Viết đúng chính tả là một yêu cầu bắt buộc đối với mọi người sử dụng Tiếng Việt. Đối với học sinh, sinh viên, giáo viên viết đúng chỉnh tả lại càng nghiêm ngặt như một tiêu chuẩn nghề nghiệp. Thế nhưng hiện nay lỗi viết sai chính tả không những ở học sinh tiểu học, mà ngay cả học sinh ở các bậc học trên đều viết sai. Đây là mối quan tâm hàng đầu của ngành Giáo dục ta hiện nay. Thoạt nghĩ viết đúng chính tả không phải là một việc khó, song trong thực tế học tập và công việc viết lách đây thật sự không dễ chút nào, nếu không chịu khó học tập cho thấu đáo, rèn luyện thường xuyên và nhất là những năm ngồi trên ghế nhà trường.
Trang 1Tên đề tài:
VÀI KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH LỚP 5 PHÂN BIỆT
VÀ VIẾT ĐÚNG CHÍNH TẢ PHỤ ÂM ĐẦU S, X.
I ĐẶT VẤN ĐỀ:
Viết đúng chính tả là một yêu cầu bắt buộc đối với mọi người sử dụng Tiếng Việt Đối với học sinh, sinh viên, giáo viên viết đúng chỉnh tả lại càng nghiêm ngặt như một tiêu chuẩn nghề nghiệp Thế nhưng hiện nay lỗi viết sai chính tả không những ở học sinh tiểu học, mà ngay cả học sinh ở các bậc học trên đều viết sai Đây là mối quan tâm hàng đầu của ngành Giáo dục ta hiện nay Thoạt nghĩ viết đúng chính tả không phải là một việc khó, song trong thực tế học tập và công việc viết lách đây thật sự không dễ chút nào, nếu không chịu khó học tập cho thấu đáo, rèn luyện thường xuyên và nhất là những năm ngồi trên ghế nhà trường
Tùy theo mỗi vùng, miền mà mỗi địa phương lỗi sai chính tả phổ biến mỗi nơi một khác Ở vùng Trung Bộ chúng ta nói chung, Quảng Nam nói riêng, đều viết sai chính tả ở các phụ âm đầu s, x, d, gi, v, c, k và phụ âm
cuối c, t, g, dấu thanh hỏi, ngã nhưng vấn đề tôi tìm hiểu và nghiên cứu ở
đây là giúp học sinh lớp 5 phân biệt và viết đúng chính tả phụ âm đầu s, x
Qua nhiều năm giảng dạy lớp 5, và tìm hiểu nguyên nhân học sinh viết sai phụ âm đầu s, x là do các lỗi sau:
- Thứ nhất : Do phát âm sai (hai phụ âm này đồng âm)
- Thứ hai : Học sinh không hiểu nghĩa các từ
- Thứ ba : Học sinh không nắm được một số mẹo luật chính tả
- Thứ tư : Học sinh không thuộc lòng và ghi nhớ cách viết một số từ ngữ riêng lẻ
Qua khảo sát thực tế lớp 5 tôi giảng dạy những năm gần đây kết quả như sau:
Lỗi sai phát âm Lỗi sai chính tả cặp phụ
âm đầu s -x
Trang 2chúng ta thấy ngay Sau khi thay sách lỗi sai cặp âm đầu s,x có giảm nhưng không đáng kể, học sinh tôi dạy vẫn còn sai nhiều chưa đạt yêu cầu mục tiêu
đề ra
Từ thực trạng và nguyên nhân trên, tôi mạnh dạn đăng ký thực hiện đề tài này, nhằm góp phần nhỏ bé của mình cho sự nghiệp chung giáo dục
1) Cơ sở lí luận:
Taị sao với đề tài trên tôi lại nói về mặt phát âm? Vì chính tả và phát
âm hai mặt này song song, hỗ trợ và khắng khít với nhau "Nói sao viết vậy"
Ta đã biết viết sai chính tả là mất đi độ chính xác của Tiếng Việt Trên thực tế không ít học sinh các bậc học đều viết sai, do trong địa phương từng phương ngữ lại tồn tại những thổ ngữ rất phức tạp và đa dạng Chúng ta trân trọng sự đa dạng này của các phương ngữ vì nó phát huy được chức năng giao tiếp và chứa đựng bao tình cảm thân thương từ ngàn đời nay của từng địa phương, nhưng trong sự đa dạng đó phải có sự thống nhất Một ngôn ngữ thống nhất trên toàn quốc là tất yếu Ý thức về việc thống nhất, tính chuẩn mực, tính văn hóa của Tiếng Việt trước hết trên bình diện chữ viết mà cơ sở của nó là bình diện về mặt ngữ âm Trong quyết định 240/ QĐ ngày 5/3/1984 của Bộ GD quy định về chính tả và thuật ngữ Tiếng Việt có viết " Tuy việc chuẩn hóa và thống nhất phát âm chưa đạt yêu cầu cao, nhưng cũng nên dựa vào chuẩn chính tả mà phát âm"
Trong trường hợp, hệ thống ngữ âm được phản ánh trên chữ viết được coi là hệ thống ngữ âm chuẩn của Tiếng Việt hiện đại đó là cách phát âm lấy phương ngữ Bắc Bộ ( Hà Nội) là cách phát âm đúng chuẩn Đây cũng là cách phát âm đúng chính tả, là cách phát âm tránh được tai họa của hiện tượng đồng âm, là cách phát âm tối ưu để viết đúng chính tả Vì vậy ở phương ngữ Trung Bộ bắt buộc phải phân biệt được cặp âm đầu s - x, d-v - gi Khi học sinh phát âm chuẩn thì các em mới viết đúng, mà viết đúng giúp các em hiểu đúng nghĩa của từ Từ đó các em dần dần nắm được một số quy tắc chính tả
và trường hợp ngoại lệ của nó
2) Cơ cở thực tiễn:
a) yêu cầu cần đạt của học sinh lớp 5:
- Viết được bài chính tả nghe - viết có độ dài 100 chữ trong 20 phút, không mắc quá 5 lỗi
- Viết đúng một số từ ngữ cần phân biệt phụ âm đầu, vần , thanh điệu
dễ lẫn do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương
- Thông qua các bài tập chính tả, học sinh rèn luỵên cách phát âm, củng
cố nghĩa của từ, trau dồi ngữ pháp Tiếng Việt ( theo phần 2 Nội dung Dạy-học chính tả)
b) Khó khăn:
Trang 3- Về chương trình:
Bảng thống kê chương trình chính tả toàn cấp bậc tiểu học:
Lớp Số tiết/ tuần Số tiết / năm Số tiết dành cho luyện
tập phụ âm đầu s -x
Qua bảng thống kê trên ta so sánh và có nhận xét thời lượng chính tả dành cho phân biệt cặp âm đầu này quá ít Việc học sinh rèn luyện không được nhiều trong một tiết chính tả, chủ yếu là phần bài tập, có một bài tập nhỏ
là điền từ, tiếng vào chỗ trống
- Về học sinh:
Vào đầu năm học khi viết chính tả gặp phải các từ tiếng có cặp âm đầu
s -x là các em hỏi "sẻ" hay sờ "xe"
Ví dụ: Xức khoẻ (sức khoẻ), xung sướng (sung sướng), xản xuất (sản xuất), xung sức (sung sức), bổ xung (bổ sung), xẵn sàng (sẵn sàng)
Điều đó chứng tỏ các em không những phát âm sai mà còn không hiểu nghĩa của các từ
- Về giáo viên:
Giáo viên các lớp dưới, về phân môn chính tả ít chú ý đến khâu phát
âm của học sinh ( Vì cấu trúc chương trình là vậy) nên khi viết gặp phải từ, tiếng có âm đầu s -x các em gặp khó khăn dẫn đến nhầm lẫn
c) Thuận lợi:
Năm học 2006 - 2007 tôi đã thực hiện đề tài này nhưng chưa đạt yêu cầu cao Năm học 2007 - 2008 tôi tiếp tục nghiên cứu
Hiện nay được sự cho phép của Bộ GD, giáo viên có quyền cắt bỏ những lỗi mà địa phương hoặc lớp mình không mắc phải thay vào đó những lỗi học sinh thường sai Vì thế phần luyện tập giáo viên có quyền đầu tự vào những lỗi học sinh sai sót cụ thể như cặp phụ âm đầu này s - x
Trên cơ sở thực tế tôi đã tìm ra những biện pháp khắc phục những lỗi sai đó được trình bày dưới đây
II/ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU :
Trang 4Quá trình tìm tòi, nghiên cứu từ sách báo, từ điển chính tả, từ điển Tiếng Việt Để giúp học sinh viết chính tả hai phụ âm đầu này tôi đã tiến hành các bước sau:
2-1 Bước 1: Tập cho học sinh phát âm chuẩn:
Đây là lỗi đầu tiên, từ khi các em bước vào ngưỡng cửa bậc tiểu học, nếu không được rèn luyện chu đáo là nguyên nhân dẫn đến các em khi đọc và viết sai chính tả Tôi phân tích cho các em học sinh thấy:
- Phụ âm s vô thanh: đầu lưỡi chạm hàm ếch
- Phụ âm x mặt lưỡi sau: đầu lưỡi chạm răng
* Cách tiến hành: Bước vào tuần 2 của năm học trong tiết phụ đạo
Tiếng Việt (vì trường tôi dạy 8 buổi/ tuần) tôi đã viết các từ có phụ âm đầu s,
x tập cho học sinh phát âm chuẩn
Ví dụ : Dãy Trường Sơn, sực nức, sung sướng, sỗ sàng, sản xuất
Xanh xao, xôi gấc, thường xuyên, diện tích xung quanh và sau đó khi học tập đọc, hoặc các môn học khác gặp các từ tiếng có phụ âm đầu này các
em chú ý đọc cho đúng.Việc làm này được chú ý và rèn luyện thường xuyên ở các môn học và trong suốt thời gian học tập
2-2 Bước 2: Giúp các em hiểu nghĩa của từ:
Khi các em phát âm chuẩn (đọc) nhưng viết thường hay sai chính tả, vì không hiểu nghĩa một số từ Giúp học sinh hiểu nghĩa của từ tôi tiến hành như sau :
* Các bước tiến hành: Thực hiện trò chơi
- Thi kể tên các danh từ chỉ thức ăn thường viết với x
- Thi kể tên các danh từ chỉ người thường viết với s
- Thi kể tên các danh từ chỉ cây cối thường viết với s
- Thi kể tên các danh từ chỉ đồ vật thường viết với s
- Thi kể tên các danh từ chỉ hiện tượng tự nhiên thường viết với s
- Thi kể tên các danh từ chỉ các động vật viết với s
+ Trò chơi có tên gọi "Ai nhanh hơn"
+ Cách chơi: Chia lớp thành 3 đội, mỗi đội 8 em (vì lớp có 25 em) Mỗi đội nhóm lại trong vòng 1phút tìm từ Cử 1 bạn thư ký ghi các từ tìm được, sau đó mỗi đội cử 1 bạn lên bảng viết, cùng một thời gian, đội nào viết được nhiều từ đúng hơn, đội đó thắng cuộc
Mỗi tiết phụ đạo Tiếng Việt tôi chỉ thực hiện 2 lần Mỗi lần một nhóm danh từ Như vậy 6 nhóm danh từ kể trên tôi thực hiện trong 3 tiết phụ đạo
Trang 5+ Luật chơi : Đội nào nhắc, đội đó phạm quy, hết thời gian không được viết tiếp
Ví dụ: Kể các danh từ chỉ thức ăn thường viết với x: xôi, xúc xích, chè đậu xanh, xúp, xáo, xương
- Các danh từ chỉ người thường viết với s: Giáo sư, nhạc sĩ, luật sư, bác
sĩ, kỹ sư, tiến sĩ, vệ sĩ
- Các danh từ chỉ đồ vật viết với s: sách vở, dao sắt, cây súng, cây sáo
- Tuy nhiên qua bước này còn một số em nhầm lẫm, tôi tiến hành trò chơi "đối mặt" dành cho khán giả trong chương trình VTV3
* Cách chơi: Lần này cá nhân đều tham gia, giáo viên đọc câu hỏi Mời
bất kỳ khán giả lên bảng viết từ cần tìm, cả lớp theo dõi, bổ sung
Ví dụ 1: Tìm 5 từ có tiếng chưa phụ âm đầu s chỉ hiện tượng tự nhiên Thời gian 30 giây Học sinh lên bảng ghi lại các từ mình chọn Cả lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung (sông, suối, sỏi, sạn, sương)
Ví dụ 2: Tìm 5 từ miêu tả tình cảm, thái độ của một người khi tham gia trò chơi có tiếng chứa phụ âm đầu s (say mê, sẵn sàng, say sưa, sáng suốt, sượng sùng, sốt sắn, sợ sệt )
Ví dụ 3: Tìm 5 từ chỉ tên núi có âm đầu s: Dãy Trường Sơn, Hoàng Liên Sơn, Ngũ Hành Sơn, bán đảo Sơn Trà, núi Sóc Sơn
Ví dụ 4: Người dẫn chương trình ai là triệu phú? (Lại Văn Sâm)
* Cho học sinh chơi trò chơi giải câu đố sau:
Để nguyên tên một loài chim
Bỏ sắc thường thấy ban đêm trên trời (sao)
* Chọn từ đúng điền vào chỗ chấm:
Trăng mờ còn tỏ hơn
Dẫu rằng núi lở còn cao hơn đồi
a xao ; b sao
* Viết lại cho đúng chính tả:
Tốt gỗ hơn tốt nước xơn
Sấu người đẹp nết còn hơn đẹp người
- Dù ai đi ngược về suôi
Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba
- Đường chia Trái Đất làm đôi gọi là gì? ( đường xích đạo)
Trang 6- Cô gái trong bộ phim VTV3 đang chiếu trong tháng 3 tên bộ phim đó
là gì? (Cô gái xấu xí)
- Trái nghĩa với đẹp là từ nào? (xấu)
* Luật chơi các trò chơi trên như sau: Trong vòng 30 giây người chơi trả lời không được, không đủ các từ, em khác trả lời thay và tất nhiên bạn đó không được thưởng, thưởng ở đây là thưởng hoa điểm 10
Bước này các em thành thạo tôi chuyển sang bước tiếp
2-3 Bước 3: Cung cấp một số mẹo luật chính tả cho học sinh:
Qua quá trình nghiên cứu, tìm tòi sách báo, từ điển, bản thân tôi rút ra một số mẹo luật chính tả:
a) Mẹo 1: x đi với các vần có âm đệm, s không đi với các vần, loại này
trừ một số trường hợp ngoại lệ sau: Suýt, soát, soàn, soàm, soạt, suyễn, và một số điệp âm của chúng như : suýt soát, soàn soạt, suy suyễn, soàm soạp, suỵt soạt
- x đi vần có âm đệm như: Xuề xoà, xuê xoa, xoàn xoạt, xuềnh xoàng, xuệch xoạc, xuýt xoa, xuý xoá, xoắn xuýt
b) Mẹo 2:
- S không láy với âm đầu khác nhưng x láy với âm đầu khác được thống kê như sau:
- x láy với l:
Ví dụ: Liểng xiểng, xởi lởi, loà xoà, lao xao, lòe xòe
- x láy với b:
Ví dụ : bờm xờm, bù xù, bép xép, bẹt xẹt, bỏ xó, bì xì, bị xị
- x láy với m:
Ví dụ: Xích mích, xép mép, xoi mói, xắc mắc, méo xẹo
Để giúp học sinh nhớ mẹo này tôi cho học sinh đọc câu sau:
Khi đi xa, xờ nhớ ba, má lắm, sờ thì không
Ngoài ra, tôi cho học sinh tìm điệp âm của hai phụ âm đầu này, tôi tiến hành như sau:
Trò chơi "Tiếp sức"
* Cách chơi: Lớp tôi có 25 em chia làm 2 đội, mỗi đội 12 em, đứng
thành 2 hàng dọc Giáo viên hô bắt đầu thì hai em đầu hàng của hai đội lên bảng viết, viết xong chuyền phấn cho em đứng sau, mình về vị trí cuối cùng
Cứ như vậy đến em cuối cùng, nếu còn thời gian viết lượt 2 Đội nào viết được nhiều từ, đội đó thắng cuộc Hai đội cùng tìm một điệp âm s hoặc x
Trang 7* Luật chơi: Đến lượt mình em nào không tìm được thì tự giác chạy về
đứng ở vị trí sau, chờ đến lượt khác, không được nhắc, từ nhắc không được tính điểm
Ví dụ: Điệp âm s: sờ soạng, sục sạo, sung sướng, sạch sẽ, sẵn sàng
Điệp âm x: xôn xao, xào xạc, xao xuyến, xa xôi, xông xáo Trò chơi này tôi tiến hành thường xuyên trong tuần Mỗi lần có tiết phụ đạo Tiếng Việt tôi dành khoảng 5 -7 phút đầu hoặc cuối
2-4 Bước 4:
Học thuộc và ghi nhớ một số từ ngữ:
Để viết đúng chính tả, một mặt phải học để nắm thật chắc, thật đầy đủ các quy tắc chính tả chung, mặt khác phải học và ghi nhớ thuộc lòng các trường hợp cụ thể riêng lẻ hầu như không có quy tắc chính tả từng trường hợp
cụ thể bằng cách liệt kê ra các từ cần học và học lần lượt từ từ này đến từ khác Ngoài ra, tôi cung cấp cho các em biết thêm một số tiếng là từ đơn, nếu phụ âm đầu là x thì không có tiếng phụ âm đầu s tương ứng và ngược lại, cụ thể:
a) xuân, xích, xiên, xoắn, xối, xuôi, xuyên
b) sơn, sụn, suôn, suy, sữa, sứt, sớm
Giúp học sinh yếu dễ nhớ tôi cho các em đọc trường hợp ngoại lệ sau
và nhớ:
Mùa xuân, đi xuồng, gỗ xoan, mang xoài đến xã, đổi xẻng ở xưởng để mang đến trạm xá
Ở tuổi các em vốn từ không nhiều, lại ít đọc sách khi sử dụng từ thường hay nhầm lẫn, nên tôi phát động thi đua đặt câu toàn phụ âm đầu s hoặc x để giúp các em nhớ lâu hơn
Ví dụ: Sáng sớm, sẽ sang sông, sung sướng săn sóc sáo, sáo sục sạo, sờ
soạng, săm se, sóc sân si
Xuyến xô Xuân xuống xuồng, Xuân xây xẩm xanh xao
III KẾT QUẢ :
Phát âm đúng Viết đúng chính tả cặp
phụ âm đầu s -x
( năm học 2007 - 2008 có 2 em học sinh phát âm chưa chuẩn vì khuyết tật về giọng nói)
Trang 8Qua thời gian cung cấp các bước trên, điều đáng mừng học sinh không còn hỏi sờ "sẻ" hay sờ "xe"
- 100% học sinh đều phân biệt và viết đúng phụ âm đầu s và x Tuy học sinh yếu có chậm hơn, nhưng các em đều phân biệt được
Với kinh nghiệm trên tôi đã áp dụng từ năm học 2006 - 2007 thành công và năm học 2007 - 2008 này học sinh đạt kết quả tốt, thời gian diễn ra ngắn hơn
IV KẾT LUẬN
Muốn đạt được kết quả mong muốn như trên giáo viên cần:
- Tập học sinh phát âm chuẩn giữa phụ âm s và x
- Giúp các em hiểu nghĩa các từ bằng cách cho học sinh phân biệt từ loại khác nhau của hai phụ âm đầu này
- Phải nắm thật chắc, thật đầy đủ các mẹo luật chính tả
- Phải học thuộc và ghi nhớ thuộc lòng cách viết các trường hợp cụ thể riêng lẻ và ngoại lệ
- Khi tiến hành các bước trên, giáo viên cần tổ chức dưới hình thức trò chơi, giúp các em "Học mà vui, vui mà học", điều đó giúp các em dễ tiếp thu
và nhớ lâu kiến thức hơn
- Tổ chức trò chơi "Đối mặt" giáo viên chuẩn bị trước câu hỏi, rõ ràng,
dễ hiểu, dễ trả lời
Trên đây là quá trình tìm tòi nghiên cứu, cũng là nỗi bức xúc của tôi, tôi đã cố gắng tìm ra những kinh nghiệm giúp học sinh tiểu học nói riêng, các bậc học nói chung ở Quảng Nam và vùng Trung Bộ phân biệt và viết đúng chính tả phụ âm đầu này Với mong ước góp một phần kinh nghiệm nhỏ bé của mình vào sự nghiệp giáo dục Mặc dù, sáng kiến chưa hoàn chỉnh mong Hội đồng khoa học đóng góp ý kiến để kinh nghiệm tôi hoàn hảo hơn
IV/ ĐỀ NGHỊ:
1 Đối với giáo viên lớp 1:
Cần rèn luyện cho các em phát âm chuẩn và nhất là những từ địa phương dễ nhầm lẫn
2 Đối với giáo viên lớp 2,3:
Không chỉ rèn cho các em phát âm chuẩn mà còn giúp các em hiểu đúng nghĩa của các từ có hai phụ âm đầu là s, x
3 Đối với giáo viên 4, 5:
Cho các em nắm chắc chắn các bước trên
4 Đối với ban giám hiệu:
Trang 9Cần mở hội thảo chuyên đề Tiếng Việt phân môn chính tả về việc học sinh viết sai cặp âm đầu s - x
5 Đối với phòng giáo dục:
Khi ra đề thi bộ môn Tiếng việt phần chính tả nên chú ý những lỗi sai
về phương ngữ, thổ ngữ để học sinh từng vùng miền viết đúng hơn (vì giáo viên dạy lớp chú ý đầu tư)
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Từ điển chính tả học sinh - Tác giả Nguyễn Như Ý - NXB-GD 1994
2 Từ điển từ láy Tiếng việt - NXB - GD Hà Nội
3 Từ điển Việt Nam - Xuất bản 1993
4.Từ điển Việt Nam - Xuất bản 2003
Trang 10MỤC LỤC
Trang
Đề tài:
VÀI KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH LỚP 5 PHÂN BIỆT
VÀ VIẾT ĐÚNG CHÍNH TẢ PHỤ ÂM ĐẦU S, X
1
I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lý luận
2 Cơ sở thực tiễn
1 2 2
II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
III KẾT QỦA
IV KẾT LUẬN
V ĐỀ NGHỊ
VI TÀI LIỆU THAM KHẢO
MỤC LỤC
3
7
8 8
9