rO n c~t song lung khOng ro nguyen nhan DIIII Cl son lung, th~t lung la trieu chirng cua rilt nhicu benh 15'nhu viem d 5 t R~n.. Ky thu~t cbup X-quangcft song_ Tia trung Him: chieu lhfmg
Trang 1Tuy son nam trong 6n tuy chi d~n h~t d6t son L1, tir day In:'5x o g, 6ng tuy chi la
d oi n ira va cac rGth§.nkinh, dph~n tuy vung lung, tuy son narn trong 6ng tuy, chi~mkhoan 1/2 ong son N~u g~y trat cot son vung thit lung thi di 19Ch irong phai nhieumoi gay liet th§.nkinh duoc Nhu vay, neu t6 thirong tren D10thi chi bi th o g t6n tuy.Con tvD10-L1thi VL(abi thuo g t6n tuy, vira thuong t6 &th§.nkinh
l c Ac CHi D!NH CHUP COT SONG LUNG
A Chan thU'011g
MOt chan thuong manh nhu ngii cao, tai nan giao tho g, nhao Io x o g noi nuoccan hoac do v~l nan roix o g de VaGlung, thi cot son lung, th~t lung hay bi g~y._ Nga cao than ct6tsong lhudng bi Xyp l6n, nhung gfiy than d6t s6n thud gvung
_ V~t n~n d6 VaGlung, than ct6ts6ng bi va manh, mtll1hrdi di 19Chra sau, coth~li9t tily
_ Tai n~lI1giao th n : xc lhuc thing VaGlung d~bi gfiy tr~t c(its6ng vai 9 %li9t tuy
B Lao dot song lung
Lao d t s6n la lao thu p at vi khu~n thea dUd g mau vao sau d giua xuang x6p.T?i d6t s6ng 6 lao d g§.n phia lrUac hay pha ra phia truac, 6 g§.nphi a duai hay phia
'"
tren hay pha qua lap vo ding va rna gian ct6t d~n m(it ct6t lan c~n, d g§.n phia sauhay pha VaG6ng tiiy
138
Trang 2Bai 24.CQtsong lu~g 139
( I e ern lop vo xu n mo g, 6 lao thircng pha ra phia trtroc va ra hai d5t s6n I a n (J n n~nihiro g bi ba d t d n uoi Io , lop xuong cirng lam /) lao kho phat tri ~ n nonh\(l1g 111(yt ch~n thuo g them se gay chiln thirong benh 15'
rO n c~t song lung khOng ro nguyen nhan
DIIII C()l son lung, th~t lung la trieu chirng cua rilt nhicu benh 15'nhu viem d 5 t
R~n thoai hoa d t song, lao d t song, s(')ithan Vi vay, khi g~p mot b~nh nhan co III ~ i dau cQt s6n hoac co ti n sit m6 u xo tit cung, m6 u phi dai ti~11liet tuycn, nen ("IH IP C(ll son th~t lung ki~m tra xem CCl t6n thuo g kho g Mat khac nhtrng t 6 11 tlurung a tinh k a co th~ di din cQt son nhu: ung thu d:.\i trang; ti~n h t llly~n, IIIy0n giap, v;\ ung thlt tit cllng - p ~n ph\l.
VI V~ly,ch\1p cQt s5n th~t lung vtta gi6p ch~n doan nguyen nhfm dau cQt s6n thAt Itrng va ch~n doan phan bi~
I L KY THU~T CHl)P COT SONG LUNG
( ;r ICkho khan khi c1wp cQt s5n lung la:
_ Ph~n tren cQt s5ng lung congo
_ Xudn g bil vai, xu n don, vai chc Iftp cQt s5n lung tr e n phim nghien
_ DQ chenh l~ch mUc dQ hilp th\l tia cao giua ph~n lren va du'di CQts A ng d o
c c phu t<:tng trong lang ng\{c va phflOlren b\1ng.
Do thuong chi ctinh ch\1p cQt s5n hai t11th6 th~n n hien nen phim ch\1p lhlfd g ld
V ~ \ co th~ ngan doi b~n la ch~n chi.
A Chl;lPcQt song lung th~ng (Hinh 5-9)
_ B ~ nh nhan n~m ngita tren ban Ch\IP, hai tay xuoi, hai chan co nh y
_ Phim 30x40 cm , di~u chinh CQls6n lung vao giLfaphim theo tr\lC dq c ClW phim , b tren cua phim ngang mlfc C7
_ Tia trung Him: chi~u thing gC1CVal) tren ditm giua duo g }jen num v 2
cm ( n an m(fc d5t s5n n \{c08)
_ Tho g s 6 ch~p: 75-8 kV, 25 mAs, 100crr;t,c o Ilfdi ch n m O.
B Chl;lPc(>tsong lung nghieng (Hinh 5-10)
1 Til th~ ntm nghieng
_ B9nl~ nhiln n~m nghieng t~enh~\1Ch\lP, ha ~ tay Icn cao voi tay b c n n g hi e n
kc dall sao cho tr\1c cQt song co V~IIltn g song s o g voi phim , hai chan c o
dui v o g goc vdi than.
Trang 3140 Ch5 Ky thu~t cbup X-quangcf)t song
_ Tia trung Him: chieu lhfmg g6c voi phim, khu t ru di~m giao giira duongngan mtrc d5t son n uc D~ vdi duon d c each mat sau lung khoang 3-4khoat ng6n tay
_ Thong s5chup: 75-8 kV, 60 mAs, 100ern, c6luoi chong mo
LUllY:
_ D5i voi benh nhan g , veo C9t s5n kho g d~t thing dUQCnen d~ nam
n hien y~ p ia C9tsong con nh~t d~duoc satphim
_ Khi c~n lhi~t phai chup ca hai ben d~ so sanh re m thud g dthfm ho~c cu n
d t s5ng
2 Tlt th~n~m ngtfa tia X di ngallg
_ B~nh nhfm n~m ngtra, hai chan du6i th~ng, h~i tay om d~u, lung dUQcke
Trang 4B i 24 CQtsong lu n 141
Hlnh 5-10 Ky thu~t chup cct s6ng ILing nghieng, tia trung tam th~ng goc a di~m giao giLfa
dLiang ngang muc d6t s6ng n L,fc08 vai aLiang d9C each rnat sau ILing khoang 3-4 khoa! nqon tay
_ Phim du g dun g ap s a t th a nh n g c b e n , dir o c c 6 dinh bang bao c a t.
_ Tia trung tam di ngang th&ng g6 c k u tru vao d t s6 ng lun g D8
Tu th ~ n ay ch i chup chi ap dung d i voi benh nhan b] ch ~ n thirong nan g kho g
n~in duoc dtuth ~n hieng hoa ben nhan n ~ m ngira tren cang cirng
3 Ttl th~ ng6i
_:Bcnh nhan ng i nghieng, thanh nguc ben thang goc ap vao phirn, hai t ay
dua len c ao o m l~y d~u.
_ Tla trung tam thang goc khu lru v ao d 6 t s o g lung D8 va chup tr o g Il IC
b e nh nh a n hit hoi t6i d a d~ t a h dlc d 6 t s6 ng Ilrng cu6i kh o i b o g m d ell a
Trang 5142 Ch5 Kythuat chupX-quang C9tsong
.1
phim Tay ben d6i dien d~ xuoi thea co th~ va vai ha thap ban dai daykeo
tay xu n duoi hoa n u i nha nam c6 tay keo xu n lien tuc thea true cot
son to g thoi gian chup
_ Phim 3 x40 cm c1~tdoc tr~n ban hoac duci ban X-quang, di~u chinh mat
phan lung vu ng g6c v i phim va CQtsong lung D I-D4 van gii1a phim
Di~u chinh cQtso g lung V ~ IOgiira phim the chieu doc._ Tia t r u ng Him :chieu lh~ng g6c voi truecot son qua giira nach toi trung
tam phim._ Thong s a chup: 75-80 kY,60 mAs, 100 cm, c6 luoi ch n mo
2 Til th~ n5m ngu-atia X di ngang_ Benh nha narn ngjra, hai chan du6i th~ng, hai tay om d~u, lung duoc kecao bang g6i dem
_ Phim dung dung apsal thanh ngucben, diroc c6 dinh ban bao cat
mQt dflLlg6i lam cho sUen~ngcua chan keo hai vai v~phia trudc, lLtngCt'Ia
b~nh nhan secong tro V ~ lcQts6n phia tren dUQct lch ra ngoai hai vai._ Tia tr u ng tam th~ng g6c khu tru van d t s6n lung D2
D Chl;lP CQt so n g lung ch e ch (Hinh 5-11)
MlfCdich tham kham dbdanh gil cac 16 ti~p hQP·_ B~nh nh3.n n~m ch~ch 10°_15° sov i phudng th~ng clung v~phia ben 1 ti p
hQPd chlfP,hai tay ( !Lf a cao len phia d~u
_ Phim 30x40 cm, di~u eh'lnh cQts6n lung van giCraphim thea trlfc dQc._ Tia trung tam : chi~u lhin g c van dibm cach dU0nggii1a xUdn ltC dQ 2
khoat ng6n taycngan muc D8
_ Thong sa ch'.lP:75-80 kV, 60 mAs, 100 cm, c6ludi ch5 g md
Trang 6CQt song that lunq
I cAc CHi D! NH CHl,JP COT SONG THAT LUNG
A Lao dot song th~h lung
co cac hinh anh X-guan khac nhau (xem Bai 24 Cot san lung, trang 138) Bi lao
d tu5i cang tn~thi can bien dan lo g n irc D6t s6ng lao cang cao thi xiro g
B Thoai h6a cQt song(th~y r6 tren phim chup th~n n hieng)
C Chan thuonq
Ga y toan b9 than dat son Nan hen co th~ gay ra cac tai bi~n dtuy son hoac
tire thdi hoac th( p at (do kh n b~t d ng) S v tO~ll1v~n clla ttiy s6n phVthuocvao thanh sau ella than d6t s6ng
Trang 7146 Ch5 Kythuat chup X-Quangcot song
Tieu eo s6n la benh cung sau d6t song gian doan d d an eo, hay g~p d tang
d oi eQtsong di;tebi~tdL5-S1
Truot d6t s6ng I amot d6t son bi tnrot ra truce d6t son k ~ben duci do co tieu
d t song d eo hai ben
D Cacton thuonq di din vao C9t song
Cac ben 1 5' ac tinh co th~ di can vao eQt son nhir: ung thu dai trang, un thu
p oi, ung thir li n l~t tu en, ung thir tli' eung -buo g tnrng, u g thir tuyen giap
Ca hin thai t6n thirong nay th ong tieu than d6t song
B Viem c9t song dinh khop
Thuo g la nr phat, d i khi co 1 11hdi tuyen va gia dinh, I~b~I nh eua nam gidi tre,
nhy va dh g6i g~p,nwe dieh d~ cQt s6n lung ap sat vao p im
_ Phim 30x40 em di;ttsau lung, di~u ehinh eQt s6n lung vao giua phim theo
tf\le dQe va di~u ehinh ctud g n6i hai gai eh~u tnide tren song song vdi
gia cae b~nh ng i co vyo eQt s6ng, truc;ltd6t s6n , t6n thLwng rnad~m
_ Phim 30x40 em d~l dudi bVng,di~u ehinh eQt s6ng lung vao giua phim then
tr\le dQe
s6ng th5:tIllng 3
Trang 8Bai 25 C(>tsong that lU11g 147
/
I
/
I
Hlnh 5-13 Ky thu$t chuo cot song that lU'ngth~ng, iu the narn , tia trung tam th~ng qoc vao
tren di ~ m g i U'anoi hai mao chau 2 em , ngang mU'edot song that lU'ngL3
I
/,/
Trang 9148 Ch5 Ky thuat chup X-quang c<)t song
Hlnh 5-14 Ky lhuat chup cot song that lU'ngth~ng , ur th~ dung, tia trung tam di ngang vao
- Thong s a dUH): 75-80 kV, 40 mAs, 100em, co lLruich ng mo
T L (th~ chup nay co ich eho vi~e n hien ciru die khe khop d6t so g, nhung do xa
phim nen du tao cua xu ng khong r o
- Benh nhan nam ng ieng tren ban chup, hai tay len eao om l~ydh, hai chan
co dui v o g goc voi than
- Phim 30x40 em d?t doc tren ban hoac diroi ban X-quang, dib chinh m~l
phan th~t lung vuo g goc vdi phim va e9t song cot son that lung VaGgifra
phim thea chieu doc
- Tia trung tam: c hi e u th a n goc voi phim, khu tru diem g iir a ten mao c h a u
3 khoat ngon tay, each bo sau lung d9 4 khoat ngon tay, ngan mue dOl
s6n lvng L3-4
Trang 10Bai 25 C(>ts6ng thM hmg
'~ ,"
Hlnh 5-15 Kythu$t chup C9t s6ng that lung nghi e ng , nr th§ n~m , tia trung tam th~ng g6c vao
oi~m giu ' a tren mao chau 3 khoat ng6n tay, ngang rnuc 06t s6ng that lung L3-4.
- Thong sachup: 75-80 kV, 50 mAs, LOOem, co lUdi ch n me
Luu y : Chup hie benh nhan nin th tranh nhoe phim
2 Tu'th~ dti'ng (Hlnh 5-16)
- Benh nhan dun n hien tnroc gia phim, h i tay le cao am Hly dfru
- Phim 3 x40 em, di~u chinh mat pha g th~t lung vu ng goc voi phim va CQtson CQIs6 g th~t lung VaG giira phim th a chi~u do
- Tia trung tam: chi~u th~ng goc voi phim khu tru VaGdi~m tren mao ch n
3 khoat ngon ta , each be sau lung dO 4 khoat ngon tay, tia ra trung (amphim
- Thong sachup: 100kV, 120mAs, 150 em, co liroi ch ng me
Trang 11150 Ch5 Ky thuat chup X-quang c9t song
t
_ - ',
Hlnh 5-16 Ky thu?t chup c9t s6ng that lu n g nghieng , tU'the dU'ng , tia trung tam di ngang goe vao
di§m giLia tren mao ch$u 3 khoat nqon tay , ngang mile d6t s6ng that lU'ngL3 - L4.
C.Chup d(mgnqhienq U'O'n,cui g~p toi da(Hinh 5-1 )
_ Tu th~ benh nhan dung tnroc gia treo phim cui hay n ira t5i da sao ch
benh n an dung than hai ray dira song song ra tr u cek i benh nhan dW th~
cui g~p t5i da, ho~c dira len dau D~t sao cho mat phan lung phai vu n
goc vdi phim, vao giira phim
_ Tia trung Him di vao di~m L3-L4 , duong doc each duo g giira bung d9 4
_ Tia trung Him: chiGu lhftng goc vdi phim khu lru vao di~m tren mao~ch~u
3khofll ngon tay, cach bd sau lung d 4 khoal ng n tay, tia ra trung tam
phim
\
7 "
Trang 12Bai 25 CQtsong that lung 151
Luu Y \.-(
- TLl'th ~ n ay c h i ap dung ct 5 i voi benh nhan bi c h ~ n thuo g nang kh n n ~ m
diroc dnr th~n hieng h a benh nhan n ~ mn ua tren cang ctrng
- Chup luc benh nhan nin tho
Hlnh 5-17 Ky thu$t chup c(>tsong that lung dUng nghieng uon va cui 'g$p toi da
D Chup cQtsong that lung chech 3/4 C Hlnh 5 - 1 8)
Muc dich tharn kham ct ~danh gia eo song va1 ti~p hQP
Trang 13152 Ch5 Ky thuat chup X-Quang c<)tsong
Hlnh 5-18. Ky thu~t chup c9t song that lU'ng chech 3 / 4 , tia trung tam th~ng goc (jo i ~m L3 ,
Trang 14Bai 25 CQts6ng that lung 153
_ Ti a trung Hi m: c h ie u t h ~ n g gee V~lOdi ~ m L3 - L4 , d dn g d oc e a ch dl f dn g
giG'abung dQ 4 em.
/" _ Th o g s6 c hu p : 75-80 kV, 3 0 mA s , 100 em , eo h f di c h 6n g mo
lit ( ';1"1 PHAU UNG DUNG PHIM CHUP COT SONG THAT LUNG
(H l n 5-19)
-12
-14
H l nh 5 - 19 G ia i p ha u p h im chup th ~ ng c(l t s ong th a t l U'n g
1 T ha n oa t song 2 M? t k h p t re n 3 M ? t k ho p d LiOi 4 Khe khop 5 Khop mau 6.
B o ng co th a t l U'ngch $ u 7 M a u k ha p tre n 8 Mau kha p d LiOi 9 Mo m ngang 10 T han
o t s o ng 11 Cu o ng song 12 Kh o p c u ng chau 13 G ai so ng 14 L xu'd ngcut.
Trang 15154 Ch5 Kythuat chup X·quang C9t song
B Giai phauphim chup c(>tsong th~h lung nghieng
(Hlnh 5-20)
Hinh 5-20 Giai phau phim chup nghieng cot song that lung.
1 M~I khap dU'ai.2 M~t khap Iren 3 La li~p hop 4 GaLsong 5 Mom ngang 6 Khe khap 7 Mom khop Iren 8 Mom khop dU'ai 9 Mao chau 10 XU'dng canh
chau 11 Than xU'dngcung.
d
Trang 17I cA c C Hi D! N H CH V P SO
A Chan thU'011g59 nao
Mau tu trong nao trong ehtm thuong so nao kin kh6 g th~ dua vao X-quan rna
p ai dua vao chup dt lop vi tinh
Tuy nhien, X v u ang vfrne6 vai tro nhlit dinh tron danh gia t6 thuo g hin x uong
vom so, die du'dng va xirong dcac vung quan trong d~ gay mau tu ngoairnan
cirng, nhu d o g vB vung thai d o g va vung cham
B Khoi u nao
Chftn doan kh i choan ehB trong 59 kh6 g th~ dira vao X-q an thuong quy rna
phai dua vao chup d t lop vi tinh hay con huo g t ir.
Chup X-q an SQ nao thin n hien tron nhiing tru n hQP nghi ngo kh6i u naoe6 th~ thay cac hinh anh t6n thuo g nhir:
- Xu n bi an mon (b~IOman xltOng) ho~e xu n bi d~m d~e (tang sinh
x o g)
- D~u hi~u tang aphie ni?iSQ (d u ~n ng6n tay, r(_)ngh6 yen)
- Ngoai ra e6 th~ phat hi9 cae di~m voi hoa b5t thu'dng ella u
B~nh 15'nay thl(d g tham khflm bhn di~n nao d6 trude, sau d6 n u th~y s6ng b~nh
15'b~t thl!d g th mdi ehl,1pS<)thin n hieng
162
Trang 18Bai 27 S9 (th~ng nghieng) 163
D Tnroc chup eM 16'pvi tinh , eQng hUcYngtlr hat nhan, chup mach
Tntdc khi thirchi~ncac thu thuat nay nen co phim S9th~ng va n hien
II IZ Y THU A T CHlJP SO
A Ky thuat chup 59 th~ng
Hinh 6-3 Ky thu?t chup so th ~ ng, iu th§ sau - tru ' oc , tia trung tam chech xu6ng duoi chan mQt
qoc 23 ° so voi phuong th~ng dung , toi an duang va vao giCl'aphim Huong nay cho hlnh xu'dng da chieu duoi 6 mat.
Trang 19164 Ch6. Kythu~t chup X-quangxuonq S9m~t
- Phim cB 18x24 em (d i voi tre em) ho~c 24x30 ern (d5i voi ngiroi Io ), d~t
d c trc banchup, c 6dinh b6n phim, tia ra trung lam phim
N~ux o g dil chi~u tr e n h6 m~t:tia trung tam eh~ch vGphia d~u so v(:jiphLrc1n
Hinh 6-4 Ky thu$t eh~p sQ th~ngJ tu the tru'(Je- sau (m?t ph~ng Virehow t?O g6e 80 ° so voi
phim), tia trung tam th~ng g6e qua an QUangtoi ~ eh~m va vao giO'aphim.
Trang 20_ Thong 56 chup: 7 kV, 65mAs, 1 0 em, cohr oi ch n mo.
3 Tieuehu~n dat cua phim thling
Trang 21166 Ch6 Kythu~t chup X-Quangxuonc S9m~t
T u \h~SQng hieng ~ Tia X0 ' v ao
QV a ngReid 2,5 em (ehi ~ u len ho yen).
2 Til th~ n a m nghi e n
Trang 22Bili 27 5<,>(th~ng n h i en q) 167
doc tren ban Ch~IP,c5 dinh b6 g phim, tia ra trung tam p im
_ Dat benh nhan n~m nghien tren ban chup, hai chan co, d~u g5i g~p nhc,
hai tay dt x oi theo co th~ Dflu diroc diroc ke cao sao cho cot song c6 son
song vci han, phim d?t ngay diroi dhun hie g
_ Chinh true n i hai h5c m~t v o g g6c vdi phim Chinh mat phang chinh
theo ccllh~.L6t d~m cao dch~m - g[IY- ltrng Phim d~fngdfrng ap vao m~t
ben d chl)p va phim dtrQCc6dinh b~ng bao cat
sang ben d Ch~IP,d?t phim ch~ch thco dfiu,chinh m?t ph~ng chinh di~n so g
song vdi phim, chlnh tia trung tam ch~ch sao cho th~ng g6c vdi phim
Trang 23168 Ch6. Kythu~t chup X·quangxu'ong59mat
_ Phim co t e n tu6i b ~ n nha , d i u ph a i tr a i n gay th a n n am c hup.
Ill GI A IPH AU UN G D l,JN G TR EN PHIM CH l,J P SO
A Giai phau phim chup SQth~ng (H'inh 6-6)
} - 21
2 2
23 XU'dngMm dU'ai.
Trang 24Bai 27 S9 (th~ng nghieng) 169
B Glal ph~u phim chup 5Q nghieng (Hinh 6-7) I
Hlnh 6-7 Giai phau phim chup S9 nghieng.
1 Ban ngoai 2 Lop tuy 3 Ban trong (mang cung) 4 Khop tran d l nh, 5 BQng
mach rnano nao giO'a.6 Xoang tran 7 He yen 8 N~n so, 9 Khop dlnh cham 10.
Manh sang 11 Mom yen tnfoc 12 Mom yen sau 13 He mat 14 Xoang bu ' om.
15 Ba trong he mat 16 Loi cau xU'dng ham dU'oi 17 Xoang sang 18 T~ bao
chum 19 XU'dng gu mo 20 L6 tai ngoai 21 Mom vet 22 XU'dng chum 23 Xoang
ham 24 N~n kh~u cal 25 XU'dng ham du'oi 26 ell ham dU'oi (goc ham) 27 l,J
earn
IJ