SKKN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HƠN NỮA PHONG TRÀO XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC XANH SẠCH ĐẸP CẤP TIỂU HỌCSKKN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HƠN NỮA PHONG TRÀO XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC XANH SẠCH ĐẸP CẤP TIỂU HỌCSKKN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HƠN NỮA PHONG TRÀO XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC XANH SẠCH ĐẸP CẤP TIỂU HỌCSKKN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HƠN NỮA PHONG TRÀO XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC XANH SẠCH ĐẸP CẤP TIỂU HỌCSKKN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HƠN NỮA PHONG TRÀO XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC XANH SẠCH ĐẸP CẤP TIỂU HỌCSKKN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HƠN NỮA PHONG TRÀO XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC XANH SẠCH ĐẸP CẤP TIỂU HỌCSKKN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HƠN NỮA PHONG TRÀO XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC XANH SẠCH ĐẸP CẤP TIỂU HỌCSKKN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HƠN NỮA PHONG TRÀO XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC XANH SẠCH ĐẸP CẤP TIỂU HỌCSKKN MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HƠN NỮA PHONG TRÀO XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC XANH SẠCH ĐẸP CẤP TIỂU HỌC
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị Phòng Giáo dục Tiểu học
Mã số: (Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
(Ghi đầy đủ tên gọi giải pháp SKKN)
Người thực hiện: Lê Minh ThôngLĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp dạy học bộ môn:
(Ghi rõ tên bộ môn)
- Lĩnh vực khác: Giáo dục
(Ghi rõ tên lĩnh vực)
Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN
Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1 Họ và tên: Lê Minh Thông
2 Ngày tháng năm sinh: 23/8/1957
4 Địa chỉ: Phường Bửu Long thành phố Biên Hoà tỉnh Đồng Nai
5 Điện thoại: 0613842439 (CQ)/ (NR); ĐTDĐ: 0919157574
6 Fax: E-mail: minhthong1957@gmail.com
7 Chức vụ: Chuyên viên phòng Giáo dục tiểu học
8 Đơn vị công tác: Sở Giáo dục và Đào tạo Đồng Nai
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Đại học Sư phạm
- Năm nhận bằng:
- Chuyên ngành đào tạo: Sinh học
III.KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Quản Lý Giáo dục Tiểu học
Số năm có kinh nghiệm: 38 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
BM02-LLKHSKKN
Trang 3Tên SKKN:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HƠN NỮA PHONG TRÀO XÂY DỰNG
TRƯỜNG HỌC XANH - SẠCH - ĐẸP CẤP TIỂU HỌC.
A LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong đề tài này tôi muốn đề cập đến nội dung: xây dựng trường, lớp xanh,sạch, đẹp nội dung này không kém phần quan trọng trong Phong trào thi đua “Xâydựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Thực tế ở tỉnh Đồng Nai trước đây đã
có đề tài này vì thế tôi mạnh dạng đề xuất thêm để nâng cao chất lượng hơn nữa vềphong trào Xanh - Sạch - Đẹp, qua đó tôi nhận thấy nhiều đơn vị trường học đã quantâm đến việc xây dựng cảnh quan sư phạm trường, lớp, đa phần trường học việc trangtrí đẹp trường, đẹp lớp cũng rất ít được cán bộ quản lí các trường quan tâm đến, bởimột số cán bộ quản lí trường học cho rằng nhiệm vụ chủ yếu trong trường tiểu học chỉtập trung vào công tác dạy học cho học sinh và tổ chức một số hoạt động giáo dục đểphối kết hợp giáo dục học sinh là đủ nên chỉ đầu tư tập trung vào công tác dạy và học
là chủ yếu, vệ sinh trường lớp được quan tâm quét dọn sạch sẽ nhưng dáng dấp trườngXanh - Sạch - Đẹp thì rất hiếm thấy và không có sự phối hợp với Ban đại diện Hội cha
mẹ học sinh củng như các ban ngành của địa phương có liên qua để hiệu quả phongtrào này được nâng hơn nữa
Hiện nay chất lượng giáo dục của tỉnh nhà dù qua từng năm đang có chiềuhướng phát triển đi lên nhưng để có sự phát triển bền vững và thực sự có vị thế ngangtầm với một số tỉnh bạn thì đòi hỏi các nhà lãnh đạo, các cấp quản lí phải có cái nhìnmới và quan tâm thật nhiều đến giáo dục, đặc biệt là giáo dục tiểu học - bậc học nềntảng, làm sao để tạo nên một môi trường giáo dục cả về vật chất lẫn tinh thần an toàn,bình đẳng, tạo hứng thú cho học sinh trong học tập, góp phần đảm bảo quyền được đihọc và học hết cấp của học sinh, nâng cao chất lượng giáo dục trên cơ sở tập trung mọi
nỗ lực của nhà trường vì người học, với các mối quan tâm thể hiện thái độ thân thiện
và tinh thần dân chủ để các em học sinh tiểu học cảm nhận được sự thoải mái khi việchọc của mình vừa gắn với kiến thức trong sách vở, vừa thông qua sự thâm nhập, trảinghiệm của chính bản thân trong các hoạt động ngoại khóa, trong các trò chơi dângian, các hoạt động tập thể vui mà học và được thầy cô tổ chức trong một môi trườngXanh - Sạch - Đẹp Như thế, mỗi ngày trẻ em đến trường sẽ là một ngày vui cho họcsinh
Từ thực tế đó và từ hiệu quả thiết thực mà phong trào trường học Xanh Sạch Đẹp đem đến cho các trường tiểu học, đồng thời để nâng cao hơn hiệu quả của giáodục và đẩy mạnh phong trào xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực, tôi đãnghiên cứu tìm ra một số giải pháp trong công tác quản lí và chỉ đạo xây dựng trườnghọc Xanh - Sạch - Đẹp và đây cũng chính là lý do mà tôi chọn đề tài “Một số biệnpháp nâng cao hơn nữa chất lượng phong trào xây dựng trường học Xanh - Sạch - Đẹpcấp tiểu học”
Trang 4-B TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
I.Cơ sở lý luận
Việc xây dựng trường học Xanh – Sạch – Đẹp là một trong những nội dungquan trọng của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực”, trường Xanh – Sạch – Đẹp sẽ tạo ra môi trường học tập, sinh hoạt, vui chơi antoàn, hấp dẫn đối với học sinh, giúp các em được phát triển toàn diện, thêm yêu quýtrường lớp, thầy cô, bạn bè Trong môi trường phát triển toàn diện đó, học sinh học tậphứng thú, chủ động tìm hiểu kiến thức dưới sự dìu dắt của người thầy, gắn chặt giữahọc và hành, biết thư giãn khoa học, rèn luyện kỹ năng và phương pháp học tập, trong
đó những yếu tố hết sức quan trọng là khả năng tự tìm hiểu, khám phá, sáng tạo
Trường học Xanh – Sạch – Đẹp còn giáo dục học sinh ý thức, thói quen giữ gìn,bảo vệ môi trường và tạo sự lan tỏa đến môi trường cộng đồng và gia đình - nơi các
em đang sống, đồng thời góp phần hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ ngay từ tuổihọc đường Nhiều ngôi trường Xanh – Sạch – Đẹp đã để lại những dấu ấn và kỷ niệmđẹp trong lòng học sinh bởi những lối đi dưới hàng cây râm mát, những bồn hoa, thảm
cỏ xanh tươi, cảnh quan trường lớp hài hòa và có tính thẩm mỹ cao trong mô hình kiếntrúc tổng thể, đảm bảo sự phát triển bền vững trong quá trình xây dựng cơ sở vật chất,cảnh quan môi trường Bên cạnh đó, còn thể hiện qua các yêu cầu và quy định về antoàn như: phòng chống học sinh đánh nhau, bạo lực; phòng chống điện giật, cháy nổ,ngộ độc, đuối nước, té ngã, tai nạn giao thông; độ cao bàn ghế phù hợp và phòng học
đủ ánh sáng để giảm thiểu bệnh cong vẹo cột sống và cận thị trong học sinh
Thế nhưng hiện tại không phải bất kỳ trường tiểu học nào cũng được quan tâmđầu tư, xây dựng và thực hiện có hiệu quả việc xây dựng trường học Xanh – Sạch –Đẹp, không phải nhà trường nào cũng có biện pháp để thu hút 100% trẻ em đến tuổi đihọc thuộc địa bàn phụ trách của trường được đến trường; và đều bảo đảm cho mọi họcsinh đều bình đẳng về quyền lợi học tập, ưu tiên các em học sinh có hoàn cảnh đặcbiệt, học sinh có học lực kém, khiếm khuyết về cơ thể…, cùng với sự đồng cảm, thânthiện của thầy cô giáo và bè bạn, giúp các em vượt qua những trở ngại của bản thân,hòa đồng với tập thể, tự tin hơn, cố gắng vươn lên trong học tập và rèn luyện trong môitrường sư phạm phù hợp, từ đó hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng học sinh bỏ học;hay không phải trường tiểu học nào cũng quan tâm hướng đến việc tổ chức mọi hoạtđộng giáo dục trong nhà trường phải tổ chức sao cho thật nhẹ nhàng, vui tươi, hấp dẫnngười học nhằm mang lại hiệu quả giáo dục tốt nhất
Bên cạnh đó, số lượng các đơn vị trường học được đánh giá công nhận trườngXanh – Sạch – Đẹp cấp tỉnh của những năm đầu triển khai thực hiện phong trào thi đua
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” còn đang ở một vị trí rất khiêmtốn, chỉ có 32/305 trường học được công nhận trường Xanh – Sạch – Đẹp cấp tỉnh, đat
tỉ lệ 10.5% Chính vì thế mà với vai trò là một người quản lí, tôi luôn phải trăn trở, suynghĩ sáng tạo trong công tác của mình và học tập, vận dụng kinh nghiệm của đồngnghiệp để nâng cao hiệu quả của phòng trào xây dựng trường học Xanh – Sạch – Đẹpnói riêng và phòng trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”nói chung, cũng như tìm ra biện pháp để nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học củatỉnh nhà
Trang 5Từ khi Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động phong trào “Xây dựng trường họcthân thiện, học sinh tích cực”, tôi đã xác định việc xây dựng trường học Xanh - Sạch -Đẹp đây là một trong những nội dung quan trọng của phong trào thi đua “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực” Để phong trào này thật sự có chuyển biến vàmang lại nhiều hiệu quả, tôi đã đề ra một số biện pháp và tổ chức thực hiện các biệnpháp như sau:
I Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện
- Tham mưu với lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo xây dựng kế hoạch triển khaithực hiện phong trào trong toàn ngành thật cụ thể, rõ ràng và khả thi; đảm bảo đầy đủmục đích yêu cầu và các nội dung của phong trào theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục vàĐào tạo để hướng dẫn, chỉ đạo các Phòng Giáo dục và Đào tạo; các cơ sở trường họcquan tâm triển khai thực hiện phong trào từ tháng 9/2008 Qua quá trình tổ chức thựchiện từng năm đều tiến hành kiểm tra, đánh giá, sơ kết việc thực hiện phong trào ởtừng cấp từ cơ sở trường học đến huyện, tỉnh để thảo luận, đánh giá những mặt đã làmđược và những mặt còn hạn chế, từ đó đề ra biện pháp thực hiện khắc phục những hạnchế, từng bước nâng cao hiệu quả của phong trào qua từng năm
- Tham mưu lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định về việc quyđịnh tạm thời và chính thức các tiêu chuẩn đánh giá Xanh - Sạch - Đẹp các trường họctrong tỉnh Xây dựng biểu điểm, tiêu chí đánh giá xếp loại trường xanh sạch đẹp cụ thể
rõ ràng, với đầy đủ các nội dung, các tiêu chí đánh giá Đây là cơ sở để các đơn vịtrường học tự đánh giá quá trình tổ chức thực hiện phong trào Xanh - Sạch - Đẹp củađơn vị mình, từ đó đề ra biện pháp phấn đấu đạt được đầy đủ các yêu cầu của 13 tiêuchí đề ra:
1 Những qui định chung về trang trí trường lớp, bàn ghề học sinh; (8 điểm)
2 Công tác quy hoạch trồng cây; (14 điểm)*
* Chọn cây thích hợp với đặc điểm của trường học Sân trường có cây xanh che mát khoảng 25% đến 30% diện tích khu trường (hoặc cho ít nhất 1/5 số học sinh đang học được vui chơi lúc trời nắng) Trồng các thảm hoa (thảm cỏ), cây cảnh làm tăng vẻ đẹp của trường (5 điểm)
3 Tổ chức trồng - chăm sóc và giữ gìn vệ sinh môi trường; (9 điểm)
4 Xanh hóa lớp học và các phòng làm việc của trường; (11 điểm)*
* Tạo mảng xanh cho phòng làm việc và lớp học, cây cảnh trồng chậu và treo tường được
bố trí thích hợp trong lớp học và các phòng làm việc (6 điểm)
5 Xây dựng vườn cây học tập; (4 điểm)
6 Giảm thiểu xói mòn đất; (4 điểm)
7 Tiết kiệm điện, nước; (5 điểm)
8 Khu vực vệ sinh; (18 điểm)*
Trang 6* Nhà vệ sinh có bảng chỉ dẫn theo khu vực Nam, Nữ; có hệ thống đèn chiếu sáng; trang trí hình ảnh hoặc khẩu hiệu nhằm giáo dục học sinh tích cực tham gia giữ gìn vệ sinh chung
(tránh nền gạch bóng trơn trợt) 2 điểm
- có bảng chỉ dẫn theo khu vực Nam, Nữ: 1 điểm
- trang trí các khẩu hiệu, hình ảnh hoặc bảng hướng dẫn nhằm tuyên truyền nhắc nhở học sinh tích cực tham gia giữ gìn vệ sinh chung: 1 điểm
- có hệ thống đèn chiếu sáng: 1 điểm
- không đọng nước: 1 điểm (cộng: 6 điểm)
9 Quản lý rác thải; (7 điểm)*
* Xử lý chất thải rắn thường xuyên và đúng nơi quy định hợp vệ sinh.
- xử lý chất thải rắn thường xuyên: 2 điểm
- đúng nơi qui định hợp vệ sinh: 1 điểm (cộng: 3 điểm)
10 Các hoạt động vì môi trường; (8 điểm)
11 Những tác động ảnh hưởng đến môi trường; (5 điểm)
12 Theo dõi sự thay đổi môi trường của nhà trường; (5 điểm)
13 Nơi có điều kiện (2 điểm)
Tổng cộng: 100 điểm
Ghi chú:
* Khống chế: Tiêu chí 2.2 đạt 3 điểm trở lên; 4 1 đạt 4 điểm trở lên; 8 4 đạt 5 điểm trở lên;
9 2 đạt 2 điểm trở lên mới xếp loại tốt
* Xếp loại:
1 Loại tốt : Từ 80 điểm trở lên.
2 Loại khá : Từ 65 đến dưới 80 điểm.
3 Loại TB : Từ 50 đến dưới 65 điểm.
4 Không xếp loại : Trường đang ở trong hoàn cảnh khó khăn, không thuận lợi (đang xây dựng, lụt lội,… hoặc chưa có khả năng xây dựng Xanh - Sạch - Đẹp).
(Xếp loại nhà trường phải kiểm tra, đánh giá tất cả các điểm trường)
- Hướng dẫn và quy định rõ ràng quy trình thực hiện cho các đơn vị PhòngGiáo dục và Đào tạo các huyện, thị, thành phố; các đơn vị trường học trong việc thựchiện phong trào qua từng khâu: tự kiểm tra đánh giá xếp loại, báo cáo đánh giá xếploại trình cấp trên kiểm tra, đánh giá công nhận;
II Công tác chỉ đạo các Phòng Giáo dục và Đào tạo các huyện, thị, thành phố, các đơn vị trường học trong công tác tổ chức thực hiện
1 Đối với các Phòng Giáo dục và Đào tạo
- Chỉ đạo các Phòng Giáo dục và Đào tạo báo cáo UBND huyện, thị xã, thànhphố về chủ trương triển khai phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, họcsinh tích cực” và kế hoạch của ngành Giáo dục về việc triển khai thực hiện phong tràonày; đồng thời tăng cường việc tham mưu và tranh thủ sự hỗ trợ của HĐND huyện, thị,thành phố; HĐND xã, phường, thị trấn xây dựng nghị quyết về kiên cố hóa trường lớp,
có kế hoạch cụ thể để đầu tư, sửa chữa, nâng cấp trường lớp, xây dựng môi trườnggiáo dục lành mạnh, an toàn cho học sinh, đảm bảo về cơ sở vật chất cho nhà trườngngày một khang trang và hoàn thiện hơn
Trang 7- Tổ chức quán triệt Chỉ thị của Bộ trưởng, kế hoạch triển khai phong trào thiđua của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của tỉnh Đồng Nai; phổ biến kịp thời đến các trườngnhững văn bản chỉ đạo về giáo dục môi trường và trường học Xanh - Sạch - Đẹp
- Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện cụ thể, khả thi và phù hợp với tìnhhình thực tế của cơ sở, đảm bảo các yêu cầu của nội dung theo chỉ thị Chỉ thị số40/2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc phát độngphong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” giai đoạn 2013– 2016 và triển khai kế hoạch của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện, thị, thành phốđến Hiệu trưởng các đơn vị trường học trong địa bàn; thành lập Ban chỉ đạo thực hiệnphong trào Xanh - Sạch - Đẹp, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cá nhân chịu tráchnhiệm thực hiện các nội dung
- Tổ chức phát động phong trào và tổ chức cho các đơn vị trường học ký cam kếtthực hiện ngay từ đầu các năm học Đồng thời đa dạng hóa các hình thức tuyên truyềnnhư: ngoài việc tổ chức các buổi lễ phát động, các đơn vị trường học còn đưa vào nộidung sinh hoạt giáo viên chủ nhiệm hàng tuần; tăng cường giáo dục học sinh bằng một
số hình thức khác như: pano, áp phích, khẩu hiệu hành động, tổ chức các cuộc thi vềmôi trường, các buổi sinh hoạt ngoại khóa, các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp,
…thông qua nhiều hình thức như: tiểu phẩm, hoạt cảnh, vẽ tranh, kể chuyện,… để lôicuốn sự chú ý của học sinh toàn trường
- Đẩy mạnh việc thực hiện chỉ đạo điểm một số đơn vị xây dựng trường họcXanh - Sạch - Đẹp với mô hình mới nâng cao hơn và dành một khoản kinh phí nhấtđịnh hằng năm để các trường triển khai các hoạt động Xanh - Sạch - Đẹp nhằm độngviên được các cơ sở trường học tích cực tham gia Có biện pháp tích cực trong côngtác biểu dương, khen thưởng để nhân ra diện rộng các điển hình tiên tiến trong phongtrào xây dựng trường học Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn Tổng hợp số liệu trường đạtxanh sạch đẹp trong từng năm học và biểu dương khen thưởng những đơn vị làm tốt
Một số hình ảnh về việc xây dựng trường học Xanh - Sạch - Đẹp
Trang 8- Thực hiện tốt quy chế dân chủ trong công tác xã hội hóa giáo dục, đẩy mạnhcông tác xã hội hóa giáo dục, huy động các nguồn lực từ các ban ngành đoàn thể địaphương đến Hội Cha mẹ học sinh đều tích cực trong việc đầu tư để các đơn vị trườnghọc làm tốt công tác xây dựng trường học Xanh - Sạch - Đẹp, tạo môi trường học tậptốt nhất cho con em mình…
Thầy cô giáo, phụ huynh cùng học sinh cùng lao động
dọn vệ sinh trường
- Chỉ đạo các đơn vị trường học trong quá trình thực hiện phong trào xây dựngtrường học Xanh - Sạch - Đẹp cần quan tâm giáo dục môi trường cho học sinh, các
Trang 9trường cần kết hợp chặt chẽ, đồng bộ các nội dung như: cung cấp cho học sinh và giáoviên một số kiến thức cơ bản về môi trường, mối quan hệ giữa con người với thiênnhiên, tác động tích cực và tiêu cực của môi trường đến đời sống con người Nâng cao
ý thức của giáo viên và học sinh để cả giáo viên và học sinh đều có ý thức xây dựngtrường học Xanh - Sạch - Đẹp Chỉ đạo cán bộ quản lí giao trách nhiệm cho giáo viên,nhất là giáo viên chủ nhiệm, giáo viên làm công tác Đội trong nhà trường có kế hoạch
và hướng dẫn, hỗ trợ học sinh nhận thấy việc xây dựng trường học Xanh - Sạch - Đẹp
là hoạt động bổ ích, từ đó giúp các em tự thảo luận, đề xuất và chủ động tham gia một
số công việc như: quét dọn vệ sinh trường lớp, chăm sóc vườn hoa, cây cảnh, trang trílớp học tạo môi trường học tập thân thiện và được tham gia vào các hoạt động ngoạikhóa của trường để tạo ra các sản phẩm về giáo dục môi trường như tranh vẽ, bài viết,ảnh chụp, sưu tầm, nói chuyện chuyên đề… Và khi học sinh thật sự có ý thức, hành vi
và thói quen đúng đối với môi trường học đường, các em sẽ biết giữ gìn, bảo vệ môitrường xanh - sạch - đẹp ở chính nơi các em đang sống
Giáo viên và học sinh trang trí lớp học của mình
Tranh học sinh vẽ về bảo vệ môi trường
2 Đối với các trường tiểu học
- Hiệu trưởng chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, chương trình phù hợp vớiđiều kiện ở cơ sở, không quá tải, có sự tham gia phối kết hợp của Công đoàn,Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên, Đội Thiếu niênTiền phong Hồ Chí Minh trong quá trình thực hiện; Hiệu trưởng phân công cụ thể chocán bộ, giáo viên chủ trì hoặc phối hợp trong các hoạt động của phong trào thi đua
Trang 10- Phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực”; xây dựng trường học Xanh - Sạch - Đẹp trong Hội nghị cán bộ - công chức, Đạihội các đoàn thể vào đầu năm học tại các trường, tổ chức cho các bộ phận trong nhàtrường, các giáo viên các lớp đăng ký thi đua.
- Hướng dẫn, định hướng một số biện pháp trong công tác xây dựng trường họcXanh - Sạch - Đẹp để định hướng cho Hiệu trưởng các trường trong quá trình thựchiện; từ đó phát hiện, bồi dưỡng những cán bộ quản lí năng động sáng tạo bản lĩnhtrong cách nghĩ, cách làm để nâng cao hơn hiệu quả và chất lượng phong trào; cụ thể:
* Đối với nội dung Xanh: Có thể thực hiện thông qua các biện pháp:
+ Trồng cây bóng mát như: bằng lăng, nhạc ngựa, xà cừ, me tán, keo tai tượng, hoasữa,… Chú ý trồng loại cây có tán, bóng mát nhiều mùa; không trồng cây có nhiều sâuhoặc có vỏ, lá, hoa chứa chất độc hại và mùi hôi thối Có biện pháp thay tháo dần một
số cây không có bóng mát nhưng lại gây ảnh hưởng không tốt đến môi trường đất, rễ
ăn sâu phá hỏng nền bê tông các trường học như các loại cây: bàng, phượng vĩ,
+ Trồng một ít cây cảnh, chậu cảnh như: tùng, cau cảnh, dừa cảnh, mưng cảnh,
…để tạo thêm mảng xanh và vẻ mĩ quan cho trường; có thể trồng cây bụi mọc tự nhiênđược cắt tỉa
+ Trồng cỏ: Trồng thành thảm cỏ hình vuông, hình chữ nhật, trồng thành hàngdài hai bên lối đi; trồng dưới gốc cây bóng mát; chọn loại cỏ ba lá dễ trồng và dễ kiếm
ở địa phương và học sinh có thể chơi đùa được Ngoài ra có thể phủ xanh và trang trí
Trang 11đẹp cho sân trường, bồn cây cảnh bằng việc trồng và cắt tỉa tạo dáng các thảm xanhthông qua việc trồng các thảm đậu phộng kiểng
+ Chú ý độ bao phủ cây xanh trong sân trường tối thiểu khoảng 40%, thảm cỏkhoảng 25 - 30% Hạn chế bê tông hóa sân trường Tổ chức thiết kế, đầu tư xây dựngcác hòn non bộ tạo cảnh đẹp và không khí trong lành, mát mẻ trong trường học, lên kếhoạch và tổ chức trồng, chăm sóc vườn trường, vườn cây thuốc nam, vườn Tuổi thơ,
… vừa có tác dụng làm đẹp, vừa có tác dụng giáo dục học sinh
Chúng em chăm sóc vườn trường
* Nội dung Sạch: thực hiện các biện pháp:
+ Xử lý rác thải: Thùng rác có nắp đậy, để ở hành lang và sân trường với vị tríthuận lợi cho học sinh sử dụng Nếu có điều kiện, có thể phân loại rác theo 3 nhóm:các loại giấy vụn; nhựa ni lông, kim loại; lá cây, trái cây
+ Xử lý hệ thống cống rãnh, nước thải: Xử lý ngầm chống mùi hôi; cống rãnhphải có tấm đậy an toàn, không có hố nước đọng gây ô nhiễm và tạo điều kiện chomuỗi sinh sản
+ Có nguồn nước sạch: Đủ nước uống cho học sinh hàng ngày (bình nónglạnh, bình nước khoáng, bình nước đun sôi để nguội,…); xây dựng hệ thống mángnước rửa mặt, tay chân cho học sinh trước khi vào lớp học (khoảng 10 vòi cho 300 học
Trang 12sinh), kết hợp trang trí một số khẩu hiệu, hình ảnh giáo dục tuyên truyền cho học sinh
về giữ vệ sinh cá nhân như: các bước rửa tay sạch, giữ vệ sinh là bảo vệ sức khỏe; hãygiữ vệ sinh bạn nhé!,…
+ Giải quyết tốt khu vệ sinh: Nhà vệ sinh phải thoáng mát, đủ ánh sáng, có máiche và lối đi sạch sẽ nối với hành lang lớp học Có thể chọn trồng một ít cây cảnh xungquanh khu vực vệ sinh để tạo cảm giác nhẹ nhàng và ý thức sử dụng bảo quản cho họcsinh Chú ý hố tiêu, hố tiểu đáp ứng đủ cho số lượng học sinh sử dụng, không có mùihôi, có thể sử dụng máng tiểu bằng loại tôn inox để dễ giội rửa Cần tách riêng nhà vệsinh giáo viên và học sinh, nhà vệ sinh nam và nữ
+ Xử lý tiếng ồn: Sắp xếp bố trí hợp lý về thời gian, vị trí sân chơi bãi tập,phòng học, phòng làm việc, giờ ra chơi, giờ học nhạc, giờ chuyển tiết để đảm bảo hoạtđộng dạy học và sinh hoạt của trường diễn ra một cách thuận lợi và hiệu quả
+ Đảm bảo bầu không khí trong lành, không bị ô nhiễm trong sân trường, lớphọc
* Nội dung Đẹp - An toàn:
+ Trước hết phải tạo được môi trường xanh và sạch, có cảnh quan hài hòa vàtính thẩm mỹ trong mô hình kiến trúc tổng thể Trường có quy hoạch hợp lý, đảm bảo
sự phát triển bền vững trong quá trình xây dựng cơ sở vật chất cảnh quan môi trường.Một số bồn hoa với nhiều màu sắc rực rỡ sẽ làm tăng vẻ đẹp của trường, chọn trồngloài hoa nở được nhiều mùa trong năm
+ Xây dựng những quy định, biểu bảng, áp phích, hình ảnh tuyên truyền vềnếp sống văn minh, lối sống tiết kiệm để nhắc nhở học sinh chú ý thực hiện Trangphục học sinh cần giản dị, gọn gàng, sạch sẽ, màu sắc không loè loẹt Áo trắng quầnxanh là trang phục tương đối trung hoà phù hợp với học sinh phổ thông, được nhiềungười đồng tình chấp nhận Đồng phục học sinh có thể thực hiện theo trường, theo lớp,theo ngày, theo mùa Có môi trường bạn hữu thân thiện giữa học sinh với học sinh,học sinh với thầy cô giáo, giữa học sinh với cây xanh thảm cỏ bồn hoa, bàn ghế, lớphọc, sân trường
+ Nội dung đẹp còn được thể hiện qua các yêu cầu và quy định về an toàn:phòng chống học sinh đánh nhau, bạo lực học đường; phòng chống điện giật, cháy nổ;phòng chống ngộ độc, đuối nước, té ngã; phòng chống tai nạn giao thông; có lối đi của
Trang 13xe lăn từ sân trường vào hành lang lớp học cho học sinh khuyết tật; độ cao bàn ghếphù hợp và phòng học đủ ánh sáng để giảm thiểu bệnh cong vẹo cột sống và cận thịtrong học sinh.
3 Một số biện pháp chỉ đạo các Phòng Giáo dục và Đào tạo triển khai, hướng dẫn các cơ sở trường học tổ chức thực hiện phong trào:
Để phong trào xây dựng trường học Xanh - Sạch - Đẹp thật sự đi vào chiều sâu
và đạt được kết quả tốt đẹp, thì người trực tiếp tổ chức thực hiện giữ vai trò then chốtnhất; trong ngành giáo dục lực lượng đó không ai khác ngoài các cơ sở trường học Vìthế công tác chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị trường học trong việc thực hiện phong tràonày luôn được tôi chú trọng và nghiêm túc triển khai cho các phòng Giáo dục và Đàotạo để các phòng Giáo dục tăng cường công tác chỉ đạo các cán bộ quản lí trường học,giáo viên và học sinh tập trung thực hiện tốt một số nội dung, biện pháp sau:
- Đối với cán bộ quản lý nhà trường:
+ Triển khai cụ thể đến từng giáo viên nội dung yêu cầu, tiêu chí trường họcXanh - Sạch - Đẹp; cuối năm học tự đánh giá theo kế hoạch của trường đã đề ra Hoànchỉnh bản đồ quy hoạch của trường, hình thành ban Xanh - Sạch - Đẹp cấp cơ sở Tổchức một số hoạt động nội khóa và ngoại khóa về giáo dục môi trường theo từng chủ
đề cho học sinh Giao trách nhiệm cụ thể cho các lớp về việc giữ gìn và chăm sóc câyxanh, thảm cỏ, bồn hoa, trường lớp Thực hiện những cách đánh giá đo nghiệm nhưảnh chụp, băng hình, nhật ký để làm rõ sự thay đổi cảnh quan môi trường của trườngqua mỗi năm học
+ Ban Giám hiệu luôn thúc đẩy phong trào trên cơ sở thường xuyên theo dõi
và kết hợp với tổ kiểm tra của nhà trường, kiểm tra việc thực hiện phong trào xây dựngtrường học Xanh - Sạch - Đẹp; tổ chức cho đội cờ đỏ kiểm tra và nhắc nhở các lớphàng ngày trong việc thực hiện giữ gìn vệ sinh môi trường Thường xuyên tham gialàm vệ sinh giữ gìn cảnh quan môi trường và tác động giáo dục với các thành viênkhác Hàng tuần tổ chức cho học sinh lao động làm vệ sinh trong lớp học, khuôn viên
và xung quanh nhà trường vừa giữ gìn cảnh quan, vệ sinh vừa giáo dục ý thức tự giáccho học sinh
+ Nhà trường luôn nhắc nhở từng cá nhân phải là những tấm gương về bảo vệ,giữ gìn môi trường Xanh - Sạch - Đẹp như: tự giác thu nhặt rác, không vứt rác bừa bãi
- không đúng nơi quy định; mỗi thầy cô giáo phải là tấm gương cho học sinh noi theo,dạy các em ý thức, trách nhiệm đối với việc giữ gìn và bảo vệ môi trường Xanh - sạch
- đẹp Đồng thời tiến hành sơ kết, đánh giá rút kinh nghiệm khen thưởng kịp thờinhững cá nhân và tập thể có thành tích tốt trong việc thực hiện phong trào; đồng thờicũng phê bình nhắc nhở những tập thể cá nhân chưa thực hiện tốt Bên cạnh đó Nhàtrường còn có biện pháp để vận động nhân dân xung quanh khu vực trường cùng thựchiện giữ gìn vệ sinh chung
+ Song song với những việc làm trên, các đơn vị trường học cũng cần tổ chứccác phong trào Tết trồng cây, làm tốt công tác xây dựng, chăm sóc cảnh quan môitrường Xanh - Sạch - Đẹp; Đội thiếu niên, Trạm y tế địa phương, Hội cựu chiếnbinh các đơn vị phối hợp tổ chức các cuộc thi, liên hoan văn hóa dân gian, thi vẽtranh, thi tuyên truyền trong các hội trại, ngày hội, tiêu biểu như Ngày hội “Văn hóadân gian”; “Giao lưu Văn hóa dân tộc”; “Hội trại về nguồn”,… đây là một trong những
Trang 14nội dung hoạt động dễ thu hút học sinh tham gia, tạo được sự hứng thú và thân thiệntrong học sinh, giữa thầy và trò, đẩy mạnh công tác giáo dục toàn diện cho học sinhtrong môi trường học tập thân thiện, an toàn… thông qua đó có sự tác động mạnh đếncác tổ chức chính quyền, đoàn thể của địa phương, phụ huynh học sinh (nhất là nhữngphụ huynh nhiệt huyết với phong trào cây cảnh) có sự đồng thuận cao, hết lòng phốikết hợp với nhà trường trong việc thực hiện phong trào xây dựng trường học Xanh -Sạch - Đẹp toàn nói riêng và trong việc phối kết hợp giáo dục học sinh nói chung.
- Đối với giáo viên:
Tùy theo đối tượng học sinh từng lớp, từng cấp học, giáo viên giúp học sinhhiểu rõ một số yêu cầu về xây dựng và giữ gìn trường học Xanh - Sạch - Đẹp; thựchiện có hiệu quả việc khai thác nội dung kiến thức giáo dục môi trường thông qua cácmôn học trong chương trình giảng dạy Ngoài kế hoạch của trường, giáo viên chủ độngthực hiện các hoạt động Xanh - Sạch - Đẹp của lớp phụ trách; gương mẫu trước họcsinh về việc giữ gìn bảo vệ môi trường Xanh - Sạch - Đẹp
- Đối với học sinh:
+ Học sinh luôn có ý thức và hành động tự giác giữ gìn môi trường Xanh Sạch - Đẹp ngay từ ngày đầu tiên bước chân đến trường và thực hiện ở mọi lúc, mọinơi Học sinh từng em, từng nhóm được trực tiếp tham gia các việc làm cụ thể hàngngày, hàng tuần về xây dựng lớp học, trường học của mình ngày càng Xanh - Sạch -Đẹp hơn thông qua các việc làm cụ thể như: trồng cây, chăm sóc cây, vệ sinh trườnglớp, xây dựng môi trường học tập, lớp học thân thiện;…
-+ Trong cả năm học, các em tích cực tham gia một số hoạt động ngoại khóacủa trường để tạo ra các sản phẩm về giáo dục môi trường như bài viết, tranh vẽ, ảnhchụp, sưu tầm… Cuối mỗi học kỳ và cuối năm học, các em được tham gia nhận xétđánh giá về cái tốt, cái chưa tốt, đề xuất việc cần làm tiếp theo về môi trường củatrường dù là một ý kiến rất nhỏ hoặc chưa đúng, chưa đầy đủ
4 Trong công tác kiểm tra, đánh giá, tuyên dương khen thưởng nhân rộng điển hình
- Thúc đẩy, hướng dẫn các trường thực hiện phong trào thi đua, tổ chức khảo sátđịnh kỳ để đánh giá được mức độ tiến bộ của các trường học trong việc thực hiện xâydựng trường học Xanh – Sạch – Đẹp và đánh giá hiệu quả của việc thực hiện đó đối vớiviệc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; phát hiện những khó khăn, vướng mắc ởmỗi trường trong quá trình thực hiện phong trào thi đua để kịp thời có biện pháp giúpđỡ
- Kết hợp nhiều hình thức kiểm tra đánh giá các trường như: thường xuyên, định
kỳ, đột xuất, để tư vấn, thúc đẩy kịp thời các đơn vị trường học và đưa vào tiêu chí thiđua năm học
- Tổ chức sơ kết đánh giá, tuyên dương nhân rộng điển hình kịp thời tạo độnglực phấn đấu và thi đua thực hiện giữa các đơn vị với nhau
III HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
Việc xây dựng trường học Xanh - Sạch - Đẹp đã tạo ra được một sự chuyểnbiến rất lớn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai; cảnh quan môi trường của nhiều đơn vị trườnghọc được giữ gìn phù hợp với môi trường sư phạm; ý thức của cán bộ nhân viên và học
Trang 15nếp, kỷ cương, tính cẩn thận và bảo vệ môi trường cho học sinh, từ đó nâng số lượngtrường đã được công nhận trường đạt chuẩn văn hóa ngày một tăng lên
Trong việc huy động học sinh, phụ huynh, các nhà hảo tâm, các tổ chức xã hộitrên địa bàn tham gia đóng góp, hỗ trợ kinh phí để triển khai việc trồng cây xanh, câycảnh trong khuôn viên nhà trường; đầu tư, trang thiết bị phục vụ tốt hơn cho việc dạy
và học có nhiều chuyển biến tích cực Nhiều đơn vị trường học đã huy động cha mẹhọc sinh đóng góp hàng nghìn ngày công và tiền của để san lấp, trồng cây, xây nhà xe,giếng nước, nhà bếp và mua sắm các đồ dùng, thiết bị phục vụ học tập và giảng dạy,với kinh phí mỗi năm lên tới hàng trăm triệu đồng Qua đó, xây dựng được ý thức tựgiác và thói quen tích cực tham gia giữ vệ sinh các công trình công cộng, vệ sinh môitrường, lớp học và cá nhân, giáo dục nếp sống văn hóa, văn minh đô thị
Các trường học đã đầu tư kinh phí và huy động các nguồn hỗ trợ từ các tổ chức,đoàn thể, các nhà hảo tâm để cải tạo, sửa chữa, xây dựng mới công trình vệ sinh vàmua sắm, trang bị hệ thống nước sạch sinh hoạt Đến nay, 100% trường học trên địabàn tỉnh có công trình vệ sinh và công trình nước sinh hoạt hợp vệ sinh Đa phần họcsinh đã dần hình thành thói quen tốt và luôn ý thức giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, không đểtình trạng nhà vệ sinh gây ảnh hưởng xấu đến lớp học và cảnh quan môi trường
Số lượng và chất lượng phong trào có sự chuyển biến và tăng dần số trườngđược kiểm tra, đánh giá và công nhận trường Xanh - Sạch - Đẹp cấp tỉnh qua từng năm
từ năm 2013 đến năm 2016, cụ thể
Hơn thế, hiện tại toàn tỉnh có 239/305 trường có khuôn viên cây xanh, cây cảnhđược quy hoạch thoáng mát, sạch đẹp, đủ điều kiện được đánh giá, công nhận trườngXanh - Sạch - Đẹp cấp tỉnh chiếm 87.4%, trong đó có nhiều địa phương là huyệnnghèo, kinh tế khá khó khăn nhưng lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, cán bộ quản
lí các trường học rất quan tâm đầu tư và thực hiện tốt phong trào; số trường đạt trườngXanh - Sạch - Đẹp cấp tỉnh chiếm tỉ lệ khá cao, điển hình như các huyện: Vĩnh Cửu(100 %), Cẩm Mỹ (100 %), Long Khánh (100 %), Thống Nhất (90,9 %), Trảng Bom (84,4
%), Xuân Lộc (80 %), Biên Hòa (78,6 %) Hiệu quả của phòng trào chuyển biến và pháttriển khá rõ nét cũng đồng nghĩa với chất lượng các hoạt động giáo dục trong cáctrường tiểu học trên địa bàn tỉnh cũng đang dần dần phát triển vững chắc và ngày mỗikhởi sắc hơn
IV ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
Qua quá trình thực hiện trường học xanh sạch đẹp và giáo dục môi trường chohọc sinh cần kết hợp chặt chẽ, đồng bộ ba nội dung:
- Tạo điều kiện giúp học sinh và cả giáo viên một số kiến thức cơ bản ban đầu
về môi trường, mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, tác động tích cực và tiêucực của môi trường đến đời sống con người
- Trong từng hoạt động xanh sạch đẹp chủ yếu phải xuất phát từ học sinh, giáoviên dự kiến kế hoạch và hướng dẫn, hỗ trợ giúp học sinh tự nhận thấy, tự thảo luận đềxuất và chủ động tham gia công việc Hết sức chú ý không làm thay học sinh nhữngcông việc các em tự tổ chức được, tự làm được Tạo cho học sinh thật sự có hành vi và
Trang 16thói quen đúng đối với môi trường các em đang sống, và không ai giữ gìn bảo vệ môitrường xanh sạch đẹp tốt hơn bằng chính các em.
Công tác xây dựng trường học Xanh - Sạch - Đẹp đạt hiệu quả và giảm bớt sức
ép cho các trường học trong quá trình chuẩn bị, để giảm bớt sức ép cho các đơn vịtrường học, tạo sự chủ động và sáng tạo cho các cán bộ quản lí đầu tư và thực hiện tốthơn công tác quản lí của mình, từng bước phát triển nhà trường, phát triển giáo dục địaphương
NGƯỜI THỰC HIỆN (Ký tên và ghi rõ họ tên)
Lê Minh Thông
Trang 17Biên Hòa, ngày 30 tháng 5 năm
PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2016 - 2017
–––––––––––––––––
Tên sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp nâng cao hơn nữa chất lượng phong trào
“Xây dựng trường học Xanh - Sạch - Đẹp cấp tiểu học”
Họ và tên tác giả: Lê Minh Thông Chức vụ: Chuyên viên.
Đơn vị: Phòng Giáo dục Tiểu học, Sở Giáo dục và Đào tạo Đồng Nai.
Lĩnh vực: (Đánh dấu X vào các ô tương ứng, ghi rõ tên bộ môn hoặc lĩnh vực khác)
- Quản lý giáo dục - Phương pháp dạy học bộ môn:
- Phương pháp giáo dục - Lĩnh vực khác:
Sáng kiến kinh nghiệm đã được triển khai áp dụng: Tại đơn vị Trong Ngành
1 Tính mới (Đánh dấu X vào 1 trong 3 ô dưới đây)
- Đề ra giải pháp thay thế hoàn toàn mới, bảo đảm tính khoa học, đúng đắn
- Đề ra giải pháp thay thế một phần giải pháp đã có, bảo đảm tính khoa học, đúng đắn
- Giải pháp mới gần đây đã áp dụng ở đơn vị khác nhưng chưa từng áp dụng ở đơn vị mình, nay tác giả tổ chức thực hiện và có hiệu quả cho đơn vị
2 Hiệu quả (Đánh dấu X vào 1 trong 5 ô dưới đây)
- Giải pháp thay thế hoàn toàn mới, đã được thực hiện trong toàn ngành có hiệu quả cao
- Giải pháp thay thế một phần giải pháp đã có, đã được thực hiện trong toàn ngành có hiệu quả cao
- Giải pháp thay thế hoàn toàn mới, đã được thực hiện tại đơn vị có hiệu quả cao
- Giải pháp thay thế một phần giải pháp đã có, đã được thực hiện tại đơn vị có hiệu quả
- Giải pháp mới gần đây đã áp dụng ở đơn vị khác nhưng chưa từng áp dụng ở đơn vị mình, nay tác giả tổ chức thực hiện và có hiệu quả cho đơn vị
3 Khả năng áp dụng (Đánh dấu X vào 1 trong 3 ô mỗi dòng dưới đây)
- Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách:
Trong Tổ/Phòng/Ban Trong cơ quan, đơn vị, cơ sở GD&ĐT Trong ngành
- Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn, dễ thực hiện và dễ đi vào cuộc sống: Trong Tổ/Phòng/Ban Trong cơ quan, đơn vị, cơ sở GD&ĐT Trong ngành
- Đã được áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu quả trong phạm vi rộng: Trong Tổ/Phòng/Ban Trong cơ quan, đơn vị, cơ sở GD&ĐT Trong ngành
Xếp loại chung: Xuất sắc Khá Đạt Không xếp loại
Cá nhân viết sáng kiến kinh nghiệm cam kết không sao chép tài liệu của người khác hoặc sao chép lại nội dung sáng kiến kinh nghiệm cũ của mình.
Tổ trưởng và Thủ trưởng đơn vị xác nhận sáng kiến kinh nghiệm này đã được tổ chức thực hiện tại đơn vị, được Hội đồng khoa học, sáng kiến đơn vị xem xét, đánh giá, cho điểm, xếp loại theo quy định.
Phiếu này được đánh dấu X đầy đủ các ô tương ứng, có ký tên xác nhận của tác giả
và người có thẩm quyền, đóng dấu của đơn vị và đóng kèm vào cuối mỗi cuốn sángkiến kinh nghiệm
NGƯỜI THỰC HIỆN SKKN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
(Ký tên và ghi rõ họ tên)
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
(Ký tên, ghi rõ
họ tên và đóng dấu của đơn vị)
BM04-NXĐGSKKN
Trang 18Hết