Một số giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán doanh nghiệp việt nam nhằm mục đích tin học hóa

Vi tri cua he tho'ng thong tin ke' tmin trong doanh nghiep 1.2.1.. M6i bao cao phai trlnh bay: ten doanh nghi~p l~p bao cao, bao cao cua doanh Bang ciin dlfi kt toan Ia bao cao phan anh

BO GIAO DUC VA DAO TAO TRUONG D~I HQC KINH TE THANH PRO HO CHf MINH

Ml)C Ll)C

Trang MlJC LlJC

MdDAU l

1 Ly do chQn d~ tai 1

2 Ml,lC dich nghien cuu 2

3 N9i dung va ph~m vi nghien cuu 2

4 Phuong phap nghien cuu 2

5 et cau cua K K K ? 1 u~n A an / 2

N ~"' K A K , CHU'dNG 1: TONG QUAN VE HI;~ THONG THONG TIN KE TOAN 3

1.1 Ban chift cua ke' to an 3

1 l tn cua 2 V• / ? h" thK ~ ong ong m e oan rong oan ng th" t• k"" t / t d h h• 1~p A 4

1.2.1 H~ th6ng thong tin ke' to an va h~ th6ng thong tin quan tri .4

1 2 2 HA h"" h" 0 k"" / ' h" h"" ki;/ / A 0 b" 5 ~ t ong t ong tm e toan va ~ t ong em soat nQl Q

13 C / ac yeu to co an cua "" "" b? ? h" th"" ~ ong ong m e oan th" t• k""t / 6 1.3.1 M1J.c tieu cua ke' toan 6

1.3.2 Dffu vao cua ke' toan 7

1.3.3 Dffu ra cua ke' toan 7

1.3.4 Tai khoan va ghi s6 kep 10

1.3.5 Moi tru'ong cua ke' toan 12

14 M At Q so nguyen ac 1e K A t4 th•""tk""h" th"" e ~ ong ong m e oan th" t• k""t / 14 1.4.1 Nguyen ta:c kinh t€ 14

1.4.2 Nguyen ta:c linh ho~t 14

1.4.3 Nguyen ta:c ki~m soat 14

1.4.4 Nguyen ta:c phu h<;5p : 14

1.4.5 Nguyen ta:c tuan thu phap lu~t 14

1.5 Cac lo~i h~ th6ng thong tin ke' toan 15

1.5.1 H~ th6ng ke' toan thu cong 15

1.5.2 H~ th6ng ke' toan tren co sd may tinh 17

CHU'dNG 2: THljC TRANG He THONG KE TOAN DOANH NGHieP vreT NAM 2.1 So lu'Qc qua trlnh phat tri~n cua h~ th6ng ke' toan doanh nghi~p Vi~t nam 21

2 2 f) ~c ~ d.;; h" th"" 1em ~ ong e to an oan ng 1ep k"" / d h h." v·"t 1~ nam 24

2.3 Thl!c tr~ng h~ th6ng ke' toan doanh nghi~p Vi~t nam 25

2.3.1 H<$ th6ng tai khoan 25

2.3.2 Ch€ d<? chung til k€ toan 26

2.3.3 Ch€ d() s6 k€ toan 27

2.3.4 H<$ th6ng bao cao tai chinh 29

2.4 Vu, nhu<Jc di~rn cua h<$ th6ng k€ toan doanh nghi<$p Vi<$t narn 30

2.4.1.Vu di~rn 30

2.4.2 Nhu<jc di~rn 31

2 5 V x an e nn m d~ t' h t• h QC h / kx t / t / d oa e oan :p cac oan ng typ h h." 35 " ' " " ? / ' " ' A K K / CHu'dNG 3: MQT SO GIAI PHAP HOAN THieN He THONG KE TOAN DOANH NGHreP vieTNAM NHAM Ml)c BfcH TIN Hoc HoA 38

3.1 Dinh huang phat tri~n h<$ th6ng k€ toan doanh nghi<$p Vi<$t narn 38

3 2 Q uan tern va p uong uong oan lyn y d ·~ ' h• h• / h ' th." h" thx ong kxt / e oan 39

3 2.1 Quan di~rn hoan thi<$n 39

3 2.2 Phuong huang hoan thi<$n 40

33 M "t Q so g1a1 p ap oan lyn y x · ? · h/ h ' th." h" thx ong e oan kxt / 40 3.3.1 Hoan thi<$n h<$ th6ng tai khoan 41

3.3.2 Hoan thi<$n ch€ d<? chung til 45

3.3.3 Hoan thi<$n ch€ d<? s6 k€ toan 47

3.3.4 Hoan thi<$n h<$ th6ng bao cao tai chinh 51

3.3.4.1 Hoan thi<$n Bang din d6i k€ toan 51

3.3.4.2 Hoan thi<$n bao cao Ke't qua ho~t d()ng kinh doanh-Phgn I-Hii, 16 53

3.3.4.3 Hoan thi<$n bao cao Ke't qua ho~t d()ng kinh doanh-Phgn II 55

3.3.4.4 Hoan thi<$n Thuye't rninh bao cao tai chinh 56

3.4 M()t s6 giai phap ti~n d~ 57

3.4.1 Giai phap v~ cac qui d!nh vi mo 57

3 4 2 G tat p ap ve cong tac ao ? h / ~ " / d' t~o 57

3.4.3- Giai phap d6i vai doanh nghi<$p 58

KETLUAN 60

TAILieUTHAMKHAO

PHlJ Ll)C

Md E>AU

1 LV DO CHQN flE TAl

Ke' tmin Ia m()t cong C\1 quan trQng trong h~ cong Cl,l qmln ly kinh te' Thong qua

vi~c thu th~p va xii' ly dfi' li~u, ke' tmin cung cffp thong tin cfin thie't cho nhfi'ng ngu'oi sii' dl,lng d~ du'a ra quye't dinh Cling voi S\1' phat tri~n nhanh chong cua llfc lu'<;jng san xua"t, kt§ to an cfin phiii du'QC thu'ong xu yen hoan thi~n d~ CO th~ a p dl,lng t6t cac thanh tl,l'U cua khoa hQc-cong ngh~ nh~m nang cao nang sua't va hi~u qua cua h~ th6ng

Trong chie'n lu'<;jc tai chinh, ti~n t~ giai do~n 2000-2010, Bang va nu'oc ta da xac dinh " tai li~u, s6 ke' tmin, ki~m tmin, tho'ng ke phai co dii cd sd phap Iy ro rang dtfa tren nhii'ng chuifn mtfc tie'n ddn tOi thong I~ quo'c te' va sii' d1,1ng nhii'ng phu'dng ti~n ky thu~it hi~n d~i, tie'n tie'n "· [1, trang 8] Trong dinh hu'ong phat tri~n h~ th6ng ke' toan Vi~t nam giai do~n 2000 - 2010, t~i ky sinh ho~t diu l~c b() ke' toan tru'dng Ifin thli 20 t~i thanh ph6 H6 Chi Minh, H()i ke' toan Vi~t nam cling da xac dinh:

" thtfc hi~n vi tinh boa hdu he't cac ddn vi ke' toan va cac phdn hanh ke' toan, bao dam yeu cdu cung dtp kip thoi nhanh chong, chinh xac va ddy dii nha't mQi thong tin tai chinh va m()t phdn Ion cac thong tin quan tri doanh nghi~p" [13]

H~ th6ng ke' toan Vi~t nam, sau m()t qua trlnh phat tri~n, da tung bu'oc dap ling du'QC nhi~m Vl,l cua cong CUQC xay dl,l'ng va bao v~ t6 qu6c Vi~t nam xa h()i chu nghia Tuy nhien, d6i chie'u voi yeu cfiu cua cai each kinh te' va quan di~m hi~n d~i v~ ke' toan, h~ th6ng ke' toan hi~n hanh vftn b()c 19 m()t s6 t6n t~i H~ th6ng chua da p ling t6t nhu cfiu thong tin cho nhfi'ng nguoi sii' dl,lng, cac thu tl,lc va phu'dng phap ke' toan du<;1c thie't ke' n~ng v~ phu'dng pha p v~n hanh thu cong nen chua t~o di~u ki~n thu~n l<;1i cho

hQC h6a kt§ toan con thie'u

Vi nhfi'ng ly do tren, vi~c hoan thi~n h~ th6ng ke' toan doanh nghi~p hi~n hanh d~

dap ung du'QC yeu cfiu cua m()t h~ th6ng thong tin, phu h<;jp VOi Slf phat tri~n cua cong

toan la yeu cfiu khach quan Do d6, chung toi nghien cliu d~ tai:

"MQT SO GIAI PHAP HOAN THieN He THONG KE TOAN DOANH NGHieP VIeTNAM NHAM Ml)C fliCH TIN HQC HOA"

2 Ml)C E>ICH NGHIEN CUU

Dlfa tren quan di~m k€ toan Ia m<?t h~ thdng thong tin, mo hlnh k€ toan tin hQC h6a, thlfc trqng h~ thdng k€ toan doanh nghi~p hi~n h~tnh va thlfc ti~n ling dt,mg tin h9c trong cong tac k€ toan tqi m<?t sd doanh nghi~p, lu~n an nh~m dua ra m<?t s6 gilti phap g6p ph<in hoan thi~n h~ thO'ng k€ toan doanh nghi~p nh~m m~c dich tin h9c h6a

3 N{U DUNG VA PH~M VI NGHIEN CUU

H~ th6ng k€ toan la m<?t khai ni~m r()ng, bao gdm nhi~u ye'u t6 c1u thanh, nhi~u h~ th6ng con, va c6 nhi~u giac d<? nghien cuu Lu~n an khong d~ c~p de'n t1t ca cac

va'n d~ ciia h~ thdng k€ toan rna chi nghien cuu trong phqm vi ch€ d<? k€ toan doanh

nghi~p g6m h~ thdng tai khoan, chung tu, s6 sach va bao cao tai chinh Lu~n an cling chu ye'u d~ c~p de'n k€ toan tai chinh va chi nghien cuu h~ th6ng k€ toan duOi giac d<? xii' ly thong tin c~ th~:

+Nghien cuu m<?t sd va'n d~ t6ng quan v~ h~ thdng thong tin k€ toan, lam r6 quan

di~m k€ toan Ja ffiQt h~ thdng thong tin Va ffiO hlnh k€ toan trong moi trliong tin hQC +Nghien cuu h~ thO'ng k€ ch€ d() toan doanh nghi~p hi~n hanh, khao sat thlfc t€

vit%c ap d~ng tin h9c trong cong tac k€ toan tqi ffiQt sO' doanh nghi~p

+D~ xwft m<?t sO' giai pha p nh~m m~c dich lam cho h~ th6ng ke' toan hi~n hanh phu hqp voi phudng phap xii' ly thong tin cua may tinh va tqo di~u ki~n thu~n lqi cho vit%c ung d~ng tin h9c vao cong tac ke' toan

4 PHUONG PHAP NGHIEN CUU

Phttdng phap nghien cuu t6ng quat cua lu~n an la phttdng phap duy v~t bi~n

chung va quan di~m duy v~t lich sii' Trong tung n<?i dung nghien cuu, lu~n an sii' d~ng

cac phu'dng phap chuyen mon nhu phudng phap phan tich va t6ng hqp, phttdng phap phan tich, thie't ke' h~ thdng d~ giai quye't cac nhi~m v~ nghien cliu c~ th~

5 KET 'CAU CUA LU~N AN

Ngoai ph<in md d.iu, ke't lu~n va cac ph~ l~c, n()i dung lu~n an gdm 3 chttdng: Chu'dng 1: T6ng quan v~ h~ thdng thong tin k€ toan

Chu'dng 2: Thlfc trqng h~ thO'ng k€ toan doanh nghi~p Vi~t nam hi~n hanh

Chudng 3: M<?t sd giai phap hoan thi~n h~ thdng k€ toan doanh nghi~p Vi~t nam nh~m

m~c dich tin h9c h6a

CHUdNG 1

TONG QUAN VE HI; THONG THONG TIN KE TOAN

1.1 Ban cha't ctia ke' tmin

Cling voi qua trlnh phat tri~n cua xa h()i, quan ni~rn ve ke' toan c6 slj thay d6i va phl,l thu()c vao dieu rna nhfi'ng nh6rn nguoi khac nhau trong xa h()i doi hoi (j ke' toan Trong ph~n nay, chung toi dua ra rn()t s6 quan ni~rn lam cd sd cho vi~c nghien cuu Theo uy ban thu~t ngu cua vi~n ke' toan cong chung Hoa ky(AICPA) narn 1941,

"Ke' toan la ngh~ thu~t ghi chep, phan lo<;ti va t6ng h<Jp rn()t each c6 y nghia va duoi hlnh thuc b~ng tien cac nghi~p Vl,l kinh te' phat sinh, cac Slj ki~n rna it nhieu CO lien quan de'n tai chinh va giai thich ke't qua cua vi~c ghi chep nay" [34, trang 2] Theo H()i ke' toan Hoa ky (AAA) narn 1966, "Ke' toan Ia rn()t qua trlnh nh~n di~n, t6ng h<Jp, do Iuong va truyen d<;tt thong tin kinh te' d~ giup cho nhung nguoi sli' d1,1ng cac thong tin d6 danh gia va ra quye't dinh" Narn 1970, Vi~n ke' toan cong chung Hoa ky cho ding ke' toan la rn()t ho<;tt d()ng c6 tinh cha't dich Vt;t va chuc nang cua ke' toan la "Cung ca'p thong tin dinh lu<Jng, chu ye'u c6 ban cha't tai chinh, ve cac ddn vi kinh te', nh~rn giup ich cho vi~c lam cac quye't dinh kinh te'" [34, trang 3] Theo h()i d6ng chufin rnljc ke' toan qu6c te' narn 1996 "Ke' toan la rn()t h~ th6ng thong tin N6 do Iuong, xU' ly va cung c<l'p thong tin tai chinh cua rn()t t6 chuc" [15, trang 4] Theo dieu 1~ t6 chuc ke' toan nha nuoc Vi~t narn narn 1961, "Ke' toan Ia cong vi~c ghi chep, tinh toan b~ng con s6 duoi hlnh thuc gia tri, hi~n v~t va thoi gian lao d()ng, chu ye'u duoi hlnh thuc gia tri d~ phan anh, ki~rn tra tlnh hlnh v~n d()ng cua cac lo<;ti tai san, qua trlnh va ke't qua kinh doanh,

sli' dt;tng v6n va kinh phi cua nha nuoc, cling nhu cua t6 chuc, xi nghi~p"

Qua CclC quan ni~rn tren, Chung ta tha'y ke' toan dUQC Xern Ia ll1Qt khoa hQC ve xU'

ly thong tin, rn()t ho<;tt d()ng dich v1,1 cung c<l'p thong tin Ban cha't cua ke' toan la rn()t h~

th6ng xU' ly thong tin c6 chuc nang do Iuong, xU' ly va truyen d<;tt thong tin tai chinh cua m()t t6 chuc kinh te' cho cac d6i tu<Jng c6 nhu c~u sli' d1,1ng thong tin lam cd sd ra quye't dinh H~ th6ng ke' toan nh~n du li~u phat sinh tu ho<;tt d()ng san xua't kinh doanh,

do lttong chung b~ng each ghi chep l<;ti, sau d6 slip xe'p, phan lo<;ti va t6ng h<Jp du li~u

thu du'<Jc d~ t<;to ra thong tin huu ich va truyen d<;tt nhung thong tin d6 de'n nguoi sli' dt,mg thong qua h~ th6ng bao cao b~ng ngon ngfi' rieng cua ke' toan Do d6, slj phat

tri~n cua ke' toan glin lien voi slj phat tri~n cua cong ngh~ thong tin

1.2 Vi tri cua he tho'ng thong tin ke' tmin trong doanh nghiep

1.2.1 He tho'ng thong tin ke' tmin va he tho'ng thong tin quan tri

Theo each hi€u chung nhfft, h~ th6ng Ia t6ng th€ g6rn cac b() ph~n khac nhau co rn6i quan h~ tac d()ng qua 1~i voi nhau va du'<;Jc s~p xe'"p theo rn()t trlnh tl;l' nh~rn t~o

thanh rn()t chinh th€ th6ng nha't, c6 kha nang thl;l'c hi~n du<;Jc rn()t s6 chuc nang ho~c

rn1,1c tieu nha't djnh [14, trang 11] Tinh chfft quan tn;mg nhfft ciia h~ th6ng Ia kha nang rnoi va Vu'Qt tr()i ciia h~ th6ng rna cac phgn ttl' cua h~ th6ng khong co du'QC M()t h~

th6ng c6 th€ bao g6rn cac h~ th6ng con co tinh chfft nhu' 1a rn()t h~ th6ng Gioi h~n cua

h~ th6ng du'QC gQi Ja du'ong bien Va ben ngoai du'ong bien 1a rnoi tru'ong CUa h~ th6ng Cffu true cua h~ th6ng bao g6rn cac ye'"u t6 cd bltn sau day:

+MZJC tieu cua h¢ thong: Ia tr~ng thai rnong d<;Ji, co th€ co va cgn phai co t~i rn(}t thoi di€rn hay sau rn()t khoang thoi gian nhfft d!nh

+Ddu vao cua h¢ thcfng: 1a nhung tac d()ng cua rnoi tru'ong de'"n h~ th6ng

+Ddu ra cua h¢ thong: Ia nhung tac d()ng cua h~ th6ng de'"n rnoi tru'ong cua no

+Cdu true cua h¢ thong: 1a each s~p xe'"p cac phgn tii' trong h~ th6ng d€ t~o thanh rn()t chinh th€ Mu6n h~ th6ng ho~t d()ng t6i u'u cgn phai 1l;l'a ch9n each s~p xe'"p cac phgn ttl' rn()t each t6t nhfft

+Moi truiJng cua h¢ thdng: 1a cac ye'"u t6, cac di~u ki~n ben ngoai du'C1ng bien va c6 anh hu'dng de'"n ke'"t qua ho~t d()ng cua h~ th6ng

Theo quan di€rn h~ th6ng, doanh nghi~p 1a rn()t h~ th6ng g6rn t~p h<;Jp nhan vien, nguyen v~t 1i~u, qui t~c quan 1y, kinh nghi~rn, cd ca'u t6 chuc, nh~rn thl;l'c hi~n

rn1,1c tieu t6i da h6a 1Qi nhu~n M()t doanh nghi~p thu'ong bao g6rn 3 h~ th6ng con: h~

th6ng quye'"t djnh, h~ th6ng thong tin va h~ th6ng tac nghi~p H~ th6ng quye'"t djnh lien quan de'"n cac ho~t d()ng quan 1y nhu' quye'"t dinh chie'"n 1u'<;Jc, chie'"n thu~t, h~ th6ng tac

nghi~p lien quan de'"n cac ho~t d(}ng nghi~p Vl,l nhu' ho~t d(}ng san xufft, tlrn kie'"rn khach hang, H~ th6ng thong tin dong vai tro trung tarn lien ke'"t giua h~ th6ng quye'"t dinh va

h~ th6ng tac nghi~p, Jam cho cac h~ th6ng nay V~n hanh nh~rn d~t Illl,IC tieu chung cua doanh nghi~p H~ th6ng thong tin g6rn t~p h<;Jp thong tin (huu ich hay vo ich, co hlnh thuc hay phi hlnh thuc, c6 cffu true hay khong) 1uan ch1:1y€n trong doanh nghi~p, each thuc sii' d1,1ng chung, cac phudng ti~n giup xii' 1y thong tin, M()t h~ th6ng tich hQp nguoi-rnay du'<;Jc t6 chile d€ cung cffp thong tin giup con nguoi trong ho~t d()ng san

xua't, qmln ly va ra quye't dinh gQi Ia h~ th6ng thong tin quan tri (MIS) H~ th6ng thong tin quan tq thtiong bao g6m cac h~ th6ng con: h~ tie'p thi, h~ san xua't, h~ kinh doanh,

h~ ke' toan, h~ ki€m soat n()i b() va h~ thong tin ngu6n nhan hfc Trong d6, h~ thong tin ke' toan Ia b() ph~n quan trQng nha't cua MIS Dfi' li~u phat sinh tU' ho~t d()ng san xua't kinh doanh dti<Jc chuy€n de'n h~ th6ng ke' toan H~ th6ng ke' toan ghi nh~n, xU' ly, t6ng h<Jp thanh cac thong tin hfi'u ich va truy~n t:ii de'n nguoi sii' dl;lng thong qua cac bao cao ke' toan Can eli nhfi'ng thong tin nay, nguoi quan ly dua ra quye't dinh ho~c tac d()ng vao h~ th6ng ke' toan th€ hi~n nhu c~u thong tin, ho~c tac d()ng vao h~ th6ng san xua't lam nay sinh dfi' li~u moi tie'p tl;IC dti<JC chuy€n VaO d€ Xtl ly trong h~ th6ng ke' toan

Tom l~i, h~ th6ng thong tin quan tq (MIS) dong vai tro trung tam lien ke't cac

h~ th6ng trong m()t doanh nghi~p giup cho doanh nghi~p ho~t d()ng theo m1;1c tieu da dinh, trong doh~ th6ng thong tin ke' toan co vai tro d~c bi~t quan trQng trong MIS Minh h9a 1.1 -ne THONG THONG TIN KE TOAN TRONG DOANH NGHI:er

Nguoi ra quye't dinh

Thong tin

1.2.2 He tho'ng thong tin ke' toan va h~ tho'ng ki~m soat noi bo

Ki€m soat la m()t chuc nang quan trQng cua quan tq va dti<JC thlfc hi~n trong mQi qui trlnh quan ly bdi h~ th6ng ki€m soat n()i b() Ki€m soat n()i b() la m()t h~ th6ng g6m cac chinh sach, thu tl;IC dti<JC thie't l~p t~i don Vi nh~m bao dam h<;jp ly cho cac nha quan ly d~t dti<Jc cac ml;IC dich: [21, trang 37]

+Cung ca'p thong tin dang tin c~y ;

+Bao v~ hfi'u hi~u va sii' d1;1ng co hi~u qua mQi ngu6n llfc, ngan ngU'a va phat hi~n

mQi hanh vi lang phi, gian l~n, sii' d1;1ng tai san khong dung ml;IC dich hay VtiQt quy~n;

+Danh gia ke't qua ho~t d()ng d€ nang cao hi~u qua di~u hanh;

+MQi thfmh vien trong don vi phai tuan thu cac chinh sach va qui dinh n<)i b<) M<)t h~ th6ng ki~m soat n<)i b<) g6m 3 b<) ph~n: moi tntong ki~m soat, h<% th6ng k€ toan va cac thu tlJC ki~m soat H<% th6ng k€ toan va h<% th6ng ki~m soat n<)i b<) Ia hai h<% th6ng d<)c l~p nhu'ng c6 m6i quan h<% tttong tac voi nhau Sl,l' t6n t<J.i cua h<% thdng thong tin k€ toan Ia yeu cftu khach quan trong h<% thdng thong tin quan tri, ngtt<;fc l<J.i h<% thdng ki~m soat n<)i b<) ra doi tren co sd nhu cftu ki~m soat cua nha quan ly trong nhung di~u ki<%n nha"t dinh H<% thdng k€ toan la m<)t b<) ph~n quan tr9ng cua h<% thdng

ki~m soat n<)i b<) Thong qua vi<%c thl,l'c hi~n chuc nang thong tin, h<% th6ng k€ toan vua cung ca"p thong tin theo yeu cftu quan ly, vua thl,l'c hi<%n chuc nang ki~m soat hoqt d<)ng cua don vi, gop phftn thl,l'c hi<%n cac mt;tc tieu cua ki~m soat n<)i b<) H~ thdng ki~m soat n<)i b<) mqnh se bao dam thong tin do k€ toan cung ca"p c6 d<) tin c~y cao

Nhtt v~y, h<% thdng k€ toan vua cung ca"p thong tin cho h<% th6ng ki~m soat n<)i b<) vua tie'p nh~n thong tin phan h6i d~ hoan thi<%n h~ th6ng H<% thdng k€ toan t6t phai dttqc thie't k€ sao cho c6 th~ v~n dt;tng ki~m soat n<)i b<) d~ hqn ch€ anh hu'dng tieu cl,l'c cua moi trtiong Jam giam cha"t lu'<;fng thong tin du'QC cung cffp

1.3 Cac ye'u to' cd ban ciia he tho'ng thong tin ke' toan

1.3.1 Muc tieu ciia ke' toan

Mt;tc tieu co ban cua k€ toan Ia cung ca"p thong tin tai chinh cua m<)t doanh nghi<%p cho cac ddi tli<;fng sll' dt;tng d~ lam can err d~ ra cac quye't dinh kinh t€ Thong tin do k€ toan cung cffp cftn thie't cho nhi~u d6i tttqng khac nhau: nhung ngttoi C5 trong hay ngoai doanh nghi<%p va c6 quy~n lqi trl,l'c tie'p hay gian tie'p d6i voi doanh nghi<%p d6 D6 la chu doanh nghi<%p, nha quan tri, nha dftu tu', chu n<;f, cac co quan quan ly nha nttoc, khach hang, nha cung ca"p, ngttoi lao d<)ng, cac t6 chuc phi chinh phii,

Minh h9a 1.2-CAC DOl TU<)NG SO' DlJNG THONG TIN KE TOAN

M6i d6i -tttqng sll' dt;tng c6 nhu cftu thong tin k€ toan khac nhau d~ du'a ra cac loqi

quye't dinh khac nhau Bang sau day minh h9a t6ng quat nhu cftu thong tin k€ toan cua m<)t s6 nh6m ddi tttqng ddi voi tung loqi quye't dinh [24, trang 18]

Minh hQa 1.3- NHU CAU THONG TIN KE TOAN CUA CAC DOl TVQNG Nh6m d6i tu'<:jng Quye't dinh c6 nhu c~u thong tin

c6 don_g Mua, ban hay na:m giu c6 phie'u

Chun<:J Tang, giam hay giu nguyen muc tin dvng n<:j

Nhan vien Yeu c~u tang luang, thay ddi vi~c lam

Chinh quyen Tinh thue', danh gia tac d()ng cua DN de'n moi tru'ong

Khach hang Mua san phgm cua doanh nghi~p

Nha quan tri Xac dinh trlnh d9 va hi~u quad~ dieu hanh ho<;1t d()ng

Cong chung Danh gia tac d()ng ve kinh te' va xa h()i cua doanh nghi~p

Nhu' v~y, thong tin doh~ th6ng ke' toan cung c!p r!t da d<;1ng vi cac d6i tu'qng c6 nhu c~u sli' dt;mg thong tin r!t khac nhau Dieu d6 d~t ra v!n de thie't ke' h~ th6ng ke' toan c6 du kha nang cung c!p luqng thong tin c~n thiet cho mQi d6i tu'<:Jng

Dftu vao cua h~ th6ng thong tin ke' toan Ia du li~u phat sinh til ho<;1t d()ng san xu!t kinh doanh nhu mua hang, ban hang, Cac du li~u nay c6 nhieu hinh thuc bi~u hi~n

khac nhau: c6 hinh thuc v~t cha"t ho~c phi v~t ch!t, c6 th~ lu'<:jng h6a va bi~u hi~n b~ng

tien ho~c khong Tuy nhien, h~ th6ng ke' toan chu ye'u ghi nh~n du li~u ve cac nghi~p

Vl,l kinh te bi~u hi~n du'<:jc b~ng thu'dc do tien t~ Cac du li~u nay c6 th~ du'<:jc chuy~n th~ng vao h~ th6ng ke' toan ho~c thong qua cac h~ th6ng thong tin khac trong MIS Vi

each r6 rang va d~y du cac d~c tinh cua du li~u la v!n de r!t quan trQng Mu6n v~y,

phai thie't ke' t6t bi~u m~u thu th~p du li~u, phai t6 chuc t6t cong tac ghi chep ban d~u d~ thu th~p chinh xac, kiP thoi, d~y du thong tin ve nghi~p vv kinh te' phat sinh D6ng thoi, phai t6 chuc t6t vi~c luan chuy~n du li~u giua cac b9 ph~n sao cho tranh trung Ia:p, bao dam thong tin d~u ra chi xu!t phat til m9t ngu6n du li~u duy nh!t

1.3.3 Dfiu ra ciia ciia he tho'ng thong tin ke' tmin

Dftu ra cua h~ th6ng thong tin ke toan Ia du li~u da qua xU' ly th~ hi~n thong tin huu ich cho vi~c de ra quyet dinh kinh te' Thong tin nay du'<:Jc truyen d<;1t de'n nguoi sli' d1,1ng thong qua h~ th6ng bao cao tai chinh va bao cao quan tri Theo chugn mlfc ke' toan qu6c te' IASl, [32, trang 8] H~ th6ng bao cao tai chinh d~y du g6m: Bang din d6i

ke tmin (Balance Sheet); Bao cao thu nh~p (Income Statement); Bao cao thay ddi v6n

chu sd huu (Changes in Equity Statement); Bao cao htu chuy~n ti~n (Cash Flow Statement); Chinh sach ke' toan va cac thuye't minh (Accouting Policies & Notes)

M6i bao cao phai trlnh bay: ten doanh nghi~p l~p bao cao, bao cao cua doanh

Bang ciin dlfi kt toan Ia bao cao phan anh tlnh trt;tng tai chinh cua m()t doanh

+ Tai san, bao g6m bftt d()ng san, nha xu'dng, thie't hi; tai san tai chinh, tai san vo hlnh, hang t6n kho, cac khoan dciu tu' theo phu'dng phap g6p v6n, ti~n va cac khoan tu'dng du'dng ti~n, cac khoan phai thu thu'dng mt;ti va cac khoan phai thu khac

+N9 phai tra, bao g6m cac khoan phai tra thu'dng mt;ti va cac khoan phai tra khac, nghia Vl} n<J, cac khoan dlj phong, thue', cac khoan n<J c6 Hii suftt

+V6n chu sd huu, g6m v6n da phat hanh, cac khoan dlj tru,

Ngoai ra, c6 th~ trlnh bay them cac thong tin khac tren cling bang din d6i ke' toan ho~c tren bao cao thuye't minh

N()i dung cua bang din d6i ke' toan du'<JC trlnh bay thanh 2 phcin: phcin tai san va phcin ngu6n v6n, g6m n<J phai tra va v6n chu sd huu Hai phcin cua bang c6 th~ s~ p xe'p theo ki~u hai ben hay ki~u m()t ben Ki~u hai ben c6 u'u di~m d~ hi~u, d~ d9c va

d~ phan tich thong tin nhung c6 nhu'<Jc di~m la kh6 tt;to l~p trong di~u ki~n xU' ly b~ng

may tinh M~u bang can d6i ke' toan ki~u m()t ben thu~n l<Ji cho vi~c tt;to l~p nhftt la trong moi tru'ong ap dl;lng may tinh nen hi~n nay, bang can d6i ke' toan thu'ong du'QC thie't k€ theo hlnh thuc m()t ben (xem phl;l ll}c 1.1 )

Bao cao thu nhijp la bao cao cung cftp thong tin v~ ke"t qua hot;tt d()ng cua m()t doanh nghi~p trong m()t thoi ky Thong tin t6i thi~u phai trlnh bay tren bao cao thu

nh~p g6m: Doanh thu, ke't qua cua hot;tt d()ng kinh doanh, chi phi tai chinh, lai 16 cua cac khoan dciu tu', cac khoan bftt thu'ong, thue' thu nh~p, 16 lai tu cac hot;tt d()ng thong thu'ong, lai 16 thucin trong nien d(), lai 16 cua cac ddn vi lien ke't va lien doanh theo v6n g6p Ngoai ra, ccin trlnh bay them trong bao cao thu nh~p hay trong bao cao thuye't minh phan tich chi phi dlja tren ban chftt va chile nang, c6 tuc tren tung c6 phie'u

Bao cao thu nh~p c6 2 hlnh thuc thong dl,lng: dt;tng ddn buoc va dt;tng da bu'oc Bao cao thu nh~p dt;tng da bu'oc (xem phl;lll}c 1.2) du'<Jc l~p thong qua nhi~u buoc khftu tru chi phi d~ xac dinh cac khoan thu nh~p va t6ng thu nh~p Dt;tng m~u da bu'oc thich h<Jp cho vi~c minh hQa nguyen t~c ke' toan va phu h<Jp d6i voi cac doanh nghi~p vua

va nho Nhuqc di~m cua m~u bao cao nay la kh6 xii' ly trong moi truong may tinh Bao cao thu nh~p dc.tng don buoc duqc trlnh bay b§.ng each li~t ke cac khmin mt;tc doanh thu va chi phi sau d6 thl;l'c hi~n m()t buoc kh1u tru chi phi d~ xac dinh thu nh~p

IOn va thich hqp voi giai thu~t xii' ly cua may tinh Nhuqc di~m cua m~u bao cao nay

la y nghla phan tich khong cao G~n day, m~u bao cao thu nh~p d~ng don buoc ngay cang dUQC sfr dt;tng r(}ng rai do tinh don gian Va d~ t~O l~p CUa no [29, trang 132]

Minh hQa 1.4 - BAO cAo THU NHAP D~NG DON BUOC

Cong ty pht;t tung Shafer

Cua thang ke't thuc ngay31 thang01 nam 19xx DOANHTHU

CHIPHf

tuong duong tien phan theo cac lo~i ho~t d()ng: kinh doanh, d~u tu va tai chinh f)~ l~p

bao cao htu chuy~n tien c6 th~ ap dt;tng 2 phuong phap voi 2 m~u trlnh bay khac nhau: phuong phap trl;l'c tie'p va phuong phap gian tie'p Theo phuong phap trl;l'c tie'p, bao cao htu chuy~n tien dUQC l~p b§.ng each Xac dinh Va phan tich trl;l'c tie'p CaC khoan thl;l'c thu, thl;l'c chi Theo phuong phap gian tie'p, bao cao lu'u chuy~n tien duqc l~p b§.ng each dieu chinh lqi nhu~n rong sau thue' cua ho~t d()ng san xufft kinh doanh khoi anh hudng cua cac khoan khong lien quan de'n thu, chi tien nhung lam thay d6i lqi nhu~n va lo~i

tru cac khoan tien lam thay d6i lqi nhu~n nhung dUQC tinh vao lu'u chuy~n tien CUa

lu6ng ti~n tu ho~t d()ng kinh doanh Phuong phap trl;l'c tie'p c6 u'u di~m d~ hi~u, d~ l~p

va thich hqp voi moi truong xii' ly b§.ng may vi tinh Phuong phap gian tie'p cung cffp

du'<;Jc nhi~u thong tin v~ tlnh hlnh ali chinh han, c6 y nghia phan tich cao han nhu'ng kh6 t'].O l~p, nha't Ia trong di~U ki~n ap dl;lng may tinh

T6m l'].i, thong tin dftu ra cua h~ th6ng ke' tmin du'QC th€ hi~n tren cac bao cao ke' toan, tru'oc he't la cac bao cao tai chinh M6i bao cao tai chinh c6 th€ c6 2 each trlnh bay (hay 2 phu'ong phap l~p) voi nhfi'ng u'u, nhu'QC di€m rieng D€ bao dam thong tin du'<;Jc cung ca'p nhanh chong, cftn phai chQn each trlnh bay ho~c phu'ong phap l~p thich hqp voi qui trlnh xii' ly thong tin cua h~ th6ng hi~n hanh C6 nhu' v~y, nang sua't va

1.3.4 Tai khoan va ghi s6 kep

Tai khodn D€ theo d6i sl,l' bie'n dt)ng va t6ng hqp s6 li~u theo tung d6i tu'qng phl;lc V\1 cho vi~c l~p bao cao, cac nghi~p V\1 kinh t€ phat sinh cftn phai du'qc phan lo~i

va ghi chep vao nhfi'ng h6 so nha't dinh Phuong phap cua ke' toan nh~m phan lo~i va

h~ th6ng h6a cac nghi~p V\1 kinh te' phat sinh rieng bi~t theo tung d6i tu'qng gQi Ia phu'ong phap tai khoan M6i tai khoan la m9t don vi lttu trfi' du li~u v~ m9t d6i tu'qng ke' toan nhu' m9t khoan m1;1c v~ tai san, m9t khoan ml;lc v~ nq phai tra hay v6n chu sd hfi'u D~ng t6ng quat cua tai khoan g6m ten tai khoan (du'qc ghi s6 hi~u), ben ghi Nq

(ben trai) va ben ghi C6 (ben phai) Sai bi~t gifi'a ben Nq va C6 Ia s6 du' cua tai khoan

va du'qc ghi vao v€ c6 sffli~u IOn han Vl nhu cftu thong tin tren bao cao ke' toan g6m

nhi~u khoan m1;1c, nen ke' toan cftn sii' d1;1ng nhi~u tai khoan S6 luqng cac tai khoan cftn thie't ph1;1 thu9c vao nhu cftu thong tin tren bao cao ke' toan Trong h~ th6ng tai khoan, cac tai khoan du'qc danh s6 theo mt)t each rna h6a nha't dinh d€ thu~n ti~n cho

nha't ben trai phan anh lo~i, thanh phftn thu hai tie'p theo phan anh nh6m va thanh phftn thu ba phan anh tai khoan Day la 3 muc d9 tu'ong ling voi 3 ca'p d9 thong tin tren bao cao tai chinh S6 ky tl,l' dung d€ ki hi~u trong m6i phftn ph1;1 thut)c vao tinh phuc t'].p trong vi~c phan lo'].i nghi~p VlJ Ngoai ra, d€ ph1;1c VlJ cho m1;1c tieu cua ke' toan quan tri, c6 th€ them ky hi~u vao ben trai rna lo'].i d€ chi trung tam trach nhi~m va them ky hi~u vao ben phai rna s6 tai khoan d€ chi cac d6i tu'qng h~ch toan chi tie't,[36, trang 149] Thie't ke' rna s6 h~ th6ng tai khoan m9t each khoa hQc la n~n tang cho mQi xU' ly cua h~ th6ng ke' toan, d~c bi~t Ia trong h~ th6ng ke' toan c6 sii' dl;lng may vi tinh Theo m6i quan h~ voi bao cao tai chinh, tai khoan du'QC phan lo~i thanh:

+ T~Li khmln thu()c bang can d6i ke' tmin Lo~i tai khoan nay cung ca'p thong tin dung d€ l~p bang can d6i ke' tmin t~i rn()t thai di€rn

+ Tai khoan thu()c bao cao thu nh~p Lo~i tai khoan nay cung ca'p thong tin dung d€ l~p bao cao ke't qua ho~t d()ng kinh doanh trong rn()t ky ke' toan

+Bao cao htu chuy€n ti~n khong yeu cffu cac tai khoan d€ thu th~p s6Ii~u

Theo tinh cha't cua d6i tu'<Jng phan anh, tai khoan du'<Jc phan lo~i thanh:

+ Tai khoan phan anh tai san Lo~i tai khoan nay thu'ang c6 sO' du' ben N<J va sO'

+ Tai khoan phan anh ngu6n v6n Lo~i tai khoan nay thu'ang c6 sO' du ben C6 va sO' du' C6 dung d€ l~p bang can d6i ke' toan (phffn ngu6n v6n)

+Cac tai khoan phan anh doanh thu va chi phi la tai khoan t~rn thai dung d€ xac dinh ke't qua kinh doanh trong ky Tai khoan chi phi c6 sO' du N<;J, tai khoan doanh thu c6 sO' du' C6 SO' du' N<;J va C6 cua tai khoan chi phi va doanh thu chinh Ia chi phi va doanh thu cua ky ke' toan Chenh l~ch giua danh thu va chi phi Ia l<;Ji nhu~n kinh doanh thu()c khoan rn~c ngu6n v6n tren Bang can d6i ke' toan Sau khi ke't chuy€n doanh thu, chi phi va chuy€n l<;Ji nhu~n kinh doanh vao tai khoan l<;Ji nhu~n, cac tai khoan doanh thu va chi phi khong con s6 du' va san sang nh~n s61i~u cua chu ky k€ toan rnoi

K , _ - ' ? ' , " ' "

Minh h9a 1.5- MOl QUAN H~ GlUA TAl KHOAN VA BAO CAO TAl CHlNH

(Trlnh bay tren bang can d6i k€ toan)

I Taisan I + I N<J phai tra I = I V 6n chu sd huu

•

I Tai khoan v6n

I

I TKRutv6n II TK flffu tu' I I TK Chi phi II TKDoanh thu I

(Bao cao v6n chu sd huu) (Trlnh bay tren bao cao thu nh~p)

Ghi sfl kep B€ phan anh cac nghi~p v~ kinh te' phat sinh vao tai khoan, ke' toan chu ye'u sfr d~ng phucJng phap ghi s6 kep PhucJng phap ghi s6 kep Ia rn()t trong nhung kham pha t6t dyp nha't cua tri tu~ loai nguai ra dai narn 1494 bdi linh rn~c Fra Luca

Cd sd cua phu'dng pha p ghi kep Ut m6i quan h~ khach quan giii'a cac d6i tu'<Jng ke' toan trong tung nghi~p Vl;l kinh te' va ke't ca'u cua tai khmln c6 lien quan Theo phu'dng phap nay, m()t nghi~p Vl;l kinh te' phat sinh bao gio cling lien quan de'n it nha't 2 d6i tu'<Jng ke' toan, do d6 du'<Jc ghi it nha't vao 2 tai khoan sao cho t6ng s6 ti~n ghi N<J b[ing t6ng s6

N<J, s6 phat sinh giam du'<Jc ghi ben C6 Cac tai khoan phlm anh ngu6n v6n va doanh thu s6 phat sinh tang ghi ben C6 va s6 phat sinh giam ghi ben N<J

GhiC6

s6 phat sinh giam GhiN<J

s6 phat sinh tang GhiC6

s6 phat sinh giam GhiN<J

s6 phat sinh tang GhiC6

DOANHTHU s6 phat

sinh giam GhiN<J

s6 phat sinh tang GhiC6

Trong phu'dng phap ghi s6 kep, lo~i but toan thong thu'ong th~ hi~n m()t tai khoan ghi C6 d6i ling voi m()t tai khoan ghi N<J Cach ghi nay th~ hi~n r6 rang n()i dung cua

nghi~p Vl;l kinh te', thu~n ti~n trong vi~c d6i chie'u nhu'ng ghi chep c6ng k~nh, nang sua't tha'p Ki~u but toan ghi N<J (hay C6) m()t tai khoan nay d6i ling C6 (hay N<J) nhi~u tai khoan khac c6 nang sua't ghi chep cao hdn, nha't la trong cac nghi~p Vl;l phlic t~p Ki~u

but toan nhi~u N<J, nhi~u C6 Ia each ghi cho nang sua't cao nha't nhu'ng c6 nhu'<Jc di~m

la lam ma't tinh r6 rang cua nghi~p v1;1 kinh te', gay kh6 khan cho vi~c ddi chie'u

s6 kep la phu'dng phap ghi chep d~c tru'ng cua khoa hQC ke' toan H~ th6ng tai khoan

c~n phai du'<Jc thie't ke' tren cd sd nhu c~u thong tin dlfa tren h~ th6ng bao cao tai chinh

va phai du'QC phan lo~i va rna h6a th~t khoa hQC Bay la ye'u t6 quye't dinh de'n cha't lu<Jng xU' ly thong tin cua h~ th6ng ke' toan Ngoai ra, v~n d1;1ng phu'dng phap ghi chep c6 nang sua't cao, r6 rang cling la yeu c~u d~t ra d6i voi h~ th6ng thong tin ke' toan

1.3.5 Moi trliong cua ke' toan

Moi tntong Ut cac ye'u t6 n~m ben ngoai ph~m vi cua h~ th6ng Nghien cliu cac ye'u t6 moi tntong c6 y ngh!a ra't quan tn;mg trong vi~c thie't ke' va hoan thi~n h~ th6ng ke' toan Theo nghien cliu cua nhieu tac gia, cac ye'u t6 cua moi tntong k€ toan g6m:

+H¢ thdng luqt phap: Cac h~ th6ng ke' toan g6m 2 lo~i, m<)t lo~i tu:in thu nghiem

ng~it cac qui dinh cua phap Iu~it va m9t Io~i tuan theo quan diSm thuong m~i h</p Iy

+Luqt thut· m<)t s6 h~ th6ng ke' toan chiu Slf chi ph6i cua lu:%t thue', bao cao s6

li~u theo yeu c~u cua lu~t thue' dS phl)C Vl) cho vi~c tinh va thu thue' M<)t s6 h~ th6ng ke' toan khac c6 slf phan bi~t r6 rang giii'a ke' toan tai chinh va ke' toan thue', l<;li tlic chiu thue' chu ye'u la l<;li tlic ke' toan voi nhii'ng dieu chinh nha't dinh

+Mlic dq lC;Lm phat: d nhii'ng qu6c gia c6 mlic d<) l~m phat cao, ke' toan ra't quan

tam de'n anh hu'dng cua gia ca d6i voi nhii'ng thong tin trlnh bay tren bao cao tai chinh,

va do d6 se keo theo nhii'ng khac bi~t ve phu'ong phap ke' toan

+Ye'u td van h6a xii hqi: Nhii'ng gia tri van h6a c6 anh hu'dng de'n Slf phat triSn

kinh te' cua m<)t qu6c gia, do d6 cfing anh hu'dng de'n h~ th6ng ke' toan d ca t~m VI mo

va vi mo H~ th6ng ke' toan theo van h6a g6c du ml)C thu'ong thu~n l<;li hon trong vi~c

tin hQC hoa ke' toan do tac phong khoa hQC, khach quan trong Vi~c chffp hanh cac qui dinh, qui trlnh ke' toan cfing nhu' th6i quen ra quye't dinh tren co sd lu~n eli khoa hQc

+SI! rimg buqc vi kinh te' va chinh trj: Nhii'ng y tu'dng va ky thu~t ke' toan cua cac qu6c gia thu'ong chiu anh hu'dng cua m6i quan h~ rang bu<)c ve kinh te' va chinh tri voi

qu6c gia khac Do d6 mo hlnh h~ th6ng ke' toan cung chiu anh hu'dng theo

+Mdi quan h¢ cua doanh nghi¢p v6'i nhilng nha cung ling vdn: M6i quan h~ nay anh hu'dng de"n vi~c so~n thao va trlnh bay bao cao tai chinh Thong tin cong b6 tren bao cao tai chinh chu ye"u dap ling cho nhu c~u cua d6i tu'<;lng cung ling v6n chu ye"u Cac ye"u t6 neu tren chu ye'u tac d<)ng de"n ke" toan tai chinh va yeu c~u h~ th6ng ke" toan phai phu h<;lp voi qui dinh cua lu~t phap, th6i quen van h6a, mo hlnh ke' toan

cua qu6c gia chi ph6i kinh te" va chinh tri, Ngoai ra, quy mo va tinh phlic t~p trong ca'u true doanh nghi~p, Slf tinh vi cua quan ly, trlnh d<) giao dl)c t6ng quat, Slf phat triSn cua cong ngh~ thong tin, Slf phat triSn nhanh chong cua cac lo~i hlnh doanh nghi~p va hlnh thlic kinh doanh cung anh hudng dang kS de'n h~ th6ng ke' toan Cac ye'u t6 nay yeu du h~ th6ng ke' toan phai phu h</p voi trlnh d<? phat triSn cua cong ngh~ thong tin, phu h<;lp voi trlnh d<) cua nhan vien ke' toan, trlnh d<) quan ly, qui mo cua doanh nghi~p

va phai ra't linh ho~t trong vi~c dap ling cac nhu c~u thong tin khac nhau.[l5, trang 19]

Tom l~i, ht% th6ng thong tin ke' tmin t6n t~i va ho~t d(>ng trong m(>t moi tntong nhcft dinh Nhii'ng anh hu'dng cua moi tru'ong co th~ tac d(>ng theo cac chieu hudng khac nhau de'n ho~t d(>ng cua ht% th6ng Do v~y cffn xac dinh r6 anh hu'dng cua tung ye'u t6 de'n ke' toan trong vit%c thie't ke' va hoan thit%n ht% th6ng

1.4 Mot s6 nguyen tile thie't ke' he th6ng thong tin ke' toan

1.4.1 Nguyen tile kinh te'

f)cly Ia nguyen Hie quan tr9ng nhcft chi d~o vit%c thie't ke' ht% th6ng thong tin ke' toan Nguyen Hk nay doi hoi chi phi cho vit%c sll' dt;mg ht% th6ng phai nho hcJn l<Ji ich do

h~ th6ng mang l~i Chi phi sll' dt;mg h~ th6ng hao g6m chi phi hii'u hlnh va vo hlnh nhu' chi phi nhan vien, chi phi cfn chi, chi phi thie't hi, chi phi do quye't dinh sai lffm vl thong tin khong chinh xac, L<Ji ich rna h~ th6ng mang l~i hao g6m s6 lu'<Jng va chcft lu'<Jng cua thong tin doh~ th6ng cung ccfp H~ th6ng phai cung ccfp thong tin hii'u ich m<;>t each dffy du, kip thoi va chinh xac cho cac d6i tu'<Jng sll' dt~ng

1.4.2 Nguyen tile linh boat

Nguyen t~c nay yeu cffu h~ th6ng phai du'<Jc thie't ke' sao cho d~ hao trl, thu~n l<Ji cho vi<%c phat tri~n, thich nghi du'QC Vdi tinh da d~ng CUa cac nghi~p Vl;l kinh te', Slf thay d6i v~ cd ccf u t6 chile va anh hu'dng cua cac nhan t6 moi tru'ong, cung ccf p du lu'<Jng thong tin cffn thie't vdi cling m(>t dii' li~u dffu vao

1.4.3 Nguyen tile ki~m soat

Nguyen t~c nay doi hoi h~ thO'ng phiii co kha nang v~n d1;1ng ki~m soat n<?i h<? d~

hao v~ an toan tai san, hao dam tinh trung thlfc cua thong tin doh~ th6ng cung ccfp H~

th6ng phai co kha nang ngan ngua va phat hi~n kip thoi sai sot

1.4.4 Nguyen tile phil hdp

Nguyen t~c nay doi hoi h~ th6ng thong tin ke' toan phai du'<Jc thie't ke' phu h<Jp vdi d~c di~m ho~t d(>ng kinh doanh cua doanh nghi~p phu h<Jp vdi qui mo, trlnh d<? t6 chile quan ly va trlnh d(> cua nhan vien ke' toan H~ th6ng cfing phai phu h<Jp vdi trlnh d<? trang hi, cd sd v~t chcft hi~n co

1.4.5 Nguyen tile tuan tho phap Iuat

Ke' toan Ia m<?t h~ th6ng thong tin Bieu do co nghia la thong tin ke' toan phai la

thong tin chinh thuc c6 tinh ch1t pha p ly Do d6 thie't ke' ·ht$ th6ng thong tin ke' to an phai tuan thu cac qui dinh cua phap lu~t, vi dl,l cac qui dinh v~ l~p chung tU', v~ md s6, ghi s6, htu trfi' va bao quan s6 sach va chung tU'

1.5 Cac loai he tho'ng thong tin ke' toan

Theo nghia hyp, ht$ th6ng ghi chep ke' toan bao g6m cac chung tU' kinh doanh, s6

nh~t ky, s6 cai, cac thu tl,lC Va bit$n phap ki~m soat nQi bQ ccln thie't d~ t(_lO ra cac bao cao tai chinh dang tin c~y va cac bao cao ke' toan khac.(29, trang 150) Chung tlt' la nhung b~ng chung chung minh m<)t nghit$p v1,1 kinh te' da phat sinh va hoan thanh lam

cd sd d~ ghi nghit$p v1,1 vao s6 S6 nh~t ky htu trfi' thong tin v~ cac nghit$p v1,1 kinh te' theo trlnh tl.f thdi gian S6 cai la t~ p h<;jp cac tai khoan htu trfi' cac nghit$p Vl,l kinh te' theo d6i tu'<;jng TU' chung tU', nghit$p Vl,l kinh te' du'<;jc ghi vao cac loc.ti s6 sach va l~p

bao cao theo IDQt tdnh tv nh1t dinh, IDQt thu t1,1c nh1t dinh VOi cac m~U s6 sach khac nhau tc.to thanh m9t hlnh thuc ke' toan hay m9t ht$ th6ng ke' toan Trong thvc te' khong c6 m<)t ht$ th6ng ke' toan c6 dinh cho mQi tru'dng h<;Jp Cling voi sv phat tri~n cua khoa hQC Va cong nght$, ht$ th6ng ke' toan da du'<;jC phat tri~n tU' cac ht$ Xlt ly thu cong sang cac h~ Slt d1,1ng may Vi tlnh VOl cac thie't bi hit$n dc.ti

1.5.1 He tho'ng ke' toan tho cong

Trong moi tru'bng thu cong, hclu he't cac ht$ th6ng ke' toan d~u tuan theo qui trlnh sau day m~c du m~u rna cua chung tU' va s6 sach cua tU'ng ht$ th6ng c6 th~ khac nhau:

+Lqp chang tic va phan tich nghi¢p V¥: Bay la bu'oc dclu tien nh~m ghi nh~n cac dii' kit$n ban dclu vao cac chung tU' Chung tU' la m<)t bi~u m~u du'<;Jc thie't ke' dung d~

ghi chep cac dii' kit$n v~ m9t loc.ti nghit$p v1,1 kinh te' Quan di~m m9t chung tU' cho m9t

nghi~p Vl,l kinh te' phat sinh la quan di~m Cd ban cho t1t ca cac ht$ th6ng ke' toan

+Ghi chang tic vao s6 nhqt ky: Dva vao chung tU', n<)i dung va quan ht$ d6i ling tai khoan cua nghit$p Vl,l du'<;jc ghi vao s6 nh~t ky theo tdnh tv thdi gian

+Chuyin s6 li¢u tren so? nhqt ky vao s6 ccli: S6 lit$u lien quan de'n cac tai khoan tren s6 nh~t ky du'<;jc chuy~n ghi vao cac tai khoan rieng bit$t trong s6 cai Qua trlnh

chuy~n s6 du'<;jc ghi d1u ki~m tra d~ tranh nhclm l~n

+Lqp bang kiim tra tinh can do'i cua vi¢c ghi chep: Trong bu'oc nay, ke' toan c<)ng s6 phat sinh, tinh s6 du' cu6i ky tren cac tai khoc:ln va l~p bang ki~m tra

+Lqp bdo cdo tai chinh: S6 du' ho~c s6 phat sinh cua cac tai khoan la cd sd d~ l~p

cac bao cao t:H chinh S6 du' cua cac tai khmln thu<)c bang din ddi ke' toan dung d€ l~p

bang din ddi ke' toan S6 du' cua tai khoan thu<)c bao cao ke't qua kinh doanh tntoc kh6a s6 Ia din cu l~p bao cao ke't qua kinh doanh Bao cao htu chuy€n ti€n du'qc l~p

dlfa vao sdli<$u t6ng hqp tren cac tai khoan tai san va ngu6n v6n ho~c s6 chi tie't

Vi trong thlfc te' c6 nghi<$p vv phat sinh nhi€u va gidng nhau nen cac nha thie't ke' d€u nh!t tri r~ng ddi voi nhfi'ng nghi<$p vv lo~i nay c~n l~p rn<)t s6 nh~t ky rieng g9i Ia

nh~t ky d~c bi<$t d€ ghi chep Sdlu'qng va each thie't ke' cac nh~t ky d~c bi<$t Ia kh6ng

b~t bu<)c Cac nh~t ky d~c bi<$t thu'ong duqc sii' dvng la nh~t ky rnua hang, ban hang, thu ti€n, chi ti€n u'u di€rn cua each sii' dvng nh~t ky d~c bi<$t Ia dS phan c6ng vi<$c va giup tang nang su!t ghi chep ke' toan

M~c du qui trlnh xii' ly nhu' tren day la thdng nh!t trong cac h<$ thdng ke' toan nhu'ng c6 th~ bi~u hi<$n cv th€ khac nhau Trong h<$ thdng ke' toan Phap, cac nh~t ky

d~c bi<$t du'qc rnd kh6ng phan bi<$t tinh trung l~p nen khdi lu'qng c6ng vi<$c ghi chep nhi€u va c~n but toan xii' ly trung l~p gifi'a cac nh~t ky Tuy nhien, u'u di€rn cua each ghi nay la cac nghi<$p Vl;l du'QC theo doi CO h<$ thdng Va thu~n lqi cho vi<$c l~p bao cao chi tie't M<)t d~c di€rn khac cua ke' toan Phap Ia s6 li<$u tren cac nh~t ky d~c bi<$t kh6ng du'qc ghi th&ng vao s6 cai rna phai chuy~n vao t6ng nh~t ky' tu t6ng nh~t ky rnoi chuy€n ghi vao s6 cai va sau khi l~p bang can ddi ki€rn tra rnoi l~p bao cao tai chinh Cach ghi nay c6 u'u di~rn d~ ki€rn tra nhu'ng c6ng k€nh, nang su!t th!p

Minh h9a 1.7- Sd DO GHI CHEP TAP TRUNG CUA KE TOAN PHAP

NK

MUA

NK BAN

Trong h<$ thdng ke' toan My, cac nh~t ky d~c bi<$t du'qc rnd c6 tinh de'n ye'u t6 trung

l~p cua cac nghi<$p vv Vi dv, nh~t ky rnua hang chi theo doi nghi<$p vv rnua chiu

Nghi~p V\1 mua hang b~ng tiSn du'<;ic ghi chep trong nh~t ky chi tiSn Cach ghi nay giup giam s6 lu'Qng cong vi~c va thu~n ti~n cho vi~c phan cong ghi chep, do d6 nang su~t

cua h~ th6ng cao bon, kha nang dap ling nhu cffu thong tin nhanh bon M()t u'u di€m u'u

bang tinh nhap d6ng thoi voi vi~c t(_l.o cac bUt toan diSu chinh, kh6a s6 va l~p bao cao tai chinh Cong vi~c cu6i cling la hoan t~t vi~c ghi nh~t ky cac but toan diSu chinh, kh6a sd va c()ng l(,l.i s6 cai Qui trlnh nay c6 u'u di€m Ia giup cung c~p thong tin nhanh

;::: , ? K , """' Minh hqa 1.8-Sd DO GHI CHEP CUA KE TOAN MY

1.5.2 He tho'ng ke' tmin tren co sfJ may tinh

CO ap d1;lng may tinh trong xtl' ly s6li~U du'QC gQi la h~ th6ng ke' toan tren CO SCJ may tinh hay h~ th6ng ke' toan ap d1:1ng may tinh Trong lu~n an nay, thu~t ngu may tinh du'QC hi€u la may vi tinh H~ th6ng ke' toan ap d1;lng may tinh g6m 3 ye'u t6 chu ye'u:

+Phdn cling: Ia t~t ca cac thie't bi cffn thie't d€ diSu hanh h~ th6ng xtl' ly s6 li~u b~ng may tinh nhu' man hlnh, may in, b() xtl' ly' may tinh ca nhan, thie't bi lu'u tru,

+Phdn mtm: Ia cac chu'ong trlnh may tinh du'QC vie't b~ng cac ngon ngfi' l~p trlnh trong d6 bao g6m t~p h<;jp cac l~nh yeu cffu may tinh lam cac cong vi~c rna trong h~

th6ng thu cong nhan vien ke' toan phai lam b~ng tay nhu' ghi chep cac nghi~p v1:1 va s6

nh~t ky, chuy€n s61i~u tu s6 nh~t ky vao s6 cai, l~p cac bao cao tai chinh,

+Nhan sf!: nhan vien then ch6t trong h~ th6ng ke' toan ap d1:1ng may tinh Ia phan tich vien, l~p trlnh vien va nhan vien ke' toan Phan tich vien c6 nhi~m v1:1 phan tich va thie't ke' h~ th6ng dlfa tren nhu cffu thong tin cffn thie't L~p trlnh vien c6 nhi~m V\1 vie't chu'ong trlnh phffn mSm theo thie't ke' va nhan f ' A ,, I~{}; ~ v diSu hanh va

THUVI:¢N

s-khai thac h~ th6ng nhu' nh~p s61i~u, in cac bao cao, 1u'u tru s6 sach, Nhan vien ke' toan cfing 1a ngu'oi ph6i hqp cling voi cac phan tich vien trong vi~c xac dinh nhu c~u

thong tin va bao dam thong tin du'qc xU' 1y dung phu'dng phap k€ toan Tuy vao qui mo cua h~ th6ng, doanh nghi~p c6 th~ tfit ca hay chi m()t s61o<:ti nhan vien neu tren

Minh hQa 1.9 - MQT MO HINH KE TOAN AP Dl)NG MAY VI TfNH

H6a ddn

ngu'oiban

Phie'u thu

Chi

ti~n

I

Bao cao khac

Mo hinh xii ly cua hf thong thong tin kt toan tip dZJng may tinh Do slf phat

tri~n cua khoa hQc, vi~c ap d1;1ng may vi tinh vao vi~c xU' 1y s61i~u 1a nhu c~u khach quan Tuy nhien h~ th6ng thong tin k€ toan tren cd sd may tinh khong phai 1a m()t ki~u

ke' toan rieng Tuy vao ke't qua phan tich va thie't ke', ca'u true cua cac h~ th6ng thong tin ke' toan ap dl;lng may tinh khong gi6ng nhau nhu'ng c~n kh£ng dinh ding mo hlnh xU' 1y s61i~u tren may tinh chi Ia m()t Slf mo phong theo cac h~ th6ng ke' toan thu cong

thlfc hi~n m()t nhi~m V\1 ghi chep ke' toan nhu' phan h~ mua hang va nq phai trii, ban hang va cong nq phai thu, thu chi ti~n, hang t6n kho, tai san c6 dinh, 1u'dng, chi phi va gia thanh san phftm va phan h~ cac nghi~p Vl;l khac So voi h~ th6ng k€ toan thu cong,

h~ th6ng k€ toan ap d1;1ng may vi tinh c6 u'u di~m 1a xU' 1y s6 li~u voi s6 1uqng IOn

nhanh chong va chinh xac, tang kha nang ap d1;1ng ki€rn soat n9i b9, co kha nang xii' ly theo thoi gian thvc lam tang nang sua't va ph;;trn vi cung ca'p thong tin.(rninh hQa 1.9)

Stj phat triin cila hf thl{ng thong tin kt toan tip d11-ng may tinh Ngay nay, ph;;trn

vi xU' ly cua h~ th6ng ke' toan tren co sd may tinh r9ng dii hon cac h~ th6ng ke' toan thu cong truySn th6ng No bao g6rn ca ke' toan tai chinh va ke' toan quan tri, xU' ly ca cac nghi~p Vl;l co tinh cha't ke' toan va khong co tinh cha't ke' toan Theo quan di€rn

hi~n d;;ti, ho;;tt d9ng kinh te' trong rn9t doanh nghi~p du'qc chia thanh cac chu trlnh

nghi~p Vl;l, trong do bao g6rn cac nghi~p Vl;l CO lien quan VOi nhau, CO th€ CO tlnh chftt ke' toan hay khong M6i nghi~p Vl;l trong rn9t chu trlnh du'qc xU' ly bdi rn9t h~ th6ng ung d1;1ng Qua khao sat, hiu he't cac phin rnSrn ke' toan thuong rn;;ti hi~n nay cua mtoc ngoai dSu du'qc thie't ke' theo rno hlnh chu trlnh nghi~p v1;1 Co nhiSu each nhln khac nhau vS each phan lo;;ti cac chu trlnh nghi~p Vl;l trong rn9t doanh nghi~p, nhu'ng dSu th6ng nha't chia cac nghi~p Vl;l kinh te' thanh cac chu trlnh nghi~p Vl;l sau:

+Chu tr1nh doanh thu: ghi chep cac nghi~p Vl;l lien quan de'n vi~c t;;to ra doanh thu

va thu tiSn Chu trlnh nay xU' ly 4 ki€u nghi~p Vl;lla nh~n yeu ciu rnua h~mg, giao hang hay cung ca'p dich Vl;l, yeu ciu khach hang thanh toan va nh~n tiSn thanh toan

+Chu tr1nh chi phi: ghi nh~n nghi~p Vl;l lien quan de'n rnua hang va thanh toan

Co 4 ki€u nghi~p Vl;l du'qc xU' ly trong chu trlnh nay la dl}t yeu ciu rnua, tie'p nh~n, xac dinh nghia Vl;l thanh toan va thanh toan cho ngu'oi cung ca'p

+Chu tr1nh chu tr1nh san xui{t: ghi nh~n cac nghi~p Vl;l lien quan de'n vi~c chuy€n d6i cac ye'u t6 diu vao d€ t;;to thanh san phffrn Chu trlnh nay thu'ong g6rn 3 h~ th6ng ling dl;lng la h~ th6ng lu'ong tinh lu'ong va cac khoan lien quan de'n thu nh~p cua ngu'oi lao d9ng, h~ th6ng hang t6n kho theo d6i bie'n d9ng hang t6n kho va duy trl rnlic t6n kho h<;lp ly' h~ th6ng chi phi san xua't t~p hqp chi phi va tinh gia thanh san phffrn

+Chu tr1nh tili chfnh: ghi nh~n cac sv ki~n vS v6n chu sC1 huu, v6n vay va tai san c6 dinh Cac h~ th6ng ling d1;1ng tuong ling la h~ th6ng tai san c6 dinh, h~ th6ng tiSn vay va h~ th6ng ghi but toan nh~t ky

+Chu tr1nh lq_p baa cao tili chfnh: Chu trlnh nay khong thvc hi~n nhi~rn Vl;l ghi

nh~n cac nghi~p Vl;l kinh t€ phat sinh rna Illl;IC dich chu ye'u la t~p hqp s6 li~u tu cac chu trlnh nghi~p v1;1 khac d€ l~p bao cao tai chinh

Torn l;;ti, d€ thvc hi~n duqc chlic nang cua ke' toan la cung ca'p thong tin lam co

Sd ra quye't dinh, cin phai ph6i hqp cac ye'u t6 chling tu, tai khoan, s6 sach Va bao cao

ke' tmin thfmh m<)t h~ th6ng th6ng nha't C6 hai h~ th6ng cling m<)t chile nang ghi nh~n,

xU' ly' cung ca'p thong tin ke' tmin Ia h~ th6ng ke' tmin thu cong va h~ tho'ng ke' toan ap d1;1ng may tinh Vi~c ap d1;1ng may tinh vao xU' ly s61i~u la yeu c~u khach quan va c6

nhi~u u'u di~m nhung n6 khong t;;to ra m9t ki~u h~ tho'ng ke" toan khac bi~t voi mo hlnh thu cong truy~n tho'ng Vai tro then ch6t trong vi~c di~u khi~n h~ thO'ng ph1;1c v1;1 nhu cftu cua con nguoi v§n thu<)c v~ ye"u to' con nguoi, trong d6 c6 nhan vien ke" toan B~

phat huy to'i da u'u di~m cua h~ tho'ng ke" toan ap dl;lng may tinh, mo hlnh ke' toan thu cong cftn phai dUQC thie't ke' phu hqp VOi yeu cftu x\i' ly thong tin hi~n d;;ti CUa may tinh

KETLUAN

Ngay nay, ke" toan duqc quan ni~m nhu Ia m9t h~ tho'ng thong tin dung d~ do Iuong, xU' ly va truy~n d;;tt thong tin huu ich cho vi~c lam quye"t djnh kinh te' H~ tho'ng thong tin ke' toan c6 mo'i quan h~ huu cd voi h~ thO'ng ki~m soat n<)i b9 va Ia b9 ph~n

quan tn,mg nha't trong h~ tho'ng thong tin qmln trj (MIS) M1;1c tieu co ban cua h~ th6ng thong tin ke' toan la cung ca'p thong tin, chu ye"u c6 ban cha't tai chinh cua m<)t doanh

nghi~p cho cac d6i tuqng sU' d1;1ng lam can cu ra quye"t djnh kinh te" B~u vao cua h~

tho'ng la du li~u phat sinh tu ho;;tt d<)ng san xua't, kinh doanh duqc chuy~n tai tnfc tie'p hay gian tie'p de'n h~ tho'ng ke" toan Bftu ra cua h~ tho'ng Ia cac bao cao ke" toan, trong

do bao cao tai chinh g6m bang can do'i ke" toan, bao cao thu nh~p, bao cao lu'u chuySn

h~ thO'ng chu ye'u la phuong phap tai khoan va ghi s6 kep H~ tho'ng ke" toan t6n t;;ti trong m<)t moi truong Cl;l thS va chju anh hudng cua cac ye'u to' moi truong nhu lu~t

phap, ffiUC d<) l;;tm phat, ye"u tO' van h6a xa h<)i, Slf rang bUQC V~ kinh te' chinh tq, m6i quan h~ voi cac nha cung ling vo'n, cong ngh~ thong tin va cac ye"u tO' khac f)~ thie"t ke" m<)t h~ th6ng thong tin ke" toan t6t, cftn tuan thu cac nguyen ta:c: nguyen ta:c kinh te", nguyen ta:c linh ho;;tt, nguyen ta:c ki~m soat, nguyen ta:c phu hqp va nguyen ta:c tuan thu phap lu~t C6 nhi~u ki~u thie"t ke" h~ th6ng ke" toan nhung mo hlnh duqc ap d1;1ng ph6 bie"n Ia hlnh thuc nh~t ky chung voi 2 mo hlnh la mo hlnh thu cong va mo hlnh ap d1;1ng may tinh H~ tho'ng ke" toan ap d1;1ng may tinh khong phai la m<)t kiSu ke" toan rieng bi~t rna chi Ia S\f V~n d1;1ng ffiO hlnh ke" toan thu cong trong di~U ki~n CO S\f tham gia cua rna y tinh trong xU' ly thong tin Do d6 thie"t ke" h~ thO'ng ke' toan phu hqp voi cong ngh~ x\i' ly thong tin CUa may tinh la yeu cftu quan tr9ng d~ tin hQC h6a ke" toan

CHu'dNG2

THI)'C TR~NG He THONG KE TOAN DOANH NGHieP VIeT NAM

2.1 So hide qua trinh phat tri~n cua he thO'ng ke' toan doanh nghiep Viet nam

Til ngay thanh 1~p nude Vi~t nam dan chu c<)ng hoa de"n nay, h~ th6ng ke" tmin doanh nghi~p Vi~t nam da phat tri&n qua cac giai do~n chinh:

Giai dor;tn trU(Yc niim 1970: Trong giai do~n nay, ke" toan chu ye"u phl;IC Vl;l cho

nhi~m Vl;l cua thoi ky d~u cai t~o xa h<)i chu nghia d mi~n Bile Ngay 28/3/1945 B<) tai chinh du'<;jc thanh 1~p va nam 1948, B<) tai chinh ban hanh "Th~ 1~ thu chi va ke" toan

d~i cu'ong" theo phu'ong phap ghi don Nam 1957, B<) tai chinh ban hanh "Che" d<) ke" toan cong nghi~p" theo phuong phap ghi kep Nam 1960, B<) tai chinh ban hanh "Che" d<) ke" toan xay dt;tng co ban", "Che" d<) ke" toan tai san c6 dinh", "Che" d<) ke" toan v~t

1i~u,"Che" d<) ke" toan v~t re ti~n mau hong", "Che" d<) ke" toan kho hang h6a", flay 1a

1~n d~U tien, cac qui dinh V~ ke" toan du'QC ban hanh tu'ong d6i CO h~ th6ng, bu'dC d~U

bi~u hi~n st;t th6ng nha't va tung bu'dc tieu chu~n h6a cong tac ke" toan t~i Vi~t nam Nam 1961, chinh phu ban hanh "Di~u 1~ t6 chile ke" toan nha nude" theo nghi dinh 175/CP ngay 2811011961 nh~m tang cu'ong cong tac ke" tmin t~i cac nganh, cac ca'p Ngoai ra, qui dinh v~ s6 sach va chung til ke" toan ciing du'<;1c B<) tai chinh ban hanh theo thong tu' 07-TC/CDKT ngay 21112/64 va quye"t dinh 583-LB/TC-TK ngay 11111967 cua lien B<) tai chinh va T6ng Cl;IC th6ng ke ban hanh che" d<) ghi chep ban d~u

Giai dor;tn tit 1970 din 1987: Trong giai do~n nay, ke" toan chu ye"u phl;IC Vl;l cho

nhi~m Vl;l xay dt;tng chu nghia xa h<)i Tu'nam 1970, chinh phu thay d6i h~ th6ng ke" toan til cac che" d<) rieng reap dl;lng cho tung nganh thanh h~ th6ng ke" toan th6ng nha't cho linh vt;tc san xua't kinh doanh va hanh chinh slf nghi~p dt;ta tren co sd che" d<) ke" toan Lien xo vdi st;t ra doi cua hlnh thuc nh~t ky chung til va chu tru'ong th6ng nha't h~

th6ng thong tin ke" tmin va th6ng ke Nhung van ban phap 1y chinh v~ h~ th6ng ke" toan doanh nghi~p trong giai do~n nay 1a:

Nghi dinh 176/CP ngay 10/0611970 cua chinh phu sli'a d6i chu'ong III cua "Di~u 1~

t6 chuc ke" toan nha nu'dc" do~n n6i v~ quy~n h~n va trach nhi~m cua ke" toan tru'dng

Quye"t dinh s6 425/TC/CDKT ngay 1112/1970 cua B<) tai chinh ban hanh h~ th6ng tai khoan th6ng nha't cho cac xi nghi~p qu6c doanh Dt;ta vao h~ th6ng tai khoan nay, cac B<), nganh chu quan c1;1 th& h6a cho cac linh vt;tc d~c thu

21

\

Quye't dinh s6 233/CP ngay 111211970 cua Chinh phu ban hanh che' d() bao cao th6ng ke, ke' toan d!nh ky chinh thlic Quye't d!nh nay sau d6 du<Jc T6ng c1,1c Th6ng ke c1,1 th€ b~ng quye't d!nh s6 212/TC-TK ngay 3/1111971 qui djnh n()i dung bi€u rn~u bao cao th6ng ke, ke' toan djnh ky cua cac ddn vi thudng nghi~p h;;tch toan d()c 1~p va quye't djnh s6 13/TC-TK/PPCB ngay 13/01/1986 qui djnh bi€u rn~u bao cao th6ng ke, ke' toan d!nh ky cua cac ddn vi h;;tch toan d()c 1~p nganh cong nghi~p

Quye't dinh s6 200/TCTK-PPCB ngay 24/03/1983 cua T6ng Cl,lC th6ng ke sii'a d6i, b6 sung rn()t s6 chling tu trong che' d() ghi chep ban dffu da ban hanh trudc d6 theo quye't d!nh s6 583-LB/TC-TK nh~rn dap ling yeu cffu tieu chuffn h6a cac 1o;;ti chling tu, bi€u rn~u va d€ tht;t'c hi~n t6t vi~c cd gidi h6a tinh toan

Giai do(ln tit 1988 din 1995: Narn 1986 danh dffu the1i ky d6i rndi Cling vdi cac

chu trudng cai each kinh te', h~ th6ng ke' toan trong giai do;;tn nay c6 2 budc phat tri€n

Cd ban nh~rn dap ling yeu cffu cua cong CUQC d6i rndi

Narn 1988, 1ffn dffu tien, chinh phu ban hanh "Phap 1~nh v~ ke' toan th6ng ke" theo 1~nh s6 06-LTCIHI>NN ngay 10/05/1988 Ia van ban phap 1y cao nhfft v~ cong tac ke' toan nhlirn tung budc dua cong tac ke' toan va n~ ne'p

Narn 1989, chinh phu ban hanh nghi djnh 251HI>BT ngay 18/3/1989 qui d!nh Bi~u 1~ t6 chlic ke' toan nha nude va B9 tai chinh ban hanh h~ th6ng tai khoan th6ng nhfft cho cac nganh trong n~n kinh te' theo quye't djnh s6 212/TC/CBKT ngay 1511211989 Ngay 31103/1990, B9 tai chinh chinh thlic sii'a d6i, b6 sung hlnh thlic ke' toan nh~t

ky chling tu ap d1,1ng cho tfft ca cac nganh kinh te' theo thong tu 19/TC/CBKT

Narn 1990, B9 tai chinh ban hanh quye't djnh s6 224/TC/CBKT ngay 18/0411990 qui djnh che' d() bao cao ke' toan djnh ky chinh thlic a p dl,lng cho cac xi nghi~p cong

Giai do(ln tit 1995 din nay: Bay 1a giai do;;tn deft nude ta budc vao the1i ky h()i

nh~p vdi khu vl;t'c va the' gidi Vl v~y d~t ra yeu cffu cai each toan di~n va tri~t d€ h~

th6ng ke' toan, rn()t rn~t nh~rn rn1,1c dich hoan thi~n h~ th6ng ,ke' toan cho phu h<Jp vdi

cd che' kinh te' thi truong c6 sl;t' di~u tie't cua nha nude, rn~t khac nh~rn tung budc tie'p

c~n vdi thong 1~ va chuffn rnl;t'c ke' toan ph6 bie'n tren the' gidi Sau rn()t qua trlnh nghien cliu va thii' nghi~rn, B() tai chinh ban hanh "H~ th6ng ke' toan doanh nghi~p"

theo quye't djnh s6 11411TC/QB/CBKT ngay 111111995 H~ th6ng g6rn 4 che' d() du<Jc

ban hanh d6ng b9 1a che' d9 chung tu ke' tmin, che' d() s6 ke' toan, ht$ th6ng bao cao tai chinh va ht$ th6ng tai khmln Tie'p sau d6, BQ tai chinh va cac BQ nganh da Cl,l th~ h6a ht$ th6ng ke' toan doanh nghit$p cho cac linh vl,l'c d~c thli nhu' ht$ th6ng ke' toan doanh nghit$p vua va nho theo quye't dinh s61177/TC/QB/CBKT ngay 23112/1996, che' d() ke' toan doanh nghit$p kinh doanh bao hi~m theo quye't dinh s6 1296/TC/QB/CBKT ngay

3111211996, che' d<? ke' toan t6ng cong ty s6 s6 kie'n thie't theo quye't dinh s6 298 TC/QB/CBKT ngay 28/0411997, ht$ th6ng ke' toan cho cac doanh nghit$p xay H\p theo quye't dinh s6 186411998/QB/BTC ngay 16/1211998, che' d() ke' toan doanh nghit$p c6 v6n dftu tu' nu'oc ngoai theo thong tu' s6 60/TC/CBKT ngay 0110911997, che' d() ke' toan don vi chu dftu tu' theo quye't dinh s6 214/2000/QB-BTC ngay 28112/2000,

Cling voi sl,l' ra doi cua 1u~t thue' GTGT va 1u~t thue' thu nh~p doanh nghit$p, B() tai chinh ban hanh cac van ban sua d6i, b6 sung che' d9 ke' toan doanh nghit$p nhu thong tu' 10/TC/CBKT ngay 20/311997, thong tu' s6 10011998/TC-BTC ngay1511011998, thong tu' s6 12011999/TT-BTC ngay 711011999, quye't dinh s6 88511998/QB/BTC ngay 16/07/1998, va gftn day, BQ tai chinh da sua d6i ht$ th6ng bao cao tai chinh doanh nghit$p theo quye't dinh s6 167/2000/QB-BTC ngay 25110/2000

Bi~m qua 1ich su hlnh thanh va phat tri~n cua ht$ th6ng ke' toan doanh nghit$p Vit$t nam qua cac giai doc.tn 1ich su, chung ta c6 th~ nh~n th1y m()t s6 xu hu'ong sau:

Tha nha't, nh~n thuc 1y 1u~n va thl,l'c ti~n v~ ke' toan khong ngung thay d6i Tu ch6 ke' toan chi du'<;fc xem don thuftn Ia cong c1,1 phan anh va ghi chep 1c.ti cac sl,l' kit$n kinh t€ trong thoi ky cai tc.tO Vel xay dl,l'ng chu nghia Xa hQi, de'n nay ke' toan da du'QC

nh~n thuc nhu' Ia m()t cong c1,1 cung c1p thong tin quan tn;mg v~ tlnh hlnh kinh te'-tai chinh cho cac d6i tu'<;fng khac nhau su d1,1ng d~ lam quye't dinh kinh t€

Tha hai, ht$ th6ng ke' toan doanh nghit$p Vit$t nam bii:t dftu tu nhung qui djnh rieng u~ d6i voi tung llnh vl,l'c, dftn dftn hlnh thanh cac qui dinh th6ng nh1t cho t1t ca cac nganh, cac thanh phftn kinh t€, tu vit$c ban hanh rieng bit$t cac qui dinh cho tung b() ph~n che' d() ke' toan de'n vit$c ban hanh d6ng b() t1t ca cac b() ph~n che' dQ ke' toan Tru'oc nam 1995, ke' toan chua du'<;fc nhln nh~n chinh thuc nhu' 1a m()t ht$ th6ng thong tin nhu'ng tu sau nam 1995, thu~t ngu "ht$ th6ng ke' toan" da du'<;fc su d1,1ng r()ng rai

Tha ba, cling voi Sl,l' phat tri~n cua khoa hQC, ky thu~t va yeu cftu cung c1p thong tin, ht$ th6ng ke' toan du'QC thie't ke' theo hu'ong thich nghi dftn VOi Vit$c ap d1,1ng cong

Cl;l, phu'ong ti~n tinh tmin hi~n dqi Truoc nam 1995 khong c6 qui dinh C\1 th~ nao v~ vi~c ap dl;lng may vi tinh trong cong tac ke' toan nhu'ng trong h~ th6ng ke' tmin ban hanh nam 1995, B() tai chinh da c6 nhfi'ng qui dinh, du con don gian, v~ s6 sach ke' toan trong di~u ki~n ap dl;lng may vi tinh

2.2 Dac di~m ciia he th6ng ke' tmin doanh nghiep Viet nam

Qua lich sli' hlnh thanh va phat tri~n cua ke' toan doanh nghi~p Vi~t nam, ta c6

th~ nit ra nhfi'ng d~c di~m chu ye'u cua h~ th6ng ke' tmin doanh nghi~p Vi~t nam:

Thri nhtl't, h~ th6ng ke' toan Vi~t nam bao g6m 4 b() ph~n co ban: chung tu, tai khoan, bao cao tai chinh va s6 sach ke' toan Cac b() ph~n nay do nha nu'oc qui dinh chi tie't va ap dl;lng th6ng nha't trong cac doanh nghi~p du'oi hlnh thuc lu~t va van ban du'oi

lu~t Cffu true phap ly cua h~ th6ng ke' toan Vi~t nam du'<;Jc mota qua so d6 sau:

Minh hQa 2.1- CAU TRUC PHAP LY CUA He THONG KE TOAN VIeTNAM

B() tai chinh H~ th6ng ke' toan doanh nghi~p H~ th6ng cac lu~t, va Thutuong Bi~u 1~ t6 chuc ke' toan nha nuoc va van ban du'Oi lu~ t nhu Chinh phu Bi~u 1~ ke' toan tru'dng lu~ t thue', lu~ t d~ u tu', Qu6c h()i Phap I~nh ke' toan, th6ng ke lu~t Thuong mqi,

Thri hai, h~ th6ng ke' tmin doanh nghi~p Vi~t nam chiu anh hudng IOn cua chinh sach tai chinh va chinh sach thue' Giii'a cac chinh sach thue', chinh sach tai chinh va che' d() ke' toan c6 nhfi'ng di~m tu'ong d6ng nhung ci.1ng c6 tinh d()c l~p tu'ong d6i Quy dinh cua che' d() ke' toan phl;l thu()c vao chinh sach tai chinh va thu'ong hi thay ddi khi c6 slf thay d6i cua chinh sach tai chinh H~ th6ng ke' toan Vi~t nam cling khong phan

tin cua CO quan thue' va cac CO quan khac d~ phl;IC Vl;l cho ffil;IC tieu CUa chinh sach thue'

Va cac ffil;IC tieu kinh t€-xa h(}i khac

Thri ba, h~ th6ng ke' toan Vi~t nam la h~ th6ng vua c6 ye'u t6 cua ke' toan tai chinh (la chu ye'u) vua c6 ye'u t6 cua ke' toan quan tq H~ th6ng ke' toan h6n h<;1p c6

nhi~u u'u di~m nhung cling b()c 1() nhfi'ng t6n tqi dang k~ H~ th6ng ke' toan h6n h<;Jp se lam cho chi phi thie't ke' va v~n hanh it t6n kern hon, thong tin do h~ th6ng cung ca'p c6 tinh th6ng nhfft cao Tuy nhien, h~ th6ng ke' toan h6n h<;Jp cling se lam cho cong tac t6

chile va thie't ke' philc tc;tp hon, thong tin do h~ th6ng cung cip d€ hi nh~m 1~n, ng()

Thli tu, h~ th6ng ke' toan Vi~t nam nhin mc;tnh slf tuan thu qui dinh pha p 1y hon 1a Slf phan anh trung thlfc va h<;jp 1y cac s6li~u kinh te' tai chinh Vi~c v~n d~ng xet doan khoa hQC ke' toan COn d mile dQ thip

2.3 Thtic trang he th6ng ke' tmin doanh nghiep Viet nam bien himh

H~ th6ng ke' toan doanh nghi~p Vi~t nam hi~n hanh g6m 4 che' d(): che' d() chilng

tu, h~ th6ng tai khoan, h~ th6ng bao cao tai chinh va che' d() s6 ke' toan du'<;jc ban hanh theo quye't dinh 1141/TC/QD/CDKT ngay 1111/1995 Tren co sd h~ th6ng ke' toan nay, cac B() nganh c~ th€ h6a cho cac linh vlfc Trong ph~n nay, thlfc trc;tng h~ th6ng ke' toan doanh nghi~p du'<;jc trlnh bay theo quye't dinh 1141/TC/QD/CDKT va cac van ban sii'a d6i, b6 sung sau d6.(da du'<Jc B() tai chinh xuit ban thanh b() sach "H~ th6ng ke' toan doanh nghi~p" 2 t~p do nha xuit ban tai chinh Ha n()i xuit ban thang 1112000) 2.3.1 He th6ng tai khoan

So voi qui dinh tru'oc day, h~ th6ng tai khoan ban hanh 1111995 du'<Jc thie't ke' hoan toan moi dlfa theo phu'ong trlnh ke' toan co ban: TAI sAN = NC) PHAI TRA +

.-NGUON VON CHU Sd HO'U va du<;5c s~p xe'p theo tinh thanh khoan giam d~n thay vl danh s6 thil tlf tai khoan theo m6i quan h~ giil'a v6n, ngu6n v6n va s~ p xe'p cac tai khoan theo qua trlnh tu~n hoan v6n H~ th6ng tai khoan g6m 9 1oc;ti trong bang ki hi~u

tu 1 de'n 9 va 7 tai khoan rigoai bang ki hi~u 1oc;ti 0 Ciu true rna s6 cua tai khoan theo nguyen t~c rna s6 ki€u cip b~c, g6m cac mile: 1oc;ti, nh6m, tai khoan cip 1, tai khoan cip 2, tai khoan cip 3 Tai khoan 1oc;ti 1, 2, 3, 4 phan anh tai san va ngu6n v6n Tai khoan 1oc;ti 5, 6, 7, 8, 9 phan anh doanh thu, chi phi va ke't qua kinh doanh M6i 1oc;ti tai khoan g6m nhi~u nh6m ky hi~u 2 s6 (g6m ki hi~u 1oc;ti va ki hi~u nh6m) M6i nh6m

bao g6m tai khoan cip 2 g6m 4 ky tlf (vi d~ tai khoan cip 2 ky hi~u 1111-Ti~n vi~t

nam) ho~c tai khoan cip 3 g6m 5 ky tlf (vi d~ tai khoan 33311-Thue' GTGT d~u ra) s6

hi~u nh6m, tai khoan du'<;5c danh s6 khong lien t~c nh~m tc;to di~u ki~n b6 sung khi c~n

thie't Sau khi 1u~t thue' GTGT va thue' thu nh~p doanh nghi~p c6 hi~u 1lfc, B() tai chinh c6 cac thong tu' huang d~n sii'a d6i va b6 sung m()t s6 tai khoan nhu' thong tu' s6 10/TC/CDKT ngay 20/3/1997, thong tu' s6 100/1998/TC-BTC ngay 15/10/1998, T6ng

25

c{)ng h~ th6ng Uti khmln hi~n h~tnh g6m 74 tai khmln ca'p 1 va 103 tai khmln ca'p 2 va 2 tai khmln ca'p 3 (xem phl,lll,lc 2.1)

Nh6m 12: B~u tu' ngifn hq.n 3 2 Nh6m 33: Khmln phai tra 6 15

Nh6m 15: Hang t6n kho 8 5 Nh6m 41: Ngu6n v6n, qiiy 6

Nh6m 21: Tai san c6 dinh 4 15 Nh6m44: NV d~u tu'XDCB 1

Nh6m 22: B~u tu' dai hq.n 4 Nh6m 45: Qiiy QL ca'p tren 1

Nh6m 24: B~u tu' dd dang_ 2 3 Nh6m 46: Ngu6n kinh phi 2 2

Nh6m 62: Chi phi san xua't 4 12 Nh6m 53: Hang tra lq.i, giam gi£1 2

Nh6m 63: Gia thanh, gia v6n 2 LOAI 7: THU NH!P HD KHAC

Nh6m 64: Chi phi ngoai SX 2 15 Nh6m 71: Thu nh~p HBTC 1

2.3.2 Che' do chung tii ke' tmin

Che' d9 chung tu ke' toan g6m 13 di~u qui dinh chung v~ chung tu ke' toan, danh m1,1c, bi€u m~u va giai thich n9i dung, phu'dng phap ghi chep tung chung tu c1,1 th€ N9i dung cua h~ th6ng chung tu ke' toan g6m 6 chi tieu, chia thanh h~ th6ng chung tu

th6ng nha't b~t bu()c va hi$ th6ng chung tu huang dftn HI$ th6ng chung tu th6ng nha't

b~t bu()c la hi$ th6ng chung tu phan anh quan hi$ kinh t€ giua cac phap nhan ho~c c6 yeu cftu qmln ly ch~t che, mang tinh cha't ph6 bie'n r()ng rai B6i vai lo<:,ti chung tu nay, Nha nuac tieu chu~n h6a v~ qui each, bi€u mftu, each ghi chep, phuong phap l~p va ap d1;1ng th6ng nha't cho ta't ca cac llnh vt;tc, cac thanh phftn kinh t€ Chung tu huang dftn chu ye'u Ia chung tu ap d1;1ng trong n()i b<? don vi, Nha nuac chi huang dftn cac chi tieu

d~c tru'ng d€ doanh nghil$p v~n d1;1ng Sau khi lu~t thu€ GTGT va thu nh~p doanh nghil$p c6 hil$u lt;tc, B<? tai chinh ban hanh "Ch€ d() phat hanh, quan ly, sll' d1;1ng h6a don ban hang" theo quye't dinh 885/1998/QB/BTC ngay 16/0711998 va thong tu' 140-1999-TT-BTC ngay 27112/1999 qui dinh ch€ d() h6a don chung d6i vai hang di du'ong, trong d6 c6 b6 sung va thay the' m()t s6 chung tu thu()c chi tieu t6n kho va ban hang

Theo d6, qui dinh l<:,ti mau PHIEU XUAT KHO KIEM VAN CHUYEN NQI BQ, bo sung PHIEU XUAT KHO HANG Glfi BAILY BAN Ngo<:,ti tru HOA BdN THU PHI

? ,.,? ? , ? ~

BAO HIEM, BANG THANH TOAN HANG BAILY, THE QUAY HANG, cac chung

tu thu()c chi tieu ban hang du'<;lc thay the' b~ng HOA BdN GTGT, HOA BdN BAN HANG va HOA BdN D~CH VlJ CHO TRUE TAI CHINH Ngoai ra, con thay the' 2 chung tu thu()c chi tieu lao d()ng ti~n lu'ong (bi€u 03-LBTL va 04-LBTL) b~ng bi€u C03-BH va C04-BH theo qui dinh cua ch€ d() bao hi€m xa h()i din eli quye't dinh s6 140/1999/QB-BTC ngay 15/11/1999 (xem ph1;1l1;1c 2.2)

Minh hQa 2.3 - TONG HQP H~ THONG CHUNG TO'

VI San xua't kinh doanh Do cac B() nganh qui dinh

2.3.3 Che' do scJ ke' toan

Ch€ d() s6 k€ toan g6m 24 di~u qui dinh nhung va'n d~ chung v~ s6 k€ toan nhu' cac lo<:,ti s6, quan ly va sll' d1;1ng s6 va cac va'n d~ chi tie't nhu' md s6, ghi s6, sll'a chua, kh6a s6, htu tru va bao quan s6 Theo ch€ d() nay, s6 k€ toan g6m s6 cua ph~n hanh k€ toan t6ng h<;lp (gQi Ia s6 t6ng h<;lp, g6m s6 cai, s6 nh~t ky va s6 t6ng h<;lp khac), s6

27

ciia phfin hanh ke' tmin chi tie't (gQi la s6 ke' tmin chi tie't) Nha nu'oc quy dinh b5t bu9c v€ m~u s6, n9i dung va phu'ong phap ghi chep d6i voi s6 cai, s6 nh~t ky' qui dinh huong d~n d6i voi cac s6 chi tie't va s6 t6ng h<Jp khac So voi cac qui dinh tru'oc day, B9 tai chinh c6 hu'ong d~n m9t s6 di~m moi v€ che' d9 s6 ke' toan trong di€u ki<$n ap dt;mg may vi tinh Cac hinh thuc s6 ke' toan bao g6m: (xem phl;lll;lC 2.3)

Hznh thlic ke' toan nhqt ky chung Hinh thuc nay bao g6m s6 nh~t ky chung, cac s6 nh~t ky dl)c bi<$t (s6 nh~t ky mua hang, s6 nh~t ky ban hang, s6 nh~t ky thu ti€n, s6

nay la ro rang, de hi~u, m§:u s6 don gilm, thu~n ti<$n cho vi<$c phan cong lao d(>ng ke' toan va phu h<Jp voi qui trinh xa ly co gioi h6a Hinh thuc nh~t ky chung c6 th~ ap dl;lng thich h<Jp cho mQi lo<;ti hinh doanh nghi<$p, dl)c bi<$t Ia cac doanh nghi<$p ap dl;lng may vi tinh Nhu'<Jc di~m ciia hinh thuc s6 ke' toan nay la kh6i lu'<Jng ghi s6 nhi€u, ne'u t6 chile khong kheo se de hi trung I5p v€ n9i dung ciia nghi<$p Vl;l giil'a cac s6 nh~t ky Nhu'<Jc di~m nay c6 th~ du'QC kh5c phl;lC du'<Jc nha kha nang xa ly ciia may tinh

Hznh thlic ke' toan nhqt ky s6 cai Hinh thuc nay bao g6m s6 Nh~t ky-s6 cai va cac s6 ke' toan chi tie't khac Hinh thuc nay c6 u'u di~m ghi chep don gian, r6 rang, de d6i chie'u va ki~m tra nhu'ng kh6 phan cong lao d(>ng ke' toan, khong thich h<Jp cho cac doanh nghi<$p Ion, ke't ca'u s6 sach khong thich h<Jp cho vi<$c co gioi h6a ke' toan Do

v~y, hinh thuc nay chi thich h<Jp cho cac doanh nghi<$p c6 qui mo nho

Hznh thlic ke' toan chling tit ghi s6 Hinh thuc nay bao g6m s6 dang ky chung tu ghi s6, s6 cai va cac s6 chi tie't khac u'u di~m ciia hinh thuc chung tu ghi s6 Ia gQn nht(, ke't ca'u m§:u s6 don gian, r6 rang, de lam' de phan cong cong vi<$c ke' toan, thu~n

l<Ji cho vi<$c sa d1;1ng cac phu'ong ti<$n tinh toan hi<$n d<;ti voi qui mo nho Nhu'<Jc di~m

ciia hinh thuc nay Ia vi<$c ghi chep de hi trung Mp, vi<$c d6i chie'u va ki~m tra gl)p kh6 khan, cong vi<$c ke' toan thu'ang t~p trung vao m9t s6 thai di~m lam cho vi<$c cung ca'p thong tin khong kip thai, m6i lien h<$ giil'a h<;tch toan chi tie't va h<;tch toan t6ng h<Jp khong ro rang Hinh thuc nay c6 th~ phu h<Jp voi nhi€u lo<;ti hinh doanh nghi<$p

Hznh thlic ke' toan nhqt ky chang tit Hinh thuc nay bao g6m cac nh~t ky chung tu

s6 ke' toan chi tie't khac Hinh thuc nay c6 u'u di~m la giam nhtt kh6i lu'<Jng ghi chep, kh5c phl;lC du'<Jc vi<$c ghi chep trung M p, de phan cong va chuyen mon h6a cong vi<$c

ke' toan, vit%c ki€m tra va d6i chie'u thl!c hit%n thu'ong xuyen va thu~n 1<;1i nen c6 kha nang cung ca'p thong tin nhanh Nhu'<;lc di€m ciia hlnh thuc nay Ia s61u'<;1ng s6 nhi~u,

ke't ca'u ki€u ban co phuc tqp nen doi hoi trlnh d() chuyen mon ciia nhan vien ke' toan cao va kh6 ap dt,mg may tinh trong xii' 1y s61it%u Do d6, hlnh thuc nay chi thich h<;1p vdi cac doanh nghit%p c6 qui mo ldn, nhan vien ke' toan c6 trlnh d() cao, ht% th6ng ke' toan t6 chuc theo mo hlnh thii cong

Ht% th6ng s6 ciia ke' toan chi tie't trong cac hlnh thuc s6 ke' toan g6m cac m~u s6: +S6 tai san c6 d!nh

+S6 chi tie't v~t 1it%u, san ph§'m, hang h6a

+S6 chi phi san xua't kinh doanh

+The tinh gia thanh san ph§'m, d!ch Vl,l

+S6 chi tie't thanh toan vdi nguoi mua (nguoi ban)

+S6 chi tie't theo doi thanh toan cac tai khoan khac b~ng ngoqi tt%

+S6 chi tie't chi phi tra tru'dc, chi phi phai tra

+S6 chi tie't ban hang

+S6 chi tie't d~u tu' chung kh6an

+S6 chi tie't cac tai khoan

+S6 chi tie't ngu6n v6n

+Bang phan b6 nguyen lit%u, cong Cl,l

+Bang phan b6 ti~n 1u'dng va trich bao hi€m xa h()i

+Bang tinh va phan b6 kha'u hao

+S6 chi tie't ti~n gii'i, ti~n vay

Cac s6 ke' toan chi tie't nhu' tren khong mang tinh ba:t bu()c v~ ke't ca'u, mftu rna, rna chi mang tinh hu'dng dftn d€ cac doanh nghit%p v~n dvng

2.3.4 He thO'ng bao cao tai chinh

Che' d() bao cao tai chinh du'<;lc ban hanh theo quye't d!nh 167/2000/QB-BTC ngay 25/10/2000 ciia B() tai chinh Ht% th6ng bao cao tai chinh theo che' d() nay g6m 4 bi€u, trong d6 ngoqi tru bi€u 1u'u chuy€n ti~n B() tai chinh chua ba:t bu()c phai 1~p va n()p, cac bi€u con 1qi 1a ba:t bu()c 1~p va n()p d6i vdi ta't ca cac 1oqi hlnh doanh nghit%p

Bi€u s6 01-DN- Bang can d6i ke' toan

Bi€u s6 02-DN- Ke't qua hoqt d()ng kinh doanh

29

Bi~u s6 03-DN - Lttu chuy~n ti~n t~

D6i tu'<;lng co tnich nhi~m 1~p va gfri bao cao Ia ta't ca cac doanh nghi~p Thoi h;:tn 1~p va gfri bao cao 1a cu6i qui hay cu6i nam tai chinh; noi nh~n bao cao 1a co quan tai chinh, co quan thu€, co quan th6ng ke va doanh nghi~p ca'p tren ho~c co qua dang

ky kinh doanh tuy thu<)c vao 1o;:ti doanh nghi~p

Minh hQa 2.4- THOI HAN v A Ndi NHAN BAO cAo TAI CHfNH

cap

2.4 u'u, nhtio'c di~m ciia he thO'ng ke' toan doanh nghiep Viet nam

2.4.1 u'u di~m

Co quan dang ky kinh doanh

X

X

X

H~ th6ng k€ toan Vi~t nam da co 50 nam khong ngung hoan thi~n va phat tri~n

Qua cac thoi ky' k€ toan da gop ph~n tich ql'c vao vi~c tang cu'ong va nang cao cha't 1u<;lng quan 1y doanh nghi~p Trong thoi ky kinh t€ t~p trung, ke' toan da hoan thanh t6t

nhi~m Vl;l phan anh va giam dcfc tai san, vcfn cua nha nu'oc t;:ti cac doanh nghi~p Trong thoi ky d6i moi, k€ toan vua giup nha nu'oc va doanh nghi~p quan 1y t6t tai san, vua t;:to di~u ki~n cho cac doanh nghi~p md r<)ng quy~n tl,l' chu kinh doanh, nang cao hi~u

qua kinh t€ nho thong tin do ke' toan cung ca'p Trong thoi ky h<)i nh~p, h~ th6ng k€ toan da bu'oc d~u tie'p C~n du'QC voi nhung tieu chu~n va chu~n ml,l'c qucfc t€, gop ph~n

cung ca'p thong tin kinh t€ co th~ so sanh du'<;lc, t;:to di~u ki~n thu~n 1Qi d~ md r<)ng giao 1u'u kinh t€ voi cac nu'OC trong khu Vl,l'C va the' giOi

So voi ch€ d<) ke' toan tru'oc nam 1995, h~ th6ng k€ toan doanh nghi~p ban hanh theo quye't dinh 1141/TC/QD/CDKT danh da'u buoc ngo~t quan trQng trong tie'n trlnh cai each ke' toan Vi~t nam H~ th6ng da ke't h<;lp du'QC gia tri truy~n thcfng cua cac h~

th6ng ke' toan cfi, d6ng thoi ton trQng va v~n dl;lng co chQn l<;>c cac nguyen t~c va

chu~n ml,l'c k€ toan qu6c t€ vao di~u ki~n Cl;l th~ cua Vi~t nam, phu h<;lp voi cac

nguyen Hie va thong 1~ c6 tinh ph6 bie'n cua cac mtoc c6 n~n kinh te' thi tnl'ong phat triSn Nhung u'u diSm cd ban cua h~ th6ng ke' toan doanh nghi~p hi~n hanh, theo tac gia, 1a sl;t' nh~n thuc moi v~ ban chit cua ke' toan, d6i tu'<Jng sii' dt.mg thong tin ke' toan, tinh chit h~ th6ng thong tin cua ke' toan va v~n dt.mg du'<Jc phu'dng pha p thie't ke' theo yeu c~u cua xii' 1y thong tin tren may vi tinh Day 1a 1~n d~u tien nha nu'oc ban hanh d6ng b¢ cac b¢ ph~n cua che' d9 ke' toan voi tu' each Ia m(>t h~ th6ng va cling 1a 1~n d~u tien h~ th6ng ke' toan du<Jc thie't ke' theo hu'ong t:;to di~u ki~n thu~n 1<Ji cho vi~c ap dt.mg may vi tinh vao vi~c xii' 1y s61i~u ke' toan va c6 huong d~n, du con ddn gian, v~ vi~c ap dt.mg che' d¢ s6 sach ke' toan trong di~u ki~n sii' d\lng may vi tinh

2.4.2 Nhlio'c di~m

M~c du c6 nhi~u u'u diSm hdn so voi cac h~ th6ng ke' toan tru'oc day nhung h~

th6ng ke' toan doanh nghi~p cua Vi~t nam hi~n nay v~n b(>c 19 nhi~u nhu<Jc diSm, xet

v~ phu'dng di~n thie't ke' h~ th6ng thong tin ke' toan

H¢ thong kf todn hi¢n himh chua thi hi¢n mqt each ro rang quan diim kf todn la mqt h¢ thong xilly thong tin dung dido luang, xilly vii truyin dqt thong tin tai chinh

+M6i quan h~ giua cac b¢ ph~n cua h~ th6ng ke' toan: chung tu, s6 sach, tai khoan va bao cao tai chinh chua d6ng b¢ Thong tin tren m(>t s6 chung til vua thua, vua thie'u so voi yeu c~u thong tin dS ghi s6 Cach phan 1o:;ti h~ th6ng tai khoan trong m6i quan h~ voi bao cao tai chinh khong r6 rang va chua h<Jp 1y Tren thl;t'c te', chua c6

st;( phan bi~t r6 rang giua tai khoan thu(>c bao cao ke't qua kinh doanh va tai khoan thu(>c bang can d6i ke' toan Vi d\1, s61i~u 1~p bao cao ke't qua kinh doanh ph~n Hii 18 dang 1e chi bao g6m s61i~u tu cac tai khoan 1o:;ti doanh thu, chi phi nhu'ng 1:;ti bao g6m

1422 (thl;t'c ra chi phi tra tru'oc chi Ia m(>t khoan chi tieu, chua trd thanh chi phi) Ngoai

ra vi~c dua m(>t s6 tai khoan vao nh6m chi phi san xucft kinh doanh 1o:;ti 6 chua h<Jp 1y nhu' tai khoan 611, 621, 622, 623, 627 Di~u nay lam cho vi~c thu th~p s61i~u 1~p bao cao tai chinh g~p nhi~u kh6 khan H~ th6ng tai khoan du'<Jc rna s6 khong theo trlnh tl;t' trlnh bay cac chi tieu tren bao cao tai chinh M(>t s6 chi tieu c6 m~t tren bao cao tai chinh nhu'ng 1:;ti khong qui dinh cac tai khoan ccfp 2 hay ccfp 3 tu'dng ung.Vi d\1 chi tieu thue' nha deft, ti~n thue deft du'<Jc qui dinh phan anh tren m(>t tai khoan 3337 nhung 1:;ti yeu C~U phan anh thanh 2 chi tieu tren bao cao tlnh hlnh tht;(c hi~n ngh'ia V\1 dfSi voi

31

nha nuoc Tudng tv chi tieu phi, thue', 1~ phi du<;jc qui dinh phan anh tren m9t tai khoan

3339 nhung l~i yeu c~u bao cao thanh 3 chi tieu tren bao cao tlnh hinh thvc hi~n nghia v1;1 d6i voi nha nuoc Ngu<;5c l~i, m9t s6 chi tieu bao cao l~i yeu c~u t6ng h<;1p til nhi~u

tai khoan khac nhau Vi d1;1, trong bao cao s61i~u thuye't minh chi phi san xu!t, chi tieu chi phi nguyen V~t li~U bao g6m ca cong Cl;l trong khi cac tai khoan theo d6i chi phi du<;5c chi tie't rieng cho nguyen v~t li~u ho~c cong c1;1 M~c du doanh nghi~p c6 th~ tv chi tie't cac tai khoan c~n thie't nhung vi bao cao tai chinh du<;5c qui dinh th6ng nh!t nen ne'u doanh nghi~p tv chi tie't b9 rna tai khoan se khong bao dam sv th6ng nh!t cao +Cac hinh thuc s6 ke' toan khong th~ hi~n r6 rang qui trlnh ghi chep cua ke' toan

va cong Cl;l thvc hi~n Cl;l th~ Vi dl;l, vi~c t~o but toan kh6a s6 khong du<;jc th~ hi~n d buoc khong vi~c nao va thvc hi~n tren cong Cl;l gi trong trlnh tv ghi s6 Qui trlnh 1~ p bao cao tai chinh doi hoi phai thvc hi~n sau khi t~o cac but toan kh6a s6 lam cho thai gian bao cao ch~m, vi~c thu th~p va xU' ly s61i~u phuc t~p Huang d~n l~p bao cao tai chinh til bang din d6i s6 phat sinh va bang t6ng h<;5p cac chi tie't khong dung trong m9t

s6 truong h<;5p, vi d1;1 khi l~p bao cao htu chuy~n ti~n, ke't qua kinh doanh

+Ma s6 m9t s6 tai khoan thie't ke' chua khoa hQc Vi d1;1 tai khoan 6415-Chi phi bao hanh B6 sung tai khoan chi phi bao hanh la c~n thie't nhung each s~p xe'p tai khoan c! p 2 trong tai khoan 641 chua khoa hQC Vi VUa theo ye'u t6 chi phi, VUa theo tieu thuc khac Cach thie't ke' nay lam cho vi~c thu th~p thong tin chi phi d€ l~p bao cao chi phi theo ye'u t6 dva tren tai khoan chi phi g~p kh6 khan

+H~ th6ng chung til chua du d~ phan anh cac nghi~p Vl;l kinh te' phat sinh va qui dinh v~ trlnh tv luan chuy~n cua chung tu chua ro rang va con trung Mp Cach phan

phan tich ho~t d()ng kinh te' theo chu trlnh nghi~p Vl;l nen khong thu~n l<;5i cho vi~c thie't qua trlnh xU' ly thong tin Ngoai ra, h~ th6ng con c6 sv nh~m l~n giii'a chung til ban d~u

Va s6 chi tie't, VI dl;l the kho va the tai san cO' dinh dUQC Xem la chung tu ban d~u trong khi chung c6 ban ch!t cua s6 chi tie't va se phu h<;1p hcJn ne'u xem chung la s6 chi tie't

Hf tho'ng ki todn hifn himh dU(Ic thiit ki m;tng v~ phuang phdp v(in himh thrl cong, chUa th(it Slf tqo di~U kifn thutjn [(li cho vifc ring dr;tng tin hQC trong XU[y so' lifu

+H~ th6ng hi~n hanh qui dinh nhi~u hinh thuc ke' toan voi ke't c!u cac lo~i s6 sach khac nhau (chu ye'u la s6 ki€u ban co) va b~t bu9c cac doanh nghi~p phai tuan thu ch~t che ke't c!u, trlnh tv ghi chep d6i voi tung hinh thuc ke' toan Di~u nay lam

cho vi~c tin hQc h6a g~p nhi~u kh6 khan vi h~ th6ng s6 sach do may tinh in ra, do d~c di~rn xU' ly thong tin, thuong khong ap dvng ki~u ban co va c6 d~c di~rn trlnh bay rieng, va ne'u doanh nghi~p rnu6n chi tie't h6a tai khoan nh~rn dap ling nhu cfru thong tin thi ki~u ban co khong dap ling du<;5c

+Ke't ca'u va quan h~ giua cac loc:;ti s6 sach c6ng k~nh, kern linh hoc:;tt, qui dinh ghi chep phlic tc:;tp va trling Hlp lam cho thoi gian xU' ly va cung ca'p thong tin lau Huong dfin ghi s6 ke' toan c6 ch6 chua ro rang dfin de'n nhi~u each hi~u va ghi khac nhau d6i voi cling rn9t loc:;ti s6 Vi dv, huong dfin each ghi s6 nh~t ky chung M()t s6 rnfiu s6 khong du<;5c di~u chinh kiP thoi khi thay d6i che' d9 ke' toan lam cho vi~c ghi chep rna't

nhi~u thoi gian, luan chuy~n chling tu d~ ghi chep khong khoa hQc Vi dv, s6 nh~t ky rnua hang va nh~t ky ban hang, sau khi c6 lu~t thue' GTGT B9 tai chinh khong huong dfin rnd them c()t ghi thue' GTGT Do d6, trong nghi~p vv ban hang chiu, phfrn ti~n

hang du<;5c ghi tren s6 nh~t ky ban hang (khong c6 c()t thue') va phfrn ti~n thue' chua thanh toan lc:;ti du<;5c ghi tren s6 nh~t ky chung [26, trang 66 va 76] ho~c trong nh~t ky rnua hang c()t tai khoan khac phat sinh chu ye'u la tai khoan thu€ GTGT nhung phai

+V~ rn~t ly thuye't, phuong phap ke' toan khong hc:;tn che' sll' dvng but toan phlic tc:;tp, th~rn chi loc:;ti but toan nhi~u N<;i, nhi~u C6 va trong huong dfin thlfc hi~n h~ th6ng tai khoan cling th~ hi~n di~u nay Tuy nhien, h~ th6ng chling tu, s6 sach hi~n hanh chi cho phep phuong phap ke' toan theo ki~u 1 N9, 1 C6 Vi dv, tren chling tu, phfrn thong tin danh cho vi~c dinh khoan chi danh rn()t dong cho tai khoan NQ va rn()t dong cho tai khoan C6, trong s6 cai va phfrn Ion cac s6 chi tie't qui dinh c6 c()t tai khoan d6i ling Qui dinh nay rn()t rn~t, khong cho phep phan anh he't n(_)i dung cua nghi~p V\1 kinh te' phat sinh (vi dv, rnua hang b~ng ti~n rn~t c6 thu€ GTGT ch~ng le vie't thanh 2 phie'u chi th~ hi~n rieng phfrn ti~n hang va thue' GTGT ?) M~t khac, n6 lam giarn nang sua't ghi chep cua ke' toan vi phai tach but toan phlic tc:;tp nhu but toan trich kha'u hao, but toan tinh luong phai tra, thanh cac but toan don truoc khi chuy~n ghi vao s6 cai

+Phuong phap tinh rn()t s6 cac chi tieu trong bao cao tai chinh phv thu()c nhi~u

vao s6li~u tren cac s6 chi tie't va ra't phlic tc:;tp trong vi~c thu th~p s6Ii~u S6li~u d~

l~p bao cao tai chinh dangle nen Ia s6 du cua cac tai khoan va cfrn nha't quan phuong phap thu th~p s6Ii~u tren cling rn()t bao cao nhung che' d9 hi~n hanh qui dinh ngu6n s6

li~u l~p bao cao bao g6rn ca s6 du, ca s6 phat sinh, ca s6 chi tie't, va th~rn chi qui dinh

nhi~u phu'ong phap thu th~p s6 li~u tren cling m()t bao cao Vi d1,1, phu'ong phap thu

hay cac chi tieu lien quan de'n thue' thu nh~p doanh nghi~p, thue' GTGT, thue' xua't

elf de t~p h9p s6 li~u tntoc khi l~p bao cao tai chinh nhung huang d:in hi~n hanh thu'ong yeu c~u la'y trt;(c tie'p tu s6 cai lam cho vi~c thu th~p s61i~u ra't kh6 khan ne'u sli' d1,1ng nhi~u tai khoan Ngoai ra, do khong c6 st;( d6ng b() giii'a h~ th6ng tai khoan va bao cao tai chinh nen c6 tlnh tr~ng m()t chi tieu bao cao c~n thu th~ p s6 li~u tu nhi~u

tai khoan hay m()t tai khoan cung ca'p s6Ii~u cho nhi~u chi tieu bao cao khac nhau +Trong tie'n trlnh ke' toan, h~ thdng ke' toan khong hu'ong d:in ro rang each t~o l~p

but toan kh6a s6 Hi~n nay, chu ye'u la can cu s61i~u tren cac tai khoan c6 lien quan

de thu th~p s6li~u nh~m xac dinh s61i~u cho cac but toan ke't chuyen doanh thu, chi phi va tinh Hii Cach thuc nay ne'u tht;(c hi~n trong di~u ki~n qui mo nho, it tai khoan thl du<;jc nhu'ng trong di~u ki~n sli' d1,1ng nhi~u tai khoan va xU' ly tt;( d()ng h6a Ia khong phu h<_jp Vl v~y c~n phai thie't ke' m()t cong Cl,l de phl,IC Vl,l cho ml,IC dich nay

H~ th(Jng ke' todn hi~n himh con thie'u nhilng qui dtnh Cf:l thl va h{/p ly cho vi~c dp dT:tng tin hr;c trong cong tdc ke' todn

M~c du h~ th6ng ke' toan doanh nghi~p hi~n nay da du'<Jc thie't ke' tu'ong d6i phu h<_jp VOi cong ngh~ x\i' ly thong tin tren may tinh nhu'ng CaC qui dinh Cl,l the V~ chung tu, s6 sach, bao cao, tai khoan trong moi tru'ong ke' toan ap d1,1ng tin hQC chu'a d~y du

d1,1ng may vi tinh: di~u 19 qui dinh phu'ong phap sli'a chua s6 va di~u 22 qui djnh vi~c

lu'u tru s6 ke' toan ne'u ghi s6 b~ng may vi tinh Ngoai ra, di~u 2 trong che' d() lu'u tru tai li~u ke' toan qui dinh ba:t bu()c cac tai li~u kS toan dem lu'u trii' phai du'<;jc in ra gH(y ne'u du'Qc ghi nh~n tren cac v~t mang tin khac giffy Di~u 25 Lu~t thu'ong m~i cling khong qui dinh ro Ia thu'ong nhan phai sli' dl,lng s6 b~ng giffy hay s6 lu'u tru trong may tinh nhu' the' nao, s6 nao du'QC dung may tinh, s6 nao phai dung gia'y Cac qui dinh neu tren, m()t m~t chua du co sd phap ly cho cac doanh nghi~p ap d1,1ng ph~n m~m ke' toan,

m~t khac cling chu'a c6 tinh kha thi cao (vi d1,1, qui djnh cu6i ky doanh nghi~p phai in he"t cac s6 ke" toan chi tie't de lu'u tru hay qui dinh phai chep tu s6 ke" toan trong may tinh ra gia'y, ) M()t s6 va'n d~ khac cffn du'<Jc the che' h6a trong moi tru'ong tin hQc

nhu qui dinh v~ lttu trii' s6 sach tren rna m~m, qui dinh v~ cliung til tl;l' t~o trong may tinh (chung til tl;l' d()ng h6a but toan ke"t chuy~n doanh thu, chi phi, ), qui dinh v~

chung til di~n til', qui dinh phuong phap chi tie"t b() rna t~ti khmln, chua tha'"y neu ra trong cac qui dinh hi~n hanh

2.5 Va'n d~ tin hoc boa ke' tm1n tai cac doanh nghiep

Trude nam 1995, chi c6 m()t s6 doanh nghi~p Ion c6 di~u ki~n tin h9c h6a k€ toan nhu nic don vi nganh di~n, Trong nhii'ng nam g~n day, d~c bi~t la til sau khi ban hanh h~ th6ng k€ toan doanh nghi~p moi nam 1995, m()t m~t do tin h9c xam nh~p

vi~t cua vi~c xii' ly thong tin tren may tinh va h~ th6ng k€ toan moi c6 ph~n thu~n l<;ii cho Vi~c ap d1,1ng may tlnh nen CO nhi~U doanh nghi~p da thl;l'c hi~n tin hQC h6a k€ toan

d cac muc d() khac nhau

Voi nhii'ng doanh nghi~p nho, nh~n thuc v~ kha nang ung dvng tin h9c trong ke' toan con d muc d() tha'"p H9 xem may tinh nhu m()t cong cv xii' ly thong tin don h~ hay cong cv so~n thao van ban thay cho vi~c l~p bao cao tren gia'"y Hi~u qua tin h9c h6a k€ toan phv thu()c chu ye"u vao trlnh d() cua ngudi thl;l'c hi~n d muc d() cao hon, cac doanh nghi~p nh~n thuc v~ ung dvng tin hQC trong ke' toan sa u s~c hon HQ xem k€ toan nhu la m()t h~ th6ng xii' ly thong tin va sii' dvng cac ph~n m~m tin h9c d~ thl;l'c

toan d nhii'ng doanh nghi~p lo~i nay ciing khac nhau:

+ Trong nhii'ng doanh nghi~p IOn, ke' toan du<;ic xem la m()t phan h~ thong tin trong h~ thdng thong tin kinh t€ doanh nghi~p H9 t6 chuc b() ph~n tin h9c rieng g6m cac phan tich vien, l~p trlnh vien thl;l'c hi~n phan tich, thie"t ke', cai d~t ph~n m~m B()

ph~n nay thl;l'c hi~n thudng xuyen vi~c phat tri~n h~ thdng dap ung nhu c~u thong tin quan tri n()i b() va c~p nh~t kiP thdi nhii'ng thay d6i v~ ch€ d() k€ toan trong ph~n m~m

+Nhii'ng doanh nghi~p c6 qui mo nho hon, khong c6 di~u ki~n t6 chuc b() ph~n tin hQC rieng, thudng thue l~p trlnh vien vie"t ph~n m~m k€ toan ap d1,1ng rieng cho doanh

nghi~p cua mlnh L~p trlnh vien thudng phdi h<;ip voi nhan vien k€ toan d~ thie"t k€ va

tri~n khai tung ph~n hanh k€ toan rieng bi~t nhu tai san s6 dinh, ti~n, cong n<;j, hang h6a, va tie'n tdi hoan thi~n toan b() h~ th6ng k€ toan G~n day, cac ph~n m~m k€ toan thuong m~i xua'"t hi~n kha nhi~u, di~n hlnh nhu KTSYS, AcNet, AIS, va c6 ca

cac doanh nghi~p nude ngoai tham gia thi truong ph~n m~m nen nhi~u doanh nghi~p

nho thich sii' dt,mg ph~n m~m thuong m~i vl chung c6 gia thanh h~, giao di~n d~p

Khao sat vi~c ling dt;mg tin hQc trong m(>t s6 doanh nghi~p va m(>t s6 ph~n m~m

ke' toan thuong m~i hi~n hanh, tac gia c6 m(>t s6 nh~n xet sau:

+Do qui dinh cua h~ th6ng ke' toan Vi~t nam chua th~t thu~n l<Ji cho vi~c phan tich, thie't ke' va l~p trlnh nen da s6 cac ph~n m~m ke' toan d~u thie't ke' theo phong each ke' toan My lam cho vi~c khai thac kha xa 1~ vdi nguoi lam ke' toan Vi~t nam Ba

thuc nh~t ky chung (sau nam 1995) d~ ap dt;mg C6 m(>t s6 ph~n m~m cho phep chQn h!a hlnh thuc ke' toan khi cai d~t nhung con mang tinh hlnh thuc

+Cac ph~n m~m ke' toan Vi~t nam c6 d~c di~m chung la "cling" va khong 6n dinh Cac doanh nghi~p thuong hi d(>ng trong vi~c nang ccl'p ph~n m~m theo sl! thay d6i cua che' d(> ke' toan va nhu c~u thong tin phat sinh Nguyen nhan cua tlnh hlnh Ia

do d~c di~m cua h~ th6ng ke' toan Vi~t nam la h~ th6ng yeu c~u tuan thu ch~t che cac qui dinh CUa phap lu~t va quan trQng hdn la do cac thu t\}C xU' ly nghi~p V\1 ke' toan VUa phuc t~p vua hay hi thay d6i bdi moi truong

nude chua c6 tieu chugn chung cho cac ph~n m~m ke' toan du<Jc phep htu hanh V~ n(>i dung, cac ph~n m~m ke' toan thuong m~i thuong chi c6 th~ cung ccl'p du<Jc cac chile nang co ban nha't cua ke' toan va chu ye'u Ia ke' toan tai chinh, chua c6 ph~n m~m ke' toan nao giai quye't t6t ta't ca cac va'n d~ cua nghi~p V\1 ke' toan, nha't la va'n d~ bao cao thue' f)i~u nay c6 nhi~u nguyen nhan nhung c6 nguyen nhan quan trQng la cac qui dinh v~ ke' toan lien quan de'n thue' rfft phuc t~p, hay bie'n d(>ng nen ra't kh6 l~p trlnh

+H~u he't cac ph~n m~m ke' toan d~u c6 nhung "xe rao" nhfft dinh trong vi~c ap dl;lng che' d(> ke' toan Vi d\1, vi~c l~p phie'u thu, phie'u chi tren may tinh thuong ap dl;lng but toan ki~u 1 N<J nhi~u C6 ho~c ngu<Jc l~i trong khi che' d(> ke' toan chi cho phep ghi chep theo ki~u but toan 1 N<J 1 C6 Bi~u nay bi\t ngu6n tu chinh nhu c~u cua doanh nghi~p trong vit$c nang cao nang sua't ghi chep ke' toan

Qua trlnh bay tren cho tha'y, thie't ke' h~ th6ng thong tin ke' toan trong di~u ki~n

ap dl;lng may vi tinh Ia yeu c~u khach quan va Ia nhu c~u thl!c t€ cua cac doanh

ke' tmin chua dap ling t6t cac yeu cffu nghi~p Vl;l ke' toan Va con gay nhi~U phi~n ha cho doanh nghi~p vl phai thuong xuyen c~p nh~t Di~u nay c6 nguyen nhan tu vi~c

phan tich, thie't ke' va slj am hieu nghi~p v1;1 ciia phan tkh vien h~ th6ng nhung c6 m<?t nguyen nhan quan tn;mg b~t ngu6n tu chinh h~ th6ng ke' toan Mu6n c6 phffn m~m ke' toan t6t thl ban than h~ th6ng ke' toan phai du<;1c thie't ke' phu h<;1p vdi yeu cffu xii' ly thong tin ciia may tinh Vl v~y, cffn thie't phai hoan thi~n thie't ke' h~ th6ng ke' toan theo hudng t~o di~u ki~n thu~n l<;1i cho vi~c ling d1;1ng tin h9c trong xii' ly thong tin KETLU~N

K€ toan doanh nghi~p Vi~t nam da c6 m<?t qua trlnh phat trien lau dai, khong ngung hoan thi~n v~ ly lu~n va thljc ti~n theo xu hudng phu h<;1p dffn vdi slj phat trien ciia cong ngh~ thong tin va thong 1~ ke' toan qu6c te' H~ th6ng ke' toan doanh nghi~p Vi~t nam c6 d~c diem Ia h~ th6ng h6n h<;1p giii'a ke' toan tai chinh va ke' toan quan tri

do nha nude qui dinh chi tie't dudi d~ng cac van ban lu~t hay dudi lu~t, n6 nha'n m~nh

de'n slj tuan thii phap lu~t hdn Ia slj trung thljc, h<;jp ly va chiu anh hudng nhi~u ciia chinh sach tai chinh va chinh sach thue' H~ th6ng hi~n hanh g6m che' d9 chling tu, che' d(} s6 sach, h~ th6ng tai khoan Va h~ th6ng bao cao tai chinh dUQC ban hanh theo quye't dinh s6 1141/TC/QD/CDKT ngayl/1111995, quye't dinh s6 167/2000/QD-BTC ngay 25110/2000 va cac van ban hudng dftn sii'a d6i, b6 sung H~ th6ng c6 nhi~u u'u

di~m nhung xet v~ phudng di~n thie't ke' h~ th6ng thong tin vftn con m9t s6 nhu<;1c diem H~ th6ng chua the hi~n m9t each ro rang ban cha't ciia ke' toan la m9t h~ th6ng thong tin dung de cung ca'p thong tin tai chinh cho nhii'ng nguoi sii' d1;1ng lam quye't dinh kinh te' H~ th6ng du<;jc thie't ke' chii ye'u phu hQp vdi phudng thlic v~n hanh thii cong, chua t~o di~u ki~n thu~n l<;ji cho vi~c xii' ly thong tin tren may tinh va con thie'u nhii'ng qui dinh khai thac h~ th6ng trong moi truong ling dl;lng tin hQC Khao sat vi~c ling dl;lng tin h9c trong ke' toan t~i m<?t s6 doanh nghi~p cho tha'y cac doanh nghi~p c6 nhu cffu khach quan trong Vi~C ap d1;1ng tin h9c de lam ke' toan nhung ph~m Vi ap d1;1ng COn h~n

che' do nhi~u nguyen nhan, trong d6 c6 nguyen nhan quan tr9ng b~t ngu6n tu chinh h~

" th6ng ke' toan Do d6, hoan thi~n h~ th6ng ke' toan d~ t~o di~u ki~n thu~n l<;1i cho vi~c

ling d1;1ng c6 hi~u qua tin h9c vao cong tac ke' toan la yeu cffu khach quan

37