Một số giải pháp chống gian lận trong khấu trừ, hoàn thuế giá trị gia tăng ở việt nam hiện nay

Ngay 1/1/1999 khi Lugt thud GTGT c6 hi~u thi hanh sau thai gian tht!c hi~n thi hanh vi gian lgn trong khdu trit hoan thud trCi thanh vdn df: rdt dang lo ngq.i, hdn baa giai hdt ngay bay

MOT SO GIAI PHAP CHONG GIAN LAN THONG KHAU

TRii, HOAN THUE GTGT 0 VIETNAM HIEN NAY

CHUYEN NGANH: TAl CHINH, LUU TH6NG TIEN TE v A TIN Dl)NG

MA SO : 5.02.09

NGUOI Hu'dNG DAN KHOA HQC : TS PHAN MY H~NH

NHUNG CHU VIET TAT TRONG DE TAl

GTGT: Gia trt gia tang

NSNN: Ngan sach Nha nu6"c

?

UBND: Uy Ban Nhan Dan

BTNT: BO'i tliQ"ng nQp thue'

EC : European Community

HHDV : Hang h6a, dtch v1:1

Ml:lC ll:lC

Mil dflu

Trang

CHUONG 1 1

MOT so LY LU!N co BAN v-E THUE GTGT vA HANH VI GIAN L!N , , y'f ' , ,

TRONG KHAU TRu, HOAN THUE 1

A A , , A ? Jt ,._, 1.1 MQT SO LY LU~N CO BAN VE THUE GTGT 1

1 1 1 Kh " " a1 n1~m va ' d~ ~c d'"' 1em cua ? th ""GTGT ue 1

1.1.1.1 Khdi ni~m 1

1.1.1.2 Qua trlnh ra diJi va phdt tridn cua thud GTGT 1

1.1.1.3 EJ(lc didm cua thud GTGT 2

11 2 \f S can ~ th' ""t 1e cua ? th ""GTGT ue a? v· 1~ "t N am 3

1.1.2.1 Nhflng hg_n chd kh6 khdc phl:lc cua thud DT trziCic yeu cdu cua tidn trlnh hf)i nhQ.p kinh td 3

1.1.2.2 lfu didm cua thud GTGT so vC!i thud doanh thu 3

1 1 u1eu 3 n· ~ k'" d"' " d 1~n e a p v.ng th ""GTGT " h'" ue co 1~u qua ? 5

1 1 3 1 • • • V " 1 eu cau 01 ~ d"'' '• h, h Vdl c In sac , h th ,._, ue 5

1.1.3.2 Trinh df) phdt tridn kinh td xd hf)i phdi dg_t dzir;Jc muc df) nhtft djnh ; 6

3 B A ' ? 1' 'k'-"? 'tth K 6 1.1.3 Q may quan y va 1em soa ue

1.2 NOI DUNG co BAN CUA LUAT THUE GTGT HIEN HANH 7

1.2.1 NhUng qui dfnh chung 7

1 2 1 1 f) K• tui h 0 th K A th A' 7 01 (lng c 1u ue, nQ p ue

1.2.1.2 EJ6i tlir;Jng khong chju thud 7

1.2.2 Can cu va phudng phap tinh thue" GTGT 8

1.2.2.1 Gid tfnh thud 8

1.2.2.2 Thud sutft 8

1.2.2.3 Phlidng phdp tfnh thud GTGT 9

1.2.2.3.1 Phzidng phdp khtfu trli thud 9

1.2.2.3.2 Phlidng phdp trz;tc tidp tren GTGT 10

1.2.2.4 H6a ddn chung tu 10

1 2 3 ang y e D ~ k, k" kh " a1 nQp, quye oan "'t t , th , , ue 11

1.2.3.1 Dang ky nf)p thud 11

1.2.3.2 Ke khai nf)p thud GTGT 12

1.2.3.3 Quydt toan thud GTGT 12

1'\ , , ' ' " '

1.3 GIAN LAN KHAU TRU, HOAN THUE 13

1.3.1 Khai ni~m va cac hanh vi gian l~n trong kha'u tru, hoan thue' 13

1.3.1.1 Khai ni~m hanh vi gian l~n 13

1.3.1.2 Cac hanh vi gian l~n trong kha'u tru hoan thue' GTGT 14

1.3.2 Kha'u trU v8 ho8.n thue' GTGT 14

1.3.2.1 Nhung qui dtnh v~ kha'u tru, hoan thue' GTGT d§.u vao 14

1.3.2.2 Ho8.n thue' GTGT 15

1.3.2.2.1 Dffi tliqng hoan thud GTGT 15

1.3.2.2.2 Trach nhi~m cua dffi tliqng dliqc hoan thud 17

1.3.2.2.3 Thdm quy§n va trinh tzj giai quydt hoan thud GTGT 17

1.3.3 Tac h~i cua gian l~n kha'u tru, hoan thue' dO'i voi KTXH 18

1.3.3.1 TB.c h9i dO'i vdi kinh t8 18

1.3.3.2 TB.c h9-i dO'i vOi xa hQi 19

1.3.4 XU ly vi phq.m v~ thuS GTGT 19

1.3.4.1 M()t s6 tn:iong hqp xil ly vi ph~m v~ thus' GTGT 19

1.3.4.2 Xu ph~t vi ph~m v~ h6a ddn 21

CHUONG 2 23

THljC TRJ).NG VE VAN Nl).N GIAN L!N TRONG KHAU TRU, HOAN , , (j? uo " THUEGTGT N CTAHI~NNAY 23

' ' , ? " " , ,

2.1 TINH HINH TRIEN KHAI THljC HI~N LUi) T THUE GTGT 23

2.1.1 Tinh hinh chung 23

2.1.2 M()t sO' ke't qua d~t duqc sau 4 nam thljc hi~n Lu~t thue' GTGT 24 2.1.2.1 Thud GTGT g6p phdn khuydn khich ddu tli va phat tridn san xudt kinh doanh trong nude 6n djnh 24

2.1.2.2 G6p phdn khuydn khich xudt khdu, bao hf) san xudt trong nude 25

2.1.2.3 Vi~c ap d1;mg thud GTGT khong gay bidn df)ng ldn v§ gia, kh " ong an 7 h h ui'(J? ng en d ,._, dd' • , , 1 song 1n k • h t , , e - xa - h " • Ql 26

2.1.2.4 Thud GTGT g6p phdn quan trQng cho ngu6n thu NSNN 26 2.1.2.5 Thuc ddy tang cztiJng hg.ch toan kinh doanh va nemg cao y thuc cheip hanh luQ.t thud cua cdc DN, tang cztiJng quan ly thud

? , h , ,

cua cac cd quan t ue 27

2.1.2.6 G6p phdn hoan thi?n h? th6ng chinh sach thud Vi?t Nam phu hqp vdi thong 1? qu6c td, tg.o di~u ki?n chu d9ng h9i nhQ.p v{/i khu vljc va thd gidi 28

2.1.3 Tinh hinh hoan thue' GTGT trong thai gian qua 28

2.1.3.1 Cd chd hoan thud 28

2.1.3.2 Tinh hinh hoan thud va vi phg.m hoan thud GTGT 29

2.2 THljC TR~NG VE VAN N~N GIAN L~N TRONG KHAU TRU, HOAN , , (j? TltR rl THUE GTGT NuuC TA TRONG THul GIAN QUA 30

2.2.1 Nhung thu~n lqi va kh6 khJ.n trong cong tac ch6ng gian l~n kh~u trU, ho8.n thus' GTGT 30

2.2.1.1 ThuQ.n lqi 30

2.2.1.2 Kh6 khan 31

2.2.2 Thljc trqng v~ v~n nqn gian l~n kh~u tru, hoan thue' GTGT 31

2.2.2.1 Thlfc trg.ng 31

2.2.2.2 M9t s6 thu dog.n thztiJng gQ.p 33

2.2.2.2.1 Thanh lQ.p cdc DN ma 33

2.2.2.2.2 Mua ban h6a ddn 34

- Mua ban h6a ddn troi n6i 34

- Mua h6a ddn tg.o dl/ng ddu vao xin kheiu tru thud 35

2.2.2.2.3 Ghi gia tren h6a ddn khong dung thzjc td 35

2.2.2.2.4 LQ.p h6 sd mua ban kh6ng chidm dog.t ti~n hoan thud 36 2.2.3 Nguyen nhan dcln de'n gian l~n trong kh~u tru, hoan thue' GTGT (J nliOc ta thOi gian qua 37

2.2.3.1 D6i vdi chinh sach thud GTGT 3?

2.2.3.2 v~ h6a ddn: 38

2.2.3.3 v~ quan ly thud 40

2.2.3.4 Cdc nguyen nhan khac 42

2.2.3.4.1 D6i vdi LuQ.t DN 42

2.2.3.4.2 D6i vdi LuQ.t hinh slf 42

2.2.3.4.3 Szj pheii hqp giua cd quan thud va cd quan chuc nting43

V""' A, ~ ' •

2.2.3.4.4 1 eu to ve con ngztd1 44

" , , , , " ? " " ' ~ , , "

2.3 MQT SO BAT Ci).P CUA LUi) T THUE GTGT DAN DEN GIAN Li).N ~ ' ' ~ TRONG KHA U TRU, HOAN THUE 44

2 3 1 • • • M " t Q so a cc;t p cua c 1n sac ~ b ~t " ? h' h ' h th ue ~ GTGT 44

2.3.1.1 Vai trztifng hqp v~ deii tztqng khong chju thud , deii tzt(lng chju thud va thud sudt cua deii tzt(lng chju thud chzta ro rang 44

2.3.1.2 Gid tinh thud deii vcJi hang nh{)p khdu chzta phil hqp 45

2.3.1.3 Khdu tru kheing thud GTGT ddu vao thea bang ke tq.o ke hCI phdp ly 46

2.3.2 M<]t sci b~t c~p cua qui djnh phap lu~t kh~u tnl, hoan thus' 46

2 3 2 1 D , - d' hui 01 v: 1 p 'dng p ap 1n h, t' h th ,., ue 46

2 3 2 2 TT~ v e van e e ,., d~ k" kh ' " th ,., a1 nQp ue 47

2.3.2.3 v~ cdc qui djnh trong hoan thud 47

2.3.4 V§n d~ xu ly vi phc;tm hanh chinh thus' GTGT 48

CHUONG 3 46

" , , ? , , , " , , ' '

MQT SO GIAI PHAP CHONG GIAN Ll).N TRONG KHAU TRU, HOAN , , ? ,

THUE GTGT 0 NUOC TA 49

3.1 TiNH c.AP THrET cuA v1ec cHoNG GIAN t!N TRoNG KH.Au TRu, ' , , ? T-IA A HOAN THUE 0 N uuC TA HI:e;N NAY 49

3.2 DJNH Hu'ONG CHUNG THl)'C HieN CHONG GIAN L!N TRONG ~ ' ' ~ KHAU TRU, HOAN THUE GTGT 50

3.3 MQT so GIAI PHAP CHONG GIAN L!N TRONG KHAU TRU, HOAN ~ THUE GTGT 52

3.3.1 Hoan thi~n chinh sach thus' GTGT 52

3.3.1.1 Si'ia deii b6 sung m9t sCi deii tzt(lng chju thud, khong chju h ,., 'h""/ ,., t ue va t ue suat 52

3.3.1.2 Cdn thay d6i gid hang nh{)p khdu dd tinh thud nh{)p khdu va thud GTGT Cl khau nh{)p khdu 54

3.3.1.3 Vdn d§ khdu tru kheing thud GTGT ddu vao 55

3.3.1.4 Theing nhdt ml)t phzidng phdp tinh thud GTGT 55

3.3.1.5 B6 sung di~u chlnh m9t sCi vdn d~ v~ ke khai n9p thud 55 3.3.1.6 v~ vdn d~ hoan thud 56

3.3.1.7 Xu ly vi phq.m hanh chinh thud 57

3.3.2 MQt sO gi8.i ph8.p tit h6a ddn 57

3.3.2.1 Bi~n phdp tuyen truy~n gido dvc 57

3 3 2 2 B " If?n p ap n1em ye g1a h , " "'t , 58 3.3.2.3 Xu ly vi phg.m v~ h6a ddn chung tit 58

3 3 2 4 B " If?n p ap an 1n h , , , d h th "' ue 59

3.3.2.5 Khuydn khich si'i dvng h6a ddn tl/ in 60

3.3.2.6 Va'n d~ ban h6a ddn le 60

3.3.3 Nang cao hi~u qua trong quiin ly thu thus' GTGT 61

3.3.3.1 rlng dvng cong ngh~ thong tin vao thu n()p thud 61

3.3.3.2 Va'n d~ qudn ly thud 61

3.3.4 cac giB.i ph8.p pho'i hQp 63

3.3.4.1 Hoan thi~n Lu{j.t DN thea hzidng thong thodng nhztng chij.t che 63

3.3.4.2 B6 sung m()t s6 di~u c&n thidt vao B() Lu{j.t hlnh slj 63

3.3.4.3 Ph6i hqp chij.t che cd quan thud vdi cd quan chuc nang 64 3.3.4.4 M()t s6 gidi phdp tli con ngziai 64

Phv lvc

Tai li~u tham khiio

' ? ~

LOI MO DAU

1 MJ!.C lieu cua lui).n van :

Vdn df: gian lgn trong khdu trit, hoan thud GTGT la hi~n tuqng vo cung bile xuc trong thai gian gdn day (J nude ta Tit luc chua dp dl,lng thud GTGT, cdc hanh vi gian lgn thud n6i chung vdn c6 xay ra nhztng n6 con nilm trong tdm kidm sodt cua nganh thud Ngay 1/1/1999 khi Lugt thud GTGT c6 hi~u thi hanh sau thai gian tht!c hi~n thi hanh vi gian lgn trong khdu trit hoan thud trCi thanh vdn df: rdt dang lo ngq.i, hdn baa giai hdt ngay bay gia cdc cd quan huu quan phai vao cu9c kjp thai nhilm ngan chij.n mqi thu doq.n bon rut ti&n cua Nha nude thong qua gian lgn kha'u trit hoan th ue' GTGT

Duqc nghien cilu, hqc tgp, lam vi~c hidu bidt vf: chinh sdch khdu trii hoan thud GTGT va qua cdc phudng ti~n thong tin dq.i chung toi xin dua ra m9t so' giai phdp dd hq.n chd hi~n tuqng gian lgn trong khfiu trii hoan thud GTGT dem lq.i slj cong bilng trong XQ h9i vf: vi~c thljc hi~n nghfa VlJ va quyf:n lqi cua nhung deii tuqng n9p thud

Df: tai: " Mi)t sd giiii phap chii'ng gian li).n trong khdu tri(, hoan thud GTGT lJ nu'uc ta hi~n nay" se tim ra nguyen nhan va thljc trq.ng cua

hi~n tliqng nay tren cd sCi d6 dlia m9t sei giai phdp g6p phdn hoan thi~n

chinh sdch thud GTGT va t6 chile quan ly thud c6 hi~u qua

2 Phu'cJng phap nghien cri'u:

Thong qua vi~c so sdnh giua mo hinh thud GTGT dang thljc hi~n tq.i Vi~t

Nam vdi mo hinh thud GTGT teii liu (mang tinh ly thuydt) d§ tiin ra nhung bdt c(ip cua chinh sdch thud GTGT hi~n hanh Tren cd siJ tinh hinh thljc

hi~n thud GTGT, thljc trq.ng khdu trii hoan thud d nude ta d§ tit d6 df: xufit

ra nhung giai phdp cheing gian lgn trong kha'u trit hoan thud Ngu8n du

li~u:

- Cdc nien gidm theing ke Vi?t Nam

Cdc bdo cdo cong bei cua BQ Tai Chinh, CIJ.c Thud TPHCM

li~u

3 Bff CIJ.C luqn van :

LuQ.n van g6m 65 trang va phdn ph1;1 l1;1c Ngoai phdn md ddu va kdt luQ.n, luQ.n van dztqc kdt cdu nhzi sau:

Chzidng 1: M()t s6 ly luQ.n cd ban v~ thud GTGT va hanh vi gian IQ.n trong khd u trii hoan thud

Chzidng 2: Thtjc trq.ng v~ vdn nq.n gian IQ.n trong khfiu trii hoan thud GTGT

Ci nziac ta hi~n nay

Chzidng 3: M()t s6 giai phdp ch6ng gian IQ.n trong khdu trii hoan thud GTGT

c1 nztac ta

TAC GIA

CHUONG 1:

MOT SO LY LOAN Cit BAN VE THUE GTGT VA HANH

VI GIAN LAN THONG KHAU TRU HOAN THUE

I I MQT SO LY LU~N CO BAN VE TRUE GTGT

1.1.1 Khai ni~m va d~c diim cua thue' GTGT

1.1.1.1 Khai niem

- Gia tri gia tang: la gia tri tang them cua HHDV phat sinh trong qua trlnh san xufft, h.tu thong d~n tieu dung va n6 dtiqc xac dinh lam can cu tfnh thu~ GTGT

GTGT c6 th~ tfnh b~ng phlidng phap c()ng ho~c phlidng phap tru

• Theo phlidng phap c()ng, GTGT la gia tri cac y~u t6 cffu thanh gia tri tang them, bao g6m chu y~u la gia tri lao d()ng (thuong duqc tinh b~ng chi phi lao d()ng) va lqi nhu~n v~ ho~t d()ng san xufft kinh doanh, dich v~

• Theo phlidng phap tru, GTGT la khoan chenh l~ch giii'a gia ban dffu ra va gia mua dffu vao

- Thue" GTGT la thue" tfnh tren khoan gia tri tang them cua HHDV phat sinh trong qua trlnh til' san xufft, btu thong d~n tieu dung San phffm HHDV du c6 qua nhi~u

khau hay ft khau til' san xufft d~n tieu dung ciing d~u chiu m()t muc thu~ nhli nhau tren phffn gia tri tang them (J tung khau

Thu~ GTGT la thu~ gian thu do nguoi tieu dung chiu thong qua vi~c tra ti~n mua HHDV Nglioi san xufft, kinh doanh chi la nglioi n()p thu~ thay nglioi tieu dung

1.1.1.2 Qua trinh ra dili va phat triin cua thue' GTGT

- Nguoi dffu tien nghi ra lo~i thu~ nay la m()t nglioi Due ten la Carl Fiedrich Von Siemens Tuy nhien ong khong thuy~t ph~c dliqc chfnh phu ap d~ng lo~i thu~ nay rna de"n 1986 C()ng hoa Lien Bang Due moi b~h dffu ap d~ng thu~ GTGT

-Thu~ GTGT ra doi dffu tien (J Phap do k~t qua cua m9t qua trlnh lau dai nh~m vao

vi~c hoan thi~n h~ th6ng thu~ nlioc nay va d~ tang cliong cac lo~i thue" gian thu N6 c6 ngu6n g6c til' thu~ DT, thu~ DT duqc ap d~ng (J Phap til' 1917 nhling chfnh sach

thu~ nay phat sinh nhli<Jc di~m la vi~c thu thu~ bi ch~m tr€ Sau nhi~u lffn sua d6i, b6 sung thl mai d~n nam 1954, Chfnh phu phap moi cai ti~n thu~ danh m()t lffn vao san xufft thanh thu~ GTGT Luc dffu thu~ GTGT duqc ban hanh d~ ap d~ng d6i voi nganh san xufft, chu y~u nh~m h~n ch~ vi~c thu thu~ ch6ng cheo qua nhi~u khau trlioc dBi VOi nguyen V~t li~u D~n nam 1968, n6 da CO hi~U h;l'c Ca trong linh V\l'C ban u~ hang h6a va cung ling dich v~

- Qua trlnh th6ng nha"t h6a Chau Au du'<jc thuc dgy vao nhii'ng nam 50 da c6 tac dt,mg thu~n l<Ji d~ thue' GTGT tri~n khai nhanh chong (J cac mtoc khac Be'n nam

1966, trong xu httong cai each h~ th6ng thue' don gian va hi~n d~i chung (J Chau

Au, thue' GTGT dtt<jc ban hanh chinh thuc d~ thay the' m()t s6 sac thu~ gian thu Nam 1977, cd che' cua thue' GTGT dtt<jc hoan thi~n nho nghi quye't 6 cua C()ng d6ng Chau Au va dtt<jc coi la m()t trong nhii'ng di~u ki~n d~ gia nh~p kh6i EC

- Tfnh de'n nam 1995, cii the' giOi co Wi 100 nttoc da ap dt,mg thue' GTGT Rieng Chau A, s6ltt<jng nttoc ap dt,mg thue' GTGT ciing ngay cang tang: d~u tien la Tri~u Tien (1977), tie'p d~n Indonexia (1985), Bai Loan (1986), Philippin (1988), Nh~t

ban (1989), Mong C6 (1993), va Trung Qu6c (1994)

- d m()t s6 nu'oc kinh te' phat tri~n do c6 nhii'ng quan di~m khac nhau nen vi~c

nghien CUu, quye't dinh ap dt,mg thue' GTGT keo dai trong nhi~u nam nhu':

NhQt Biin: dtta ra d~ nghi ap dt,mg thue' GTGT tu nhii'ng nam 1955 de'n nam

1986 nhu'ng de'n thang 4-1989 moi thlfc hi~n

Newzeland: phan d6i kich li~t thue' GTGT vao dffu nhii'ng nam 80 nhttng da ban hanh thue' GTGT vao thang 5-1986

Hy L{zp: d6ng y chuy€n sang ap dt,mg thue' GTGT khi gia nh~p EC nam 1981 voi tu' each m()t thanh vien chfnh thuc, nhu'ng de'n thang 1-1987 moi ban hanh thue' GTGT

Canada: Ban dffu ciing ra"t phan d6i vi~c ban hanh thue' GTGT thay the' cho thue' ban le hi~n hanh (J cac bang song de'n thang 1-1991 thue' GTGT da dtt<jc ban hanh

Thl)y si: luc dffu da phan d6i d~ nghi ban hanh thu~ GTGT thay the' cho thue' ban le hi~n hanh, song d~n thang 1-1995 Thvy si da ban hanh lu~t thu~ nay

1.1.1.3 Biic diim cua thue' GTGT

- Thue' GTGT chi danh vao gia tri tang them cua HHDV t~i m6i cong do~n san xua"t

va lu'u thong sao cho cu6i ky san xua"t kinh doanh ho~c cung ca"p dich vv thl t6ng s6 thue' thu du'<jc (j cac cong do~n se khop voi s6 thue' tinh theo gia ban san phfim dich V\} cho ngu'oi tieu dung f)~c di~m nay t~O tfnh lien thong toan b{) chu trlnh V~n d()ng cua san phgm HHDV

- Thue' GTGT la lo~i thue' c6 ph~m vi d6i tu'<jng thu ra"t r()ng nen m~c du thue' sua"t khong cao, it thue' sua"t, nhu'ng vfin dam bao dtt<jc ngu6n thu quan tn,mg cho NSNN

- Thue' GTGT tranh dtt<jc hi~n tu'<;lng danh thue' trung lap: voi phttong thuc kha"u tnl' thue' chi danh len phffn tang them do co sd t~o ra, khong danh ch6ng len gia tri tfnh thue' (j khau tru'oc nen tranh du'<jc hi~n tu'<jng danh thue' trung lap

- Vi~c kha'u tru thue' GTGT dttqc tie'n h~mh thong qua h6a ddn, thue' GTGT cho phep ch6ng tr6n l~u thue' c6 hi~u qua va tl;lO ra sl;t' ki€m soat Ifin nhau v6 thue'

- Thue' GTGT c6 tinh trung l~p : thue' GTGT khong can thi~p sau vao vi~c khuye'n khfch hay h1;1n che' san xufft, kinh doanh, khong t1;10 nen Sl;t' phan bi~t d(}i xti' d(}i VOi cac thanh phffn kinh te' Do d6, dam bao moi trliong Cl;lnh tranh hoan hao va khuye'n khfch phat tri€n san xua't toan xa hoi

1.1.2 St;! cdn thie't cua thue' GTGT (/ Vi~t Nam

1.1.2.1 Nhilng han cht kh6 khifc phuc cua thut doanh thu trlioc yeu ctlu cua titn trinh hoi nhiip kinh tt quffc tt

- Thue' doanh thu tfnh tren doanh thu cua m6i giai dol;ln nen c6 tinh trung Hip, tu ngttoi cung ung de'n nha ban huon ban le d6u phiii chiu thue' doanh thu va d6u tinh

-~

thue' doanh thu vao gia ban san phffm

- C6 qua nhi6u thue' sua't va nhi6u trttong hqp xem xet mien giam, ngoai ra con tdn tl;li hai each tinh thue' la tinh tren toan bo doanh thu va tinh tren chenh l~ch gifia gia ban va gia mua dfin de'n h~ qua sau:

• Chinh sach thue' thie'u trung l~p th€ hi~n kha r6 sl;t' phan bi~t gifia cac d6i tliqng chiu thue'

• Quan ly thu thue' phuc tl;lp, gay b6i r6i cho ngtioi nQp thue' Va t1;10 ke hd cho m6c ngoi:ic tham nhiing

• De lqi dt,mg d€ tr6n thue', tranh thue'

- Thue' doanh thu khong khuye'n khich xua't khffu va dffu tli

Toan b() dffu vao d€ san xua't san phffm da hi danh chdng thue' nhi6u lffn lam tang gia nguyen nhien V~t li~U, do d6 gia thanh san phffm tang len lam giam tfnh Cl;lnh tranh cua hang xua't khffu Ngoai ra, khi DN dffu tli mua sa:m may m6c thie't hi xay dl;t'ng nha xttdng cling phai chiu thue' doanh thu (1 nhi6u khau ffn trong gia thanh khong dttqc kha'u tru nen chi phi kha'u hao tang len, lqi nhu~n giam di va vi~c dffu ttt khong mang l1;1i hi~u qua

- Thue' doanh thu khong khuye'n khich vi~c thl;t'c hi~n t6t che' do h6a ddn chtffig tu:

Do nhu cffu Iffy h6a ddn mua hang cua cac ddn vi, ca nhan khi thl;t'c hi~n thue' DT khong dem l1;1i lqi ich cho hQ nhtt khong dttqc kha'u tru hay hoan thue', hoi:ic ne'u mua hang c6 h6a ddn thl phiii tra voi muc gia cao hdn Mi:it khac, d6i voi nhfing ddn vi ap dvng thue' khoan khong mu6n ra h6a ddn ban HHDV d€ dttqc khoan muc thue' tha'p hdn thl;t'c te'

1.1.2.2 Uu diim cua thut GTGT so voi thut doanh thu

Vi~c ban hfmh thue' GTGT thay the' thue' DT da dem lc.ti mot s6 u'u di~m sau:

- Thuoc tinh u'u vi~t nha't cua thue' GTGT so voi thue' DT Ut kha'u tru, ho~m thue' Phu'dng phap kha'u tru Ut phu'dng phap tien tie'n nha't cua thue' GTGT, theo phu'dng phap nay thl a m6i khau tieu th1;1 hang h6a, thue' GTGT du'qc tinh tren toan

bo gia tri hang h6a ban ra, nhu'ng duqc kha'u tru thue' GTGT nop a khau tru'oc

Thue' GTGT chi thu khi cd sa kinh doanh tc.to ra gia tri tang them va danh tren phgn va danh tren phgn gia tri tang them d6 Truong hqp, ne'u gia hang h6a ban ra tha'p hdn so voi t6ng gia chi phi dgu vao, cd sa kinh doanh se khong phai nop thue' rna con du'qc hoan thue' theo qui dinh

- Thue' GTGT khuye'n khich xua't khgu va dgu tu' :

Voi thue' sua't 0% ap d1;1ng hang xua't khgu cho phep kha'u tru toan bo thue' dgu vao cua hang xua't kh§'u, tc.to di~u ki~n cho cac nha xua't khgu hc.t gia thanh phat huy Iqi the' cc.tnh tranh hdn so voi thue' DT tru'oc day Ne'u vi~c san xua't hang h6a xua't kh§'u cang tc.to ra nhi~u GTGT thl s6 thue' du'qc hoan a khau xua't khgu cang nhi~u,

do d6 khuye'n khich slf chuy~n dich cd ca'u san xua't tu nhii'ng m~t hang c6 gia tri

tha'p, GTGT khong nhi~u sang nhii'ng m~t hang c6 gia tri cao, GTGT IOn Xu the' nay ciing khuye'n khich cac cd sa kinh doanh chu dong san xua't c6 lai hdn, hc.tn che' cac hoc.tt dong gia cong, sd che' kern hi~u qua

- Thue' GTGT la ngu6n thu quan tn;mg cho NSNN trong di~u ki~n hoi nh~p :

Vi~c thlfc hi~n cac cam ke't hoi nh~p cua Vi~t Nam doi hoi ta't ye'u phai c~t giam thue' nh~p khgu d6i voi hang h6a xua't xu tu nhii'ng khu vlfc tham gia cam ke't d~

tltng bu'oc thlfc hi~n tlf do h6a thu'dng mc.ti trong khu vlfc va the' gioi Vl v~y vi~c c~t giam nay se lam anh huang khong nho de'n ngu6n thu NSNN Vi~t nam da va dang tham gia vao cac t6 chile khu vlfc va the' gioi d~ cling giao thu'dng vOi cac thi tru'ong qu6c te' : Di~n dan Hqp tac kinh te' Chau A - Thai Blnh Du'dng (APEC), T6 chile Thu'dng Mc.ti WTO, Hi~p dinh thu'dng mc.ti Vi~t My, Khu vtfc m~u dich tt! do cua cac nu'oc Asean AFf A Bay la cd hoi cho Vi~t nam hoa nh~p va tang vi tri tren tru'ong qu6c te' nhttng la thach thilc IOn cho nganh thue' trong vi~c dam bao ngu6n thu va bao ho san xua't trong nu'oc

Bam bam ngu6n thu NSNN la mot trong nhii'ng nhi~m Vl;l hang dgu cua m6i s~c

thue' Thue' GTGT voi tinh tien tie'n da phat huy mc.tnh me va thtfc hi~n t6t nhi~m Vl;l nay Ta't nhien, di~u nay chi dc.tt du'qc khi thue' GTGT du'qc thie't ke' phu hqp voi d~c di~m kinh te' va phl;lC Vl;l cho ffil;lC tieu dung d~n Tieu thilc dgu tien la mile thue' sua't va BTNT

- ThuS GTGT c6 cd che' danh thuS tien tie'n, tranh t6i da vi~c thu trung Hip thuS Do d6 khi thay the' cho thuS DT, thuS GTGT du'<;1c thie't ke' voi muc thuS sua't nhln chung cao hdn so voi thuS DT M~t khac do di~n thu r()ng nen vftn dam bao du'<;1c nhi~m V\} thu NSNN va mang tinh 6n djnh, H1u dai hdn

- ThuS GTGT voi cd che' mi{c xich, t~o ra m()t qua trlnh ki~m tra cheo giii' cac cd sd kinh doanh, m()t m~t ch6ng tha't thu thuS, tang thu cho NSNN, m()t m~t lam lanh

m~nh h6a thi tru'ong, t~o moi tru'ong c~nh tranh lanh m~nh, khuye'n khich cac thanh phffn kinh te' tham gia san xua't kinh doanh Cd che' mil:c xich nay ciing lam tang tinh t\1' giac ciia cac cd sd kinh doanh trong vi~c n()p thuS, th~ hi~n (J hai m~t :

+ Cd sd kinh doanh se bu()c cac ddn vi cung ca'p HHDV ca'p h6a ddn d~ c6 th~

kha'u tru thuS GTGT dffu vao Do d6 bu()c cac cd sd kinh doanh d6i tac phiii c6 y

thuc mua ban bhng h6a ddn, chung tu d~ du'<;1c n()p thuS GTGT theo phttdng phap kha'u tru thuS

+ M~t khac, cac cd sd kinh doanh ciing nhanh chong n()p chung tu d~ xac djnh s6

thuS GTGT phai n()p ho~c du'<;1c hoan thuS Do d6 se giup cac cd sd 6n djnh kinh doanh va t~o d¢1g uy tin voi cac d6i tac trong qua trlnh kinh doanh

Tom lai: Trong h~ th6ng cac lo~i thuS gian thu, thuS GTGT du'<;1c coi Ia si{c thuS tien tiSn va khoa hQC, nen dSn nay da CO khoang 130 nu'OC tren the' gioi da va dang

ap dvng M()t trong nhii'ng thu()c tinh u'u vi~t nha't ciia thuS GTGT Ia kha'u tru, hoan thuS Khi tinh thuS (J khau sau kha'u tru thu~ da n()p khau tru'oc, dam bao chi thu m9t Iffn thuS d6i voi hang h6a Iuan chuy~n tu ndi san xua't de'n nguoi tieu dung cu6i cung Truong h<;1p ke't qua kha'u tru mang s6 am (thuS da n()p (J khau tru'oc IOn hdn thuS tinh (J khau sau) se du'<;1c hoan thuS B~c bi~t d6i voi hang xua't khffu du'<;1c khuye'n khich t6i da nen thuS dffu ra bhng 0% rna dffu vao khi san xua't che' bie'n

d~u c6 thuS, de'n khi xua't khffu se du'<;1c hoan l~i toan b() s6 thuS GTGT dffu vao, tu d6 DN c6 di~u ki~n giam gia ban, tang them kha nang c~nh tranh

1.1.3 Di~u ki~n d~ ap dvng thue' GTGT co hi~u qmi:

1.1.3.1 Yeu diu cila chinh sach thut GTGT:

Vi~c ap dvng thuS GTGT phiii dam bao ba yeu du ciia chi thi s6 44 CT/TU ngay 04-11-1998 ciia B() Chinh Trj

- Thu nha't: dam bao cong bhng v~ quy~n l<;1i va nghia vv ciia DN, cac h9 kinh doanh trong n~n kinh tS, giup cac DN 6n djnh du'<;1c san xua't, tang cu'ong h~ch toan kinh te', nang cao nang llfc qnh tranh trong nu'oc va tren thi tru'ong qu6c te'

- Thu hai: bao dam s6 thu NSNN khong giam so voi thuS DT

- Thu ba: bao dam 6n d!nh thi tntong trong nu'oc, tninh gay ra nhii'ng bie'n d()ng

m~nh v~ gia ca, dac bi~t Ut gia ca v~t tu' hang hoa quan tn;mg dung trong san xua't

va tieu dung thie't ye'u dS 6n d!nh san xua't va khong anh huang de'n doi s6ng nhan dan

1.1.3.2 Trinh do phat triin kinh tt xii hoi phdi dat dude muc do nhift dinh

- Trinh d() t~p trung h6a cua n~n san xua't D6i tu'qng n()p thue' phai c6 quy mo du Ion moi c6 di~u ki~n t6 chuc b() rna y ke' toan va tht.;(c hi~n t6t che' d() chung tu Khi

ap dl;lng thue' GTGT cac DN bu()c phai la'y h6a ddn khi mua hang dS du'<Jc kha'u tru hoan thue' GTGT, ne'u vi~c mua ban trao d6i nho le te thl khong thu~n ti~n cho vi~c

la'y h6a ddn, khong thuc dffy tht.;(c hi~n t6t h6a ddn, chung tu nen khong thS phan anh du'qc ban cha't thue' GTGT

- Trinh d() tieu dung cua xa h()i: thS hi~n qua th6i quen va cd ca'u tieu dung cua toan xa h()i v oi yeu c~u phat triSn cua n~n kinh te' va nhii'ng rang bu()c cua thue' GTGT, nang sua't lao d()ng xa h()i cao, muc thu nh~p Ion, ngu'oi tieu dung c6 th6i quen chi tieu t~p trung va nhi~u hdn cho m6i l~n mua s3:m t~o di~u ki~n thu~n lqi cho vi~c ap dl;lng che' d() h6a ddn giii'a ben mua va ben ban ngay cang t6t hdn

- H~ th6ng tin dl;lng ngan hang ho~t d()ng voi hi~u qua cao va vi~c thanh toan khong dung ti~n mi;it phai trd thanh th6i quen cua cac n~n kinh te' Do tinh hoan thue' cua thue' GTGT d~ xay ra nhii'ng gian l~n, di;ic bi~t la hoan thue' hang xua't khffu, thong qua quan ly ngo~i t~ trong tai khoan d ngan hang cua nhii'ng DN xua't khffu nganh ngan hang ph6i h<Jp voi cd quan hai quan va cd quan thue' se kiSm soat du'<Jc tlnh hlnh xua't khffu cua ddn vi

- Sii' dl;lng h6a ddn trong m9i quan h~ mua ban hang h6a, cung ca'p d!ch Vl;l phai du'<Jc ngu'oi dan ciing nhu' m9i t6 chuc kinh te' cha'p hanh theo quy d!nh chung H6a ddn la cd sCJ phap ly, la chung tu quan tr9ng dS ngu'oi mua kha'u tru thue', ngu'oi ban

ke khai thue' Ne'u vi~c sii' dt;mg h6a ddn khong du'qc tht.;(c hi~n thl qui trlnh tht.;(c

hi~n thue' GTGT se bi gian do~n, khong phan anh chinh xac thue' GTGT

- Trinh d() nh~n thuc ciing nhu' y thuc tt.;( giac trong vi~c cha'p hanh nghia vv ke khai

va n()p thue' cua cac t6 chuc, ca nhan kinh doanh phai du'<Jc nang cao

1.1.3.3 Bl) may qudn tv va kiim soat thue:

- Khi ap dl;lng thue' GTGT thl vi~c kha'u tru, hoan thue' cho cac DN du'<Jc tht.;(c hi~n hang

ky voi kh6i luqng h6a ddn, chung tu ra't IOn, do d6 b9 may quan ly va kiSm soat thue' phai quan ly va kiSm tra h6a ddn chung tu sao cho hi~u qua va tinh chinh xac cao B9 may nay phai du'<jc tcS chuc theo m()t quy trlnh khoa hQC, hi~u qua, du'<JC trang bi may

moe, phu'ong ti~n hi~n d1;1i d€ xU' ly cac thong tin, cac s6li~u chfnh xac va Iqp thai ngan

ch~n mQi hanh vi vi phl;lm va gian l~n thuS GTGT:

- Trinh d9 chuyen mon nghi~p Vl,l cua nhan vien thuS phai du'qc nang len dap ling yeu diu cua Lu~t thuS moi Do h~ th6ng chfnh sach thuS GTGT bu'oc dffu chua hoan thi~n, vi~c thu'ong xuyen b6 sung va sll'a d6i theo hu'ong Hip di nhii'ng ke hCJ xay ra thu'ong xuyen la di€u khong th€ tranh khoi Cac can b9 nhan vien thuS phai la nhii'ng nguoi tien phong na:m vii'ng chfnh sach tri€n khai cho cac DN thl,l'c hi~n t6t nghia Vl,l n<)p thuS d6i vOi Nha mtoc

1.2.1 Nhfi'ng qui d!nh chung

1.2.1.1 Dlfi fltdng chiu thut, dlfi tlldng nop thue:

- D6i tu'qng chiu thuS: Theo qui dinh t1;1i di€u 2 Lu~t thuS GTGT va di€u 2 Nghi dinh s6 79/2000/ND-CP ngay 29/12/2000 cua chfnh phu thl d6i tu'qng chiu thuS GTGT la hang h6a dich Vl,l dung cho san xua't kinh doanh va tieu dung CJ Vi~t Nam, tru cac d6i tu'qng khong chiu thuS neu t1;1i M1,1c II Phffn A Thong Tu' 122

- D6i tu'qng n9p thuS: Theo qui dinh thl ta't cii cac t6 chuc ca nhan c6 ho1;1t d<)ng san xua't kinh doanh HHDV chiu thuS GTGT a Vi~t Nam, khong phan bi~t nganh ngh€, hlnh thuc; t6 chuc kinh doanh va t6 chuc, ca nhan khac c6 nh~p khii'u hang h6a thu<)c di~n chju thuS GTGT d€u la DTNT GTGT

1.2.1.2 Doz tlldng khong chiu thut

Theo qui dinh t1;1i Di€u 4 Lu~t thue' GTGT, Di€u 4 Nghi dinh s6

79/2000/ND-CP cua Chfnh phu c6 26 nh6m HHDV nay c6 cac tieu thuc d~c tning sau:

- Kh6 xac dinh GTGT nhu' dich v1,1 tai chfnh, ngan hang hay nSu xac dinh du'qc thl cling khong dang k€ nhu' san phii'm nong nghi~p mu6i

- Nh6m HHDV nh~m ph1,1c v1,1 cho nhu cffu cong c<)ng nhu' v~ sinh, cay xanh, chiSu sang, xe buyt ho~c khong nh~m m1,1c dfch kinh doanh, kiSm loi nhu' : d1;1y hQc, truy€n thanh, truy€n hlnh, th€ d1,1c - th€ thao

- Nh6m HHDV nh~m thl,l'c hi~n chfnh sach u'u dai h6 trq ngu'oi tieu dung nhu' cac dich Vl,l y te', van h6a, hang vi~n tr<;j

- Nh6m HHDV la d6i tu'qng chiu thuS cua cac lo1;1i thuS khac nhu' thuS TTDB, thuS chuy€n quy€n sll' d1,1ng da't

- Nh6m cac ho1;1t dong cong ngh~ dn khuySn khfch dffu tu', khai thac nhu may bay, gian khoan, tau thuy trong nu'oc chu'a san xua't du'qc; chuy€n giao cong ngh~ phffn mem may tfnh

- Nh6m HHDV khong tieu dung d Vi~t Nam nhu' hang h6a chuy~n khffu, qua canh,

t~m nh~p-tai xua't, cung U'ng tn,tc tie'p cho v~n tai qu6c te'

- HHDV cua nhii'ng ca nhan kinh doanh c6 muc thu nh~p blnh quan hang thang thffp hon muc t6i thi~u nha nu'oc qui dinh d6i voi cong chile

1.2.2 Can cu va phtidng phap tinh thue' GTGT

1.2.2.1 Gia tinh thui

Theo qui dinh t~i di€u 7 Lu~t thue' GTGT va di€u 6 cua Nghi dinh s6 CP.Gia tfnh thue' GTGT cua HHDV du'<;ic xac dinh nhu' sau:

79/2000/ND £>6i voi HHDV do co sd san xua't kinh doanh ban ra ho~c cung ling cho cac d6i tu'<;ing Ia gia chua c6 thue' GTGT

- £>6i voi hang h6a nh~p khffu la gia nh~p khffu t~i cll'a khffu cong voi thue' nh~p

Gia thanh toan (ti€n ban ve, ban tern, )

1 +%thuS sufft CUa hang hoa, d1ch V\! d6

Vi d1,1: Tren 1 ve tau hoa ghi gia 504.000d Thl gia khong c6 thue' va thue' GTGT cua ve nay du'QC tfnh nhu' sau:

- Gia chua c6 thue' GTGT = 504.000/(1 +5%) = 480.000d

- Thue' GTGT phai nop 5% = 480.000 x 5% = 24.000d

1.2.2.2 Thut sua/

Bi~u thue' Ia va'n d€ quan tn,mg nhfft cua mot site thue' V€ nguyen tiic, thue' GTGT phai dam bao s6 thu vao NSNN khong tha'p hon s6 thu tu thue' DT tru'oc day Tuy nhien, day la lo~i thue' trung tfnh, khong phan bi~t nganh ngh€, hlnh thuc kinh doanh nen thong thu'ong c6 it muc thue' sua't Theo th6ng ke cua quy ti€n t~ IMF, tfnh de'n thang 10/1994, trong mot tram nu'oc ap d1,1ng thue' GTGT (khong tfnh muc thue' 0%) thl chi c6 mot nu'oc Colombia c6 5 muc thue' sua't va nam nu'oc sll' d1,1ng 4 mile thue' sua't ,cac bu'oc con l~i d€u sll' d1,1ng s6 thue' sua't it hon 4 Mot s6 nu'oc nhu' Achentina, Phffn Lan, Indonesia khi ap d1,1ng thue' GTGT sll' d1,1ng mot ho~c hai mile thue' sua't nhu'ng sau phai c6 st,t di€u chinh tang len Theo t6ng ke't va theo d6i

CJ da s6 eae nude thl t6t nhfi't Ia sll' dt,mg nhieu mue thue' sufi't (khong nen VUQt qua 5) h1c ban d~u va sau d6 giam d~n

E>6i vdi Vi~t Nam, vi~e ehuy~n tu thue' doanh thu vdi 11 mue thue' sua't trong thoi gian d~u (0,5%-30%) sang ap dt,mg mot s~e thue' trung tfnh nhu thue' GTGT, thl

vi~e sll' dt,mg 4 mue thue' sua't trong thoi gian d~u kh6 tranh khoi sl,l' thay d6i dot ngot Hi~n nay, thue' GTGT eua Vi~t Nam sll' dt,mg eae thue' sua't 0%,5%,10%,20% Trong d6 mue 10% Ia thue' sua't ph6 thong

Vi~e quy dinh eae mue thue' sua't khae nhau th~ hi~n ehfnh saeh dieu tie't thu

nh~p va hudng dfin tieu dung Mue thue' 0% duqe ap dt,mg eho hang hoa xua't khffu bao g6m ea hang gia eong xua't khffu (xua't khffu ra nude ngoai va xua't vao khu ehe' xufft ) Cae truong hqp dua hang ra nude ngoai d~ ban, gidi thi~u san phffm t~i eae hoi ehq tri~n Him ne'u e6 du din eu xae dinh la hang xua't khffu duqe ap dt,mg mue thue' sua't 0% Nhii'ng HHDV thie't ye'u, phve V\1 trl,l'e tie'p eho san xua't va tieu dung duqe ap dvng mue thue' sua't tha'p nha't la 5% Cae HHDV khong thie't ye'u, dn dieu tie't thl ap dvng mue thue' sua't eao nha't Ia 20%

1.2.2.3 Phlldng phap tinh thut GTGT

1.2.2.3.1 Phudng phap khfiu trit thut

- S6 thue' GTGT phai nop = Thue' GTGT d~u ra - Thue' GTGT d~u vao duqc khffu tru

- Thue' GTGT d~u ra = Gia tfnh thue' cua HHDV chiu thue' ban ra nhan (x) vdi thue' sua't thue' GTGT cua HHDV d6

Co s?J kinh doanh thuoc d6i tu<;lng tfnh thue' theo phucJng phap khffu tru thue' khi ban HHDV phai tfnh va thu thue' GTGT cua HHDV ban ra Khi l~p h6a don ban hang HHDV, ccJ s?J kinh doanh phai ghi ro gia ban chua c6 thue', thue' GTGT va t6ng s6 tien nguoi mua phai thanh toan Tntong hqp h6a don chi ghi gia thanh toan, khong ghi gia chua c6 thue' va thue' GTGT thl thue' cua HHDV ban ra phai tlnh tren gia thanh toan ghi tren h6a don chung tu Doanh thu chua c6 thue' duqc xac dinh

b~ng gia ban tru (-) thue' tfnh tren gia ban

- Thue' GTGT d~u vao b~ng (=) t6ng s6 thue' GTGT ghi tren h6a don GTGT mua HHDV chiu thue' GTGT, s6 thue' GTGT ghi tren chung tu nop thue' cua hang h6a

nh~p khffu ( ho~c nop thay cho phfa nude ngoai theo qui dinh t~i di~m 3 Mvc II

Ph~n C Thong tu 122) va s6 thue' GTGT d~u vao duqc khffu tru 1% d6i vdi hang h6a chiu thue' TTE>B ccJ s?J kinh doanh thucJng m~i mua eua ccJ s?J san xua't d~ ban ra e6 h6a don ban hang B6ng thoi thl,l'e hi~n dung cac qui dinh ve kha'u tru thue' GTGT d~u vao (neu ph~n 1.3.2.1 )

1.1.2.3.2 Phlidng phap trljc tiep tren gia tri gia tiing_:

Thue' GTGT phai n9p = GTGT cua HHDV chiu thue' nhan (x) Thue' sua't thue'

• GTGT 1a sO' chenh 1~ch giii'a gia thanh toan cua HHDV ban ra va gia thanh toan cua HHDV mua vao tu'dng ung

• Gia thanh toan cua HHDV ban ra 1a sO' ti~n ben mua phai thanh toan cho ben ban, bao g6m ca thue' GTGT va cac khoan phv thu, phi thu them rna ben mua phai tra

• Gia vO'n cua HHDV ban ra du'<;ic xac dinh b~ng gia tri hang hoa mua vao (bao g6m ca thue' GTGT) rna cd sd kinh doanh da dung vao san xua't, kinh

doanh hang HHDV chiu thue' GTGT ban ra

• Thue' sua't tu'dng ung 1a muc thue' sua't quy dinh cho tung 1o~i HHDV tu'dng ung voi HHDV ban ra

* Phuang phap xac dinh GTGT lam ciin ca tfnh thut GTGT phai nop nhu sau:

- BO'i voi cd sd kinh doanh da thlfc hi~n d~y du vi~c mua ban HHDV c6 h6a ddn, chung tu, ghi chep s6 sach ke' toan thl GTGT du'<;1c xac dinh can cu vao gia mua, gia ban ghi tren chung tu

- BO'i voi cd sa kinh doanh da thlfc hi~n d~y du h6a ddn, chll'ng tu ban HHDV xac dinh du'<;ic dung doanh thuban HHDV theo h6a ddn ban HHDV nhu'ng khong c6 du h6a ddn mua HHDV thl GTGT du'<;1c xac dinh b~ng doanh thu nhan (x) voi ty 1~ (%)

GTGT tfnh tren doanh thu

- BO'i voi ca nhan (h()) kinh doanh chu'a thlfc hi~n ho~c thlfc hi~n chu'a d~y du h6a ddn mua, ban HHDV thl cd quan thue' can cu vao tlnh hlnh kinh doanh cua tung h9 a'n dinh muc doanh thu tinh thue'; GTGT du'<;1c xac dinh b~ng doanh thu a'n dinh nhan voi ty 1~ (%) GTGT tfnh tren doanh thu

1.2.2.4 H6a ddn chung tit:

Cd sd kinh doanh khi mua ban HHDV phai thlfc hi~n che' d9 h6a ddn, chll'ng tu theo qui dinh cua phap 1u~t

- Cd sd kinh doanh thu()c BTNT GTGT theo phu'dng phap kha'u tru thue' khi ban

HHDV chiu thue' GTGT phai sii' dvng h6a ddn GTGT (tru tru'ong h<;1p du<;1c dung

h6a ddn, chung tu d~c thu ghi gia thanh toan 1a gia da c6 thue' GTGT)

- Cd sCJ kinh doanh thuoc DTNT theo phu'dng phap trl;l'c tie'p tren GTGT khi ban HHDV ph;li sa dt.mg h6a ddn ban hang

- Khi l~p h6a ddn, cd sCJ kinh doanh phcH ghi dffy du, dung cac ye'u t6 qui dinh nhu': ngay ra h6a ddn, hQ ten, ddn vi, dia chi, rna s6 thue' tren h6a ddn D6i voi h6a ddn GTGT phai ghi r6 gia ban chua c6 thue', ph1,1 thu va phi tinh ngoai gia ban (ne'u c6), thue' GTGT, t6ng gia thanh toan da c6 thue' ; ne'u khong ghi tach rieng gia ban chua c6 thue' va thue' GTGT, chi ghi chung gia thanh toan thl thue' GTGT dffu ra phai tinh tren gia thanh toan

- H6a ddn, chung tu h<Jp phap du'<Jc sa d1,1ng la:

• H6a ddn do Bo Tai Chinh (T5ng C1,1c Thue') phat hanh do cd quan thue' cung ca'p cho cac cd sCJ kinh doanh

• fl:6a ddn do cac cd sCJ kinh doanh tl;l' in d~ sa dl,lng theo mfiu quy dinh va da du'<;jc T5ng C1,1c thue' chffp nh~n cho sa d1,1ng

• Cac lo~i h6a ddn chU'ng tu d~c thu khac du'<Jc phep sa d1,1ng

• Bien lai nop thue' GTGT hang nh~p khffu

1.2.3 Dang ky ke khai n()p, quye't tmin thue'

1.2.3.1 Dang kv nop thut

- Cd sCJ kinh doanh, k~ ca cac chi nhanh, caa hang trl;l'c thuoc, phai dang ky n()p thue' voi Cl,lC thue' ho~c chi Cl,lC thue' ne'u la ca nhan kinh doanh v~ dia diSm kinh doanh, nganh ngh~ kinh doanh, lao dong ti~n v6n, ndi nop thue' va cac chi tieu lien quan khac theo mfiu dang ky nop thue' va hu'ong dfin cua cd quan thue'

D6i voi cd sCJ moi thanh l~p, thai gian dang ky nop thue' ch~m nha't la 10 ngay k~ tu ngay dti<Jc ca'p gia'y chU'ng nh~n dang ky kinh doanh; tru'ong h<Jp cd sCJ kinh doanh chua dti<Jc ca'p gia'y chU'ng nh~n dang ky kinh doanh nhting c6 ho~t dong kinh doanh, cd sCJ phai dang ky nop thue' trtioc khi kinh doanh Cac cd sCJ da dang ky nop thue' ne'u c6 thay d5i nganh ngh~ kinh doanh, chuy~n tr1,1 sCJ kinh doanh sang cac dia diSm khac, sap nh~p giai th~ pha san, h<Jp nha't, chia, tach hay thanh l~p cac caa hang, chi nhanh moi phai dang ky b5 sung voi cd quan thue' ch~m nha't la 5 ngay trtioc khi c6 sl;l' thay d5i d6

- Cd sCJ kinh doanh thuoc d6i tu'<Jng ap d1,1ng phu'dng phap tinh thue' trl;l'c tie'p tren GTGT, ne'u thl;ic hi~n dti<Jc dung, du cac di~u ki~n mua, ban hang HHDV c6 dffy du h6a ddn, chung tu, ghi chep h~ch toan s5 ke' toan va ke khai nop thue' GTGT dung che' do va tl;l' nguy~n dang ky thl;ic hi~n nop thue' GTGT theo phtidng phap khffu tru thue' thl dti<Jc ap dl,lng tinh thue' theo phtidng phap kha'u tru

- Khi cac cd sd kinh doanh da thlfc hi~n dang ky nop thue' voi cd quan thue', cd quan thue' c6 trach nhi~m ca'p rna s6 thue' va gia'y chll'ng nh~n dang ky thue' cho cd sd

D6i voi cac chu dlf an nha th~u chinh nude ngoai Ia d6i tuqng duqc hoan thue' GTGT chua c6 rna s6 thue' phai lam thu tl;lC voi Cl;lC thue' ndi dong tll,l scJ d~ duqc

ca'p rna s6 thue'

1.2.3.2 Ke khai, nop thut GTGT phai nop NSNN

• Vi~c ke khai thue' GTGT hang nh~p khffu duqc thlfc hi~n cung hlc voi vi~c

ke khai thue' nh~p khffu cho Hai Quan

• D6i voi cd sd kinh doanh buon chuye'n thl ke khai va nop thue' theo titng chuye'n hang voi cd quan thue' ndi mua hang, truoc khi v~n chuy~n hang di

• Cd scJ kinh doanh nhieu lo~i HHDV c6 muc thue' sua't khac nhau phai h~ch

toan rieng cho tung lo~i Truong h<;1p khong h~ch toan rieng thl cd scJ phai chiu thue' theo muc thue' sua't cao nha't trong s6 cac lo~i thue' sua't rna HHDV cua cd sd phai chiu

- N()p thue' GTGT:

• Cd sd kinh doanh nop thue' GTGT va NSNN theo thong bao n()p thue' cua cd

quan thue' Thoi h~n n()p thue' ciia thang duqc ghi trong thong bao nhll'ng

ch~m nha't khong qua ngay 25 cua thang tie'p theo

• Thue' GTGT cua hang nh~p khffu c6 thoi h~n thong bao va thoi h~n nQp thue' cung vOi thoi h~n thong bao n()p thue' nh~p khffu

• Cd Sd nop thue' theo phudng phap kha'u tru ne'u c6 thue' d~u vao IOn hdn thue'

d~u ra thl duqc kha'u tru vao thue' ky sau

• Thue' GTGT duqc n()p vao NSNN bling d6ng Vi~t nam

1.2.3.3 Quytt toan thut GTGT

Theo quy dinh t~i dieu 14 Nghi dinh s6 79/2000/ND-CP thl ta't ca cac cd sd kinh doanh thuoc mQi thanh ph~n kinh te' (tru hQ kinh doanh vua va nho n()p thue' theo muc a'n dinh doanh thu) deu phai thlfc hi~n l~p va gui quye't toan thue' GTGT hling nam cho cd quan thue'

- Nam quye"t toan du<jc tinh theo nam dudng ijch, thoi h<;tn Cd sd kinh doanh phiii nop quye"t toan cho cd quan thue" ch~m nha't khong qua 60 ngay, k~ tu ngay 31 thang 12 cua nam quye"t toan thue"

- Truong h<;lp cd sd kinh doanh sap nh~p, h<;lp nha't, chia, tach, giiH th~, pha san, cd

sd cfing phai thlfc hi~n quye"t toan thue" voi cd quan thue" trong thoi h<;tn 45 ngay k~

tu ngay c6 quye"t djnh sap nh~p, h<;lp nha't, chia, tach, giai th~, pha san

1.3 GIAN L!N KHAU TRU HOAN THUE GTGT

1.3.1 Khai ni~m va cac hanh vi gian l~n trong kha'u triihoan thue' GTGT

1.3.1.1 Khai niem hanh vi gian lan

- Hanh vi gian l~n:

Nhu chung ta da bie't trong trong cac lo<;ti sach vd, giao tdnh da du<jc hQC d nha truong chua c6 lo<;ti sach nao c6 khai ni~m hanh vi gian l~n mot each dfiy du y nghia, ngay ca cac lo<;ti sach giao khoa d<;tO due hay giao dl:IC cong dan cfing khong c6 Gfin day nha't la Lu~t thue" GTGT ban hanh cfing khong neu r6 khai ni~m hanh

vi gian l~n rna chi moi b6 sung trong thong tu 82/2002/TT-BTC ngay 18/9/2002 cua

Bo Tai Chinh v~ cac hanh vi du<;lc coi la gian l~n trong phfin xU' ly vi ph<;tm Tuy nhien, vi~c vi ph<;tm v~ thue" GTGT da du<;lc qui djnh tu truoc, trong d6 neu r6 cac truong h<Jp vi ph<;tm va muc do ph<;tt se du<Jc xU' ly c1:1 th~ trong M1:1c I Phfin E Thong

tu 122

Chung ta c6 th~ hi~u hanh vi gian l~n theo y nghia nhu sau: Hanh vi gian l~n la nhfi'ng thao tac, hanh dong, ho~c cong tac thlfc hi~n mot va'n d~ nao d6 sai l~ch so voi nhfi'ng quy djnh, nguyen Hie da dua ra

- Hanh vi gian l~n trong khffu tru hoan thue": la ta't ca cac sai ph<;tm trong cong tac kha'u tru, hoan thue" mang tfnh chu quan voi y dd mang v~ l<;li rieng cho ca nhan, DNmlnh

Khffu tru, hoan thue" GTGT la nhfi'ng khau quan trQng trong thlfc hi~n qui trlnh thue" GTGT d~u can ell' tren h6a ddn chung tu , do d6 gian l~n trong khffu tru, hoan thue"

la nhfi'ng gian l~n trong h6a ddn chll'ng tu

- H~mh vi vi ph<;tm trong linh vl)'c thu~ la hanh vi do t6 chuc, ca nhan vi ph<;tm nhfrng quy dinh cua cac lu~t thu~, phap l~nh v6 thu~, nhting quy dinh v6 l~p chll'ng tir mua ban hang h6a, rna va ghi s6 k~ toan, nhfing quy dinh v~ cac khoi'm thu phi, 1~ phi va cac quy dinh hi~n hanh v~ cac khoi'm thu khac cua NSNN nhung chua d~n muc truy cll'u trach nhi~m hinh S\1', phai bi xir ph1;1t hanh chinh

- Tro'n thue' va tninh thue' la mot trong nhung hinh thuc cua gian l~n thue' Tranh thue' la vi~c l<Ji d1,mg nhung quy dinh cua lu~t phap d~ ghlm du'<Jc m()t ph~n nghia Vl;l thue' phai nop Tro'n thue' la hanh vi ba't h<Jp phap d~ giam du'<Jc ph~n nghia Vl;l thue' phai n()p Nhu' v~y ca tro'n thue' va tranh thue' d~u la h1nh thuc rna cac do'i tu'<Jng sii' dl;lng nh~m ffil;IC dich cuo'i cung la giam ph~n nghia Vl;l thue' rna hQ phai nop Trong mot so' tru'ong h<Jp ngu'oi ta rfft kh6 xac dinh du'<Jc ranh gioi giua hanh vi tro'n thue' va tranh thue'

1.3.1.2 Cac hanh vi gian ian trong khfiu tril hoan thut

Theo huang d~n tl;li thong tu' so' 82/2002!TT-BTC ngay 18/9/2002 cua B() tai chinh huang d~n sii'a d6i b6 sung mot so' noi dung cua thong tu' so' 122/2000/TT -BTC ngay 29/12/2000 c6 qui dinh cac hanh vi du'<Jc coila hanh vi gian l~n trong ke khai nop thue', hoan thue'

Cac hanh vi sau day du'<Jc coi la hanh vi gian l~n trong ke khai n()p thue', hoan thue':

- Sii' d1,mg h6a ddn chilng tu khong h<Jp phap, bao g6m:

• H6a ddn in gia; h6a ddn kho'ng (khong ban hang h6a, dich Vl;l);

• H6a ddn giao cho ngu'oi mua (lien 2) ghi khac voi h6a ddn lien hiu t1;1i cd sd kinh doanh (lien 1);

• H6a ddn ghi gia tri cao hdn gia tri hang h6a dich vv ban ra;

• H6a ddn da qua tffy x6a;

• L~p kho'ng bang ke hang h6a inua vao thuoc do'i tu'<Jng du'<Jc khffu tru thue' GTGT theo ty 1~ % (tu 1111112002 khong du'<Jc kha'u tru theo bang ke)

• L~p gia chung tu n()p thue' GTGT khau nh~p khffu d~ gian l~n trong ke khai nop thue', hoan thue' GTGT;

- Ban hang h6a, dich Vl;l khong l~p h6a ddn, khong ke khai n()p thue' GTGT

- Sii' d1,1ng h6a ddn cua cd sd kinh doanh khac d~ ban hang h6a nhu'ng khong ke khai thue' GTGT;

-Hang h6a ban trong nu'oc nhu'ng ke khai la xua't khffu d~ hu'dng thue' sua't 0%;

- Ke khai thue' GTGT d~u vao cua hang h6a dich Vl;l khong dung cho hol;lt d()ng san xufft kinh doanh ho~c dung cho hol;lt d(}ng san xufft kinh doanh hang h6a dich Vl,l thu()c do'i tu'<Jng khong chiu thue' GTGT d~ khffu tru thue';

- Cac hanh vi gian l~n khac nh~m chie'm do1;1t ti~n thue' cua NSNN

1.3.2 Kha'u tru va hoan thue' GTGT

1.3.2.1 Nhilng qui dinh v~ khfiu tril thut GTGT dtiu vao

- Thue' GTGT dffu vao du<;1c khffu tnr la thue' GTGT cua hang h6a, dich Vl,l dung cho san xufft, kinh doanh hang h6a, dich Vl,l chiu thue' GTGT

- Truong h<;ip hang h6a dich Vl,l, mua vao dung d~ng thoi cho san xua't, kinh doanh hang h6a, dich v1,1 chiu thue' va kho.ng chiu thue' GTGT thl chi du<;1c khffu tru s6 thue' dffu vao CUa hang h6a dich Vl,l dung cho san xufft, kinh doanh hang h6a dich Vl,l chiu thue' GTGT; s6 thue' GTGT dffu vao khong du<;1c khffu tru du<;1c tfnh vao chi phi cua hang h6a, dich v1,1 khong chiu thue' GTGT

- Thue' dffu vao cua hang h6a, dich Vl,l du<;ic khffu tru phat sinh trong thang nao du'<;ic

ke khai khffu tnr khi xac dinh s6 thue' phai n()p cua thang d6, khong phan bi~t da xufft dung hay con d€ trong kho Truong h<;ip h6a ddn GTGT ho~c chung tu n()p thue' GTGT dffu vao cua hang h6a, dich Vl,l mua vao phat sinh trong thang nhu'ng chua ke khai kiP trong thang thl du<;1c ke khai khffu tru vao cac thang tie'p theo, truong h<;1p do ly do khach quan thl du<;1c khffu tru trong thoi gian t6i da la 03 thang tie'p sau

Van phong T6ng cong ty khong tn,tc tie'p ho~t d()ng kinh doanh va cac ddn vi hanh chfnh sl,l' nghi~p tn,tc thu()c nhu: B~nh vi~n, Tr~m xa, Nha nghi di~u du'ong, Vi~n

Truong dao t~o khong thu()c d6i tu<;1ng n()p thue' GTGT thl khong du'<;ic khffu tru hay hoan thue' GTGT dffu vao cua hang h6a, dich Vl,l mua vao phl,IC Vl,l cho ho~t

~()ng cua cac ddn vi nay

- Cd sCJ kinh doanh khong du<;1c tfnh khffu tru thue' GTGT dffu vao d6i voi truong h<;ip h6a ddn GTGT khong ghi thue' GTGT (tru truong h<;1p du<;1c dung h6a ddn d~c

thu) ho~c ghi khong dung ten, dia chi, rna s6 thue' nguoi ban

- E>6i voi vi~c khffu tru thue' GTGT dffu vao theo ty 1~ % theo huong di\n Thong tu 116/2002/TT-BTC ngay 25/12/2002 da du<;1c bai bo , ngo~i tru truong h<;ip d6i voi hang h6a chiu thue' TTE>B cd sCi kinh doanh thudng m~i mua cua cd sCi san xufft d€ ban ra c6 h6a ddn ban hang viln ap d1,1ng khffu tru thue' GTGT dffu vao theo ty 1~ 1%

1.3.2.2 Holm thut GTGT

1.3.2.2.1 Bo'i tllf/ng holm thut

- Cd sCi kinh doanh thu()c d6i tu<;1ng n()p thue' theo phudng phap khffu tru thue' du'<;ic xet hoan thue' trong cac trliong h<;ip sau:

• Cd sCi kinh doanh trong 3 thang lien t1,1c trCJ len (khong bi~t nien d() ke' toan) c6 liiy ke' s6 thue' dffu vao du<;1c khffu tru IOn hdn s6 thue' dffu ra du<;1c hoan thue' s6 thue' du<;ic hoan la s6 thue' dffu vao chua du<;ic khffu tru he't cua thoi gian xin hoan thue'

• Cd sCi kinh doanh trong thang c6 hang h6a xua't khffu ne"u c6 s6 thu€ GTGT dffu vao chua du<Jc kha'u tru tu 200 tri~u d6ng trCJ len thi du<Jc xet hoan thu€ theo thang, ho~c chuye"n hang (ne"u xac dinh du<Jc thue" GTGT dffu vao rH~ng

cua chuye"n hang)

D6i voi hang h6a uy thac xua't khffu, gia cong xua't khffu qua m()t cd sCi khac ky h<Jp d6ng gia cong xua't khffu, gia cong chuy~n tie"p xua't khffu, d6i tu<Jng hoan thue" la cd

sCJ c6 hang h6a di uy thac xua't khffu, cd sCJ tnjc tie"p gia cong hang h6a xua't khffu

- DO'i voi cd s(J moi thanh l~p, dffu tu Uti san moi da dang ky n()p thu€ theo phudng phap kha'u tru thue" nhting chua c6 phat sinh doanh thu ban hang d~ tinh thu€ GTGT dffu ra, ne"u thai gian dffu tu tu m()t nam trCJ len du<Jc xet hoan thue" dffu vao theo tung nam S6 thue" GTGT dffu vao cua tai san dffu tu du<Jc hoan c6 gia tri Ion tu 200

tri~u d6Il_g trCJ len thi du<Jc xet hoan thu€ tung quy

- Cd sCi kinh doanh quye"t toan thue" khi sap nh~p h<Jp nha't, chia tach, giai th~ pha san c6 thu€ GTGT n()p thua, cd sCi c6 quy€n d€ nghi cd quan thue" hoan l~i s6 thu€ GTGT n()p thua

- Cd sCJ kinh doanh du<Jc hoan thue" theo quye"t dinh ciia cd quan c6 thffm quy€n theo quy dinh ciia phap lu~t

-Vi~c hoan thu€ GTGT da tra dO'i voi dlj an sii' dt.mg v6n ODA nhu sau:

• Chu dlj an sii' dt.mg v6n ODA khong hoan l~i mua HHDV tu cac nha cung ca'p trong nuoc c6 thu€ GTGT d~ sii' dt.mg cho cac dlj an nay;

• Nha thffu chinh thu()c d6i tu<Jng n()p thue" GTGT theo phudng phap kha'u tru thue" sii' dt;mg v6n ODA khong hoan l~i cung ca'p cac HHDV cho cac dlj an sii' dt;mg v6n ODA khong hofm l~i khong phai tfnh thue" GTGT dffu ra nhting du<Jc tinh kha'u tru ho~c hoan thue" GTGT dffu vao cua HHDV mua trong nuoc c6 thue" GTGT

- D6i tu<Jng du<Jc huCJng ttu dai mi@n tru ngo~i giao theo phap l~nh v€ ttu dai mi8n tru ngo~i giao mua HHDV t~i Vi~t Nam du<Jc hoan l~i s6 thu€ GTGT da tra ghi tren h6a ddn GTGT Cd sCi kinh doanh t~i Vi~t Nam khi ban HHDV cho d6i tu<Jng nay khi l~p h6a ddn GTGT vfin phai tinh thu€ GTGT D6i tu<Jng HHDV thu tvc h6

sd d~ du<Jc huCJng ttu dai mi@n tru thue" GTGT huong dfin t~i di~m nay theo huong dfin rieng ctia B9 Tai Chinh

- D6i tu<Jng hoan thue" ap dvng ki~m tra, thanh tra truoc khi hoan thue":

hoan thu€ lffn dffu;

• Cd sCi kinh doanh da c6 cac hanh vi vi ph~m gian l~n v€ thue" GTGT

• Cd sd kinh doanh xua't kh§'u hfmg h6a Ut n6ng san, lam san, thuy hai san chua qua che" bie"n theo duong bien giOi da't li€n;

• Cd sd kinh doanh chia tach, giai th6, pha san

- D6i tu<jng ap dt;mg ho~m thue" truoc ki6m tra sau : nhii'ng d6i tu<jng con ll;li

- Cac truong h<Jp da gll'i h<) sd d€ nghi hoan thue" d~y du dung qui dinh nhu'ng dang trong giai dol;ln bi di€u tra, khdi t6 v€ cac hanh vi gian l~n v€ thue" GTGT theo quye"t dinh cua cac cd quan chile nang thl tl;lm thai dung vi~c xem xet giai quye"t

vi~c hoan thue" de"n khi c6 quye"t dinh xU' ly

-Truong h<Jp cd sd kinh doanh c6 hanh vi gian l~n v€ thue" GTGT, thuoc d6i tu<jng

ap dt;mg ki6m tra truoc khi hoan thue" sau thoi gian 12 thang ne"u da cha'p hanh t6t cac quy dinh cua Lu~t thue", che" do quan ly sll' dt;mg h6a ddn, chtl'ng tit se du<jc ap dt;mg hoan thue" truoc ki6m tra sau Cd quan thue" xem xet C\l th6 tung truong h<Jp nay

1.3.2.2.2 Trach nhi?m cua difi tllqng dllqc holm thue':

- L~p h<) sd hoan thue" gll'i cd quan thue" H<) sd hoan thue" du<jc quy dinh d6i voi tung truong h<Jp

- Truong h<Jp h<) sd kh6ng r6 rang ho~c kh6ng d~y du, cd quan thue" yeu c~u b6 sung h<) sd ho~c giai trlnh thl cd sd d€ nghi hoan thue" phai cung ca'p h<) sd b6 sung

ho~c giai trlnh theo yeu du cua cd quan thue"

- N goai cac h<) sd phai gll'i de"n cd quan thue" theo quy dinh, cac h<) sd khac lien quan de"n hoan thue", kha'u tru thue", cac d6i tu<jng du<jc hoan thue" phai hiu giii' d~y

du tl;li cd sd Khi cd quan thue" tie"n hanh ki6m tra, thanh tra hoan thue" tl;li cd sd, cd

sd c6 trach nhi~m cung ca'p d~y du h6a ddn, chilng tit va h<) sd c6 lien quan lam cd

sd xac dinh s6 thue" GTGT phai nop ho~c du<jc hoan

- Cac d6i tu<jng du<Jc hoan thue" khi l~p va gll'i h<) sd hoan thue" de"n cd quan thue" phai ke khai dung, trung thlfc cac s6 li~u ke khai va chiu trach nhi~m truoc phap lu~t v€ s6 li~u ke khai M<;>i truong h<Jp sai s6t ne"u ki6m tra, phat hi~n d€u hi xU' ly truy thu v€ thue" Tuy theo nguyen nhan va mile do vi phl;lm con bi phl;lt ho~c truy cilu trach nhi~m hlnh slf theo Phap lu~t

1.3.2.2.1 Thtim quyln va trinh ttl gidi quyet hoan thue' GTGT

-Th~m quy€n giai quye"t hoan thue" :

• Cl;LC trudng Cl;LC thue" xem xet, ra quye"t dinh hoan thue" cho cac d6i tu<jng du<Jc hoan thue" GTGT

130 GIAO Dl)C VA DAO Tf'.O

TIIU VI:¢N

-• BQ tntong B9 Tai chinh hoi;ic T6ng C\}C tntong T6ng C\}C thue' theo uy quyen cua B<) tntong B<) Tai chinh ra quye't dinh hoan thue' cho cac dO'i tu'<;1ng va tru'ong h<Jp di;ic bi~t khac

- M9i ho~t d<)ng ho~t d<)ng hoan thue' GTGT du'<;1c tht;tc hi~n theo m<)t qui trlnh thO'ng nha't, qua cac buoc sau day:

1) Ngu'oi d~i di~n h<;1p phap cua dO'i tu'<;1ng du'<;1c hoan thue' gui ddn de nghi kern theo h6 sd hoan thue' cho cd quan thue' trt;tc tie'p qmln ly

2) Cd quan thue' tie'p nh~n h6 sd hoan thue'

3) Ki€m tra thu t\}c, h6 sd hoan thue'

4) Phan lo~i dO'i tu'<Jng hoan thue'

5) Ki€m tra xac dinh sO' thue' du'<;1c hoan

6) Ra quye't dinh hoan thue'

7) Lu'u h~mh quye't dinh hoan thue'

8) L~p chung tu uy nhi~m chi hoan thue'

9) L~p danh sach dO'i tu'<Jng du'<Jc hoan thue', dieu chinh sO' thue' GTGT phai n<)p cua dO'i tu'<;1ng du'<;1c hoan thue'

10) H~ch toan t6ng h<Jp bao cao sO' thue' da hoan

11) Lu'u h6 sd hoan thue'

12) Ki€m tra, thanh tra hoan thue' t~i cd so

1.3.3 Tac h~i ctia gian l~n kha'u trit, hoan thue' do'i vai kinh te' xa h()i

Va'n n~n gian l~n trong kha'u tru, hoan thue' da gay ra t6n tha't nghiem trQng cho kinh te' va xa h<)i th€ hi~n qua cac mi;it:

1.3.3.1 Tac hai dffi vdi kinh tt

- Tha't thu thue':

Tha't thu thue' Ia m<)t hi~n tu'<;1ng tht;tc te' khach quan vO'n c6 cua ba't ky h~ thO'ng thue' kh6a nao N6 phan anh hai mi;it cua m<)t va'n de: l<;1i ich cua nha nu'oc va l<;1i ich cua ngu'oi n<)p thue' Tren tht;tc te' nay thi hai l<;1i ich nay thu'ong mau thuifn nhau, nha nu'oc luon c6 khuynh hu'ong tang ngu6n thu tu thue', trong khi d6 ngu'oi n<)p thue' luon mong muO'n cang giam sO' thue' phai n<)p, cang nhieu cang tO't, nen da gay ra cac hi~n tu'<;1ng gian l~n trong kha'u tru, hoan thue'

Hi~n nay sO' tha't thu so voi t6ng sO' thu thue' la ra't IOn Ben c~nh sO' tha't thu tiem nang do phap lu~t chu'a bao quat he't cac ngu6n thu thi sO' tha't thu tht;tc te' do ban than cac dO'i tu'<Jng cO' tinh trO'n l~u thue' Ia khong nho, tha't thu thue' gay ra h~u qua

nghiem tr~mg d6i voi doi s6ng kinh te' - xa h(>i va d~c bi~t la d6i voi thlfc hi~n cac chile nang cua Nha mtoc

- Gian l~n khffu tru, hoan thue' gay ra nhung phi t6n v~ kinh te' d6i voi ban than cac d6i tli<Jng Ch~ng h~n, chi phi v~ tli va'n thue' trong vi~c hliong diin giup do BTNT giam t6i da s6 thue' phai n(>p, chi phi cua ban than BTNT trong vi~c si{p xe'p di~u

chinh l~i san xua't kinh doanh sao cho phu h<Jp voi nhung ke' ho~ch da tlm ra nh~m

c6 dli<Jc nhung khoan l<Ji tu thue'

- Gian l~n thue' lam cho nhung ke' ho~ch phan ph6i l~i ma't hi~u qua: do cac ca nhan c6 tlnh gian l~n thue' nen trong m(>t s6 trliong h<Jp vi~c phan ph6i l~i - di~u tie't thu

nh~p rna chinh phu dlf dinh thlfc hi~n thong qua thue' c6 th€ khong lam dti<Jc nhli ke'

ho~ch d~ ra

1.3.3.2 Tac hai dffi vui xii hoi

-Vi~c gian l~n thue' lam moi trliong kinh doanh hi viin dvc, hoen 6 nhung hlnh anh cua cac doanh nhan tung la thffn tli<Jng trong cong chung, giO day hQ khong con tin tlidng vao Slf tai nang nao CUa con nglioi, ni~m tin vao lu~t phap hi mfft di do ti~n

thue' cua cong chung dong g6p vao trong ngan sach hi l~m dvng Hi~n tli<jng gian

l~n ne'u khong du<Jc khi{c phvc tri~t d€ thl se lam vo hi~u h6a h~ th6ng quan ly nha nlioc va danh ma't long tin cua nhan dan d6i voi nha nlioc

- Phi t6n v~ thoi gian va tri tu~ cua BTNT : ban than BTNT phai bo thoi gian, cong SUC d€ suy nghi, tlm each gian l~n cho b~ng dti<JC, ho~C ddn gian la d6i tli<jng n(>p thue' luon trong tam tr~ng lo Ii{ng khong thoai mai voi nhung vi~c rna hQ lam d6 la nhung h~u qua gay ra bdi gian l~n thue'

- Ngoai nhung chi phi va h~u qua tren cac d6i tli<Jng n(>p thue' con c6 th€ phai bora nhung chi phi cho can b(> thue', can b(> Hai Quan d€ cung thlfc hi~n hanh vi gian

l~n thue' Chinh nhung vi~c lam nay da lam s6i mon tinh cong cong b~ng cfing nhtt nhii'ng chuifn mlfc d~o due trong xa h(>i, gay nen h~u qua xa'u cho n~n kinh te' va toan xa h(>i

Nhtt v~y, Gian l~n trong khffu tru, hoan thue' GTGT la m(>t va'n d~ he't sue phuc t~p,

gay nen nhi~u h~u qua cho xa h(>i Voi nhung h~u qua tren thl vi~c tlm each d€ h~n

che' va'n d~ gian l~n thue' la m(>t vi~c lam he't sue dn thie't <1 nttoc ta hi~n nay khi rna thue' GTGT la m(>t trong nhung ngu6n thu quan tn;mg cua NSNN trong di~u

ki~n h(>i nh~p

1.3.4 Xu ly vi ph~m v~ thue' G TG T

1.3.4.1 Mot so' tntilng hqp xii ly vi pham Lulit thue' GTGT

DTNT vi ph~m Lu~t thue' GTGT bi xi't ly nhu sau:

- Khong thlfc hi~n dung nhfi'ng qui dinh v~ thu t1;1c dang ky kinh doanh, dang ky ke khai, nop quye't tmin thue', ke khai l~p s6 ke' tmin va gifi' chU'ng tu h6a ddn lien quan de'n vi~c tinh thue', nop thue' thl tuy theo muc do n~ng nhy rna bi canh cao va ph~t ti~n

- Nop ch~m ti~n thue' ho~c ti~n ph~t ghi trong thong bao thue', l~nh thu thue' ho~c

quye't dinh xi't ph~t, thl ngoai vi~c phai nop du s6 ti~n thue' ho~c ti~n ph~t theo lu~t

dinh, m6i ngay ch~m nop ph~t b~ng 0,1% s6 ti~n ch~m nop

- Khai mang, tr6n thue' thl ngoai vi~c phai nop du s6 thue' theo quy dinh cua Lu~t

thue' GTGT, tuy theo tinh cha't, mile do vi ph~m, con bi ph~t ti~n tu 1 de'n 5 l~n s6

ti~n thue' gian l~n; tr6n thue' vOi s6 lu<;Jng IOn ho~c da bi xi't ph~t vi ph~m hanh chanh V~ trfSn thue' rna COn CO hanh vi tie'p tl;lC vi ph~m nghiem tr<;>ng khac thl bi

truy CUu trach nhi~m hlnh Slf theo quy dinh CUa phap lu~t

Truong h<;Jp qua kiSm tra thanh tra phat hi~n cd sd kinh doanh c6 hanh vi gian l~n

trong ke khai nop thue', hoan thue' voi s6 ti~n thue' GTGT gian l~n tu 5 tri~u d6ng trd len thl cd sd kinh doanh bi xi't ly nhu sau:

• Khong du<;Jc kha'u tru, hoan thue' d6i voi s6 thue' GTGT ke khai, gian l~n;

• Bi xi't ly vi ph~m v~ hanh vi gian l~n thue' theo qui dinh hi~n hanh;

• Khong du<;Jc cd quan thue' giai quye't hoan thue' d6i voi s6 thue' d~ nghi hoan ghi trong h6 sd xin hoan thue' cua cd sd; truong h<;Jp da du<;Jc cd quan thue' giai quye't hoan thue' thl cd quan thue' phai thu h6i s6 thue' GTGT da hoan;

• S6 thue' GTGT cua h6 sd d~ nghi hoan thue' sau khi da lo~i tru s6 thue' GTGT gian I~n, cd sa kinh doanh phai ke't chuySn sang ky ke khai nop thue' sau dS

bu tru vao s6 thue' GTGT phai nop

• Khong du<;Jc xem xet hoan thue' trong thai gian 12 thang kS tu khi cd quan thue' phat hi~n cd sd kinh doanh c6 hanh vi gian l~n thue' He't thai h~n 12 thang, ne'u cd sd kinh doanh da khac ph1;1c h~u qua, c6 y thilc cha'p hanh t6t

cac quy dinh cua Lu~t thue' thl cd quan thue' se xem xet giai quye't hoan thue' cho s6 thue' GTGT d~u vao chua du<;Jc bu tru he't

Truong h<;Jp cd quan thue' kiSm tra, thanh tra dinh ky t~i cd sd kinh doanh phat hi~n

cd kinh doanh c6 hanh vi gian l~n v~ thue' neu tren ciing bi xi't ly theo quy dinh nay

- Khong nop thue', nop ph~t se bi xi't ly nhu sau:

• Trich ti~n gi'ti cua d6i tu'<;Jng nop thue' t~i ngan hang, kho b~c, t5 chile tin

d1;1ng dS nop thue', nop ph~t;

• Gifi' hang h6a tang v~t dS bao dam thu du s6 thue', s6 ti~n ph~t;

• Ke bien tai san theo quy dinh cua phap lu~t d~ bao dam thu du s6 thu~, s6

ti~n ph~t con thi~u

Vi~c xu ly cac vi ph~m v~ thu~ GTGT n6i tren du<jc tht!c hi~n theo cac thu tvc, trlnh tl! quy dinh t~i cac van ban phap lu~t v~ xu ly vi ph~m v~ thu~

- Theo cong van s6 1582 TCT/CS ngay 07 thang 05 nam 2003 cua TCT, n~u cd sd kinh doanh c6 hanh vi gian l~n trong ke khai n()p thu~ hoan thu~ voi s6 ti~n thu~

GTGT gian l~n tu 5 tri~u d6ng trd len rna bi thanh tra phat hi~n thl k~ tu thai di~m

bi phat hi~n' se khong du<jc xem xet hoan thu~ trong thai gian 12 thang

1.3.4.2 Xit phat vi pham vi h6a don chung tit

Theo chudng III nghi dinh s6 89/2002NE>-CP ngay 7/1112002 cua Chinh Phil c6 qui djnh xu ly vi ph~m hanh chinh d6i voi h6a ddn

- Xu ph~t d6i voi hanh vi vi ph~m v~ in, dang ky, phat hanh, su dvng va quan Iy h6a ddn ph~t ti~n tu 100.000 d6ng d~n 100.000.000 d6ng tuy theo hlnh thuc, muc

do va d6i tu<jng bi vi ph~m neu Cl,l th~ t~i f)i~u 12 d~n f)i~u 16 cua Nghj djnh nay

- M()t s6 bi~n phap ph6i h<Jp kh~c phvc h~u qua :

• Truy thu du s6 thu~ tr6n

• Bi xu ph~t v~ thu~ theo qui dinh t~i cac Lu~t thu~ Truong h<Jp vi ph~m nghi~m tr<;mg rna theo qui djnh CUa phap lu~t phai tuy CUu trach nhi~m hlnh slf thl bi truy cilu trach nhi~m hlnh slf

• Khong duqc ke khai d~ tinh kha'u tru hoan thu~ GTGT, khong duqc tinh vao chi phi khi tinh thu~ Truong h<Jp da thanh toan thl phai hoan tra toan b() s6

ti~n da thanh toan, da kha'u tru, da hoan, da tinh vao chi phi da tinh thu~ d6i vOi cac ddn vi thv hudng kinh phi tuNSNN thl khong du<Jc quy~t toan chi ngan sach, d6i voi cac chu dffu tu thl khong du<jc quy~t toan gia tri cong trlnh xay dlfng cd ban hoan thanh

• T6 chuc ca nhan bi t~m dlnh chi su dvng h6a ddn, thai gian t~m dlnh chi su dvng h6a ddn t6i da khong qua 3 thang

• Truong h<Jp cffn thi~t, cd quan thu~ c6 quy~n ki~n nghi voi cd quan Nha nuoc c6 thffm quy~n thu h6i gia'y chll'ng nh~n dang ky kinh doanh

- Nguyen t~c xu ly vi ph~m, thu tvc xll' ph~t, cac tlnh ti~t giam nhv, tlnh ti~t tang

n~ng, thai hi~u xll' ph~t d6i voi hanh vi vi ph(;lm hanh chinh v~ h6a ddn qui djnh t~i

nghi djnh 89 thlfc hi~n theo qui djnh t~i phap l~nh xll' ly vi ph~m hanh chinh T6 chuc, ca nhan bi xll' ph~t vi ph~m v~ in, phat hanh, sll' dvng, quan ly h6a ddn phai thi hanh quy~t djnh trong thai h~n 10 ngay, k~ tu ngay cd quan c6 thffm quy~n ra

quye't dinh xU' ph~t Ne'u c6 tlnh khong chffp hlmh quye't dinh xU' ph~t vi ph~m thl bi cliong che' chffp hlmh qui dinh cua phap Iuat

42 cua phap l~nh xU' ly vi ph~m hanh chanh

• Trong qua trlnh ki~m tra, thanh tra, cd quan thanh tra chuyen nganh tai chinh phat hi~n td chile ca nhan c6 hanh vi vi ph~m vS in, phat hanh, stl' dt,mg, quan ly h6a ddn dfin de'n khai man tr6n thue' thl phai chuy~n h6 sd cho cd

quan thue' d~ dli<;lc xU' ly vi ph~m vS khai man, tr6n thue', ne'u hanh vi nay theo qui dinh cua phap Iuat phai truy CUu trach nhi~m hlnh sl,l' thl cd quan

ki~m tra, thanh tra chuyen nganh phiii l~p h6 sd chuy~n cho cd quan c6 thffm quySn d~ truy cliu trach nhi~m hlnh sl,l'

CHlfONG 2:

THUG TRANG VE VAN NAN GIAN LAN THONG KHAU TRU

2.1 TINH HINH TRIEN KHAI THljC HI~N LU~T THUE GTGT

2.1.1 Tinh hinh chong

Tlnh hlnh ap dt,mg Lu~t thue' GTGT tren the' gioi da trd nen ph6 bie'n, day Ut

lu~t thue' tien tie'n du'<jc cac nu'oc tri~n khai ap dt;mg hi~u qua thay the' Lu~t thue' cii Tuy nhien hi~n tu'<jng gian l~n thue' vfin c6 xay ra C1 cac nu'oc

Lu~t thue' GTGT du'<Jc Qu6c h()i nu'oc CHXHCNVN thong qua ngay 10/5/1997 va b~t d~u du'<jc tri~n khai va thljc hi~n tit ngay 11111999 ' thai gian

chufin hi thljc hi~n Lu~t thue' GTGT C1 nu'oc ta chua d~y 2 nam la qua ng~n d~ chung ta c6 th~ c6 m()t mo hlnh thue' GTGT thfch ung voi n€n kinh te' xa h()i , nhii'ng sd ho ba't c~p trong Lu~t thue' la khong tranh khoi song m()t ph~n ciing tuy thu()c vao nang ltjc quan ly ciia cac cd quan hii'u quan trong cong CUQC ap dt,mg Lu~t

thue' moi nay

Lu~t thue' GTGT du'<jc ap dt;mg nu'oc ta vao thai di~m kinh te' Vi~t Nam dang trong tie'n trlnh h()i nh~p tlnh hlnh kinh te' trong nu'oc c6 nhi€u chuy~n bie'n t6t, nhi€u loc.ti hlnh san xufft kinh doanh moira dai lam moi tru'ang hoc.tt d()ng kinh doanh soi n6i va nang d()ng hdn Tuy nhien vi~c thljc hi~n phap l~nh ke' toan, thO'ng ke chua nghiem tuc, che' d() hc.tch toan ke' toan, mua ban c6 h6a ddn chung tu khong du'<Jc cha'p hanh d~y dii, vi~c quan ly chung tu h6a ddn con long leo d€ tc.to ra nhii'ng ke

hd d~ b9n xa'u l<ji dt;mg tu' l<ji

M()t nam sau k~ tit khi c6 Lu~t thue' GTGT lu~t DN ciing ra dai vao

11112000 voi cd che' thong thoang hdn do d6 day ciing Ia ly do tlnh hlnh cac DN m9c len tran Ian Lu~t DN la m()t cu hich c6 sue b~t IOn md ra m()t cd h()i kinh doanh cho m9i thanh ph~n kinh te' trong va ngoai nu'oc Sau hdn 3 nam thtjc hi~n

de'n thang 1112002 ca nu'oc c6 hdn 53.000 DN dang ky hoc.tt d()ng voi sO' v6n dc.tt 5,6 tyUSD:

( Theo tgp chi Tai chfnh DN TJ/2003 bai "LUfJJ DN tit g6c nhln thui"- Huynh Huy The)

DN ngay cang nhi~u da s6la cac DN c6 qui mo nho va hi) san xua't kinh doanh ca th€ do d6 vi~c quan ly DN cang kh6

Sau hdn 4 nam thl)'c hi~n thue' GTGT, cac d6i tu'<jng nl)p thue' da quen dffn khi na:m ro sd hd cua phap Iu~t nhung ke xa'u l<Ji dt,mg sd hd nay dE gian I~n trong kha'u tru hoan thue' ba:t dffu c6 xu huang gia tang tu nam 2002 Thai gian gffn day, cac cd quan cling da tim m9i bi~n phap thao go kh6 khan trong qua trlnh thl)'c hi~n Lu~t nh~m x6a bo ke hd theo huang thi~n Lu~t thue' GTGT

2.1.2 M(}t s6 ke't qua d~t dtiQ'c sau 4 nam th1,fc hi~n lu~t thue' GTGT

2.1.2.1 Thue' GTGT gop phlln khuve'n khich dtlu tll va phat triin san xulit kinh doanh trong nlluc dn dinh:

Thue' GTGT kha:c phl)c dtt<jc nhu'<jc diEm thu thue' ch6ng len thue' cua thue' doanh thu da gop phffn phat triEn san xua't kinh doanh nang cao kha nang qmh tranh cua hang h6a san xua't trong nu'oc, san xua't kinh doanh 6n dinh va d~t t6c dl)

tang tru'dng cao

Bang: TO"c dQ tang GDP% (tinh theo gia so sanh)

nghi~p thiiy san Xaydl}'ng

(Theo thai bao kinh te'Vi~t nam Kinh te'2002-2003 Vi~t Nam & The' giO'i)

B~ng chfnh sach khuye'n khfch, u'u dai va kha:c phl)c nhu'<jc di€m cua thue' DT, thue' GTGT da thl)'c stf phat huy dtt<jc tac dl)ng tung bttoc g6p phffn khuye'n khfch dffu tu' t~o di~u ki~n cho san xua't kinh doanh 6n dinh trong tlnh hlnh bie'n dl)ng ciia

thi tru'ong trong nu'oc va thue' giOi Tuy mOi nam dffu thl)'c hi~n, t6c dl) tang tru'dng

GDP chi 4,77% so voi nam 1998 nhttng cac nam sau da di vao 6n dinh va pat triEn theo cd ca'u h<jp ly hdn

Bang: cd ca'u GDP %( tinh theo gia th1,fc te)

Nam T6ngs6 Nong- Him Cong nghi~p Djch VQ

2000 100 24,53 36,73 38,74

(Theo thai bao kinh tiVi~t nam Kinh t/2002-2003 Vi~t Nam & Thi giai)

Bang eel cffu GDP cho tha'y eel ca'u cong nghi~p xay dt,tng va dich Vl,l chie'm ty tn;mg IOn va 6n dinh so voi nong Him nghi~p - thuy san theo hu'ong chuy€n dich cong nghi~p h6a

- £>6i voi cac cong trlnh dffu tu' xay dt;tng co ban : Khi tht;tc hi~n thue' GTGT t(;lo

di~u ki~n cho gia thftnh cac cong trlnh giam khoang 10% vi tolm bt) thue' GTGT cua cong trlnh du'qc h(;lch toan rieng khong tinh vao gia thanh khong phiii kha'u hao tai san sau nay rna du'QC kha'u tru hay hoan thue' Mijt khac, do du'qc ap dl,lng thue' sufft thue' GTGT d~u ra la 5% trong khi thue' GTGT d~u vao da s6Ia 10% lam cho muc thue' phai nt)p con l<;li sau khi kha'u tru d~u vao con khoang 1% so voi 4% cua thue' doanh thu, vi~c nay th€ hi~n vai tro khuye'n khich d~u tu' ra't m(;lnh

2.1.2.2 Gop phtln khuytn khich xuift khtlu, blw ho san xulit trong nude:

Lu~t thue' GTGT quy dinh hang h6a xua't khffu du'qc hu'dng thue' sufft 0% do d6 cac doanh nghi~p xua't khffu khong nhfi'ng khong phai nt)p thue' d~u ra rna con du'qc hoan l<;li thue' d~u vao E>ay la hlnh thuc h6 trq va khuye'n khich xufft khffu giup cho doanh nghi~p giam gia v6n hang xua't khffu tang kha nang c<;1nh tranh tren thi tru'ong qu6c te' T6ng s6 ti~n chi hoan thue' tinh de'n 30/6/2002 cho cac DN la 13.342 ty d6ng, trong d6 khoang 50-60% la hoan cho hang xua't khffu

Tlnh hlnh xufft khffu c6 chi~u huong t6t sau khi tht;tc hi~n thue' GTGT, mijc du trong nam 2001 do anh hu'dng tlnh hlnh bie'n dt)ng cua cac thi tru'ong the' gioi : st;(

ki~n 1119 d My da lam t6c dt) tang kim ng<;1ch xua't khffu c6 ph~n giam xu6ng nhu'ng

v~n giil' mile dt) cao hon nam 2000, va sang nam 2002 da gu'qng d~y ph~n nao, s6

li~u du'qc th€ hi~n qua bang sau:

Bang : Ghi tri va t6c dQ xua't khdu

Nam Xua't khfiu (tri~u USD) To'c d() tang(%)

Trong d6 m()t s6 m~t hfmg xua't khffu chu h,tc cua mtoc ta vfin tang :

Bang : M~t himg xua't khftu chti ye'u

Dffu tho (nghln ta'n) 14.881,9 15.423,5 16.671,6 16.853,0

D~t may (tri~u USD) 1.746,2 1.891,9 1.975,4 2.710,0 Gc;to (nghln ta'n) 4.508,3 3.476,7 3.729,5 3.241,0

(Thea thai bao kinh tf Vi~t nam Kinh tf 2002-2003 Vi~t Nam & Thf girJi)

Ngoai ra thue' GTGT cung voi thue' nh~p khffu danh vao hang h6a nh~p khffu bao h() hang san xua't trong u'oc Khi Vi~t nam tham gia cac hi~p dinh thu'dng mc;ti vOi khu Vl.fC va the' gioi, Vi~C cat bo thue' quan va hang rao phi ffi~U dich phai thl.fc hi~n

thl thue' GTGT da g6p phffn quan trQng vao vi~c bao h() san xua't trong nu'oc

2.1.2.3 Viec ap dung thut GTGT khong gay hitn dOng ion vi gia, khong anh hztiing dln dili song kinh tt- xii hQi

d nu'oc ta trong 2 thang dffu khi b3:t dffu ap dt;mg Lu~t thue' GTGT, gia ca m()t s6 hang h6a nhu' lu'dng thl.fc - thl.fc phffm, cong ngh~, du'<Jc phffm c6 tang len so voi thang 12/1998 la do dang vao dip te't nguyen dan va m()t s6 doanh nghi~p, cd scJ tu' nhan da l<Ji dt;mg tam ly SQ nang gia d~ tang gia Tlnh hlnh nay sau d6 da du'<JC cha'n chinh nen nhii'ng thang tie'p theo trong nam 1999 da di vao 6n dinh th~ qua chi

s6 gia tieu dung cac nam:

2.1.2.4 Thut GTGT g6ppha'n quan trong cho ngudn thu cho NSNN

Thue' GTGT ap dt;mg d6i voi hffu he't cac HHDV tieu dung tc;ti Vi~t nam, do d6 tc;to ngu6n thu IOn, 6n dinh cho NSNN S6 thu v~ thue' GTGT chie'm ty trQng IOn trong t6ng s6 thu NSNN tren 20% (xem Phvc Lvc s6 1 - Khai toan thu ngan sach 2000 -2010)

E>e'n ngay 30/6/2002, t6ng s6 thu thue' GTGT da trit' ti~n hoan thue' la 69.000 ty d6ng chie'm ty tn~ng T6c dQ tang tntdng cua si{c thue' nay tren du'oi 12%/nam Tdng s6 thu NSNN tu nam 1999 de'n nay d~u c6 t6c d(> tang tntdng kha

Bang: Tinh hinh thu ngan sach TPHCM

(Ngu6n: Bao cao tdng klt cita C~c thulTPHCM)

Qua ke't qua tren ta thffy tlnh hlnh thu thue' GTGT cua TPHCM qua cac nam 6n dinh chie'm ty trQng tren 30% trong 3 loc_ti thue' chu ye'u cua ngu6n thu NSNN

2.1.2.5 Thuc dtly tiing clliing hach totin kinh doanh va nang cao y thuc ch{{p hanh lulit thut cda cac DN tang clldng quan lY thut cda cac Cd quan thut

- Ap d1;1ng tinh thue' GTGT theo phu'dng phap khffu tru bu(>c DN phai thtfc hi~n

che' d(> ke' toan, h6a ddn chU'ng tu, gop ph§n chffn chinh, tang cu'ong hc_tch tmin, si{p xe'p lc_ti san xufft, nang cao hi~u qua san xufft kinh doanh Tfnh de'n cu6i nam 2001 tlnh hlnh s6 h(> san xufft kinh doanh md s5 sach ke' toan theo che' d(> ke' toan th6ng

ke th~ hi~n qua bang sau:

Ddn vi khong c6 mi1 s<I ke' toan 116.125 J 69,01 978 I 8%

- E>i doi voi vi~c d~ cao tnich nhi~m trong vi~c ttf ke khai va n(>p thue' cua DN, cd

quan thue' ciing tang cu'ong ki~m tra to khai, quye't tmin thue' cua doanh nghi~p d~c bi~t la khi thi hanh Lu~t thue' GTGT, cong tac ki~m tra, xac minh h6a ddn

trong dja phu'dng ho~c gifi'a cac dja phu'dng khac nhau tren toan qu6c da giup cd

quan thue' phat hi<$n nhi~u Vl;l gian l~n thue'

- Vi<$c tht;(c hi<$n Lu~t thue' GTGT cfing giup cho nganh thue' tht;t'c hi<$n m~nh me hdn trong cong tac cai each hanh chfnh thue' theo hu'ong ddn gian, r6 rang, cong khai, tung bu'OC hi<$n d~i h6a cong tac quan ly thu thue' nham ml;lC dfch thu dung thu du theo lu~t djnh, t~p trung nhanh cho ngu6n thu NSNN, khik phl;lc du'<;1c cac thu tl;lC phi~n ha, tht;(c hi<$n quy trlnh hanh thu tien tie'n de x6a bo cac hi<$n tu'<;jng tieu ct;(c

2.1.2.6 Gop phtin holm thien he thlfng chinh sach thut VietNam phu hf!p voi thong le qulfc te: tao dilu kien chu dong hoi nhap voi khu vllc va tht gioi

Vi<$c thlfc hi<$n cac cam ke't hoi nh~p cua Vi<$t nam doi hoi ta't ye'u phai c~t

giam thue' nh~p khffu d6i voi hang h6a xua't xu tu nhfi'ng khu vlfc tham gia cam ke't

de tung bu'oc tht;(c bien tlf do h6a thu'dng m~i trong khu vt;(c va the' giOi The' nen vi<$c c~t giam nay se c6 tac dong se c6 tac dong khong nho de'n kinh te' Vi<$t Nam n6i chung va NSNN n6i rieng Thue' GTGT ap dl;lng th6ng nha't cho hang h6a trong nu'oc va hang h6a nh~p khffu tht;(c hi<$n du'<;jc nguyen t~c khong phan bi<$t d6i xU', do thu thue' GTGT d6i voi hang h6a nh~p khffu v~n dam bao 6n djnh ngu6n thu cho NSNN

E>e'n nam 2000, danh ml;lc tht;(c hi<$n CEPT cua Vi<$t Nam da tang len 4.234

m~t hang trong d6 c6 3.591 m~t hang da thlfc hi<$n tu cac nam tru'oc va 643 m~t

hang chuyen tu danh m1;1c t~m thai (TEL) sang danh m1;1c c~t giam ngay (IL) Trong nam 2001 c6 450 m~t hang c6 thue' sua't tu 20-25% nhu' :san phffm thep, dong cac lo~i my phffm c~t giam xu6ng con 20% va t6ng c~t giam khoang 720 dong thue' Nam 2002 c~t giam khoang 510 dong va nam 2003 du'a n6t 700 dong thue' vao di<$n

che' hoan tru'oc kiem sau da giup DN giai quye't kh6 khan v~ v6n, t~o di~u ki<$n cho

DN giam chi phi, tang kha nang c~nh tranh cua hang h6a xua't khffu

Tuy nhien, khi ke xa'u da tlm ra nhfi'ng ke h(J cua chfnh sach thl cd che' hoan thue' tru'oc kiem tra sau khong con thfch h<;1p nfi'a Trong Thong Tu' 82/2002/TT-BTC ngay 18/9/2002 cua Bo Tai Chfnh hu'ong d~n sll'a d6i, b6 sung mot s6 noi dung cua

Th6ng Ttt sri 122/2000/IT-BTC ngay 29/12/2000 c6 phan lo~i ct;t thE dfii tttQng

( NguOn : Bao cao Tdng ktt ctla C~c Thue' TPHCM)

Bitu »6 TY Lt a6 s<1 »l1<Jc aoA.N TRUE

GTGT

2002 49,1%

d~u hi~u gian l~n c6 xu httdng tang

hoan thue'la13.342 ty ddng Rieng bao cao cda ct;tc thue' TPHCM de'n 30/612003

- De'n 30-6-2002 co quan thue' da t6 chuc ki~m tra sau hoan thue' t~i co so 3.311 don

vi du<Jc hoan l~i s6 ti€n da hoan la 3.505 ty d6ng ( chie'm 22,5% s6 don viva 26,3% t6ng s6 ti€n da hoan thue'), da phat hi~n 2 lo~i vi ph~m:

• Vi ph~m hanh chinh thue' 1.215 truong h<Jp voi s6 thue' du<Jc hoan Ia 140 ty d6ng va da thu h6i 78 ty d6ng vao NSNN Day la cac sai ph~m mang tinh cha't hanh chinh

• Da phat hi~n 325 DN vi ph~m nghiem tn;mg cffn phai truy cU'u trach nhi~m

hinh slf, chie'm 2,2% so voi cac ddn vi hoan thue' Nhu'ng do khong c6 chuc nang di€u tra, khoi tfS Vt;l an nhu' cac nu'OC tren the' gioi nen Cd quan thue' da

chuy~n h6 Sd cho cac Cd quan phap lu~t d~ di€u tra khoi tfS Vt;l an VOi sfS ti€n

la 476,6 ty d6ng ( cac tru'ong h<Jp nay dang trong qua trinh tht;t ly h6 sd nen chua xac dinh du<jc Ct;l th~ sfS ti€n thue' bi thfit thoat) SfS ti€n thfit thoat dlf tinh chie'm 3,2% t6ng s6 ti€n hoan thue', 0,6% s6 ti€n thue' GTGT thu duqc

- Theo bao cao cua Ct;tc Thue' TPHCM tinh de'n 30/6/2003 chi tinh rieng vi~c vi

ph~m h6 sd hoan thue' o TPHCM la 475 h6 sd, voi s6 ti€n Ia 86,4 ty d6ng

2.2.1 Nhii'ng thu~n le!i va kh6 khan trong cong hie chO'ng gian l~n kha'u trii hoan thue' GTGT

2.2.1.1 Thulin lui

- Cung voi nhung thu~n l<Ji vi~c thvc hi~n lu~t thue' GTGT, cong tac ch6ng gian l~n

thue' GTGT c6 m9t s6 thu~n l<Ji la Lu~t thue' GTGT ngay cang hoan thi~n n()i dung du<jc b6 sung, sua d6i ngay cang thich h<Jp voi tht;t'c te'

- Ke' thua kinh nghi~m tht;t'c hi~n thue' GTGT cua nhi€u nude tren the' giOi trong va'n d€ ch6ng gian l~n va xu ly cac truong h<Jp gian l~n

- B9 may quan ly cua cd quan thue' du'<Jc cai thi~n dffn theo hu'ong thich h<Jp voi nhu

du quan ly cua lo~i thue' tien tie'n nay

- Sau 1 thoi gian hdn 4 nam thlfc hi~n lu~t thue' GTGT cac t6 chuc, doanh nghi~p va cong chung da di vao n€ ne'p thlfc hi~n t6t che' d9 ke' toan va h6a ddn chtffig til' khi mua hang, chung tu h<Jp ly h<Jp 1~ thlfc hi~n t6t cong tac kha'u tru

- Ba s6 can b() quan ly tht;l'c hi~n lu~t thue' GTGT va cac can b() cac nganh c6 lien quan khac nhu' Hai quan, cd quan canh sat di€u tra, can b9 ngan hang la nhung ngu'oi c6 y thuc cha'p hanh nghiem tuc theo lu~t djnh la nhung ngu'oi gu'dng mfiu d~i

di~n Nha nu'oc thi hanh dung phap lu~t

2.2.1.2 Kh6 khan

- Phu'dng thuc va thu do~n gian l~n kha'u tru hoan thu€ ngay cang tinh vi

- Ca b9 may chi c6 din cu tren t0 h6a ddn, din eli tren nhii'ng con s6 vie't tay cua

to h6a ddn rna tinh tn.mg h6a ddn hi~n nay thi khong quan ly n6i

- Nh~n thuc trong xa h()i cong chung gian l~n, an c3:p thue' khong la di€u xa'u xa

do d6 khi phat hi~n vi~c mua ban h6a ddn, hay ba't ky h~tnh vi nao cua cac d6i tu'qng an ch~ng ti€n thue' thl mQi chung ta d€u khong c6 y thuc ngan ch~ng kiP thai hay truy CUu trach nhi~m CUa d6i tu'qng d6 tru'oc cac Cd quan chuc nang

- CJ nu'oc ta tu tru'oc de'n nay chu'a c6 m()t tac phffm van hQc ngh~ thu~t hay ba't ky

tac phffm (J IInh vl!c nao d€ c~p de'n ca ngqi thue', ljch sii' nu'oc ta khong gi6ng nhu' cac nu'oc Tay Au, My, khong c6 tlnh cam d6i voi thue'

- M9t s6 can b9 thu€, can b9 Hai quan thoai h6a da vl lqi rieng dung nhi€u thu

do~n tie'p tay voi t9i ph~m gay kh6 khan trong cong tac hanh thu va phat hi~n gian

l~n trong kha'u tru hoan thu€

- Tfnh hi~U 1\l'C CUa cac quye't djnh xU' ly khong du'QC dam bao thi hanh illQt each nghiem tUC, cac Vl;l Vi ph~m v€ thu€ illQt each nghiem trQng, keo dai chu'a du'QC cac nganh chuc nang xU' ly kip thai, de'n ndi de'n ch6n ciing t~o ra tam ly xem thu'ong phap lu~t

2.2.2 Thtlc tr~ng v~ va'n n~n gian l~n kha'u tru hoan thut GTGT

2.2.2.1 Thztc trang

Theo bao cao cua Quy ti€n t~ qu6c t€ thl (J 130 nu'oc ap dl;lng thue' GTGT ciing xay ra tlnh tr~ng gian l~n v€ hoan thue' nhu' (J Vi~t Nam B~c bi~t (J Trung Qu6c tu

nam 1994 de'n nam 1999 da phai xU' til' hinh 60 ngu'oi lien quan de'n t9i gian l~n

thue' GTGT Thang 1112000 da xU' ly V\1 chie'm do~t 4,2 ty nhan dan t~ thue' GTGT

va da xU' til' hlnh 19 ngu'oi Bay la kinh nghi~m thl!c t€ d€ chung ta tie'p thu, nh~n thuc du'qc, da nghien cliu d€ d€ ra cac bi~n phap kh3:c phl;lc h~u qua

(J nu'oc ta, trong thai gian qua hi~n tu'qng gian l~n trong kha'u tru hoan thue' cua

cac doanh nghi~p d€ bon rut ti€n cua NSNN da lam vao tlnh canh ra't dang lo ng~i,