ hdn toan bQ cac hOGJ.t d¢ng kinh te, dan ClJ, mGJ.ng llloi h;;1 tang san XUat Va xa hQi tren m¢t khong gian khong lon lAm Quy mo khong gian thfch h<;tp cho blloc quy hoGJ.ch, ttlc Ia quy mo c6 kha nang dam bao ca tfnh h<;1p ly nhat lan Cl,J th~ nhat cua quy ho;;1ch so voi nhOng btJoc trlloc, thtJong phai nho hdn cap vung kinh te lon va lon hdn m¢t ddn Vi san XUat (tam nhln sau, Cl,l th~, tcSng h<;1p nhieu m~t khac nhau trong ph;;1m vi khOng gian hep)
Trang 19Chtidng 1: Ly /u~n cd bSn ve KCN - KCX va van atJ hit1u qua 17
biet, vi trr ph an bo cong nghi~p toi uu pha.i dam bao hai yeu to: m<;>t Ia diJ.t ga'n cac d~w vao quan trc;mg nhu nguyen li~u, nhien li~u - nang lu<;ing, lao d()ng, von dau tu, va thj truang tieu thv san phdm (dau ra)); hai Ia chi phfmua cac dau vao va phan phoi san phdm den thi truang
tieu thv phai thap; trong d6, yeu to chi phf duQc xem Ia quan tr9ng hem ca Vi trf phan bo cong nghi~p toi UU phai dam bao toi thi~U h6a gia th€mh san phdm (chi phf san XUat c()ng VOi Chi phf v~n tai) Ly thuyet nay t;;to nen tang cho vi~c ung dt.Jng phudng phap chi phf so sanh d~ xay dl,lng cac lu~n chung t6 chuc khong gian cong nghi~p Theo nh~n djnh cua W lsard, ca
ly thuyet va phudng phap n6i tren hi~n v§.n con ung dvng r<;>ng rai trong nhieu nganh cong nghi~p, k~ ca cong nghi~p ky thu~t cao va djch vv thudng m;;ti
H;;t tang san xuat Ia dieu ki~n rat quan trQng anh huang den hi~u qua ho;;tt d()ng cua KCN - KCX ngay trong thai ky thu hUt von dau tu, den ca giai do;;tn san xuat- kinh doanh sau nay E>~ c6 ll,lc hap dAn von dau tu va t;;to thu~n IQi trong san xuat kinh doanh, cac KCN -KCX phai c6 mi,it bang r()ng, thoat nuoc nhanh, thoang, nen m6ng vOng, giao thong trong va ngoai khu dong b9, di~n, nude cao cap, day du (hoi,ic c6 toe d9 xay dl,lng nhanh), 6n dinh (so voi ben ngoai) cac chi phf /ha thap, baa gam: chi ph·r xay dl,/ng h;;t tang, chi phf si'J dt,mg dat Thai h;;tn thue dat keo dai NguQc l;;ti, neu di~n tfch mi,it bang h~p, giai t6a ch~m, cao trlnh khong dam baa tieu thoat tot nuoc mua, nen m6ng yeu, giao thong, di~n, nuoc vua thieu vua khong cao cap, khong 6n djnh, toe d9 xay dl,lng ch~m ch;;tp, chi phf si'J dvng h;;t tang bat hQp lyse t;;to ra nhOng ll,lc can cac dong dau tu, hi~u qua ho;;~.t d()ng cua KCN - KCX kern
E>ay Ia d9ng ll,lc quan trQng hap dAn cac dong dau tu va dam baa nguon lao d<;>ng cho cac ho;;tt d()ng san xuat- kinh doanh Thong thuang, so luQng lao d()ng dong, trinh d9 chuyen mon (di,ic bi~t Ia cong nhan lanh nghe) va giao dvc n6i chung dap ung tot cac nhu cau tuy~n
dl,lng, Cd cau nganh nghe phU h<;ip VOi XU huang chuy~n djch Cd cau kinh te sang cong
nghi~p va djch vt,J Ia nhOng nhan to thu~n IQi giup cac KCN - KCX ph at tri~n c6 hi~u qua Trai l;;ti, nhOng vung nao nguon nhan ll,/c c6 nhieu h;;m che, so luQng kh6ng nhieu, trinh d9 chuyen mon (di,ic bi~t Ia cong nhan lanh nghe) va giao dl,IC n6i chung vua thap vua thieu, Cd cau nganh nghe ni,ing ve nong nghi~p va chuy~n djch trl tr~ se gi,ip nhieu kh6 khan khi phat tri~n
KCN- KCX
Chfnh sach h6 trQ cua nha nuoc th~ hi~n Ci nhieu mi,it: von, thue, thu tvc, phap ly, tu van NhOng h6 trQ tren day phai dtlQc thOng tin ro rang, kip thai den t~n cac nha dau tu qua nhieu phudng ti~n thong tin kMc nhau: baa chf, truyen hinh, truyen thanh, va nhOng hlnh thUc quang ba kMc Chfnh sach nay c6 th~ b6 khuyet cho nhOng vung c6 vj trf dja ly bat IQi, hoi,ic khi chU kinh doanh h;;t tang g~p nhieu kh6 khan
Quan ly nha nuoc doi vdi cac KCN - KCX Ia m<;>t khau quan trQng c6 y nghia quyet djnh den hi~u qua cua lo;;ti hinh nay Ho;;tt d{mg quan ly nha nuoc bi~u hi~n qua cac quy che, cd che quan ly va nhOng thu tvc hanh chfnh
Ly thuyet hanh vi (Behavioural theory) cua Fotheringham, 0' Kelly (1989) va Sen, Smith (1995) cho rang cac cong ty thuang khong tim den nhOng vj trf phan bo toi UU th~t Slj do bj gioi h;;tn bCii m<;>t so yeu to c6 trnh chu quan NhOng yeu to d611i1·t~.~~n:ry.t 1 ~;~h·f~~'.~gua_i,ra • ~i
( ·1 I -~; ( r l ,t.: i'i _ ·-·t : · -, -1 , · , f
Cac khu c6ng nghit1p - khu eM xuat Vi?t Nam, hit1u qua ho~t aqng va xu huang ph t tridn r.: , :; ;: ; \,.· ;;, ; j
l
Trang 20Chlidng 1: Ly lw[in cd ban ve KCN - KCX va va.'n de hi!Ju qua 18
quyet d!nh, ho~c t6 chuc ma nguoi ra quyet d!nh chiu anh huCing Nhu v{!.y, kha nang ch<;>n dja di~in dau tU SS phl,l thUOC VaO Cd cau tel ChUC CUa cong ty Va cac ml,IC tieu phat tri~n CUa ddn
vj
1.4 NHUNG KINH NGHI$M TU HI$U auA HO~T e¢NG CUA cAc KCN- KCX TREN THE GIOI
, 1.4.1 Kinh nghi~m phat tri~n KCN - KCX d eai Loan
Dai Loan trCi thanh mot trong nhung 'con rong' Dong A chi sau 30 nam thl,l'c hi$n qua trlnh cong nghi$p hoa Ke h09Ch xay dl)ng cac khu cong nghi$p - khu che xuat dU~c tri~n
khai w nam 1966 (voi KCX Cao Hung), den nay da co hdn 1 oo khu di vao ho:;tt dong, va dong gop nhieu thanh qua quan trong cho nen kinh te quoc gia Thanh cong trong ph~t tri~n cac
· · khu cong nghi$p Dai Loan co d~c trung dang IUu y sau day:
- PhD/ hr;Jp thong minh giila to chtJc cac khu cong nghi~p trqng diem quae gia vai nhilng
trong nhat t{!.p trung C1 nhung tinh, thanh tr<;>ng di~m du~c Trung Udng quan ly, Dai Loan da
mC1 rong m9ng IUoi voi hdn 80 KCN tren toan quoc do chfnh quyen dja phUdng va tu nhan quan ly; hau het cac huy$n deu co KCN Voi hlnh thuc t6 chuc nay, Dai Loan co th~ vua t?p trung pha.t tri~n cac nganh cong nghi$p ky thuf!_t cao, co sue c9nh tranh m9nh tren thi truong the gioi; vua t?n d1,1ng cac nguon h,tc dja phUdng, pha.t tri~n ein d!nh cac nganh cong nghi$p che bien thap, nh~m tang toe cong nghi$p hoa cac vung nong nghi$p
- D?.c bi~t ltiu y ae·n nhilng dieu ki~n h~ tang Giao thong thu$n l~i; di$n, nuoc oay du va ein d!nh; thong tin nhanh chong voi gia d~ chap nh?n
- Chfnh sach tlU tien nht{t dinfi nhli mi~n giam thue mot so nam, thue suat thap, mot so truong hgp du~c vay von uu dai Chltng h:;tn thue thu nh?p xf nghi$p chi C1 muc 22 - 25%
trong cac khu cong nghi$p ky thu?t cao, trong khi C1 Singapo Ia 40%
- Chi phf dau tu h9 tang trung blnh/km2 va gia thue nha xuCing tudng doi thap (so vai Han Quoc, Hong Kong, Singapo, Thai lan)
- Cac khu che xuat deu da bUoc vao giai do9n trUCing thanh, tY 1$ noi dja h6a ngay cang cao, thOng qua ho:;tt dong gia cong cua cac xf nghi$p v$ tinh ngoai KCX, nhung lien ket phfa sau, th?m chf lien ket ph fa truce voi thi truong noi dja hi$n nay cung du~c tang cuong
1.4.2 Klnh nghl~m phat tri~n KCN - KCX C1 Thai Lan
Nam 1972, Thai Lan belt dau xay dl)ng cac KCN, den nay (1997) da c6 64 khu di vao ho:;tt dong Cac khu cong nghi$p Thai Lan hi$n v~n chua lap day toan bo, nhung trong hdn 30
nam phat tri~n, cac KCN da g6p phan dcic ll)c giup Thai Lan nhanh chong vu~t qua thai ky dau cua qua trlnh cong nghi$p h6a, va dang chu§.n bi ket thuc cong cuoc cong nghi$p hoa,
chuy~n mlnh thanh NIC vao dau the ky 21
D~c trung phat tri~n cac KCN Thai Lan c6 nhung di~m dang luu y sau:
- Cl,lc phat tri~n kinh te m:;tnh nhat cua Thai Lan hau nhu chi t?p trung t:;ti Bangkok, do v~y ma cac khu cong nghi$p t:;to ra 3 vanh dai xung quanh Bangkok voi nhung l~i the khac nhau Vanh dai thu nhat gom 6 tinh, c6 uu the tiep c?n thi truong tieu thv len Ia Bangkok, h:;t tang thu?n l~i, lao dong vua dong vua c6 trlnh do; vanh dai thu 2 gom 1 o tlnh bao xung quanh vanh dai thu nhat, l~i the kem hdn; vanh dai cuoi cung gom 60 tlnh con l:;ti, kem l~i the nhat
- Chfnh phu Thai Lan c6 chu trUdng phat tri~n can doi lanh thei nh~m khcic phvc the ddn cl)c truce kia, b~ng each thl,l'c hi$n chfnh sach uu dai tai chfnh hoan toan khac nhau C1 3 vanh dai pMt tri~n khu cong nghi$p Chltng h9n, thue nh$p kh§.u thiet bi - may m6c, vanh dai 1, 2
dU~C giam 50%, vanh dai 3 dU~C mi~n hoan toan; thue nh$p kh§.u nguyen li$u san XUat, vanh dai 1, 2 du~c mi~n trong vong 3 nam, vanh dai 3 dU~c mi~n 5 nam; thue thu nh?p cong ty,
Cac khu c6ng nghi!Jp - khu eM xuat Vi!Jt Nam, hi!Ju qua ho?t dqng va xu huang phat tridn
Trang 21Chlidng 1: Ly /u~n cd ban ve KCN • KCX va van de hi~u qua 19
vanh dai 1 dt1<;1c mi~n 3 nam, vanh dai 2 dt1<;1c mi~n 7 nam, vanh dai 3, 8 nam va dl1<;1c giam 50% trong nam 5 nam tiep thea
- 8(> may quan ly thong nhat thea cd che 'm(>t cua' Cac hoq.t d(>ng tU dieu tra, thiet ke ban dEIU, den nhung quy djnh ghi ca bat dQng san, thu t1,1c cap giay phep, deu t~p trung vao eve quan ly cac KCN Thai Lan (IEAT) Hlnh thtlc quan ly nay da dam baa cac djch v1,1 hanh chfnh KCN tro nen nhanh chong, hi~u qua Thuong cac nha dau tll chi mat m(>t ngay Ia lam xong mQi thu t1,1c, va chi sau m(>t tuan c6 th~ nh~n du<;1c giay phep blloc vao xay dt,Jng
- Cac khu cOng nghi~p Thai ian Ia di~n hlnh cua quan ly moi truong c6 hi~u qua Ben cq.nh quan ly moi trllong bang lu~t phap va chfnh sach, Thai Lan con mq.nh dq.n ap d1,1ng cac cong c1,1 kinh te thea nguyen tac PPP (nguoi gay o nhi~m ph8.i tra tien) Cac chat thai deu dli<;1C XU ly thoa dang va doanh nghi~p CO trach nhi~m chi tra nhung chi phf ay
1.4.3 Kinh nghi~m phat tri~n KCN - KCX Ci Malaysia
Cung bat dau xay dt,Jng cac KCN w dau nhung nam 70 nhu Thai Lan, va tuy di~n tfch Malaysia nho hdn Thai lan, nho hdn ca Vi~t Nam, nhllng c6 so IL1<;1ng khu cong nghi~p nhieu
· nhat trong khu vt,Jc E>ong Nam A, dq.t den 166 khu (1997) C6 th~ rut ra m(>t so nh~n xet trong
me hlnh phat tri~n KCN o Malaysia nhll sau:
-Malaysia damq.nh dq.n mora nhieu khu thlldng mq.i tt,l do (50 khu), c6 nhieu uu dai cho cac nha dau tll nuoc ngoai Ch~ng hq.n, nha dau tll dt.i'<;1c tt,l do chuy~n l<;1i nhu~n ra nuoc ngoai, khOng bi quae huu h6a tai san, thOi hq.n thue dat keo dai den 99 nam
- Phat tri~n nhieu doanh nghi~p che xuat nam ngoai khu che xuat Hlnh thuc nay da loi CUOn dli<;1C nhieu doanh nghi~p trong nliOC tq_o ra nhieu nguon hang XUat kh~U, ma khong phai tang dau tll mo r(>ng hq tang va di~n tfch cac khu che xuat
- C6 chfnh sach hCi tr<;1 von tfch ct,Jc tU phfa nha nlloc Nguon von tU ngan sach cac bang
va Lien bang chu yeu danh cho xay dt,Jng cd so hq tang
- Hau het cac KCN deu c6 vi trf thfch h<;1p, giao thong thu~n 1<;1i, m?t bang mo r(>ng, gia dat khong cao, phan lon nam 0 ngoq.i vi thanh pho c6 th~ tranh 6 nhi~m moi trllong cho nhung trung tam dan ell dong due, ma van tiep c~n ndi cung cap lao d(>ng
- Quan tam thfch dang den hq tang xa h(>i nhll nha o cho nglloi lao d(>ng, ch<;1, truong hQc, trq.m xa, khu vui chdi; nhat Ia nhung dieu ki~n sinh hoq.t cho chuyen gia nuoc ngoai
- Ben cq.nh nhung uu di~m tren day, Malaysia c6 cd che quan ly cac KCN chua dll<;1c
~hfch h<;1p lam 89 may quan ly cac KCN tlldng doi cong kenh, mCii tieiu bang deu c6 m(>t ban quan ly rieng nhllng khOng dli<;1C phep giai quyet St,/ Vi~C, hQ chi t~p h<;1p cac Van de roi kien nghjlen ban quan ly trung lldng xu ly M?c du cac nha dau tll chi can tiep xuc voi Phong Xuc Tien dL1<;1c thanh l~p o cac ban quan ly dia phlldng (khong phai lien M voi tat ca cac b9 ph~n khclc nhau), nhllng do khong dtl~c phan cap quyet dinh, phai qua m(>t so khau trung gian, nen nhieu v1,1 vi~c khong du<;1c giai quyet kip thoi
1.4.4 NhUng ket lu~n tU' cac nghien ctlu cua UN IDO va Ngan Hang The Gldi (WB)
WB da nghien cuu va co gang danh gia l<;1i fch - chi phf (ho~c nhung tMnh cong - that bq.i) cua 60 KCN - KCX tren 27 quae gia Nhung khu nay deu da di vao hoq.t d(>ng tl! 5 nam tro len Ket qua nghien cuu cho thay: 25 khu ve cd ban Ia thanh cong (trong d6 c6 m(>t so khu thanh cong n6i b~t), 1 o khu hau nhll dong cua, 7 khu thanh cong o m(>t so m~t nhat dinh, 18 khu coi nhll khong tMnh cong Nhung ket lu~n rut raW nghien cuu nay Ia:
- Cac khu thanh cong da so deu do nha nuoc xay dt,Jng va quan ly
- Vi trf thu~n l<;1i: cac chi phf phat tri~n c6 th~ gill o gioi hq.n h<;1p ly neu vi trf dll<;1c chQn gan nhung ndi san COve Cd SO hq_ tang, nha 0 Va CclC djch Vl,l thlldng mq_i
- Hoq.ch d!nh nhung blloc phat tri~n c1,1 th~ phu h<;1p
- Thiet l?p cac chfnh sach va nhung ho tr<;1 ve m~t th~ che m(>t each h<;1p ly
Cac khu cong nghi~p - khu eM xuat Vi~t Nam, hi~u qua ho~t dqng va xu huang phat trit!n
Trang 22Cht.ldng 1: Ly lt.i?n cd biin ve KCN - KCX va v<fn de hi~u qua 20
- E>oi VOi cac khu che XUat, Vi~C hja ChQn Vj trf Va hOGICh djnh CaC bliOC phat tri~n tot nhat nen theo cac tieu chf hi~u qua kinh te Cac dl,t an KCX thu¢c khu vl,tc cong c¢ng c6 nhfeu tham vQng va vj trf ll,ta chQn theo nhung tieu chu~n chfnh trj ch~c ch~n se d§.n den hi~u qua
tY I~ nay len den 80% Cac KCX o Malaysia, Philippines (Bataan, Baguio, Mactan), ndi chii yeu phat tri~n nganh cong nghi~p di~n tu, tY 1~ su d1,mg nguyen li~u t9i cho luon duoi 10% Nguyen nhan chfnh khien tY I~ su d1,mg nguyen li~u dia phlidng thap Ia kha nang cung cap nguyen li~u t9i cho con yeu kern ve so llic;1ng, chat llic;1ng va gia ca khOng thfch hc;1p Ngoai ra, cac moi lien ket c6 th~ dlic;1c mo r9ng thong qua chfnh sach kfch thfch ciia nha nlioc Thf dl,l o Ailen, nha nuoc da thiet l~p m¢t chlidng trlnh d~c bi~t khuyen khfch lien ket giua cac cong ty
c6 hang h6a xuat kh~u nhieu trong KCX voi cac nha san xuat khac trong vung Chlidng trlnh nay loi cuon nhieu phan khoa ky thu~t o cac truong d9i h9c ho trc;1 nghien ct1u cho cac nha san xuat dia phlidng, nham dG~t chat llic;1ng nguyen li~u dung theo yeu cau Chlidng trlnh da thanh cong den mt1c cac nha cung cap nguyen li~u trong nuoc nh~n dlic;1c ca nhung ddn d~t hang w nuoc ngoai (Chau Au va My)
- Hi~u qua chuy~n giao cong ngh~: hi~u qua nay th~ hi~n chii yeu o qua trlnh dao t9o, huan luy~n kinh nghi~m qua cong vi~c cho nguoi lao d¢ng, thay vl chuy~n giao bang phlidng tht1c chfnh quy Ch~ng h?n, cong ty E.l., chi nhanh ciia t~p doan General Electric, thanh l~p
t9i Shannon (Ailen) va thue nhieu lao d9ng Ailen vao lam vi~c M9t so cong nhan sau d6 da roi khoi cong ty E.l va thanh l~p cong ty rieng, san xuat nhung m~t hang tlidng ttj, voi chat llic;1ng cao khong kern
- Hi~u qua h¢i nh~p: cac KCN - KCX dtJc;1c nghien ct1u thliong c6 toe d9 xuat kh~u cao hdn toed¢ xuat kh~u n6i chung ciia nen kinh te' vung (quoc gia)
- Hi~u qua phat tri~n vung: khu che xuat Shanon Ia di~n hlnh thanh cong ciia y muon dung KCX lam dqng ltjc phat tri~n vung ngheo Khu nay nam o phfa Tay, ndi kern phat tri~n
ciia Ailen Shannon thanh cong dlic;1c Ia nho khu vl,tc s~n c6 cac phlidng ti~n giao thong v~n tai quoc te, bao gom m¢t san bay voi cac chuyen bay hang ngay den London va New York, each khOng xa (duoi 100 d~m) cac cang chfnh Tuy nhien, phan lon nhung KCX phat tri~n
tren cac vung bi~t l~p deu that b?i, nhtJ KCX Lamphun gan Chiang Mai, thu¢c vung phfa B~c
c6 kinh te kern phat tri~n ciiaThai Lan; KCX Santa Tomas de Castilla (Guatemala) nam each thii do den 200 km, KCX Bataan (Philippines) nam o vung nang than heo lanh each Manila
150 km
- Hi~u qua xa hqi: nhln chung, cac KCN - KCX lam tang cd h¢i nghe nghi~p cho nguoi ph1,1 nO', nhung qua dieu tra ciia UNIDO cho thay, ch1 c6 8/23 quoc gia dtJc;1c dieu tra tra loi nhung cau hoi ve ph1,1 nO' Ty I~ tra loi thap ve nhung van de ph1,1 nO' c6 th~ giai thfch rang cac nha quan ly KCN - KCX da khOng xem nhung bi~n phap cai thi~n nang cao dia vj ciia ph1,1 nu
Ia quan trQng Ph1,1 nO' v§.n chua dtJc;1c thua nh~n o cac cht1c v1,1 cao cap trong cac cong ty va trong quan ly KCN - KCX Ve hoG~t d9ng den bu giai t6a, E>ai Loan, Han quoc, va mqt so nuoc khac ch1 tra tien m~t khoang 15 - 20%, so con l?i tra bang c6 phieu, trai phieu
Cac khu c6ng nghi~p - khu eM xuat Vi~t Nam, hi~u qua ho~t d¢ng va xu huang phat tritln
Trang 23Chticmg 1: Ly /u~n cd ban ve KCN • KCX va van de hi?u qua 21
(1) Nh?n thuc dung d~c di~m, ban chat va xu huang v?n d{>ng cua qua trinh t?p trung cong nghi~p thea khOng gian c6 y nghTa rat quan tr<;>ng, giup cac nha quan ly c6 cai nhin d9ng, khach quan khi hoc;1ch dinh chfnh sach phat tri~n quy hoc;1ch, va quan ly cac khu cong nghi~p
(2) Khu cong nghi~p va c1,1m cong nghi~p ve quy mo t?p trung, d~c di~m ph at tri~n Ia nhu nhau (T<;ii sao Binh Chi~u di~n tfch chi c6 28 ha, Binh Buong chi c6 17 ha, Bai Tu -
Ha N<)i: 40 ha, l<;ii xem Ia khu cong nghi~p trong khi nhieu ndi phat tri~n t?p trung cong nghi~p, cung c6 h? tang rieng, tren di~n tfch 50 ha lc;1i xem Ia c1,1m, voi quan ni~m r~ng c1,1m nho han khu?) sv phan bi~t khong thoa dang nay c6 th~ d~n den nhung h?u qua phat tri~n khong dong b9 giUa nhu cau nha a, v?n chuy~n hang h6a ngay cang gia tang a cac ndi gQi Ia Cl,lm voi kha nang cai t<;lO, nang cap h<;i tang tudng ung trong vung M~t khac, khi g9i Ia "khu" thi da am chi sl,l' t?p trung roi, khong nen n6i "khu cong nghi~p t?p trung", each n6i nhu v?y khong chfnh xac ve m~t thu?t ngu khoa hQc Khong phu nh?n nhieu each g9i mang tfnh da dc;1ng trong thl,ic te, nhung khong th~ chap nh?n each n6i liip y, khien ngon ngu Vi~t Nam tra nen l§n th§n, khong du~c tinh te, sang sua
(3) Hi~u qua hoc;1t d{>ng cua cac KCN - KCX bi~u hi~n a nhieu m~t khac nhau, kinh te, xa h9i, moi truong ThOng thuong nhung hi~u qua kinh te c6 th~ djnh lu~ng, quy gia tri tien t~, con nhung hi~u qua khac pha.i chap nh?n xem xet a g6c d9 djnh tfnh, phi tien t~ Phan tfch hi~u qua cac KCN - KCX tren phc;1m vi quae gia thuong dung lc;1i a muc xem xet cac thanh cong va that bc;1i
(4) Gong tac quy ho<;1ch, vi trf dia ly, tUc kha nang tiep c?n cua KCN voi cac dau vao kh6
di chuy~n va thi truong tieu thl,l, nhung dieu ki~n h? tang thu?n l~i can thiet cho ho?t d9ng cac KCN - KCX, cac chfnh sach h6 tr~ nguon nMn ll,ic, kha nang tc;1o nguon nguyen li~u Ia nhung nha.n to c6 anh huang mc;1nh me den hi~u qua ho?t d{>ng cua cac KCN - KCX Ngoai ra, cd cau t6 chuc va cac m1,1c tieu phat tri~n cua cong ty dau
tu cung anh huang dang k~ den hi~u qua cac KCN - KCX
(5) Hi~u qua phat tri~n KCN - KCX cua cac nuoc tren the gioi tiep t1,1c kh~tng djnh tam quan tr9ng cua nhung yeu to neu trong ket lu?n (4) Ngoai ra, con cho thay vai tro cua nguoi quan ly, cua cd che quan ly ciing rat quyet djnh Hi~u qua hdn ca Ia nhung KCN - KCX do nha nuoc xay dl,ing va quan ly theo cd che me>t clia - t?i ch6 Bieu dang luu y cuoi cung Ia dua ra du~c m{>t chfnh sach uu tien ro rang, thfch dang thea tling khu vvc (nhu Bai Loan, Thai Lan) cung c6 gia tri thiet thl,l'c trong pMt tri~n can doi lanh th6
Cac khu c6ng nghi?p - khu eM xufit Vi?t Nam, hi?u qua ho~t dqng va xu htJ{Jng phat trien
Trang 24ChtiC!ng II: Hi~u qua hol{lt dqng cua cac KCN - KCX Vi~t Nam 22
CHlldNG HAl
HI~U QUA CUA CAC KCN - KCX VI~T NAM
2.1 Tc5ng quan ve qua trlnh hlnh thanh cac KCN - KCX
8~ vudn den cac m1,1c tieu cong nghi~p h6a, hi~n d?i h6a, nha nuoc Vi~t Nam da chu trudng quy ho9ch phat tri~n cac khu cong nghi~p vao gilta nhung nam 90, thong qua quyet djnh so 519/TTg, ngay 6 tMng 8 nam 1996, phe duy~t phudng an quy ho?ch t6ng th~ pMt tri~n cong nghi~p va ket cau h? tang thOi ky 1996-2010, trong d6 de xuat thanh l~p 33 KCN Toe d9 gia tang cac khu cong nghi~p trong thl,fc te nhanh chong hdn dl,f doan, nen sau d6 da quy ho?ch b6 sung nhieu lan, nang t6ng so KCN quy ho?ch den nam 201 o len 149
2.1.1 Toe de} hlnh thanh cac KCN
8en het tMng 3/2004 ca nuoc da xay dl,fng 106 khu cong nghi~p trong d6 c6 5 khu che xuat (Tan thu?n, Linh Trung I, Linh Trung II, Linh Trung Ill Hai Ph<'>ng 96), 1 khu kinh te mo, 2 khu cong ngM cao, va 98 KCN (k~ ca khu cong nghi~p Dung quat) T6ng di~n tfch dat thl,fc hi~n d?t 35.081 ha (trong 46.960,55 ha di~n tfch quy ho?ch) Neu khOng tfnh Dung Quat, Chu Lai, 2 khu cong ngh~ cao, di~n tfch thl,fc hi$n con 20.081 ha (trong t6ng di$n tfch quy ho?ch: 26.506,55 ha) (X em phl,J ll,Jc 1 )
Qua bang 1 ta thay, toe d9 hinh thanh cac khu cong nghi~p Vi~t Nam trong thoi ky dau cua giai do?n quy hO?Ch (1991 - 2003) rat cao, trung binh hdn 50%/nam I cao hdn toe d9 tang
·truong cong nghi~p nhung c6 quan h~ chi;it che voi toe d9 tang truong cua nganh nay va cua nen kinh te n6i chung Cac KCN duQc xay dl,ing nhieu nhat vao nhung nam 1996 - 1998, day
Ia giai do?n nen kinh te Vi$t Nam d?t toe de) tang truong cao- toe de) tang cua GOP, cua gia tri cong nghi$p hau nhu cao lien t1,1c tll nam 1991, toe d9 dau tu trl,ic tiep nuoc ngoai khong ngung tang nhanh truoc d6; c<)ng them nhung dau hi~u thanh cong cua KCX Tan Thu~n Linh Trung, va m<)t so khu cong nghi~p xay dl,ing o 8ong Nam b9; ngoai ra con duQc h6 trQ boi quyet djnh 519/TTg cua Thu Tuong chfnh phu, da khien chfnh quyen cac dia phudng va nhieu doanh nghi~p tin tliong vao tri~n v<;>ng hoGlt d<)ng cua KCN Rat tiec, sau d6, khung hoang tai chfnh khu vl,ic nam 1997 da lam giam toe d9 dau tu.nuoc ngoai vao Vi~t Nam, keo theo tang kinh te ch~m IGti, khien giai do?n 1999 - 2001- so luQng cac KCN khong tang len bao nhieu Sl,i xuat hi~n cac khu cong nghi$p trong nhung nam 1998 - 2001 chu yeu dl,ia vao nhung di~m cong nghi$p da c6 s~n truoc d6, ho~c nhu cau di doi cac xr nghi$p tll n<)i thi Nam 2'002 - 2003 toe d¢ hlnh thanh cac KCN da duQc khoi ph1,1c cung voi muc tang tro l?i cua GOP, von dau tu pMt tri~n trong nuoc, va tri~n v<;>ng dau tu nuoc ngoai se tang len sau khung hoang
cac KCN - KCX Vi~t Nam -hi~u qua hol{lt dqng va xu huang phat tridn
Trang 2523
Bang 1: Chl so phat tri~n cac KCN - KCX va kinh te Vi~t Nam giai dofitn 1991- 2003
nam 2003 va phl.ldng huang phcit trie·n trong thOi gian tai", Be') Ke Hofiich va Da'u TLI, 1 012003,
2.1.2 Quy mo dl~n tfch cua cac KCN - KCX
Cac KCN - KCX Vi$t Nam deu c6 di$n trch thu¢c loq.i vua va nho, trung blnh 187,5
ha/khu, {thea di$n trch dang thl,ic hi$n), va 260 ha/khu (thea di~n trch quy hoq.ch) Trang d6, chi c6 4 tinh thl,ic hi~n quy mo KCN blnh quan cao hdn muc blnh quan cua ca nude 8ong Nai dang d~n dau ve so lu<;lng va t6ng di~n trch khu cong nghi~p (chiem 23,8% trong t6ng di$n trch KCN), Sa Ria - VOng Tau c6 di~n tfch blnh quan tren moi khu ldn hdn ca (370,11
ha/khu) 1• Thanh ph6 Ho Chf Minh, n6i tr¢i ve trnh da dq.ng trong loq.i hlnh hoq.t d¢ng, ngoai nhang khu cong nghi~p, con c6 3 khu che xuat va 1 khu cong ngM cao Trang s6 cac thB.nh ph6, Ha N¢i c6 di~n tfch blnh quan tren moi khu nho nhat (xem bang 2)
Bang 2: Tlu1 tlj 9 tlnh, thanh c6 so KCN tU 3 trC1 len ve di~n tfch KCN binh quan
• Khong ke Dung Qua't va a~c khu Chu Lai
Cac KCN - KCX Vi!Jt Nam - hi!Ju qua ho9t ril'jng va xu hUang phclt trien
Trang 26Chlidng II: Hiiju qua ho~t dtjng cua cac KCN ~ KCX Viijt Nam 24
C1,1 th~ tlnh trc;mg quy mo di$n trch (di$n tfch thl,(c hi$n) c6 th~ thong ke nhu sau:
- Tren 300 ha: 29 khu, chiem 27,35% (khong tfnh Dung Quat va Chu Lai) Vung Dong Nam b9 c6 den 20 khu lon, chiem 68% Khu lon nhat Ia Phu My: 954,4 ha (Ba Ria- VOng Tau)
- Tu 100 - 300 ha: 48 khu, chiem 45,3% Day Ia quy mo ph6 bien cua cac khu cong nghi$p Vi$t Nam
- Duoi 1 oo ha: 29 khu, chiem 27,35% Trong d6, khu nho nhat chi c6 17 ha ·(Blnh Duong, Blnh DUdng)
2.1.3 Cac khu cong nghi~p dang cho cap phep holjc do dja phlidng cap phep va gQi Ia
"cvm" cong nghi~p
Ben c~nh nhO'ng khu cong nghi$p da dUC/C cap quyet djnh thanh l~p va thUQC di$n qulm
ly cua cac ban quan ly KCN tren day, hi$n c6 nhieu khu cong nghi$p dang trong giai do~n san lcip, xay dl,(ng h~ tang, chO dU(/c trung Udng duy$t (day Ia nhung khu nam trong danh sach quy ho~ch chung cong bo nam 2000) Ngoai ra, con c6 nhieu khu cong nghi$p da dUCJc chfnh quyen dja phUdng cap phep va cho ho~t d9ng vdi ten g<;>i Ia 'c1,1m cong nghi$p' (khong c6 trong danh sach quy ho~ch chung) T6ng so cac khu cong nghi$p nhu v~y hi$n len den 35 khu, di$n tfch thl,(c hi$n d~t 5.636,26 ha, quy mo trung blnh m6i khu cOng d~t 161 ha Nhu v~y trong tudng lai se c6 them nhieu tinh md va dUa cac khu cong nghi$p vao ho~t d¢ng, nhu An Giang, B~c Lieu, Gia Lai, Ha Giang, Quang Blnh, Quang Tri (Xem phl,lll,lc 2)
M~c du theo quan ni$m cua nhieu nguoi hi$n nay, cai g<;>i Ia 'cvm cong nghi$p' Ia lo~i hlnh CO quy mo nho hdn khu cong nghi$p, dUC/C chfnh quyen dja phUdng quy ho~ch va cap phep ho~t dl;>ng, khong thui;>c di$n quan ly cua cac ban quan ly khu cong nghi$p; nhung ro rang Ia, nhieu 'cvm cong nghi$p" c6 quy mo di$n tfch khOng khac gl so voi cac khu cong nghi$p dUQc thU tuong chfnh phU cap phep truoc day (tMm chi con lon hdn) Va nhu da n6i trong chUdng I, nhO'ng each g<;>i khac nhau nay th~t ra chi de c~p cung m<)t muc d9 t~p trung cong nghi$p, CO quy mo Va tfnh chat ho~t di;>ng tUdng tl,( nhau, du CO thUQC Cap nao quan ly chang nO'a Do d6, quy ho~ch phat tri~n cac khu cong nghi$p dUCJc coi nhu 'cvm' tren day cOng phai thu9c di$n quy ho~ch cac khu cong nghi$p n6i chung tren ca nude, ket hQp voi quy
ho~ch t6ng th~ toan vung; k~ ca quy ho~ch cai t~o h~ tang, quy ho~ch do thj
~.2 PHAN TfCH Hll;u auA CUA cAc KCN - KCX VI~T NAM
2.2.1 Hl~u qua kinh te
2.2.1.1 Hi~u qua thu hut von dau tli san xuat - kinh doanh
a Quy mo va toe dQ thu hUt von dau tu
Dl/a vao bao cao t6ng ket cua B9 Ke Ho~ch - Dau Tu va cac Ban Quan Ly KCN - KCX, tfnh den thang 12/2003, cac KCN - KCX da• thu hut dUQc 2.773 dl/ an (nhO'ng dl/ an con hi$u ll,(c), trong d6 c6 1.398 dl/ an dau tu nUde ngoai, chiem 50,4% trong t6ng so dl/ an T6ng von dau tu dang ky dq.t: 11.145 tri~u dola va 70.048 ty dong
Dong von dau tU vao cac KCN - KCX tang rat nhanh, d~c bi$t Ia von dau tu trong nude; tuy nhien, toe d9 rat khOng 6n dinh (xem bang 3 va hlnh 1) Trung blnh trong 10 nam, von dau tLJ nude ngoai tang 29,3%/nam, trong khi dau·tu trong nude tang den 82,4%/nam Dong von nUde ngoai tang lien tl,IC trong 3 nam dau, tlt 1993 den 1995, tang m~nh trong nam 1995; sau d6 do anh hUdng cua khung hoang tai chfnh khU Vl/C, dong VOn nay lq.i giam lien tiep trong 3 nam sau (1996 - 1998), d~c bi$t nam 1998 Toe d9 von dau tu nude ngoai di.JQc phvc hoi tU nam 1999, va nam 2001 da thu hut dUQc so von dau tu nhieu hdn ca nam 1995 Nhung
Cac KCN - KCX Viijt Nam - hiiju qua ho~t dqng va xu hliong phat trit!n
Trang 27Chuang II: Hi~u qua ho~t dt)ng ciJa cac KCN- KCX Vi~t Nam 25
phai h.tu y rAng van c6 d~u hi~u t1,1t giam, du dian bi~n kinh t~ th~ giai 6n djnh Dong vOn ditu ttl trong ntlac tang r~t nhanh, di~u nay ngoai ph1,1 thu¢c vao k~t qua di doi cac doanh nghi~p
sgn c6 va nhO'ng cOng trlnh ddu ttl cua nha ntlac v~ di~n va khf (J Phu My (1996), con cho
th~y sue h~p dAn cua KCN ngay cang manh dOi vai cac doanh nghi~p trong ntlac, cung nhtl nang h,tc ditu ttl vao cOng nghi~p cua dan Vi~t Nam dang thl,l'c sv tang len, nh~t Ia sau khi
lu~t doanh nghi~p trong ntlac phat huy tac dvng (nam 2000)
Bang 3: Gia tri va t6c c!Q tlng hang nim cua v6n c!'u tll vao KCN - KCX so vdi ca nude giai c.'foon 1993 - 2003
Nam VOn DTNN vao VOn DTTN vao FDI trong VOn DTTN
cac KCN- KCX cac KCN- KCX ca ntlOC
Gia trj (tr USO) (%) Gia tri (Ty d6ng) (%) (%) (%)
Hlnh 1: GIS trl va t6c c.'fQ ting trllbng cua v6n c!'u tll nlldc ngoal trong cac KCN - KCX glal doon 1993 - 2003
Di~u dang ltlu y rAng t6c d¢ ditu ttl ntlOc ngoai blnh quan moi nam trong 10 nam qua tang thAp hem phan nua so vai tOe d() tang cua sO khu KCN, con t6c d() ditu ttl trong ntlac tang cao hem gitn g~p dOL Vai tro phat huy n()i ll,l'c cua cac KCN ngay cang khAng dinh Nhtl
C~c KCN - KCX Vi~t Nam -hi~u qua ho~t dt)ng va xu hlidng phat trien
Trang 28Chuang II: Hi~u qua ho~t dl)ng ctia cac KCN - KCX Vi~t Nam 26
v~y, n~u KCN nao chi nhAm vao cac ngu6n v6n dau tu nude ngoai chAc chAn se ch~m t6c
T6c d¢ t~ng cua cac dong v6n vao KCN - KCX qua cac n~m luOn cao hem t6c d¢ t~ng
cua dong v6n dau tu trong ca nude
Hlnh 3: So sanh t6c dQ ting cua nguon v6n nude ngoai glua cac KCN - KCX vdi ca nude
Trang 29Chlldng II: Hi~u qua ho~t dqng cua cac KCN - KCX Vi~t Nam 27
b Cac chi so t~p trung von dau tll:
- Chi so TTVBQ = t6ng von dau tlt trong va ngoai m.Joc (de'n thai di~m 1 0-2003)/ t6ng
di~n tfch dat thi,J'c hi~n (cung thai di~m) /so nam thi,J'c hi~n trung binh 1
= 13950,52 tri~u USD/19.654 hal 7nam = o, 1 tri~u USD/ha/nam
Trung blnh mOi nam mOi ha KCN - KCX thu hUt dllc;lc 0,1 tri~u USD von dau tlt vao san xuat kinh doanh Tfnh tU khi phat tri~n cac KCN -KCX cho den nay, mOi ha KCN thu hUt dllc;lc 0,7 tri~u USD von dau tlt SXKD, gap 3 lan so voi chi so nay trong ca nltoc (thee nien giam thong ke Vi~t Nam nam 2003, t6ng von dau tlt nltoc ngoai giai do?n 1988 - 2002 danh cho nganh cong nghi~p Ia 24.133,2 tri~u USD, tong von dau tll phat tri~n trong nLtoc danh cho nganh cong nghi~p Ia: 27.857,8 tri~u USD, t6ng c¢ng: 51990 tri~u USD Voi t6ng di~n tich dat cong nghi~p trong ca nLtoc Ia 253.500 ha, ta c6 chi so t~p trung von blnh quan mOi ha trong ca nLtoc chi d?t: 0,2 tri~u USD cung ky) Ket qua nay cho thay, cac KCN th~t si,J' c6 hi~u
qua trong ITnh VI,J'c thu hut von dau tlt vao san xuat - kinh doanh
-Hi~u suat thu hut v6'n dau tLI blnh quan cua ph! h;;l tang (HSTHV8TBQ):
Ta c6: t6ng von dau tll san xuat- kinh doanh quy dcSi: 13.951 tri~u USD/t6ng von dau tll CSHT quy dcSi: 2.961 tri~u USD/7nam = 0,67 tri~u USD/nam V~y trung blnh mOi nam 1 tri~u
USD von dau tlt CSHT thu hut dltc;lc 0,67 tri~u USD von dau tlt slm xuat kinh doanh Ne'u thai gian lap day blnh quan cua Vi~t Nam Ia 14 nam (ung voi toe d¢ lap day blnh quan hi~n nay: 7%/nam), thl sau 14 nam 1 tri~u LISD dau tv vao CSHT thu hUt dLtc;lc 11 tri~u USD von dau tv SXKD Neu tinh ttt nam 1993 cho den nay, 1 USD dau tv vao co so h? tang trong KCN - KCX
da thu hut dllc;lc 4,7 USD von SXKD
c Co cau cac quae gia dau tLt vao KCN - KCX va co cau von dau tlt thee nganh
M~c dau cac KCN - KCX Vi~t Nam da thu hut dLtqc nhil~u doanh nghi~p tU gan 40 quae gia va lanh th6 thu¢c cac chau h,Jc khac nhau, nhllng chu ye'u v~n Ia cac nvoc Chau A (xem bang4)
1 0 nLtoc trong bang 4 da chi em gan 90% so dl,l an va 84,33% von dau tLt, rieng nhOng nLtoc Chau A da chie'm tren 70% Hai nLtoc d~n dau Ia Nh~t Ban va 8ai Loan, nhllng trong d6,.nh0ng di,J' an dau tlt cua Nh~t Ban nhln chung c6 quy mO tLtong doi lon, trai l?i nhOng dl,l
an dau tll cua 8ai Loan da phan d~u c6 quy mO nho,
Co cau dau tlt thee nganh cua cac KCN - KCX v~n khOng khac gl co cau cOng nghi~p
n6i chung tren ca nLtoc, nghTa Ia v~n t~p trung vao cac nganh cOng nghi~pche' bie'n thap, c~n nhi~u lao d¢ng nhll che' bie'n ILtong thi,J'c tht!c ph§m, d~t - da - may, ldp rap di~n tll Cac nganh cOng nghi~p n~ng nhll luy~n kim, co khi che' t?o, h6a chat chiem ty I~ thap
Co cau nganh hc;lp ly Ia co cau phu hqp voi co cau cac nguon lt!c NhOng nguon lt!c quan trc;mg hi~n nay cua Vi~t Nam v~n Ia lao d¢ng dOng, trlnh d¢ chlla cao, gia n3; nguyen li~u
nang - hai san Do v~y, co cau quae gia dau tLt vao cac KCN va co cau dau tLt thee nganh tren day Ia di~u c6 th~ ly giai dLtc;lc va hoan toan thich hc;lp, vl:
- Tru Nh~t Ban va My, cac quae gia dau tv nhi~u vao KCN d~u c6 trlnh d¢ phat tri~n
khOng qua cMnh l~ch so voi Vi~t Nam, do d6, cOng ngh~ dLtqc chuy~n giao tU nhung nltoc nay c6 St! tLtong xung nhat djnh voi trlnh d¢ lao d¢ng Vi~t Nam
- Phat huy dLtc;lc nhung lqi the' hi~n c6 cua quae gia v~ lao d¢ng, v~ nguyen li~u nOng san, nhat Ia o cac tlnh ke' c~n thanh pho lon, cac vung nOng nghi~p
1
Cac KCN - KCX Vi~t Nam -hi~u qua hot;1t dqng va xu hUang phat tridn
Trang 30Chtiong II: Hi~u qua hot# dqng cua cac KCN - KCX Vi~t Nam 28
- Giai quyet nhanh tlnh tn;mg du thua lao d¢ng, dong thoi thuc day qua trlnh chuy~n djch
cd cau lao d¢ng, tl;l.O dieu ki~n cho lao d¢ng Vi~t Nam quen dan voi tac phong cong nghi~p, nang cao trlnh d¢ chuyen mon, chuan bi cho buoc phat tri~n tiep theo - buoc gia tang ty 1~
cong nghi~p che bien cao trong giai dol;l.n cu6i cua qua trlnh cong nghi~p h6a (c6 th~ W nam
2010- 2020)
Cd cau dau tll theo nganh tren day cling ly giai tG~.i sao toe d¢ dau tll vao.cac tlnh ke c~n th~mh ph6 lon nhll Blnh Dudng, 8ong Nai, to ra m9nh hdn chfnh cac tMnh ph6 lon nhll thanh pho Ho Chf Minh, Ha N¢i, Hai Phong Cac tinh nay ngoai l<;ii the tlldng doi ve hGl tang
va vj trf; hi~n cling dang to ra c6 nhung l<;ii the ve nhan ll,l'c, voi nguon lao d¢ng tl;l.i ch6 ho?c kha nang nh~p ell ngay cang cao, trlnh d¢ khOng qua thap va gia v~n con re Trang khi d6, l<;ii the lao d¢ng gia re phu h<;ip voi cac nganh che bien thap Ci nhCing do thj ion da bi giam sut, nhung cd cau dau tu thea nganh Ci cac tMnh ph6 nay v~n chua c6 chuy~n djch tfch cl,l'c sang hudng che bien cao Chcing hl;l.n, o Thanh pho Ho Chf Minh, cac nganh chiem tY 1~ lon trong
cd cau dau tll v~n Ia cao su- nhl,l'a, d~t may, che bien thl,l'c pham, g6- bao bi
Nhln chung, cac KCN -KCX Vi~t Nam da dl;l.t hi~u qua thu hut von dau tll SXKD, toed¢ dau tll vao cac KCN - KCX caa hdn nhieu so voi ca nude, hi~u suat thu hUt von dau tll cua chi phf hl;l tang tren 1 va dl;l.t gan gap 5 ian Ngoai ra, Cd cau cac quae gia dau tll va cd cau dau tu theo nganh trong cac KCN - KCX phu h<;ip voi trlnh d¢ phcit tri~n kinh te hi~n nay va cd
cau nguon ll,l'c cua dat nlloc 8ieu nay dam bao gia tang hi~u qua chuy~n giao cong ngh~ vi
chuy~n giaa cong ngh~ se du<;~c dam Mo tot hdn khi gii1a nuoc chuy~n giaa voi nuoc nh~n
cong ngh~ khong chenh l~ch ion ve trlnh d¢ cong ngM nnh tr9ng khong qua chenh l~ch ve cong ngh~ giup cai thi~n rat nhieu nang suat lao d¢ng va tl;l.O ra hi~U ung ian truyen ml;l.nh hdn trong nen kinh te Tuy nhien, cd cau dau tll thea nganh d cac thanh pho ion v~n chua phu h<;1p voi the m9nh cua vung, chua t<;J.o dieu ki~n cha kha nang tang trlnh d9 che bien ky
thu~t cao sau nay
2.2.1.2 Hi~u qua kinh daanh h~ tang
a Ty I~ va toe d¢ lap day
Cac KCN - KCX Vi?t Nam • hiqu qua hot?.t dqng va xu huang phat trien
Trang 31ChtJOng /1: Hi~u qua hoq.t dc)ng cua cac KCN - KCX Vi~t Nam 29
Tlnh den thang 12/2003, di~n trch da duQc thu~ d~t 5617,28 ha, chiem gan 43% t6ng
di~n tfch dat c6 th~ cho thu~ (13.11 0 ha) DiAn bien cua di~n tfch dat c6 th~ cho thu~ va di~n
tfch dat duQc thu~ trong hdn 10 nam qua nhln chung hQp ly, nghia Ia toed¢ tang cua di~n trch dat dl1<;1C thu~ luOn cao hdn toe d¢ tang cua di~n tfch dat c6 th~ cho thu~ tru hai th(ji di~m
1996 - 1997 va nam 2003 £>ieu nay ·giup ty I~ di~n trch dllQc ltlp day luOn tang, lam giam tlnh trang lang phi cac ngu6n h,tc dau tu mC1 KCN, d~c bi~t Ia dat dai Ri~ng hai tht:1i di~m 96 - 97
va nam 2003 do so Iuong va di~n trch KCN tang qua nhanh (nhat Ia nam 1996) so v~i toe d¢ thu hut von dau tu, dAn den toe d¢ cho thu~ dat thap hon toe d¢ tang cua di~n tfch dat c6 th~
cho thue (Xem bang 5 va hlnh 5, hlnh 6)
Bang 5: Ditn tich co thi cho thui, ditn tich da thue, va ty It lap day qua cac nam
Nam DT c6 th~ cho thu~ (lOy ke) DT da thu~ (loy· ke) Ty I~ ltlp day
(ha} Toed¢ tang(%} (ha} Toe dO tang(%} (%}
- DT da thu~ (ha)
TY I~ ldp d~y (%}
Trang 32Chllong II: Hit?u qua hoq.t dc}ng ctla cac KCN - KCX Vit?t Nam 30
Ty It!) ldp d~y (%)
Tlnh trf;l,ng chung trong ca mJ6c hi~n nay cho thay, neu ty I~ lap d~y df;l.t 43%, thl tY I~ lap
d~y trung blnh mOi n~m (t6c d¢ lap d~y) dGtt 6% (v6i s6 nam thtJc hi~n KCN blnh quan Ia 7 nam) Nhll v~y n6i chung cac khu cOng nghi~p Vi~t Nam trung blnh can khoang 16,6 nam d~
phu kfn Tuy nhi~n xet theo tUng khu, tlnh hlnh c1,1 th~ nhu sau:
80- 100 o/o 50- <80%
25- <50%
1 - <25%
0%
Theo bang 6, ta thay:
- Hi~n c6 42 (chiem 38,6%) KCN dGtt ty 1~ lap day w 50% tra l~n; nhung s6 khu cOng
nghi~p dGtt hi~u qua kinh doanh hGt t~ng, v6i ty 1~ lap d~y trung blnh tLi 10 - 20%/nam (nghia
Ia c~n khoang 5 - 1 o nam d~ phu kfn) ch7 c6 28 khu (chiem 26,4%)
- Trong s6 64 khu dGtt ty 1~ lap d~y du6i 50%, c6 35 khu m6i thanh l~p vai nam gan day,
29 khu con lf;l.i d~u dll~C x8.y dl,lng tr~n 5 nam, ty I~ lap d~y trung blnh rat thap, ch7 tU 3 - 7
o/o/n~m ca bi~t c6 6 khu (chiem 5,7%) hau nhu khOng c6 du an nao
Ngoai ra, c6 m¢t s6 KCN sau khi da giai ph6ng m~t bAng m6i phat hi~n vi trf khOng phu
h~p V6i XU the phat tri~n ho~C y do quy hOt;iCh m6i CUa VUng, do V~y rna dlnh tr~ Va d~ dat
Cac KCN - KCX Vi~t Nam -hi~u qua ho;;~t dc}ng va xu hlltJng phat trien
Trang 33Chuang /1: Hi~u qua hoq.t dl)ng ciia cac KCN- KCX Vi~t Nam 31
tr6ng nhi~u n~m trudc khi c6 quy~t dinh rut gi~y phep, chuy~n su d1,mg d~t sang dQ.ng hoQ.t d¢ng khac ChAng hQ.n nhu khu cOng nghi~p Bac My Thu~n khu cOng nghi~p Cat Lai IV Hinh 7: Ty trQng cac KCN theo ty '' lap d'y
d~n 54 USD/m2 (hay 1,08 USD/m2/n~m) N~u so vdi muc gia 20 - 40 USD/m2 nhu trong
nghi~n cuu ella NgO Tu~n muc gia thvc t~ cao gan g~p dOi E>i~u nay cho phep cac dan vi kinh doanh hQ tang chiu dl,l'ng duc;1c tlnh tr<;~.ng thai gian l~p day keo dai trung blnh W 7 - 11
n~m (We Ia tY 1~ l~p day trung blnh n~m W 9- 14%, thay vl17- 25%)
Vi~t Nam c6 chi phi hQ tang blnh quan tuang d6i th~p so vdi nhi~u nude trong khu vvc: 2961,7 tri~u USD/19654 ha = 150 ngan USD/ha (tham khao bang 7) Chl ti~u nay dl,l'a vao v6n dau tu dl,l' toan, khOng phai v6n chi thl,l'c t~ Tuy nhi~n theo cac chuy~n gia x&y dl,l'ng thuang v6n dl,l' toan x~p xl thl,l'c t~ Ngoai ra, dl,l'a vao v6n dl,l' toan se tranh duc;1c truang hc;1p cac chll phat tri~n hQ tang vl mu6n giam gia ma chi x&y dl,l'ng hQ tang th~p khi~n chi phi dau
tu hQ tang blnh qu&n th~p nhung hQ tang khOng dam bao ch~t luc;1ng
Bang 7: Chi phi h\1 t'ng binh quAn trin 1 ha cua mqt s6 KCN - KCX trin thi' gidi
(E>V: 1000 dOia} KCN- KCX Chi phi hQ tang blnh qu&n tr~n 1 ha
Chihagong (Bangladesh} 300
Penang (Malaysia) 200
Kandla (An E>O} 635
Karachi (Pakistan} 130
Masan (Han Qu6c) 350
Latkrabang (Thai Lan} 360
Nhln chung, cac KCN Vi~t Nam deu c6 thai gian thu hoi v6n dau tu ca sa hQ tang keo dai, n~u dl,l'a vao thai gian thu hoi v6n thl hi~u qua kinh doanh KCN khOng cao Cac cOng ty kinh doanh hQ tang mu6n c6 hi~u qua da phai ~n djnh muc gia cho thu~ d~t cao E>ieu nay anh huang it nhieu d~n tfnh h~p dan ella KCN
Cac KCN - KCX Vi~t Nam - hi{ju qua hoq.t d~ng va xu hllcJng phat trien
Trang 34Chllong II: Hi~u qua ho~t dc)ng cua cac KCN- KCX Vi~t Nam 32
2.2.1.3 Kit qua san xuA"t - klnh doanh cua cac KCN - KCX
Tli khi thanh l~p cho den nay, cac KCN - KCX da thu hUt dl1<;1c 2543 so xf nghi~p tham gia vao hoGtt d()ng Chl so t~p trung xf nghi~p vao cac KCN - KCX chl dGtt 0,13 xf nghi~p/ha,
hay con thap so v~i ca nll~C (chl so nay trong ca nll~C Ia 2,7 xf nghi~p/ha)
Ket qua san xuat - kinh doanh dl1<;1C th~ hi~n trong bang 8 dll~i dAy:
Bang 8: Gia tri va t6c dO ting tn.tcmg cua san xuA"t c6ng nghitp va xuA"t khiu trong cac KCN - KCX so voi ca nu'dc
Nam Gia trj SXCN cua KCN Gia tri xu~t kh~u cua KCN T6c d¢ CN trong T6c d¢ XK trong
(tri~u dOia) (%) (tri~u dOia) (%) ca m.tac (%) ca mtac (%)
- DAu tll qua cac nam, va Ni~n giam th6ng k~ nam 2003)
Hinh 8: Gia tri va t6c dQ ting tru'c?lng cua san xuA"t c6ng nghitP trong cac KCN - KCX
ca nll~C trong cung thai ky Ia 14,36%/nam
Cac KCN - KCX Vl~t Nam -hi~u qua ho~t dc)ng va xu hlldng phat trien
Trang 35Chliang II: Hi?u qua ho~t d~ng cua cac KCN - KCX Vi?t Nam
Hlnh 9: So sanh t6c de) ting eong nghiep trong eae KCN - KCX va ea nude
(%)
-Toed¢ tang eua nganh
CN trong ea nude
33
Vdi toe d¢ ti:ing nhanh han, ro rang eae KCN - KCX da t~o du'Qe bude dqt pha trong phat
tri~n eOng nghi~p n6i ri~ng va nen kinh t~ - xa h¢i n6i ehung Ty trong ve gia tri eOng nghi~p
eua eae KCN - KCX trong ea nude ngay eang eao, n~u nhu ni:im 1997 ehl ehi~m khoang 9,5%, thi ni:im 2003 da d6ng g6p tr~n 25%
Hinh 10: Ty trQng eua KCN - KCX trong ea nlidc v' gia tri eong nghiep
trlldng nam
Cac KCN - KCX Vi?t Nam - hif1u qua ho~t d~ng va xu hlidng phat trien
Trang 36Chuang II: Hi~u qua ho~t d~ng ciia cifc KCN - KCX Vi~t Nam 34
Ngay trong n~m 2001 xu~t khgu trong ea nude gap nhi~u kh6 kh~n do thi trulJng xu~t khgu khOng 6n djnh (nh~t Ia d6i vdi cae doanh nghi~p san xu~t hang di~n tu, may mac), nhung
xu~t khgu trong khu cOng nghi~p vAn t~ng
Hlnh 12: So sanh t6C d9 ting truang cua xuit khiu trong cac KCN - KCX va ci nu'&:
truang eua XK trong ea nude
T~ trong xu~t khgu cua KCN - KCX n~m 1999 ehi~m khoang 14% trong ca nude, d~n
n~m 2003 t~ I~ nay d~t g~n 20%, va khoang 60% gia tri xuat khgu cua khu vvc FDI
Hlnh 9: Ty trqng cua cac KCN - KCX trong ci nude v' giai trl xuit khiu
Bing 9: Chuyin dlch cd ciu klnh ti' qu6c gla (%)
ca e~u kinh t~ ng_anh 1990 1995 2000 2003 Thay d6i sau 13 n~m
T6ng s6 100 100 100 100
NOng nghiap 38 7 27,2 243 21 8 -16,9
COna nahiao 22 7 28 8 36 6 40 17 3
Dieh v1,1 386 440 391 382 -0 4
Cac KCN - KCX Vi~t Nam • hl~u qua ho~t d~ng va xu htldng phdt triln
Trang 37ChLidng II: Hi~u qua hot;~t dqng ctia cac KCN - KCX Vi~t Nam 35
Bang 10: Chuyt$n dich cd ca"u kinh te tinh Dong Nai (%)
Cd cau kinh te nganh 1990 1995 2000 2002 Th1:!Y dcSi sau 12 mlm
TcSng so 100 100 100 100
Nang nghi$p 42,3 31,8 22,2 20 -22,3
Cong nghiep 23,6 38,7 52,2 54,6 31
D!ch Vt.J 34,1 29,5 25,6 25,4 -8,7
Qua phan tich tren day co th~ noi, cac KCN - KCX trong thoi gian qua da gop phan thuc day phat tri~n cong nghi$p, gia tang xuat khau, hlnh thanh cac trung tam kinh te- xa h¢i giin lien voi phat tri~n do thi, t~o blioc chuy~n djch nhanh cd cau kinh te theo hliong cong nghi$p hoa
2.2.1.4 Ket qua lien ket kinh te- kY thu~t giua cac doanh nghi$p va chuyen mon h6a liinh thd cua KCN - KCX
a B~c di~m lien ket n¢i khu va chuyen man hoa lanh th6
Can cu vao m1,1c tieu san xuat - kinh doanh cua nhOng dl,f an dau tli ta co th~ thay, trlt khu lien hi$p hoa dau Dung Quat va Ho Nai (KCN nay c6 t6 chuc chuyen man hoa va hc;1p tac hoa trong san xuat cac linh ki$n xe giin may va 0 to), cac khu cong nghi$p con l~i deu chi t~p
trung ddn gian, cac xf nghi$p trong khu ft, th~m chf khong co nhOng lien ket kinh te- ky thu~t
voi nhau Bay Ia m¢t trong nhOng hi$n tlic;1ng dang quan tam, vi khOng phat huy dlic;1c lc;1i fch cua phan bo gan nhau, m¢t khi nhOng h6 trc;1 ve thi trliong tieu thl,l, cCing nhli cung cap nguyen v~t li$u giOa cac xr nghi$p trong cung m¢t khu khong dam bao, thl hi$u qua ho~t
d¢ng ve lau dai cua KCN cCing giam sut
th~:
Chuyen man hoa lanh th6 giOa cac KCN da biit dau th~ hi$n m~c du chua r6 net liim C1,1 Cac KCN dong b~ng song Cilu Long: chu yeu thu hut nhOng doanh nghi$p che bien nang - hai san, thUC an gia SUC, san XUat nang - ngli Cl,l, phan bon
Cac KCN Bong Nam b¢: d$t- da - may, che bien llidng tht,tc - tht,tc pham, bao bl, hoa chat;•che bien cao su- nht,ta, khf- ga- di$n, thu cong my ngh$, cd khL
Cac KCN mien Trung: chuyen man hoa khong r6 b~ng phfa Nam, nhling cCing n6i len m¢t so ho~t d¢ng d~c thu nhli san xuat xi mang, che bien thuy san, slm xuat ngli Cl,l
Cac KCN BB song Hong: cd khf, d$t may
Cac KCN Bong bile: luy$n kim, dong tau, xi mang
Nhli v~y, phan bo san xuat trong cac KCN giOa cac vung tlidng doi hc;1p ly, kha phU hc;1p voi nhung nguon lt,tc d~c thu trong m6i vung
b Cac lien ket giOa cac khu che xuat voi kinh te n¢i dja
Cac KCX da di vao hoGJ.t d¢ng hi$n nay chu yeu Ia KCX Tan Thu~n, Linh trung I va II · Tlnh tr~ng lien ket bi~u hi$n qua cac hoGJ.t d¢ng sau day:
- Mua hang tlt noi dia:
Cac KCN - KCX Vi~t Nam • hi~u qua hot;~t dqng va xu hLitJng phat trien
Trang 38Chlidng II: Hi?u qua ho~t dqng cua cac KCN - KCX Vi?t Nam 36
Bang 11: Himg h6a mua tli n9i dja ciia cac KCX Tan Thu~n va Linh trung
(Ngu6n: HEPZA, 2002)
Toe d9 mua hang n9i dja tang rat nhanh, nhat Ia nam 1999 Trong so cac hang mua n9i dja, hang v~t li~u che bien chiem tY trQng cao nhat va luon tang trong cd cau Hang nguyen
li~u nong san tho9t dau chiem ty tr9ng khci cao, nhung sau d6 lien tL,Jc giam
Hang v~t li~u che bien chu ye'u Ia vai, da, cac v~t li~u san xuat ong thep, v~t li~u san xuat giay, cac phl,l tung may m6c Trong cac m~t hang tren day, v~t li~u san xuat ong thep c6
tY I~ n9i d!a hau nhu100%
Bang 12: Ty I(! nQi dja ciia v~t li(!u dung trong san xuat ong thep
M~t hang Ttlng so lu<;1ng (tan) Mua n9i dia (tan) Nh~p kh~u (tan) TY I~ n¢i dja (%)
KMc voi cac nude tren the gioi, tY I~ n9i dja h6a cua cac nganh d~t - may o cac KCX
Vi~t Nam khOng cao l~m luon chiem duoi 5% so voi v~t li~u nMp kh~u; Rieng nganh da (giay Adidas), phan Iori cac lo9i v~t tu nhu mouse xop, de giay, h¢p dt,tng giay, chi may, nha.n hang, th~ng cacton, tam eva, mouse eva, keo dan Ia do n¢i dja cung cap, chi nh~p kh~u phan nho M~t hang pht,J tung cd khf c6 tY 1~ n¢i dia h6a thap nhat, hau nhu chi chiem tU 2 - 3% Cung cap n¢i dja hang nguyen li~u nong san ngay cang thu h~p, day Ia m¢t bi~u hi~n bat
T6m l9i, tY I~ mua hang n¢i dja so voi nhu cau san xuat trong cac KCX da tang len o m¢t
so m~t hang, nhat Ia nhltng hang cong kenh, dja phudng c6 the m9nh Tuy nhien, van con nhieu IQi the ve nong san chua du<;1c t~n dt,Jng, cac v~t li~u doi hoi che bien cao tY 1~ mua n¢i dja rat khOng dang k~
- Ban hang cho noi dia
Hang h6a KCX ban vao n¢i dia truoc het Ia s<;1i cac lo9i, ve sau tang them cac m~t hang linh ki~n di~n tlJ, thung cacton Dong trao dtli nay giup giam nhu cau nh~p kh~u cac hang h6a tren tU nude ngoai Gia tri ban hang cho n¢i dja cling c6 xu huang tang
Cac KCN - KCX Vi?t Nam - hi?u qua ho~t dqng va xu hUang ph8t tri€n
Trang 39Chlidng II: Hi~u qua holjlt dqng cua cac KCN - KCX Vi~t Nam 37
Bang 13: Cac gia tri ban hang cho nc;>i dia
Trong cac gia tri tren, Tan Thu?n chiem 87,6%, s6 con ll;ti Ia Linh Trung
- KCX dat noi dia gia cong:
Cac KCX thucmg d~t n¢i dia gia cong theo 3 hlnh thuc sau:
+ Gia cong ban thanh phEim, tht,lc hi~n m9t vai cong doGJ.n, tren cd sCI sa dt,mg cac nguyen phl,lli~u do KCX cung cap
+ Gia cong thanh phEim hoan chinh, tht,lc hi~n tat ca cac cong doGJ.n theo tieu chuEin ky thu?t va nhung nguyen ph1,1 li~u do KCX cung cap
+ Gia cong nguyen li~u cho cac cong ty tht,lc phEim trong KCX
Phan lon dang tht,lc hi~n theo hlnh thuc gia cong thli' nhat Cac gia tri gia cong con thap, tuy nhien dang tang nhanh, tru nam 1999, nhll sau:
Bang 14: Ket qua nc;>i dia gia cong cho KCX
- KCX gia cong cho noi dia:
Tu nam 1996 - 1999, hoGJ.t d(>ng gia cong loGJ.i nay c6 nhieu tien tri~n dGJ.t gia tri cao nhat vao nam 1999 Ia 2 tri$u uso Ve sau, ket qua sut giam mGJ.nh, nam 2000 chi con tren
162.000 USD, nam 2001 c6 ph1,1c hoi (tren 500.000 USO),nhllng nam 2002 van chua c6 tri~n VQng sang sua hdn (260.048,61 USD)
T6m IGJ.i, cac lien ket kinh te - ky thu?t giua cac doanh nghi$p trong khu con trong giai doGJ.n tham do, sd khCii Lien ket giua cac KCX voi kinh te n(>i dia da gia tang, nhat Ia nhung lien ket phfa sau, m(>t s6 m~t hang chu yeu do cac cong ty n(>i dja cung cap Hi~u qua lien ket n6i chung con thap nhung dang duc;Jc chu trong tang len
2.2.1.5 Tinh tr;;tng sU' dt,mg lao dc;>ng
Trong 5 nam gan day, quy mo sa d1,1ng lao d(>ng cua cac KCN tang nhanh, trung blnh m&i nam tang tren 40% Neu nam 1999 chi chiem 3,85% trong t6ng lao d(>ng ca nuoc thl den nam 2003 tY trQng nay tang len 10,2% (xem bang 15 va hlnh 10)
Cac KCN - KCX Vi~t Nam -hi~u qua holjlt dqng va xu hlitlng philt trilfn
Trang 40Chtlong II: Hi~u qua hof#t d(jng ciia cac KCN - KCX Vi~t Nam 38
Bang 15: Lao dOng du'qc sU' dvng trong khu c6ng nghltp (lOy ki')
Ni:lm 1999 2000 2001 2002 2003 T6c dO TB/nam Lao dOng (nguai) 129.838 131.199 233.068 392.133 455.000
T 6c dO ti:\ng (%) 1 05 77,64 6825 16 03 40 74
Ty I~ trong t6ng lao 3,85 3,86 5 8,5 10,2
dOng CNVN (%)
(Ngu6n: Bao clio tdng kdt cac nam cua 8" kd ho;Jch- dAu ttl va tfnh toan cua tac gia)
Hinh 13: S61u'qng va t6c de) tang lao dc)ng trong cac KCN • KCX
500.000 400.000
• r y I~ KCN- KCX trong t6ng lao d¢ng CNVN (%)
N~u trnh ca s6 lao d¢ng gian ti~p t6ng s6 lao d¢ng h\m vi~c trong cac KCN c6 the l~n d~n gan 800.000 nguai Trung blnh cu mOi ha khu cOng nghi~p tf;lo ra khoang 81 chO lam vi$c cho lao d¢ng tn,tc ti~p va 150 chO lam neu tinh ca lao d¢ng gian ti~p Ngoai ra con m()t luQng Jan lao d¢ng tf;lm thai (thai v1,1), luQng nay c6 th~ gap 2- 3 Jan s61ao d¢ng hQp d6ng dai hr;in
Phan Jan cac lao d¢ng trong KCN - KCX Ia lao d¢ng tre, c6 kha ni:lng ti~p thu nhanh ch6ng ky thu~t mai va lam vi~c 1au dai cho cac doanh nghi~p Cac KCN - KCX ngoai thu hut nhung lao d¢ng tr;ii chO, con IOi cu6n ca nhung lao d¢ng tU cac vung khac, ca bi~t c6 nhung tlnh ty 1~ lao d()ng nh~p eli chi~m kha cao, tU 50% tra l~n nhu Blnh Duong, D6ng Nai, tf;lo ra
t6c d() dO thi h6a nhanh
Cdc KCN - KCX Vi~t Nam -hi~u qua hof#t d(jng va xu htldng phat tridn