SKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn học

SKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn họcSKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn họcSKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn họcSKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn họcSKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn họcSKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn họcSKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn họcSKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn họcSKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn họcSKKN Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn học

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI TRƯỜNG THPT THANH BÌNH

Mã số:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC TỔ CHỨC TIẾT HỌC CHUYÊN ĐỀ NGOẠI KHÓA VĂN HỌC Người thực hiện: NGUYỄN THỊ THANH PHỤNG Lĩnh vực nghiên cứu: - Quản lý giáo dục 

- Phương pháp dạy học bộ môn 

- Lĩnh vực khác 

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN  Mô hình  Đĩa CD (DVD)  Phim ảnh  Hiện vật khác

Năm học: 2016 - 2017

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH

––––––––––––––––––

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: NGUYỄN THỊ THANH PHỤNG

2 Ngày, tháng, năm sinh: 04/04/1985

3 Nam, nữ: Nữ

4 Địa chỉ: xã Phú Trung, huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai.

5 Điện thoại: 01667 93 73 47

6 E-mail: phonglan7711@gmail.com

7 Chức vụ: Giáo viên Ngữ văn

8 Nhiệm vụ được giao: Giảng dạy Ngữ văn các lớp 11A4, 11A5,

11A9, 11A11, 12A9, 12A10; Chủ nhiệm 11A04

9 Đơn vị công tác: Trường THPT Thanh Bình

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất:Cử nhân

- Năm nhận bằng: 2007

- Chuyên ngành đào tạo: Ngữ văn

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Ngữ văn

- Số năm có kinh nghiệm: 10 năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: Không

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC TỔ CHỨC TIẾT HỌC

CHUYÊN ĐỀ NGOẠI KHÓA VĂN HỌC

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong môi trường giáo dục nói chung và bậc giáo dục THPT nói

riêng, hoạt động ngoại khóa môn Ngữ văn là một hoạt động hết sức cần

thiết, giúp bổ trợ và góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng học tập của

học sinh Nhưng theo suy nghĩ chủ quan của tôi, những qui định chặt chẽ

về nội dung kiến thức cần phải đạt cũng như các kĩ năng cần lĩnh hội ở

thời lượng tiết học môn Văn chính khóa (45 phút) và phân phối chương

trình từ 3 đến 4 tiết môn Văn/ tuần là một trong những rào cản nhất định

nếu ta muốn đưa văn học đến gần hơn với cuộc sống thực tế ngày nay

khi mà xã hội đòi hỏi ở học sinh rất nhiều kĩ năng mềm: sáng tạo, đam

mê, biết cách thể hiện bản thân…chứ không chỉ là năng lực phân tích

hay cảm nhận một tác phẩm văn học để đạt được điểm số cao

Một tiết học chuyên đề ngoại khóa môn Văn khi được tổ chức có hiệu

quả sẽ giúp học sinh vừa khắc ghi sâu kiến thức đã học trong giờ chính

khóa vừa rèn luyện thêm nhiều kĩ năng sống có ích lại vừa khơi gợi sự

hứng thú với môn học Hơn nữa, thông qua tiết học chuyên đề ngoại

khóa không quá bó buộc bởi thời gian hay sự gò ép kiến thức, học sinh

sẽ được khéo léo giáo dục về đạo đức – lối sống, thế giới quan tư tưởng

– tình cảm đúng đắn

Trong quá trình giảng dạy, tôi cảm nhận được mong muốn rất thật của

học sinh đó là: Học văn để làm gì? Phân tích một bài thơ hay, một hình

ảnh đẹp…có tác dụng gì với cuộc sống, nghề nghiệp của em? v v…

Phần lớn các em đều không thích, không muốn đầu tư học văn vì cho

rằng học môn văn chẳng có ngành nghề nào kiếm được nhiều tiền, chẳng

mang lại hiệu quả thiết thực Trong khi thực tế, môn Văn hỗ trợ các em

rất nhiều trong công việc Chẳng hạn như lập luận thế nào (khi phát biểu

– tường trình – báo cáo…) để thuyết phục lãnh đạo, để thu hút khách

hàng hay đối tác; môn Văn có thể giúp các em có một đời sống nội tâm

phong phú hơn, dễ chia sẻ và đồng cảm với mọi người hơn, từ đó góp

phần không nhỏ trong hình thành mối quan hệ tốt đẹp trong gia đình, cơ

quan, xã hội…

Vì những trăn trở trên, tôi đã mạnh dạn đăng kí thực hiện sáng kiến

“Một số kinh nghiệm trong công tác tổ chức tiết học chuyên đề ngoại

khóa Văn học” với mong muốn giúp học sinh thực sự hứng thú với môn

Văn và đưa môn Văn trở nên gần gũi hơn với cuộc sống ngày càng năng

động, hiện đại của các em trong thời đại mới

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:

BM03-TMSKKN

1 Cơ sở lý luận.

Tác phẩm văn học nói chung và một tác phẩm hoặc trích đoạn tácphẩm văn học trong chương trình học THPT nói riêng chỉ thực sự pháthuy tác dụng khi nó khơi gợi được sự hứng thú, say mê từ sâu thẳm tráitim người đọc Trong thư gửi Hội nghị cán bộ phụ trách nhi đồng toànquốc, Bác Hồ có viết : “ Trong lúc học cũng cần làm cho các cháu vui,trong lúc vui cũng cần làm cho các cháu học Ở trong nhà trường, trong

xã hội, các cháu đều vui, đều học”

Tiết học chuyên đề ngoại khóa văn học phải làm cho việc học văn trởthành quá trình kiến tạo, học sinh được tự mình tìm tòi, khám phá, khaithác, chọn lọc, xử lí, sử dụng kiến thức của chính bản thân Mục đích củatiết học chuyên đề ngoại khóa văn học không phải chỉ tái hiện kiến thức

mà là cung cấp những khả năng để học sinh tự giải quyết các vấn đề vàcác bài toán cuộc sống đặt ra cho bản thân các em

E.K.Krupskaija bàn về công tác ngoại khóa trong Hội nghị giáo dụctoàn quốc nước Nga năm 1938 có viết như sau: “ Biết gây nhiều hứngthú mới cho trẻ em, biết làm cho con em chúng ta phát triển toàn diện,

đó là cần thiết Một trong những nhiệm vụ chủ yếu của công tác ngoàitrường học là làm cho đời sống con em chúng ta thật sự trở thành đờisống có văn hóa, dạy các em sống theo kiểu mới, sống tập thể Nên đểcho con em chúng ta được học tập nhiều hơn nữa, gần gũi với đời sốngnhiều hơn nữa”

Quả thật, khi học môn Văn trong tinh thần tự nguyện, tự giác, thíchthú và đầy cảm hứng, học sinh ở lứa tuổi THPT – lứa tuổi táo bạo dámnghĩ dám làm, tràn đầy khát khao học hỏi , sáng tạo, thích sự độc lập vàkhẳng định cái tôi – sẽ tìm được chính bản thân mình, tìm được tiếng nóiriêng của mình ở một môi trường giáo dục cởi mở Nhà trường nóichung và các giáo viên môn Ngữ văn nói riêng cần thông qua tiết họcchuyên đề ngoại khóa để có thể truyền cảm hứng học tập bộ môn Vănthực sự cho học sinh của mình như William A Warrd có nói “ Ngườithầy trung bình chỉ biết nói Người thầy giỏi biết giải thích Người thầyxuất chúng biết minh họa Người thầy vĩ đại biết cách truyền cảm hứng”

2 Thực trạng đề tài nghiên cứu:

2.1 Thuận lợi:

- Học sinh được nhà trường và giáo viên, phụ huynh tạo điều kiện thuậnlợi để tham gia các hoạt động ngoại khóa bộ môn

- Bản thân học sinh cũng rất hứng thú với những tiết học ngoại khóa thực

sự có nội dung hay và hấp dẫn

- Một số học sinh rất thích được thể hiện những ưu điểm vượt trội củabản thân trong tiết học ngoại khóa môn Văn như: điều khiển hoạt động

của một nhóm, khả năng dẫn chương trình thu hút, khả năng văn nghệ,khả năng xây dựng trò chơi và lôi cuốn các bạn cùng tham gia

2.2 Khó khăn:

- Phần lớn học sinh không có nhiều thời gian để đầu tư cho các tiết họcchuyên đề ngoại khóa môn Văn vì thực tế các em còn tham gia các lớphọc thêm, học nâng cao các môn khác như : Toán, Lí, Hóa, Ngoại ngữngoài giờ học chính khóa

- Gần 50% số học sinh của nhà trường thuộc diện gia đình khó khăn, xóađói giảm nghèo, cận nghèo, những ngày nghỉ như chủ nhật khi trường tổchức hoạt động ngoại khóa, nhiều em vẫn phải phụ giúp gia đình nên các

em không hào hứng hay nhiệt tình tham gia nếu giờ học ngoại khóa đókhông thật sự thu hút

- Nếu muốn tổ chức những tiết học ngoại khóa tham quan, nhiều họcsinh e ngại về kinh phí cần đóng góp thêm với nhà trường hoặc tổ bộmôn

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN VÀ CÁC GIẢI PHÁP:

1 Chọn đề tài cho tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn học

Để môn Ngữ văn trở nên gần gũi với cuộc sống của học sinh ngày

nay, tôi thiết nghĩ việc lựa chọn đề tài cho tiết học rất quan trọng Đề tàiphải làm sao gần gũi với học sinh, được các em quan tâm, yêu mến vàthực sự truyền được cảm hứng để các em chủ động, tự giác đến với tiếthọc mà không cần bất kì một hình thức áp đặt nào ( như trừ điểm thi đua,trừ điểm rèn luyện…nếu vắng học) Giáo viên có thể lựa chọn những đềtài về tình cảm gia đình; về lòng yêu nước trong văn học xưa và trongtrong tình hình mới, về tình yêu đôi lứa; về văn học dân gian mang hơithở đương đại với những sản phẩm âm nhạc mới, thời trang, phim ảnhmới khai thác chất liệu văn học dân gian; về vấn đề nữ quyền trong vănhọc, …Một khi các em thấy tiết học ngoại khóa cần thiết, bổ ích, đemlại lợi ích hoặc những bài học, những kĩ năng nhất định cho bản thân các

em sẽ thêm yêu quí môn học này trong những giờ chính khóa nhiều hơn

2 Chọn hình thức tổ chức linh hoạt

Một tiết học chuyên đề ngoại khóa hấp dẫn cần vận dụng linh hoạtnhiều hình thức tổ chức để tránh gây nhàm chán cho học sinh Có thểvừa thuyết trình nội dung kiến thức vừa chiếu phim, vừa tổ chức tròchơi…Ngoài ra, tham quan thực tế cũng là một phương pháp học ngoạikhóa đạt hiệu quả cao

2.1 Hoạt động thuyết trình :

2.1.1 Giúp học sinh rèn luyện kĩ năng khai thác tư liệu tham khảo

Với điều kiện một trường học ở vùng sâu, vùng xa như trường THPTThanh Bình thì hình thức hoạt động tiết học chuyên đề ngoại khóa mônVăn bằng cách thuyết trình theo đề tài đã chọn là khá phù hợp với đa sốhọc sinh

Thực tế cho thấy, một khi học sinh nắm rõ trọng tâm chương trìnhmôn Văn thuộc khối lớp mình đang học ( khối 10 - khối 11- khối 12 ),các em sẽ biết mình cần phải tập trung tìm hiểu các kiến thức cơ bản nào

về giai đoạn văn học, về nội dung và hình thức nghệ thuật nào xuyênsuốt trong giai đoạn văn học đó, những tác giả - tác phẩm nào cần tìmhiểu kĩ và sâu hơn Từ đó, các em sẽ chỉ dành thời gian đọc, tìm kiếm vàkhai thác, chọn lọc tài liệu có liên quan trực tiếp đến các kiến thức trọngtâm mà không mất thời gian tìm miên man trong biển tài liệu rộng lớn dễkhiến các em chán nản Để làm được điều này, giáo viên cần:

- Định hướng cho học sinh trọng tâm kiến thức cần đạt trước khigiao cho lớp/ nhóm lớp thực hiện một đề tài cụ thể trong tiết học chuyên

đề ngoại khóa Văn học Chẳng hạn với tiết học ngoại khóa về Văn họcdân gian trong chương trình Ngữ văn 10, cần lưu ý học sinh tìm kiếmthông tin về các thể loại văn học dân gian ( khái niệm, nội dung, hìnhthức thể hiện, so sánh…) Với tiết học ngoại khóa về hình ảnh ngườiphụ nữ trong văn học trung đại thuộc chương trình Ngữ văn 11, ta cầnchú ý đến các tác phẩm mang nội dung về người phụ nữ ( vẻ đẹp ngoạihình, vẻ đẹp tâm hồn, số phận bất hạnh, gặp nhiều bất công ngang trái,khát vọng khẳng định bản thân… ) Với tiết học chuyên đề ngoại khóa

về đề tài tình yêu trong văn học THPT thuộc khối 12, giáo viên địnhhướng trước cho học sinh ( khái niệm, biểu hiện của tình yêu trong tácphẩm,…)

- Giáo viên có thể chủ động giới thiệu những trang mạng, những nguồntài liệu học sinh có thể tiếp cận Chẳng hạn như: youtube,baigiang.violet.vn…

- Sau đó giáo viên kiểm tra lại cách thức học sinh tìm hiểu tư liệu thôngqua bài tập đã giao, góp ý cụ thể từng nội dung, hướng dẫn cách chỉnhsửa hợp lí để tiết kiệm thời gian cho các nhóm học sinh ( phim - clip,hình ảnh minh họa, nội dung bài thuyết trình…)

2.1.2 Giúp học sinh rèn luyện kĩ năng trình bày trước đám đông:

Giáo viên cần thực sự đầu tư thời gian ( dù mất rất nhiều thời gian ) đểlắng nghe các em luân phiên nhau thuyết trình trong từng nhóm, tạo cơhội đồng thời khuyến khích tất cả các em đều được nói trước đám đông

dù chỉ là trong một nhóm Giáo viên sẽ tư vấn cùng các em chọn một bạnnổi trội nhất trong nhóm thuyết trình trong giờ học ngoại khóa với sựtham gia của nhiều lớp khác

Bản thân tôi nhận thấy nhiều em cải thiện được khả năng trình bày ýkiến trước đám đông Và ít nhất các em không còn đùn đẩy hay né tránhviệc thuyết trình vì em nào cũng phải trình bày cho giáo viên và các bạncùng nhóm nghe Từ đó, các em không ngại làm việc nhóm nữa, bởi aicũng có trách nhiệm phải hoàn thành phần việc của mình mà không thểkhoán trắng cho một vài thành viên trong nhóm thực hiện, không sợmình phải làm việc thay cho mọi người.

2.1.3 Giúp học sinh rèn luyện kĩ năng tổ chức một buổi thuyết trình hiệu quả cả về hình thức lẫn nội dung

Giáo viên cần trao đổi, lắng nghe và góp ý cùng các em xem các emthực sự muốn buổi thuyết trình diễn ra như thế nào ( trang trọng, thânmật, vui vẻ…), đồng thời giáo viên cần phải cùng tham gia làm việc vớicác em, các em sẽ cảm thấy bản thân mình/ nhóm của mình/ lớp củamình thật sự được tôn trọng

Tôi nhận thấy nhiều em đã bộc lộ được khả năng riêng, khả năng sángtạo, đề xuất ý kiến của bản thân Chẳng hạn như các em sẽ thay đổikhông khí buổi thuyết trình bằng các tiết mục văn nghệ cây nhà lávườn( hát, diễn kịch, tự đóng các clip ngắn…) Các em có thể trang tríhội trường bằng các hình thức thật sự ấn tượng ( cắm hoa, băng rôn,bong bóng, không khí lễ hội…) Các em cũng tự mình xây dựng đượcnhững trò chơi tìm hiểu kiến thức liên quan đến tiết học vừa có nhữngtrò chơi vận động sôi nổi để tất cả đều hứng thú tham gia nhiệt tình Qua mỗi lần cùng làm việc ngoại khóa tôi thấy các em còn hiểu thêmnhiều hơn về hoàn cảnh gia đình, năng lực, tính cách của nhau mà thờigian học trên lớp chưa giúp được điều đó

2.1.4 Thời gian thực hiện hình thức thuyết trình:

Theo tôi, trong một buổi học chuyên đề ngoại khóa môn Văn, phầnthuyết trình kiến thức không nên quá dài, thời lượng khoảng 30 - 45 phút

là khá hợp lí, bởi phần đông học sinh đến với giờ ngoại khóa không chỉ

để đơn thuần tìm hiểu kiến thức mà còn để được vui chơi, thư giãn, mởrộng môi trường giao lưu với các bạn cùng khối

2.1.5 Dữ liệu minh chứng: ( được đính kèm trong phần phụ lục )

Tôi đã cùng các giáo viên trong tổ bộ môn Văn thực hiện một tiết học

chuyên đề ngoại khóa môn Văn với chủ đề: Đề tài tình yêu trong chương trình Ngữ văn THPT

Quả thật khi tổ chức tiết học này cho 2 lớp 12A9 và 12A10, tôi nhậnthấy rằng dù đang trong giai đoạn phải ôn thi gấp rút cho học kì 1 cũngnhư phải tập trung hết mình cho các kì thi quan trọng của thời học sinhnhưng các em vẫn rất hứng thú tham gia tiết học chuyên đề ngoại khóa Sau nhiều buổi họp chung với tất cả học sinh của hai lớp, tôi đã traođổi, góp ý, các em tự lên ý tưởng thực hiện một buổi học đáng nhớ trong

đời học sinh của mình Dù số lượng học sinh đông nhưng các em đã biếtcách cùng nhau tìm ra tiếng nói chung cho chương trình, hai lớp biết tựphân công cho nhau công việc Các em cùng nhau viết lời dẫn chươngtrình, xây dựng bài bản và thực hiện chu đáo một chương trình trọn vẹn

từ đầu đến cuối:

- Tiết mục văn nghệ mở màn ( 12A9 ): Các em lớp 12A9 khuấy động tiếthọc bằng một bài nhảy hiện đại được tập luyện kĩ càng của gần nửa lớpcùng nhảy với tinh thần đoàn kết cao

- Tiết mục văn nghệ hát đơn ca với bài hát đang gây “sốt” trong cộngđồng mạng vào thời điểm tổ chức tiết học: Ông bà anh- ca sĩ Lê ThiệnHiếu Bài hát liên quan trực tiếp đến nội dung của buổi học về đề tàitình yêu của người xưa ( “ông bà anh” ) và người trẻ ngày nay ( “anh vàem” )

- Phát biểu khai mạc ( 2 học sinh của 2 lớp cùng dẫn chương trình)

- Lớp 12A10 thuyết trình nội dung đã chuẩn bị về khái niệm tình yêutrong các sáng tác văn học, các cung bậc cảm xúc trong các tác phẩm

- Lớp 12 A10 tổ chức một trò chơi nhỏ về kiến thức văn học - có phầnthưởng cho khán giả tham gia

- Chiếu một clip ngắn do 12A10 tự quay về trích đoạn kinh điển “Thềnguyền” trong Rô - mê - ô và Giu - li- et

- Tiết mục văn nghệ của lớp 12A10

- Thuyết trình của lớp 12A9 về các phẩm chất làm nên tình yêu vững bềntrong các tác phẩm văn học, sức mạnh của tình yêu trong văn học

- Chiếu một clip 12A9 tự quay về vở kịch Rô-mê-ô và Giu-li-ét

- Lớp 12A9 tổ chức trò chơi vận động cùng nhau nhặt bóng bay, giữbóng bay của mình, tìm cách đập bóng bay của đội bạn

- Khán giả bỏ phiếu chấm điểm 2 clip của 2 lớp

- Tổng kết, phát quà

Bên cạnh đó, các em còn cùng nhau cắm hoa trang trí cho buổi học,làm nơ, làm bóng bay trang trí, làm dụng cụ trò chơi, thiết kế trò chơi,chuẩn bị quà tặng Dù có lúc bất đồng quan điểm trong quá trình thựchiện nhưng kết quả khi tiết học kết thúc các em rất vui vì đã được tựmình dàn dựng, tham gia, đánh giá một buổi học mà giáo viên chỉ giữvai trò định hướng, dẫn dắt và góp ý mà thôi Các em thấy mình đượcquan tâm, được tôn trọng ý kiến, được đề cao năng lực của bản thân Các

em còn học được cách ứng phó với những tình huống bất ngờ khi xảy ra

sự cố: mất nhạc, có bạn đột nhiên vắng học không hát được…và khắcphục một cách khéo léo nhất có thể (cắt chương trình, đẩy chương trình,thay đổi lời dẫn chương trình, đôn đốc các bạn theo tiến trình mới…).Nếu không tham gia trực tiếp, các em khó có thể hình dung để thực hiện

một chương trình (chẳng hạn như hội thảo, họp báo, giới thiệu phim, giớithiệu sản phẩm mới…) nhiều người đã phải cùng nhau làm việc cật lựcnhư thế nào, gặp những khó khăn gì, quay phim vất vả ra sao, diễn xuấtthế nào mới đạt yêu cầu…

Sau này, khi đi làm, có lúc cần phải tổ chức sự kiện, một chương trìnhcho công ty, cơ quan, xí nghiệp các em sẽ không hoàn toàn bỡ ngỡ nếumình tham gia tổ chức cùng êkip làm việc Còn nếu không tham gia êkip

mà chỉ tham dự, các em cũng sẽ thấu hiểu, sẻ chia cho những vất vả vàtâm huyết của những người làm chương trình

2 2 Hình thức tổ chức xem phim kết hợp những trò chơi kiến thức

bổ trợ

Với lứa tuổi học sinh THPT, không gì thú vị cho bằng sau khi học tác

phẩm lại được xem chính những tác phẩm ấy được tái hiện trên phim.Hầu như ngoài giờ học chính khóa, những buổi ngoại khóa xem phim tất

cả học sinh đều hào hứng tham gia

Giáo viên có thể tổ chức một buổi học ngoại khóa chuyên đề Ngữ vănbằng cách chiếu các bộ phim / trích đoạn phim rồi đặt những câu hỏixung quanh tác phẩm, có thể trao quà cho những câu trả lời ấn tượng

Có nhiều phim/ trích đoạn phim, kịch dàn dựng từ các tác phẩm vănhọc như: Phim cổ tích Tấm Cám , phim Tấm Cám chuyện chưa kể, đoạntrích Hồi trống Cổ Thành và Tào Tháo uống rượu luận anh hùng trongphim Tam quốc diễn nghĩa, phim Rô- mê-ô và Giu-li-et, phim Nhữngngười khốn khổ, phim hoạt hình ngắn Người trong bao, vở kịch HồnTrương Ba - da hàng thịt, các phim hoạt hình ngắn về truyền thuyết AnDương Vương - Mị Châu - Trọng Thủy…

Ví dụ : Sau giờ xem phim Rô- mê - ô và Giu - li -et, giáo viên có thểđặt những câu hỏi và học sinh trả lời nhanh để nhận quà như:

Câu 1: Mâu thuẫn của vở kịch Rô-mê-ô và Giu-li-et là:

a Xung đột giữa các thế hệ khác nhau trong dòng họ

b Xung đột giữa các thế hệ khác nhau của hai dòng họ

c Xung đột giữa tình yêu của đôi bạn trẻ với mối thù hận của hai dònghọ

d Xung đột giữa tình yêu của đôi bạn trẻ với trật tự của xã hội đươngthời

Câu 2: Biểu hiện nổi bật nhất của chủ nghĩa nhân văn thời đại Phục hưng trong đoạn trích Tình yêu và thù hận là:

a Ca ngợi nhan sắc người phụ nữ

b Thể hiện sự thông cảm và khát vọng giải phóng phụ nữ

c Ca ngợi tình yêu tự do, trong sáng, bất chấp hận thù.

d Phê phán sự thù hận giữa các dòng họ thời trung cổ

Câu 3: Câu nói của Giu –li-et: “Em chẳng đời nào muốn họ bắt gặp anh nơi đây” thực sự ẩn chứa điều gì:

a Nàng chấp nhận tình yêu của Rô-mê-ô

b Nàng lo sợ bị người nhà bắt gặp

c Nàng không thể vượt qua được thù hận

d Là tình cảm nông nổi, nhất thời của Giu-li-et

Câu 4: Nhân vật Rô-mê-ô trong đoạn trích Tình yêu và thù hận ngay lời thoại đầu tiên đã gọi nàng Giu- li –et là gì?

a Là những lời độc thoại nội tâm của Giu-li-et

b Là những lời độc thoại nội tâm của Rô-mê-ô

c Là những lời độc thoại nội tâm của Rô-mê-ô và Giu-li-et

d Là những lời đối thoại của Rô-mê-ô và Giu-li-et

Sau đó giáo viên đặt câu hỏi thảo luận ngắn liên quan trực tiếp đến

đời sống tình cảm của học sinh thông qua nội dung trích đoạn được học

và được xem phim:

Rô- mê- ô có nói rằng “ Chẳng phải Rô-mê-ô cũng chẳng phải

Môn-ta- ghiu nếu em không ưa tên họ đó”, và nàng Giu-li-et cũng nói rằng “ Chàng hãy khước từ tên họ của chàng đi…đổi lấy cả em đây”, hai nhân vật vì yêu có thể từ bỏ cả gia đình, dòng họ, thậm chí cả tính mạng để bảo vệ tình yêu của mình Ngày nay, có một số bạn trẻ, thậm chí ngay tại địa phương cũng từng có đôi bạn trẻ tự tử cùng nhau khi gia đình phản đối Vậy nếu là người rơi vào hoàn cảnh tương tự như

họ, em sẽ hành động như thế nào? Lí giải sự lựa chọn của mình?

Dạng câu hỏi như thế này khiến các em hăng say nêu quan điểm cánhân Có em thể hiện tư tưởng tích cực nhưng cũng có em nêu những ýkiến tiêu cực Nhân buổi học ngoại khóa này, giáo viên có cơ hội tư vấncho các em về tình yêu tuổi học đường, những vấn đề liên quan đến giớitính, đến pháp luật…

2 3 Hình thức tham quan tìm hiểu thực tế:

Trong thời gian thực tập sư phạm tại trường THPT Hùng Vương

TP.HCM năm học 2006 - 2007, với vai trò là giáo sinh thực tập, tôi đãtừng tham gia hoạt động ngoại khóa của nhà trường về tìm hiểu văn hóaNam Bộ và tham quan mộ cụ Nguyễn Đình Chiểu Buổi tham quan đượcthực hiện qui mô với sự tham gia của học sinh khối 10, các em được vềmiền Tây sông nước với sự dẫn dắt của GVCN và các thầy cô có tráchnhiệm liên quan Các em được gửi thông báo về gia đình, được sự chophép của gia đình mới được tham gia cùng nhà trường Nhà trường thựchiện thiết kế chương trình tham quan, mua bảo hiểm, quản lí sự an toàncủa học sinh Còn học sinh tự mang theo máy ảnh, sách vở… ghi chép tưliệu Sau khi lên xe về miền tây, các em được lên phà, lên tàu tham quan

4 đảo: Long, Lân, Qui, Phụng, tham quan mộ cụ Nguyễn Đình Chiểu.Kết thúc ngày tham quan, giáo viên giao đề tài cho các nhóm thuyếtminh về cụ Nguyễn Đình Chiểu, thuyết minh về sông nước miền Tây.Các em nộp lại cho giáo viên những bài thu hoạch hết sức ấn tượng, baogồm cả thu âm bài thuyết minh, hình ảnh chụp thực tế…Tôi rất tâm đắcvới hình thức tổ chức ngoại khóa môn Văn như thế này nhưng áp dụng ởtrường THPT Thanh Bình rất khó khăn bởi ngoài lí do về sự an toàn thì

lí do kinh tế của học sinh khiến cho hình thức này khó áp dụng bởi họcsinh của trường gần 50% thuộc hộ gia đình khó khăn, xóa đói giảmnghèo

Mãi những năm học gần đây, tôi đã thử áp dụng hình thức học ngoạikhóa này với qui mô nhỏ hơn nhiều, chỉ thu gọn trong lớp tôi có dạymôn Văn, cụ thể là môn Văn khối 10 có bài học về văn thuyết minh, tôi

đã cùng lớp mình dạy đóng góp khoản tiền nhỏ (khoảng 50.000đ) gồmtiền xe bus và tiền ăn trưa, tiền vé cổng rồi chúng tôi đến những cảnhđẹp ngay tại địa phương Trước tiên là khu du lịch Suối Mơ, rừng quốcgia Nam Cát Tiên, suối nước nóng Thác Mai, hồ Đa Tôn (mỗi tháng,mỗi lớp / một nơi) Có khi tôi đưa học sinh đến nhà người dân hoặcnhững thôn xóm chuyên về các nghề như: làm miến, làm bánh chưngbánh dày, trồng rau, trồng lúa… tham quan và làm thử - trải nghiệmcông việc của họ

Sau những buổi tham quan nhỏ này, tôi cho các em tự lựa chọn một đềtài thuyết minh trong bài viết số 5 mà các em yêu thích nhất Có nhữngnộp bài bằng những clip quay trong điện thoại, các em tự viết bài thuyếtminh, dàn dựng kịch bản, quay clip và nộp như một nhóm hướng dẫnviên du lịch Có những nhóm thuyết trình bằng powerpoint, cũng cónhóm chỉ viết bài trên giấy có minh họa bằng hình ảnh thực tế Có bàiđạt yêu cầu, cũng có bài không đạt yêu cầu nhưng đại đa số các em đều

nỗ lực hết mình để đạt điểm cao, để bộc lộ khả năng của bản thân, để

“khoe” thành tích với các nhóm khác trong sự cạnh tranh lành mạnh Tôinhận thấy cách làm này có hiệu quả tương tác tốt, cũng không quá khó

để thực hiện, kinh phí cũng không cao, chỉ cần giáo viên thực sự dùng

tấm lòng và năng lực quản lí của mình để hướng dẫn các em, giáo viên

sẽ nhận ra học sinh nào cũng có điểm mạnh riêng, suy nghĩ, cá tính, cáchlàm việc riêng để thêm hiểu và tôn trọng, yêu quý các em Đồng thời các

em học sinh cũng rất thích thú tham gia vì các em không chỉ đi tìm kiếm

tư liệu thực tế mà các em còn được làm việc, được hoạt động cùng tậpthể lớp, các em sẽ mở rộng kiến thức, mở rộng lòng mình với mọi người

và cuộc sống quanh mình

Tổ chúng tôi đã lên kế hoạch thảo luận bàn bạc để có thể áp dụng

và thực hiện trong năm học tới với quy mô và sự chuẩn bị kĩ lưỡng hơn

IV HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI

Với những biện pháp đã trình bày trên đây khi thực hiện tiết họcchuyên đề ngoại khóa môn Văn, tôi thấy học sinh có những chuyển biếntích cực:

- Các em biết cách phân công công việc trong nhiều tiết học chính khóakhi cần thuyết trình một bài học cụ thể Bởi thông qua tiết học ngoạikhóa, các em đã nhận ra bạn mình có điểm mạnh nào, điểm yếu nào màphân công sao cho hiệu quả công việc học tập đạt cao nhất, tiết kiệm thờigian làm việc nhất

- Các em cũng có thêm nhiều ý tưởng sáng tạo khi vào học chính khóa,các em tư quay phim về bài học “Chữ người tử tù”, “Chí Phèo”, “Chiếcthuyền ngoài xa”… Tìm hiểu những tư liệu thú vị có liên quan đến tácgiả, tác phẩm…Tự trang trí trình bày bảng sao cho tiết học thật đẹp, thậtthu hút bằng hình vẽ, tranh ảnh,…

- Thực tế tôi còn thấy các em thêm hiểu bạn bè của mình, biết thông cảmhơn cho bạn, biết kiềm chế cái tôi lớn của mình trước tập thể, biết lắngnghe ý kiến của người khác nhiều hơn

- Bản thân người giáo viên như tôi cũng tự thấy mình có thêm cảm giácyêu nghề, gắn bó với nghề hơn khi chứng kiến sự trưởng thành của họcsinh qua từng tiết học, giờ học, từng khối lớp

V ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG:

Để giúp học sinh thêm yêu quý môn học, tích cực chủ động tham dựcác tiết học chuyên đề ngoại khóa môn Văn thì không thể chỉ dựa hoàntoàn vào hoạt động của giáo viên mà còn cần sự tham gia phối hợp củanhiều tổ chức khác nhau như: Đoàn thanh niên, Ban chuyên môn, BanNgoại khóa của nhà trường

Nhà trường có thể hỗ trợ thêm kinh phí tổ chức để mỗi món quà cógiá trị cao hơn (thay vì thưởng bánh kẹo chúng ta có thể tặng các emnhững quyển sách hay, có giá trị, khuyến khích và góp phần tạo thóiquen đọc cho học sinh, tặng các em những dụng cụ học tập thiết thực).Đồng thời, có thể hỗ trợ thêm chi phí khi các em quay phim, quay clip

tốn khá nhiều tiền chuẩn bị phục trang, cắt phim, chỉnh phim vì khôngphải học sinh nào cũng biết làm các phần mềm về phim Các em đem rangoài tiệm thì chi phí cao quá nên đành chiếu bản thô.

Nhà trường có thể tạo điều kiện tổ Văn tham gia với tổ Sinh, tổ Địa

tổ chức chung những chuyến dã ngoại có qui mô lớn hơn, đạt hiệu quả

và độ an toàn cao hơn cho học sinh

Bản thân người giáo viên không nên áp đặt phải tổ chức tiết họcngoại khóa như thế này, như thế kia theo ý kiến chủ quan của mình màcần bàn bạc, thảo luận cùng học sinh, trao cho các em quyền hạn cùngtham gia hoạt động với mình Giáo viên cũng cần lắng nghe, tôn trọng ýmuốn cũng như ý kiến của học sinh và cùng nhau xây dựng chương trìnhhọc ngoại khóa thật sự thành công

Các hình thức tổ chức thực hiện một tiết học chuyên đề ngoại khóamôn Văn như trên có thể áp dụng ở cả 3 khối lớp 10, 11, 12 và ở cáctrường THPT khác trong địa bàn huyện Tân Phú

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO:

Luận văn Hoạt động ngoại khóa văn học ở trường THPT

http://doc.edu.vn

VII PHỤ LỤC

- Đĩa CD ghi clip phim ngắn do học sinh đóng về Rô-mê-ô và Giu-li-et

và các tiết mục văn nghệ trong tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn họckhối 12

- Một số nội dung thuyết trình trong tiết học chuyên đề ngoại khóa Vănhọc khối 12:

1 CÁC CUNG BẬC CẢM XÚC CỦA TÌNH YÊU TRONG VĂN HỌC

1.1 Nỗi nhớ

Trong chương trình Ngữ văn 10, ta có thể bắt gặp nỗi nhớ vừa bẽnlẽn, thẹn thùng vừa mãnh liệt của người con gái đang yêu Cô gái ấy gửinỗi nhớ của mình vào hình ảnh chiếc khăn để rồi bao thế kỉ trôi qua,chiếc khăn trở thành biểu tượng của nỗi nhớ, biểu tượng của tình yêu đôilứa cho các thế hệ nam thanh nữ tú Việt Nam:

“ Khăn thương nhớ ai

Khăn rơi xuống đất

Khăn thương nhớ ai

Khăn rơi xuống đất

Khăn thương nhớ ai

Khăn chùi nước mắt…”

Nỗi nhớ trong tình yêu đôi khi cũng trở thành một căn bệnh khó chữa

mà nhà thơ Nguyễn Bính gọi là “bệnh tương tư” – căn bệnh nam nữ nhớthương nhau Còn gì duyên dáng, tế nhị, đáng yêu hơn nữa khi chàng traichân quê, thật thà thú nhận đã yêu nàng mất rồi, đã nhớ nàng đến đổbệnh mất rồi?

“ Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông

Một người chín nhớ mười mong một người

Gió mưa là bệnh của giời

Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng”

“ Đôi mắt băn khoăn của em buồn

Đôi mắt em muốn nhìn vào tâm tưởng của anh

Như trăng kia muốn vào sâu biển cả”…

1.3 Ghen tuông

Ghen tuông như con rắn độc, nó bóp nghẹt trái tim và làm người ta

mất đi sự sáng suốt Chàng Rama dũng cảm trong sử thi Ramayana cũngghen tuông rất dữ dội Chàng nghi ngờ phẩm hạnh của vợ mình, dùngnhững lời lẽ tàn nhẫn, cay nghiệt và vô tình nhất để ruồng bỏ người vợđáng thương:

“ Nàng đang đứng trước mặt ta, nhưng trông thấy nàng ta khôngchịu nổi, chẳng khác nào ánh sáng đối với người đau mắt”, “ Ta khôngcần đến nàng nữa Nàng muốn đi đâu tùy ý”…

1.4 Đau khổ

Không phải tình yêu nào cũng trọn vẹn và vuông tròn hạnh phúctrong hôn nhân Văn học đã kịp bắt trọn những giây phút tan nát cõi lòngcủa những mối tình trái ngang đầy đau khổ, xót xa Tác giả dân gian táihiện giây phút đớn đau khi phải tiễn người con gái mình yêu về nhàchồng:

“ Vừa đi vừa ngoảnh lại

Vừa đi vừa ngoái trông

Chân bước xa lòng càng đau nhớ

Em tới rừng ớt ngắt lá ớt ngồi chờ

Em tới rừng cà ngắt lá cà ngồi đợi

Tới rừng lá ngón ngóng trông

Anh tới nơi, em bẻ lá xanh em ngồi

Được nhủ đôi câu, anh mới đành lòng quay lại

Được đặn đôi lời, anh yêu em mới chịu quay đi”…

1.5 Chờ đợi

Nếu yêu thương đủ lớn thì chờ đợi chỉ là một cách thử thách tình

cảm, trải qua thời gian, điều gì là bền vững đích thực sẽ ở lại Đôi nam

nữ người dân tộc Thái không lấy được nhau vẫn nguyện chờ đợi trong xaxôi, tuyệt vọng:

“ Đôi ta yêu nhau, đợi tới tháng năm lau nở

Đợi mùa nước đỏ cá về

Đợi chim tăng ló hót gọi hè…”

1.6 Hờn giận:

Nỗi hờn giận trong văn học đôi khi cũng rất đáng yêu, dễ thương đến

lạ, nhất là khi sự hờn giận ấy đến từ nhân vật nam Trong sử thi Hi Lạp,khi chàng Uy-lit-xơ thay đổi y phục và trông chàng lúc ấy đẹp như một

vị thần mà nàng Pê-nê-lôp vẫn giữ thái độ đề phòng, xa cách, chàng lit-xơ đã thốt lên những lời giận dỗi:

“ Thôi! Già ơi! Già hãy kê cho tôi một chiếc giường để tôi ngủ mộtmình, như bấy lâu nay, vì trái tim trong ngực nàng kia là sắt”

1.7 Hạnh phúc

Tình yêu luôn đem lại hạnh phúc, vì vậy, được nếm trải cảm giác hạnh

phúc là một món quà vô giá của tình yêu Nhận ra chồng sau 20 năm xacách biền biệt, nàng Pê-nê-lôp không ngăn nổi nỗi hạnh phúc tràn ngậptrong tâm hồn mình Nàng “ bèn chạy ngay lại, nước mắt chan hòa, ômlấy cổ chồng, hôn lên trán chồng”, “ nàng sung sướng xiết bao, nàngnhìn chồng không chán mắt và hai cánh tay trắng muốt của nàng cứ ômlấy cổ chồng không nỡ buông rời” Còn Uy-lit-xơ thì “ ôm lấy người vợxiết bao thân yêu, người bạn đời chung thủy của mình mà khóc dầm dề”

1.8 Khát vọng nên đôi

Dù trải qua trắc trở nhưng những người yêu nhau luôn khao khát được

nên duyên cầm sắt vẹn toàn:

“ Không lấy được nhau mùa hạ, ta sẽ lấy nhau mùa đông

Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ lấy nhau khi góa bụa về già” Dẫu chỉ là tình yêu đơn phương nhưng chàng trai vẫn ôm ước vọngđẹp:

“ Nhà anh có một giàn giầu

Nhà em có một hàng cau liên phòng

Thôn Đoài thì nhớ thôn Đông

Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào?”

2 SỨC MẠNH CỦA TÌNH YÊU TRONG VĂN HỌC

Tình yêu giúp con người vượt lên những giới hạn của chính mình,

giúp con người dám sống và được sống là chính mình Nữ sĩ XuânQuỳnh cũng mang sức mạnh dũng cảm của tình yêu để dám đổi thay vàvượt thoát:

“ Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể”

Tình yêu giúp con người có đủ sức mạnh vượt qua thù hận của giađình, dòng họ, thậm chí dám đối mặt với cả cái chết Chàng Rô-mê-ôđưa ra quyết định táo bạo “ Chỉ cần em gọi tôi là người yêu, tôi sẽ thaytên đổi họ; từ nay, tôi sẽ không bao giờ còn là Rô-mê-ô nữa”

Tình yêu giúp nàng Kiều vượt qua bức tường định kiến nặng nề của xãhội phong kiến khi tự mình tìm đến với Kim Trọng:

“ Nàng rằng: khoảng vắng đêm trường

Vì hoa nên phải trổ đường tìm hoa

Bây giờ tỏ mặt đôi ta

Biết đâu rồi nữa chẳng là chiêm bao?”

Tình yêu giúp con người ta sống đẹp hơn, vị tha, bao dung, caothượng hơn Chàng trai trong đoạn trích “Lời tiễn dặn” ở lại nhà chồngngười con gái anh yêu, chứng kiến cô bị hành hạ, anh ân cần chăm sóc

cô, an ủi cô:

“ Dậy đi em, dậy đi em ơi!

………

Đầu bù anh chải cho

Tóc rối đưa anh búi hộ”

Thậm chí anh mường tượng ra cảnh mình sẽ chăm sóc con của côđầy yêu thương và rộng lượng:

“ Con nhỏ hãy đưa anh ẵm

Bé xinh hãy đưa anh bồng

Cho anh bế con dòng đừng ngượng

Nựng con rồng, con phượng đừng buồn”

3 CÁCH ỨNG XỬ TRONG TÌNH YÊU

3.1 Tích cực

Tình yêu không chỉ là chuyện riêng tư của anh và em, mà tình yêu đôilứa còn phải được quyện hòa cùng tình yêu Tổ quốc Mỗi cá nhân và tình

yêu của họ phải gắn với trách nhiệm làm cho dất nước trường tồn, bềnvững:

“ Khi hai đứa cầm tay

Đất Nước trong chúng ta hài hòa nồng thắm

Khi chúng ta cầm tay mọi người

Đất Nước vẹn tròn, to lớn

Mai này con ta lớn lên

Con sẽ mang Đất Nước đi xa

Đến những tháng ngày mơ mộng”

3.2 Tiêu cực

Ta không thể nào quên được bài học đắt giá của nàng Mị Châu khikhông dung hòa được cái chung và cái riêng, nghĩa nước và tình nhà,nàng vô tình tiết lộ bí mật quốc gia cho chồng mình là Trọng Thủy, đẩynhân dân và đất nước vào cảnh đau thương trước sự xâm lược của kẻthù

Đôi ta nghĩa nặng tình dày

Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu ngàn ngày mới xa.”

Hay trong văn học hiện đại, tình yêu vẫn cần lắm sự thủy chung:

“ Dẫu xuôi về phương Bắc

Dẫu ngược về phương Nam

Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh- một phương”

4.2 Nâng niu, trân trọng

Nếu đời anh chỉ là một đóa hoa tròn trịa, dịu dàng và bé bỏng

anh sẽ hái nó ra để đặt lên mái tóc em”

4.3 Thành thật

Tình yêu cần sự thẳng thắn và chân thật, không giấu giếm Chàng traitrong thơ Tagore đã không giấu người yêu một điều gì:

“ Anh đã để cuộc đời anh trần trụi dưới mắt em

Anh không giấu em một điều gì

Chính vì thế mà em không biết gì tất cả về anh”

4.4 Hi sinh

Ta cũng không thể nào quên được sự hi sinh to lớn của người đàn bà

hàng chài vì chồng, vì con mà chấp nhận sự hành hạ của chồng “ba ngàymột trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” Hay ta cũng không thể quên sự

hi sinh của bà Tú vì gia đình, vì tình yêu:

“ Một duyên hai nợ âu đành phận

Năm nắng mười mưa dám quản công”

- Một số hình ảnh về tiết học chuyên đề ngoại khóa môn Văn khối 12năm học 2016 – 2017:

Người thực hiện

NGUYỄN THỊ THANH PHỤNG

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN VÀ CÁC GIẢI PHÁP: 5

1 Chọn đề tài cho tiết học chuyên đề ngoại khóa Văn học 5

2 Chọn hình thức tổ chức linh hoạt 52.1 Hoạt động thuyết trình : 62.1.1 Giúp học sinh rèn luyện kĩ năng khai thác tư liệu tham khảo 62.1.2 Giúp học sinh rèn luyện kĩ năng trình bày trước đám đông: 62.1.3 Giúp học sinh rèn luyện kĩ năng tổ chức một buổi thuyết trình hiệuquả cả về hình thức lẫn nội dung 72.1.4 Thời gian thực hiện hình thức thuyết trình: 72.1.5 Dữ liệu minh chứng: ( được đính kèm trong phần phụ lục ) 7

2 2 Hình thức tổ chức xem phim kết hợp những trò chơi kiến thức bổtrợ 10

2 3 Hình thức tham quan tìm hiểu thực tế: 11

IV HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI 12

V ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG: 13

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO: 13 VII PHỤ LỤC 13