thách thức đối với nền Nông nghiệp việt nam trong quá trình hội nhập và định hướng chính sách

 Trong xu thế hội nhập quốc tế với các đặc điểm tự nhiên,kinh tế xã hội đặc thù thì đẩy mạnh phát triển nông nghiệp là một hướng phát triển phù hợp tại việt nam ,thêm vào đó để phát triển nông nghiệp có lợi thế cạnh tranh nhằm phát triển bền vững định hướng cần đẩy mạnh phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Đây chính là định hướng cơ bản sẽ nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp và tạo lợi thế cạnh tranh cho nông sản nhằm góp phần nâng cao doanh thu trong sản xuất nông nghiệp trong quá trình hội nhập kinh tế.

Bài thảo luận phân tích chính sách nông nghiệp

Nhóm

1 Bùi Quang Vũ

2 Hoàng Thị Huyền

3 Quách Tình Thương

4 Hoàng Thị Thu Diệu

5 Lường Thị Thúy Quỳnh

Câu hỏi :

Những thách thức đối với ngành nông nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế và định hướng chính sách

Lời mở đầu

Với mục tiêu lâu dài của nước ta là trở thành nước xã hội chủ nghĩa có nền kinh tế phát triển còn mục tiêu trước mắt là đến năm 2020 đất nước ta chuyển từ nước nông nghiệp thành nước công nghiệp có nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Để thực hiện được mục tiêu trên đòi hỏi Đảng và nhà nước ta cần phải có tầm nhìn và bước đi đúng Từ mục tiêu trên Đảng và nhà nước ta đã quyết định con đường đi lên của nước là hội nhập quốc tế trên tất cả các lĩnh vực Trong đó hội nhập kinh tế đóng vai trò quan trọng Hội nhập kinh tế

mở ra nhiều cơ hội cũng như thách thức cho nền kinh tế Việt Nam, một trong những ngành chịu ảnh hưởng lớn của tiến trình hội nhập đó là ngành nông nghiệp

Là một đất nước nông nghiệp để đạt được những kết quả và sự phát triển như ngày nay nước ta đã phải trải qua nhiều giai đoạn khó khăn Nhưng để đạt được nhiều thành tựu to lớn hơn nữa chúng ta cần phải nghiên cứu, phân tích rõ những thách thức mà chúng ta gặp phải Đó là

lí do mà chúng em chon câu hỏi ‘ những thách thức đối với ngành nông nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế và định hướng chính sách’ là đề tài thảo luận

1 Ngành nông nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập.

1.1 Quá trình hội nhập kinh tế của Việt Nam.

 Trước 1986 hội nhập quốc tế của Việt Nam chủ yếu chỉ hội nhập vào khối Cộng đồng kinh tế Châu Âu (SEV) thuộc Liên Xô và các nước

xã hội chủ nghĩa Đông Âu Tuy nhiên, ngay sau khi thực hiện chính sách đổi mới kinh tế bắt đầu từ Nghị Quyết Đại hội Đảng Cộng sản toàn quốc lần thứ VI, Việt Nam đã tìm mọi cách để mở rộng quan hệ hợp tác với các nước, tăng cường trao đổi thương mại, thu hút đầu tư nước ngoài, ký kết nhiều hiệp định song phương, đa phương liên quan đến hội nhập quốc tế, cụ thể là:

- Tháng 10/1993, Việt Nam đã thiết lập quan hệ bình thường với IMF, WB, ADB Các nhà tài trợ quốc tế thông qua Câu lạc bộ Paris và Câu lạc bộ London đã cam kết cho Việt Nam vay ưu đãi và thảo luận việc xóa các khoản nợ cho Việt Nam

- Tháng 10/1994, Việt Nam gửi đơn xin gia nhập ASEAN và tháng 7/1995 Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của ASEAN, chấp nhận các nguyên tắc, quy định của tổ chức kinh tế khu vực này

- Tháng 12/1994 Việt Nam đã gửi đơn xin gia nhập WTO và tháng 01/1995 WTO chính thức nhận đơn xin gia nhập của Việt Nam để tiến hành đàm phán cụ thể

Tháng 6/1996 Việt Nam tham gia thành lập Diễn đàn hợp tác Á

-Âu (ASEM) ASEM là một diễn đàn đối thoại không chính thức hoạt động theo nguyên tắc đồng thuận, cùng nỗ lực tạo dựng một mối quan

hệ đối tác mới toàn diện giữa Á - Âu vì sự tăng trưởng mạnh mẽ hơn của hai khu vực

- Tháng 11/1998 Việt Nam đã chính thức được kết nạp và trở thành thành viên APEC APEC là diễn đàn kinh tế đầu tiên trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương bao gồm 21 nền kinh tế thành viên, trải ra trên bốn lục địa, đại diện cho hơn 1/3 dân số trên thế giới (khoảng 2,5

tỷ người), trên 50% GDP và khoảng 47% thương mại thế giới APEC

280 được thành lập nhằm mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong các nền kinh tế thành viên, tăng cường tinh thần cộng đồng và các mối liên hệ trong khu vực vì sự thịnh vượng của nhân dân toàn khu vực

- Ngày 13/7/2000 đại diện Chính phủ Hoa Kỳ và Việt Nam đã ký hiệp định thương mại song phương (BTA) tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy quan hệ kinh tế - thương mại giữa hai nước

- Đánh dấu quá trình mở cửa kinh tế, chủ động hội nhập sâu, rộng vào khu vực và thế giới là việc kết thúc 11 năm đàm phán song phương, đa phương với quyết định kết nạp Việt Nam vào WTO ngày 7/11/2006 và chính thức có hiệu lực vào 07/1/2007 sau khi Quốc hội Việt Nam phê chuẩn để Việt Nam trở thành thành viên chính thức thứ

150 của tổ chức thương mại lớn nhất thế giới hiện nay

- Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam trong gần ba thập niên qua đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc mở rộng quan hệ kinh tế song phương và đa phương; thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với 181 quốc gia, vùng lãnh thổ, trong đó, có tất cả các nước lớn như: Mỹ, EU, Nhật, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ…; có quan hệ kinh tế - thương mại với trên 160 nước và 70 vùng lãnh thổ; bình thường hoá quan hệ với các tổ chức tài chính - tiền tệ quốc tế; thu hút được một lượng đáng kể vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

- Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tính tới thời điểm hiện tại , Việt Nam đã tham gia đàm phán, kí kết và đang phát triển khai thực hiện 8 Hiệp định thương mại tự do ( FTA), gồm : Hiệp định thương mại hang hóa ASEAN(ATIGA), FTA ASEAN-Trung Quốc, FTA ASEAN- Hàn Quốc… Bên cạnh đó, Việt Nam đang tiếp tục đàm phán 6 FTA mới, gồm: Hiệp định đối tác thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP), FTA Việt Nam – EU, FTA Việt Nam với 4 nền kinh tế

tự do Châu Âu (EFTA), FTA Việt Nam - liên minh hải quan (VCU), FTA Việt Nam – Hàn Quốc, Hiệp định đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực RCEP Trong đó, Hiệp định TPP với sự tham gia của các đối tác hàng đầu thế giới như Hoa Kỳ, Canada, Nhật Bản và Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU được xem là hai hiệp định quan trọng bậc nhất đối với Việt Nam có ý nghĩa cả về mặt kinh tế và chính trị

- Khi tham gia hội nhập kinh tế quốc tế và thực thi các hiệp định đã kí, Việt Nam sẽ có được nhiều tác động tích cực Trong đó , tạo điều kiện

để tăng trưởng thương mại và đa dạng hóa thị trường, sản phẩm xuất

khẩu , tạo cơ hội việc làm , phát triển sản xuất và tăng thu nhập cho nông dân

1.2 Tác động của hội nhập quốc tế đến ngành nông nghiệp.

 Để phân tích và xác định những cơ hội , thách thức gặp phải, ta có thể khái quát qua những tác động của hội nhập kinh tế đối với Việt Nam như sau:

 Tham gia vào hội nhập khu vực , thế giới sẽ giúp khắc phục được tình trạng bị các cường quốc lớn phân biệt đối xử, nâng cao vị thế của ta trên trường quốc tế Đặc biệt quá trình hội nhập sẽ giúp nước ta có thêm thời gian, cơ hội đàm phán tìm kiếm đầu tư , sự giúp đỡ từ các nước phát triển

 Giúp nước ta có thể hưởng các ưu đãi thương mại, mở đường cho thương mại phát triển: Hội nhập kinh tế , chúng ta có thể tranh thủ những

ưu đãi về đầu tư, thương mại và các lĩnh vực khác, mở rộng thị trường hàng hóa Việt Nam thu hút vốn đầu tư nước ngoài, phát huy được lợi thế

so sánh nâng cao sức cạnh trong của hàng hóa và dịch vụ Việt Nam Đặc biệt các tổ chức kinh tế này có chính sách ưu đãi đối với các nước đang phát triển và các nước đang trong thời kì chuyển đổi, cho phép các nước này hưởng các ưu đãi trong quá trình thực hiện hiệp nhằm tạo ra sự cân bằng trong quan hệ kinh tế

 Tạo điều kiện tái cơ cấu lại sản xuất có hiệu quả hơn: tham gia tiến trình tự do thương mại, cắt giảm thuế và mở cửa thị trường tạo ra sức cạnh tranh gay gắt của trong vá ngoài nước đòi hỏi các các ngành phải cơ cấu lại cho phù hợp với quá trình hội nhập, nâng cao hiệu quả kinh doanh

và thỏa mãn nhu cầu của thị trường thế giới Từ đó yêu cầu các ngành phải xem xét và lựa chọn lĩnh vực và mạnh hàng thế mạnh để sản xuất, mở rộng

cơ hội lựa chọn nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào cho phù hợp, mở

rộng hợp tác khoa học kĩ thuật, chuyển giao công nghệ và vốn phục vụ cho

sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

 Góp phần nâng cao năng lực quản lý và sản xuất: một trong những

ưu điểm của gia nhập các tố chức quốc tế và khu vực đối với các nước đang phát triển thì các tố chức này thường có các chương trình hợp tác kinh tế, kỹ thuật nhằm nâng cao năng lực quản lí và tổ chức cho các nước thành viên Những chương trình này tạo điều kiện cho các nước tham gia bồi dưỡng nhân lực và tiếp cận với công nghệ mới trong các lĩnh vực sản xuất nhằm nâng cao khả năng hiệu quả cạnh tranh của nền kinh tế Như vậy , thông qua hội nhập quốc tế ta có thể rèn luyện và đào tạo được đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước có bản lĩnh vững vàng, trình độ chuyên môn thành thạo; xây dựng đội ngũ doanh nghiệp năng động, có kĩ năng quản lí kinh doanh, biết tổ chức thị trường và nâng cao hiệu quả cạnh tranh trong kinh doanh Không những thế, nước ta cũng học hỏi và tham khảo thêm được nhiều kiến thức chuyên sâu để bổ sung và hoàn thiện hơn về hệ thống chính sách, pháp luật phù hợp với yêu cầu của trường quốc tế

 Hội nhập tạo điều kiện cho nước ta tham gia nhanh vào hệ thống phân công lao động quốc tế hiện đại đồng thời có cơ hội tiếp cận các nguồn vốn quốc tế hiện nay đang mở ra cho tất cả các nước Đặc biệt đối với các nước có tăng trưởng và thay đổi cơ cấu lớn như nước ta

 Hội nhập kinh tế là yêu cầu tất yếu và khác quan của nền kinh tế Việt Nam Nó có thể tạo ra cho ta nhiều cơ hội cũng như thách thức lớn Nên cần thận trọng trong quá trình hội nhập

1.3 Thành tựu trong quá trình hội nhập.

 Xuất phát điểm là một nước nông nghiệp lạc hậu sau đổi mới (năm 1986) và hội nhập quốc tế, ngành nông nghiệp nước đã được nhiều thành tựu đáng kể như:

 Giải quyết vững chắc vấn đề an ninh lương thực trên cả nước Từ một nước thiếu lương thực vươn lên là nước xuất khẩu gạo đứng thứ 2 thế giới.(sau Thái Lan)

 Hình thành các vùng chuyên môn hóa sản xuất kết hợp nông nghiệp với công nghiệp trên các vùng này

 Sản lượng nông sản hàng hóa tăng nhanh, ngày càng phong phú và

đa dạng Kim ngạch xuất khẩu nông sản năm 2016 đạt hơn 15 tỷ usd Trong 5 năm ( 2012 -2016) kim ngạch xuất khẩu nông sản đạt ở mức tăng trưởng khá 12,8%/năm Một số loại nông sản xuất khẩu chính và có vị trí cao thế giới như: cà phê, cao su, điều, hồ tiêu, đồ gỗ…

 Cơ cấu nông nghiệp đang chuyển dịch hợp lí và đúng hướng

 Xu hướng chung là giảm dần tỷ trọng nông nghiệp, tăng dần tỷ trọng lâm nghiệp và ngư nghiệp nhằm khai thác tốt hơn tiềm năng đất đai trung

du, miền núi, diện tích mặt nước, ao hồ, sông, suối, biển Đồng thời kết hợp chặt chẽ với nông – lâm – thủy sản để hỗ trợ nhau cùng phát triển và bảo vệ môi trường sinh thái.Trong nông nghiệp xu hướng phát triển làm giảm dần độc canh lúa, tăng dần tỷ trọng cây công nghiệp, rau, quả, cây đặc sản, chăn nuôi để sản xuất ra nhiều nông sản hàng hóa và xuất khẩu có giá trị cao

1.4 Thực trạng

 Năm 2015 là một năm khó khăn cho ngành nông nghiệp Ta có thể nhìn thấy qua số liệu sau:

 Tổng kết thành quả sản xuất năm 2015, nước ta đã xuất khẩu được (theo Bộ NN-PTNT):

 Gạo: 6,8 triệu tấn, tăng 5,8% khối lượng; đạt 2,85 tỉ USD, giảm 2,9% giá trị

 Rau quả: 2,2 tỉ USD, tăng 47% giá trị

 Cao su: Tăng 6,1% khối lượng, giảm 14,4% giá trị

 Cà phê: 1,2 triệu tấn, giảm 20% khối lượng; đạt 2,6 tỉ USD, giảm 13% giá trị

 Hạt điều: Khoảng 300.000 tấn, tăng 7,3% khối lượng; đạt 2,4

tỉ USD, tăng 20,2% giá trị

 Hồ tiêu: 124.000 tấn, giảm 17% khối lượng; đạt 1,26 tỉ USD, tăng 2,8% giá trị

 Thủy sản: Tăng 3,4% khối lượng; giảm 16,5 % giá trị

 Gỗ và sản phẩm từ gỗ: 7,1 tỉ, tăng 10% giá trị

 Nhiều mặt hàng nông sản của nước ta được xuất khẩu với số lượng lớn nhưng bị giảm giá trị như gạo, cao su cà phê , thủy sản Trong đó thủy sản là mặt hàng nông sản có khối lượng tăng ít chỉ 3,4% nhưng giá trị giảm mạng nhất 16,5% Để tăng giá trị mặt hàng thủy sản trên thị trường quốc tế chúng ta cần tập trung nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế

 Hội nhập quốc tế kéo kinh tế nước ta gắn với các nước trong khu vực nên chịu ảnh hưởng từ các thị trường trong khu vực và thế giới Khi các thị trường nhập khẩu chính giảm tiêu thụ thì hàng nông sản Việt Nam

sẽ tồn đọng và giảm giá

 Một sự kiện đáng chú ý trong những năm gần đây của nông nghiệp

là hàng loạt mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam bị trả lại Từ chè, thanh long, đến gạo EU trả lại chè xuất khẩu vì trong ché có chứa chất bảo vệ thực vật Thanh long mất giá do môi giới thị trường trung quốc chèn ép và

do Mỹ thông cáo thanh long có chứa chất bảo vệ thực vật Một điều đáng nói là trước đó là Mỹ chưa có quy định về điều này Hơn 500 container gạo thơm Việt nam bị trả về do không đủ tiêu chuẩn về số lượng

 Theo tổng cục thú y Trong 10 tháng đầu năm 2015, đã có trên 8.000 tấn thủy sản xuất khẩu của Việt Nam bị các nước trả về do dính vi phạm các sản phẩm bị trả về phần lớn là các sản phẩm xuất khẩu chủ lực của nước ta như tôm đông lạnh, các tra phi lê đông lạnh, thịt ngao làm chín…, với các nguyên nhân chủ yếu như: nhiễm kháng sinh, nhiễm vi sinh vật gây hại vượt mức cho phép; nhiễm các mầm bệnh trên tôm (như bệnh đốm trắng, bệnh đầu vàng…) thuộc danh mục các bệnh phải công bố dịch theo quy định của Tổ chức Thú y Thế giới (OIE); đóng gói sai quy cách, sai thông tin…

 Có thể thấy trong những năm gần đây , nước ta gặp nhiều vấn đề trong xuất khẩu nông thủy sản sang các thị trường khu vực và thế giới

2 Những cơ hội và thách thức đối với ngành nông nghiệp khi hội nhập quốc tế

 Nông nghiệp là một trong ba trụ cột kinh tế của nó ta, trong đó thủy sản được đánh giá là mạnh nhất, tiếp theo là chăn nuôi và trồng trọt Việt Nam có hơn 10,3 triệu hecta đất canh tác, giá trị xuất khẩu của Việt Nam lớn, khoảng 30 tỷ usd mỗi năm, chiếm 20% kim ngạch xuất khẩu Thực tiễn cho thấy nước ta nên phát triển kinh tế từ nông nghiệp,

để tạo đòn bẩy cho các ngành khác Hội nhập quốc tế mang đến cho Việt Nam nhiều cơ hội lớn như:

 Mở rộng thị trường xuất khẩu nông phẩm,chuỗi thị trường mới được hình thành từ đó giúp ta hạn chế được sự phụ thuộc vào các thị trường

truyền thống dễ bị thay đổi Đặc biệt là khi ta kí hiệp định TPP, hầu hết các mặt hàng nông sản Việt Nam giảm thuế xuống còn 0% Từ đó tạo tăng lợi thế cạnh tranh so với các nước có điều kiện tốt hơn Khi TPP

có hiệu lực các mặt hàng nông sản sẽ được giảm thuế còn 0% hoặc duy trì ở mức thấp, tạo cho Việt Nam lợi thế cạnh tranh lớn đới với các nước xuất khẩu cùng mặt hàng, đặc biệt là các mặt hàng chủ lực như: thủy sản, cà phê, caosu, điều,…

Riêng đối với ngành thủy sản là ngành mới phát triển nhưng có giá trị xuất khẩu cao nên sẽ thu hút được vốn đầu tư lớn từ nước ngoài Các doanh nghiệp nước ngoài sẽ đầu tư vào Việt Nam để được hưởng các

ưu đãi Nguồn vốn HDI từ nước ngoài là nguồn vốn quan trọng trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp trong nhiều năm qua Nông nghiệp là ngành khso thu hút được vốn đầu tư Theo số liệu thống kê năm 2014 cả nước có 513 dự án FDI lớn nhỏ đầu tư vào nông nghiệp và ngành này chiếm tỉ lệ đầu tư rất nhỏ chiếm khoảng 1,4% vốn HDI đổ vào Việt Nam

 Giúp quá trình chuyển giao khoa học công nghệ diễn ra nhanh hơn Việc nhập khẩu các máy móc, thiết bị hiện đại cho ngành diễn ra dễ dàng hơn Các tiêu chuẩn về chất lượng được cập nhật nhanh và đầy đủ hơn

 Bên cạnh những cơ hội lớn đạt được thì hội nhập cũng đem đến cho ngành nông nghiệp khá nhiều thách thức:

 Đầu tiên, phải kể đến là mở rộng thị trường nên phải chịu sực cạnh tranh gay gắt Đa phần hàng Việt Nam có sức cạnh tranh thấp do chất lượng chưa được đảm bảo, các chiến lược về marketing chưa cao, cho

có các thiết bị máy móc hiện đại, trình độ chuyên môn hóa chưa cao Việt Nam tuy đã xuất hiện nhiều vùng sản xuất nhưng trong đó lại có