www.snvworld.org/redd SNV REDD+ REDD+ cung cấp cơ hội tận dụng kinh nghiệm của cộng đồng về giám sát tài nguyên rừng, đồng thời đưa ra những thách thức mới về kỹ thuật liên quan đến cá
Trang 1www.snvworld.org/redd SNV REDD+
REDD+ cung cấp cơ hội tận dụng kinh nghiệm của cộng đồng về giám sát tài nguyên rừng, đồng thời đưa ra những thách thức mới
về kỹ thuật liên quan đến cách thức tạo dữ liệu cho chương trình REDD+ quốc gia Giám sát tài nguyên rừng có sự tham gia đưa ra một cách tiếp cận đa diện nhằm thu hút người dân địa phương tham gia REDD+ và đóng góp vào sinh kế của người dân sinh sống phụ thuộc vào rừng.
Các hoạt động giám sát tài nguyên rừng có sự tham
gia hiện nay của SNV
1 Cung cấp hướng dẫn thực thi
SNV phối hợp với các chuyên gia đối tác của SNV, Winrock International, và
WCMC UNEP hỗ trợ chiến lược cho PFM thông qua cung cấp hướng dẫn vận
hành chung hỗ trợ kỹ thuật về phương pháp và quy trình giám sát có thể áp dụng
trên toàn cầu Ở cấp quốc tế, một loạt các văn bản hướng dẫn PFM chung đang
được hoàn thành, bao gồm:
• Quy trình vận hành tiêu chuẩn về đo lường các-bon trên mặt đất 4 : có thể
được áp dụng cho các phương pháp tiếp cận có sự tham gia của các bên liên
quan địa phương vào công tác giám sát trữ lượng các-bon rừng
• Giám sát các-bon có sự tham gia: : hướng dẫn hoạt động cho chương trình
REDD+ quốc gia, chỉ rõ sự phân chia chức năng nhiệm vụ giữa các bên liên
quan tham gia, từ cấp trung ương tới người dân địa phương, và bổ sung SOPs
cho các phép đo tại hiện trường
• Giám sát đa dạng sinh học có sự tham gia: những cân nhắc cho chương
trình REDD+ quốc gia như một phần không thể thiếu của các hệ thống thông tin
bảo vệ quốc gia (SIS)
2 Lồng ghép thông qua các khung thực thi và đào tạo tập huấn
SNV đảm bảo PFM được kết hợp vào các hệ thống giám sát tài nguyên rừng
hiện có của quốc gia và địa phương thông qua phát triển của các thành phần
sau:
• Phát triển khung thực thi – xác định các điểm tiếp cận mà PFM có thể tăng
cường hệ thống giám sát tài nguyên rừng hiện có, kết hợp với sự phân bổ chức
năng nhiệm vụ để thực hiện PFM cho các bên liên quan chính
• Thí điểm PFM tại địa phương - hỗ trợ các cơ quan chính quyền địa phương
phát triển các dự án thí điểm PFM đáp ứng các yêu cầu cụ thể thuộc thẩm
quyền của họ, và thu hút người dân địa phương thử nghiệm quy trình giám sát
Cung cấp đào tạo, tập huấn về thu thập, quản lý và phân tích dữ liệu ở cấp địa
phương
• Thu thập dữ liệu trong bối cảnh quốc gia cụ thể, cẩm nang hướng dẫn
quản lý, và các tài liệu đào tạo tập huấn liên quan, để các bên liên quan địa
phương sử dụng, cụ thể là các nhà quản lý tài nguyên rừng và các cộng đồng
địa phương Ban đầu tập trung vào giám sát các-bon có sự tham gia với ý định
mở rộng để bao gồm đa dạng sinh học có sự tham gia và giám sát tác động xã
hội trong tương lai gần
• Cung cấp tài liệu cho các khóa tập huấn kỹ thuật cho các bên liên quan tại
địa phương về thu thập dữ liệu PFM, quản lý, xác minh và quy trình báo cáo
thông qua đầu tư dài hạn vào các khu vực thí điểm và liên kết trực tiếp với các
diễn đàn và quá trình hoạch định chính sách quốc gia
Để chứng minh những lợi ích này, SNV và các đối tác đang thiết kế, thí điểm tại
thực địa, và nắm bắt những bài học kinh nghiệm từ các mô hình PFM để cung
cấp thông tin cho quá trình cải cách chính sách quốc gia và cải thiện phương
pháp thực hiện tại hiện trường
Nghiên cứu trường hợp: Thí điểm giám sát tài nguyên rừng có sự tham gia - kinh nghiệm ban đầu
từ Việt Nam
Chương trình Hành động REDD+ quốc gia của Việt Nam cho thấy sự tham gia là nguyên tắc quan trọng trong việc theo dõi/
giám sát tác động của quá trình thực hiện REDD+ Với sự
hỗ trợ kỹ thuật của SNV và Tổng cục Lâm nghiệp Việt Nam (VNFOREST), chính quyền địa phương và các bên liên quan cộng đồng ở tỉnh Lâm Đồng – một tỉnh phía nam của Việt Nam hiện đang thí điểm một mô hình giám sát tài nguyên rừng có sự tham gia
Trọng tâm ban đầu là giám sát các-bon có sự tham gia (PCM), xây dựng dựa trên các thí điểm sơ bộ tại hiện trường do SNV thực hiện trong năm
2010 Giám sát đa dạng sinh học có sự tham gia (PBM) dự kiến sẽ được giới thiệu vào năm 2013 và đang trong quá trình lập kế hoạch mở rộng mô hình bao gồm giám sát tác động xã hội có sự tham gia (PSM) của việc thực hiện REDD+ từ năm 2014 trở đi
Thí điểm PFM tại Việt Nam bao gồm xây dựng hướng dẫn về vận hành và phương pháp thực hiện; thử nghiệm tại hiện trường về hệ thống vận hành
và thu thập dữ liệu/ quy trình quản lý và đối thoại chính sách quốc gia Mặc
dù trong giai đoạn phát triển ban đầu, PFM tại Việt Nam đã đưa ra cách thức tìm kiếm về mặt kỹ thuật và thể chế của quá trình thiết kế và vận hành hệ thống giám sát có sự tham gia của người nghèo, và hệ thống này có nhiều ứng dụng, như REDD+ và các khoản chi trả khác cho dịch vụ hệ sinh thái
Nhà tài trợ:
Giám sát Tài nguyên Rừng Có Sự Tham gia
Kế hoạch Phát triển Phát thải Thấp
Đa Lợi ích
Nông nghiệp
Năng lượng Tái tạo
Hệ thống Chia sẻ Lợi ích
Chương trình REDD+ Hướng Tới Người Nghèo
Để biết thêm thông tin về Chương trình REDD+ của SNV, xin vui lòng tham khảo trang web www.snvworld.org/redd và theo dõi hoạt động của chúng tôi trên twitter: @SNVREDD
Nếu quý vị muốn nhận bản tin hai tháng một lần của chúng tôi, xin vui lòng liên
hệ Bà Nguyễn Đào Tuyết Nga: nnguyendaotuyet@snvworld.org
Liên hệ:
Steve Swan
Quản lý Hợp phần PFM
sswan@snvworld.org
Trang 2SNV REDD+ www.snvworld.org/redd
Giám sát tài nguyên rừng có sự tham gia cho
chương trình REDD+ quốc gia
Các chức năng giám sát rừng ngày càng được chia sẻ giữa các bên liên quan,
và người dân địa phương đã bắt đầu hợp tác với các chuyên gia lâm nghiệp
để xây dựng và thực hiện hệ thống giám sát Hiện nay, những trường hợp về
giám sát tài nguyên rừng có sự tham gia (PFM) tại khắp các khu rừng nhiệt đới
trên thế giới đã được tài liệu hóa1 Sự tham gia đầy đủ và có hiệu quả của các
bên liên quan đặc biệt là cộng đồng địa phương vào việc phát triển và thực hiện
chương trình REDD+ quốc gia được thúc đẩy theo Công ước khung của LHQ về
Biến đổi Khí hậu (UNFCCC)2
Thu hút sự tham gia của các bên liên quan địa phương vào việc giám sát
các-bon và phi các-các-bon của hệ thống giám sát rừng quốc gia có khả năng mang lại
hiệu quả chi phí3 cho các chương trình REDD+ quốc gia Đồng thời, REDD+ có
thể ưu tiên cải thiện phương pháp PFM và tạo ra dữ liệu để cung cấp thông tin
quản lý thích ứng và quản trị rừng tốt hơn
PFM không phải là một phương pháp hay một phương thức giám sát cụ thể, mà
đây là cách tiếp cận đa diện bao gồm một loạt các hoạt động giám sát rừng, từ
sự thay đổi trữ lượng các-bon, đa dạng sinh học, tới các tác động xã hội (tích
cực và tiêu cực) của REDD+ Một số đặc điểm xác định của PFM được tóm tắt
trong Hộp 1
Phương pháp giám sát tài nguyên rừng có sự tham gia của SNV
SNV xác định năm ứng dụng (hay người sử dụng cuối cùng) phù hợp trong dữ liệu PFM của chương trình REDD+ quốc gia và được tóm tắt trong Hộp 2
Là một lĩnh vực hỗ trợ quan trọng trong cách tiếp cận của SNV đối với chương trình REDD+ hướng tới giảm nghèo, PFM được quảng bá như một phương tiện
để nhận thức rõ đa lợi ích cho cộng đồng địa phương
Một số lợi ích tiềm năng quan trọng nhất từ PFM đối với người dân địa phương được tóm tắt trong Hộp 3
1 Evans, K & MR Guariguata (2008) Giám sát có sự tham gia trong quản lý rừng nhiệt đới: đánh giá các công
cụ, khái niệm và bài học kinh nghiệm Trung tâm Nghiên cứu Lâm nghiệp Quốc tế (CIFOR), Bogor
2 Quyết định số 1/CP.16, Khoản 72 và Phụ lục I của UNFCCC
Hộp 1 Định nghĩa giám sát tài nguyên rừng có sự tham gia4
1 Thu hút sự tham gia của các bên liên quan thực hiện các chức năng khác
nhau dựa trên các nhiệm vụ và kỹ năng bổ sung từ cấp trung ương tới cấp
cơ sở
2 Nhận ra các quyền lợi và kiến thức của các bên liên quan địa phương, cụ
thể là người dân bản địa và cộng đồng địa phương trong việc quản lý và
giám sát tài nguyên rừng
3 Áp dụng kiến thức địa phương và tận dụng năng lực khác nhau của các
bên liên quan khác tại địa phương, cụ thể là các nhà quản lý tài nguyên
rừng và các cán bộ chính quyền địa phương
4 Không bị giới hạn bởi bất kỳ sự sắp xếp cụ thể nào về quyền sử dụng
tài nguyên rừng hoặc hệ thống quản lý và quản trị rừng; PFM có thể áp
dụng cho Ban quản lý công hay tư nhân ký kết hợp đồng với người dân
địa phương để thực hiện chức năng giám sát nhất định thông qua quản lý
rừng cộng đồng
5 Có khả năng mang lại hiệu quả về chi phí và bền vững hơn so với công
tác giám sát được thực hiện bởi các chuyên gia kỹ thuật của địa phương
(ngoài địa phương), đồng thời vẫn cung cấp được các dữ liệu đáng tin cậy
để sử dụng trong các hệ thống giám sát quốc gia
6 Sử dụng đa dạng các phương pháp thu thập, quản lý, và phân tích dữ liệu,
bao gồm trữ lượng các-bon rừng, các chỉ số dịch vụ hệ sinh thái khác, đa
dạng sinh học và tác động xã hội của việc thực hiện REDD+
Hộp 2 Áp dụng phương pháp giám sát tài nguyên rừng có
sự tham gia tiềm năng cho các chương trình REDD+ quốc gia Cấp quốc gia
1 Hệ thông thông tin về biện pháp bảo vệ (SIS) - dữ liệu PFM về các quy trình và tác động môi trường và xã hội có thể được sử dụng để chứng minh sự tuân thủ các biện pháp bảo vệ nhất định, là điều kiện tiên quyết cho việc tiếp cận tài chính dựa trên kết quả theo UNFCCC và các công
cụ phát triển khác như Quỹ Các-bon FCPF
2 Đo lường, báo cáo, và kiểm tra thẩm định (MRV) giảm phát thải khí nhà kính/ tăng cường việc loại bỏ khí nhà kính - giám sát các-bon có sự tham gia (PCM) có thể sử dụng dữ liệu về hoạt động nhất định tại hiện trường sử dụng kỹ thuật viễn thám và có thể đóng góp vào phép đo sinh khối rừng ở một số bể chứa các-bon rừng cụ thể (chủ yếu là sinh khối trên mặt đất)
Cấp tỉnh
3 Lập kế hoạch cấp tỉnh cho REDD+ - thông qua PFM, các bên liên quan
ở địa phương có thể thiết lập thông tin về tham số bon và phi các-bon, giúp cung cấp thông tin về tình hình sử dụng đất, kinh tế xã hội, lâm nghiệp và các quy trình lập kế hoạch khác được sử dụng để vận hành REDD+ ở cấp tỉnh
Cấp địa phương
4 Hệ thống Chia sẻ Lợi ích (BDS) – PFM có thể được áp dụng như là một
cơ chế thanh toán trực tiếp có sự tham gia đồng thời cũng là một phương tiện cho các bên liên quan địa phương tự kiểm tra mức độ lợi ích nhận được dưới hình thức tiền mặt hay hiện vật do chương trình REDD+ quốc gia mang lại
5 Quản lý thích ứng - nên sử dụng dữ liệu PFM để cung cấp thông tin cho quá trình thiết kế và thực hiện các hoạt động REDD+ ở cấp đơn vị quản
lý rừng; ví dụ PFM có thể được sử dụng để theo dõi các động cơ gây phá rừng và suy thoái rừng không theo quy hoạch (như nông nghiệp du canh
du cư và thu gom củi tại địa phương)
Hộp 3 Lợi ích tiềm năng cho người dân địa phương từ phương pháp giám sát tài nguyên rừng có sự tham gia cho chương trình REDD+ quốc gia
Lợi ích trực tiếp
1 Thu nhập từ cơ chế thanh toán có sự tham gia của REDD+ bù đắp khoảng thời gian giám sát, chủ yếu là ngày công để thu thập dữ liệu trong rừng và xung quanh rừng
2 Thông tin về hiệu quả các-bon và phi các-bon của REDD+ ở địa phương có thể được các bên liên quan ở địa phương sử dụng để chứng minh và kiểm tra so với các lợi ích (tiền/ hiện vật) do chương trình quốc gia mang lại
3 Thông tin về thay đổi tài nguyên rừng và sử dụng tài nguyên có thể được sử dụng để cung cấp thông tin cho các phương pháp quản lý thích ứng tốt hơn; đặc biệt là có giá trị nếu người dân hoặc cộng đồng nắm giữ quyền hưởng dụng rừng
Lợi ích gián tiếp
4 Quản lý rừng tốt hơn có thể giúp cải thiện sự cung cấp dịch vụ hệ sinh thái rừng, mang lại lợi ích cho người dân địa phương về nguồn cấp nước và chất lượng nguồn nước, giảm xói mòn đất, cải thiện sự thụ phấn cho cây trồng, v.v
5 Thu hút người dân địa phương tham gia giám sát có thể giúp tăng cường công tác quản trị rừng trong các lĩnh vực như tăng cường tiếng nói trong quá trình ra quyết định và trách nhiệm lớn hơn thông qua các luồng thông tin minh bạch hơn
6 Hoạt động giám sát và các dữ liệu cung cấp có thể phục vụ như một cơ chế quan trọng tuân thủ các quy tắc chính của công tác quản lý rừng, như tài nguyên và sự tiếp cận, sử dụng, nghiêm cấm và chia sẻ lợi ích
3 Danielsen, F., M Skutsch, N.D Burgess, P Moestrup Jensen, H Andrianandrasana, B Karky, R Lewis, J C
Lovett, J Massao, Y Ngaga, P Phartiyal, M Køie Poulsen, S P Singh, S Solis, M Sørensen, A Tewari, R
Young & E Zahabu (2011) Vấn đề cốt lõi của REDD+: vai trò của người dân địa phương trong việc giám sát rừng? Conservation Letters 4 (2011) 158–167.
4 Walker, S., T Pearson, F Casarim, N Harris, A Grais & S Brown (2011) Quy trình Vận hành tiêu chuẩn để
đo lường Các-bon trên mặt đất, Phiên bản 1.0 Chương trình Giảm phát thải tại các khu rừng châu Á (LEAF), Bangkok.