Giáo trình dược lâm sàng sách đào tạo dược sỹ đại học cao đẳng tập 1.PDF

Dinh nghia "Dupe lam sang IA mon h9c cua nganh Duoc nham t6i uu hoa viec Sir dyng thuOc trong dieu tri va phOng benh tren co se• nhCing kien thirc ve DLIVC, Y va Sinh h9c".. Nhu vay vai

BQYTE TRU'ONG CAO BANG KY THUAT Y TE 16

GIA 0 TRINH DIA)C LAM SAN

1111

lien seal]:

Ds Nguysra Th Phirung Nhung

Ds TrAn Thi Tha Nga

Ds, NgtayL Ti-q, Thu

Ds, NO Thi Nga

Da Nang, thang 08 nail/ 2012

a

I

Tryong Cao Dang K9 Thudt Y Te II Da Ang Giao trinh &lac lOrn sang

GIOI THIEU MON HOC VA CAC NGUYEN TAC

Si' DUNG THUOC AN TOAN HOP LY

Muc tieu:

I Trinh bay chivy dinh nghia ,myc lieu cho hoc Dirge lam sang

2 Neu va phcin tich cluqc 4 tieu chudn can thiet trong lira ch9n thuoc an tam

3 Neu clu9c nhrtng n9i dung ctra huang o'd'n diet! tri

4 Phan tich dttqc 4 ksi ming ma Arc lam sang co in co de thirc hien cluvc huang datz (lieu Fri tot

1 Dai ctrung

1.1 Dinh nghia

"Dupe lam sang IA mon h9c cua nganh Duoc nham t6i uu hoa viec Sir dyng thuOc trong dieu tri va phOng benh tren co se• nhCing kien thirc ve DLIVC, Y va Sinh h9c"

1.2 Vai net ve sir ra doti va phat trien cua mon Duvc lam sang

Co hai yeu to clan den skrra dai mon h9c Duoc lam sang:

- Khach quan: Su phat trier' nhanh ch6ng trong linh vvc san xuAt thu6c lam cho thi twang thu6c vira phong phis ye so Wong &roc chat mai, vira da clang ve chung loci voi sir ra dai nhieu clang bac che (clang giai phOng Ice() dai, giai phong CO kiem soat,, dang bao tan trong runt ) khac han cac clang kinh,dien da gay khong it long tong cho thay thuoc dO nay sinh nhu cau ttr phia nguai ke don ye sty co mat ben canh h9 cac &roc si vai nhiem vu to van va huang clan sir dung thuoc, do IA cac &roc si lam sang

-Chu quan: Ben canh viec 1)6 sung vao chuong trinh dao tao nhieu kien thirc lien quan den

Y - Sinh h9c, sty ra dal mon Duoc d6ng h9c lam sang la nen tang quan trong de cac d-9c si lam sang hoat Ong thanh cong

Duoc d6ng h9c lam sang la mon hoc Oa vao viec xac dinh nong d6 thuoc trong mau va dich sinh vat dm nguai sir dyng thu6c Mon h9c nay ra dal la nha c6 nhang phuong tien hien dai cho phep xac dinh chive nhang ruing d6 thuoc rat nhO trong mOi truang mau hoac dich sinh vat (nude tieu, nuac b9t) cua nguti sir dyng

Nhu vay vai tra cua dirgc si lam sang khOng chi cung cap cac thong tin lien quan den thu6c ma con cho cac bac si dieu tri biet &roc n6ng do thuoc de co the hieu chinh lai lieu hyong cho phu hop vai tang ca the va trang thai benh 15,, lam cho hieu qua dieu tri chac chan hon va ngan chan &roc nguy co ng6 d6c hoac gap tac dyng khong mong mirk do qua lieu

1.3 Val net ve mon h9c cluvc lam sang teen The gied va 0, Vie't Nam

Tai chau A, nhang ntrac chiu anh huang cua M5, nhieu nhu Thai Lan, Philipin, Singapore :, Duoc lam sang phat trien rat som va hien nay d5 co nhieu thanh qua nhat dinh trong he th6ng dieu tri

Tai chau Phi, th6ng qua cac dy• an ve chain soc sire khoe cua T6 chirc Y t6 The giai (WHO), cac to chirc phi Chinh kien thirc duac lam sang da tham nhap vao Zimbabwe, Zambia, Ghana nha cac chuong trinh tai tro dao tao ve sir dyng thuoc an toan - hop

Tai Viet Nam

Nay lam sang du nhap vao Viet Nam nam 1990 tir chuong trinh sir dyng thuoc an toan hop 15, vai sir tai trg cua to chirc "Tarn nhin the giai Australia"

-Nhan thirc cluoc tam quan liar-1g cua mon hoc nay, Truang Dai hoc Duoc Ha N6i d5 ti'en phong trong viec dua mon Duoc lam sang vao dao tao a bac dai h9c tir nam 1993 B6 mon

Trinerng Cao Ding Ky Tita't Y Ti II Da Nang Ciao trinh dupc leim sang

Dugc lam sang duoc BO Y to ding nhin nam 1998 tai Trtamg Dai h9c Disoc Ha N6i Ci:ing trong th6i gian nay, hoat d6ng Dugc lam sang &roc ma r6ng quy me Ca ntrac Theo quyet Binh cua Vy Dieu tri - BO Y te, cac to Duoc lam sang duoc hinh thanh tai nhieu benh vien sir ket hop cila ca Y va Duoc Mon h9c Duoc lam sang duce dua vao giang day khong chi tai Trubrig Dai 11QC Duoc Ha NOi ma ca Trutng Dai hoc Y - Duoc thanh pho HO Chi Minh,

Trubrig dai h9c Y - Duoc Hu8, Twang Dai hoc Y khoa Thai Nguyen, H9c vien Quan y

1.4 Myc tieu cho hoc phan Ihrov lam sang

Sau khi h9c xong h9c phan nay, hoc vien co kha nang:

(1) Trinh bay duoc nhang kien thirc co ban lien quan den sir dyng thuoc va phOng ngEra phan irng co hai do thu6c (ADR) gay ra

(2) Liet ke va phan tich dugc nhimg nguyen tic sir dyng an toan - hop IY ciia 3 nhom thu6c th6ng dyng:

- Khang sinh

- Vitamin va chat khoang

- Thu& chong viem (cau true steroid va kh6ng steroid)

(3) Huang dan SO' dyng dtxoc mot so thuoc trong dieu tri 2 nhOm benh thong th.u6ng theo cac nguyen tic an toan - hop ly:

- Benh lien quan den r6i loan h6 hap: Hen phe quan

- Benh lien quan den r6i loan tieu hoa: Tao b6n va tieu chay

2 Nhirng not dung va cacti titp can dm dtrov sy lam sang de dyt dirge myc tieu sir dyng thaw an Wan - hsrp

Sir dyng dupe thuoc hop ly (SDTHL) la nhiem vu quan trong cua nganh y te De dat myc tieu nay trach nhiem triic Wei) thu6c ve ba d6i Wong: Ngu6i ke don (bac si dieu tri), duoc si lam sang (DSLS) va ngt.r6i sir dyng thu6c, trong dO DSLS dOng vai tr6 la cau not giira bac si - ngt.r6i dua ra y lenh va nguei sir dyng - ngtreyi phai thkrc hien y, lenh De SDTHL truac het phai ch9n duoc thuoc hop IY Hop ly la phai can nhac sao cho chi so Hieu qua/Riii ro va Hieu qua/Chi phi dat cao nhat

Tuy nhien, mot thu6c hop ly phai nam trong mot dan hop ly, nghia la ngoai ,tieuchuan hop ly timg thu6c rieng bit can phai tinh den nhieu mat khac, trong do ba van de quan trong nhat ,la:

- Phoi hop thu6c phai dimg (khong co along tac bAt

- Kha nang tuan thu dieu tri cua nguiyi benh cao (s6 lin dung trong ngay it, kha nang chi tra phi' hop vai nguai benh);

- Co chi dan dung thuoc dung

Muon dking thuoc hop ly kh6ng chi can den cac kien thirc lien quan den thu6c va benh

ma con phai dua cac kien thirc nay len ngubi benh Cu the, co nghia la phai hieu ro cac clic diem cua nguai benh nhu cac benh mac kern (gan, thin, tim, phoi ), cac bat thuaTig ve sinh ly (be° phi, co thai ), tu6i tac (tre em, ngu6i gia ) den ,cac th6i quen (nghien ruou, thuoc la, an kieng ) va hoan canh kinh te Nhu viy trong dieu tri phai tinh den ngu6i benh chin khOng phai chi la benh don thuan

Sau day la mot so nOi dung cu the lien quan den sir dyng thu6c an toan - hop !Y

2.1 Cac ti'eu.chuan Ikra chyn thaw an tan - hop IS,:

Bon tieu chuan can thiet trong Ikra chon thuoc an toan - hop ly:

I Hieu qua dieu tri tot: H

2 An toan cao: A

3 Tien dung (D8 su dyng): T

4 Kinh te (Re nhat so vai cac thuoc da dat ba tieu chuan tren): K

- Hieu qua la kha nang khOi benh tot, tjf le benh nhan duoc chira khOi cao

- An toan la kha nang xuat hien tac dyng khOng mong muon thap, nghia la ty le Hieu qua/Nguy co rii ro cao

- Tien dyng hay de su dyng bao g6m each dua thuoc, so Ian dung thu6c trong ngay phu hap, cang don gian cang tot

Truang Cao Hang Ky ThuOt Y Te II De Nang Gioo frinh chivy kin? sang

- Kinh to co the tinh theo chi phi tien coa loaf thuoc do cho 1 ngay dieu trj (Lieu DDD) hoac cho ca lieu trinh dieu trj Gia thuoc CO the chgn la thuOc san xuat trong nute hoac cua ngoai nhap CO nhang truOng hgp ngtrai to tinh vao chi phi dieu trj ca tien cua cac xet nghiem can lam sang‘can phai lam khi sir dyng thuoc

CO nhieu tai lieu can dua vao them mot tieu chuan "San co" nghia la thu6c phai coo co dieu trj, nhu• vay la phai uu tien cho !Mang thu6c nAm trong danh myc thuOc thiet yeti

2.2 Cac not dung cua "htro•ng dan diet] tri"

Don thuoc hay benh an china dung nhang thong tin tren giay cua bac sji dieu trj d6i vof benh nhan

Trien khai nhang thOng tin nay la twang an dieu trj

Co 2 not dung can huang dan:

- Huang an cliing thuoc

- Huang dan theo dgt dieu trj:

+ The nao la tien trien tot + Cac dau hieu nhan biet tien luang xau di, phai ngimg hoac phai chuyen len tuyen tren 2.2.1 litro5vg dan thing thaw:

- Giai thich cho benh nhan tac dyng cua nhang thuoc CO trong don, vi dy ringer lactat de bit nuac va dien giai do sbenh nhan mat nuac qua nang, khi kha nang bit nuac theo duang u6ng khong dap Cmg du nhu cau cua co the

- Trong nhang truang hop khac, khi ma viec dieu trj do benh nhan ty lam hoac nguai nha benh nhan tro glop, vi du phai u6ng khang sinh, u6ng thu6c ha sot tha phai giai thach can than c6ch thuc hien, giai thOch tam quan trong : neu khyng lam se CO nguy co gO de 119 ty giac tuan tilt)?

Sau khi dan d6, phai kiem tra xem nguti nghe dO hieu chua bAng each bAt ho nhAc lai

2.2.2 Hung dan theo d6i hay con pi la giam sat dieu tra

Day la budc giai thich va chi dan cho benh nhan hoac nguai nha benh nhan ( trong twang hap nay la benh nhan nhi nho tuoi)

Nha,ng not dung chi an bao gam:

- Tie tyc cho bu?( xem d6 tuoi benh nhan )

- Dieu chinh la' che d6 an, de y xem lieu chau bi ia chay co phai do an uOng khong?Neu dung thO loci tar thCrc an dO kh6i khau phan

- Theo did sot de kjp thei phat hien neu benh nang them

- Neu khOi thO ngirng dieu trj va can benh nhan cac bin phap de tranh tai phat

- Neu benh dO• thO phai toi khOm de thay d6i cach thirc dieu trj

- Neu benh kh6ng chuyen bien hoac CO xu hang nang them thOn phai kiem tra coc ky nang sau:

+ Lieu lugng CO du khong?

+ Benh nhan kh6ng tuan thii dieu tri?(ngirng qua sarn khi chua kh6i hAn nen tai phat?) + Thu6c chgn khyng thach hgp?( gOy tOc dyng phy non benh nhOn ty y 1)6 dieu trj?) + Phac do Iva chgn qua phi:1.c tap?( lam benh nhan kho titan thii)

, Nitta vas, viec ke don hap chi la mat khOu trong sir dyng thuoc hop Vic thvc hien tot don thuoc dO dong mat vai tri rat quan trong giSip cho dieu trj thanh conga dO ding chinh la nhiem vy cua nguti dsls trong dieu trj

2.3 Cac ky Wang can co cua DSLS khi htrefng da'n dieu tri

(4) Kji nang truyen dat thong tin

Nhu da neu phan tren, muon dieu trj thanh cOng thi ngoai y6u to nArn \ang thu6c va benh con phai biet ro ve benh nhan va tao duac sv hgp tac cua h9 trong dieu tri Voi nhang

3

Trirong Cao &mg Ky Thuat Y Te H Da Nang GO° trinh chrov lcim sang

truang hap dieu tri ngan ngay, sir tuan thu cua nguai benh dang han Thy nhien trong truang hap benh man tinh hoc keo dai nhieu ngay thi van de tra nen khO khan hon nhieu Ket qua dieu tri cac benh man tinh khong phai loc nao ciing nhir muon Vas/ khi g5p that bai hoc khi ket qua diet' tri chu'a dat yeu cau thi phai lam gi de dat myc tieu (lieu tri da d5t ra

Nei dung cu the 6 moi ky nang:

1 Ky Wang giao tie!) veri 14nh nhan

De thus hien dugc ky nang nay, DSLS phai tao lap m6i quan he gAn gui voi benh nhan boi vi de dieu tri tot khong the khong co skr.hap tac phia benh nhan Mu6n lam chivy nhu vay phai lam cho benh nhan hieu dirge IS/ do dieu tri, phuang thirc dieu tri va nhung viec ma h9 can lam de tham gia vao dieu tri,thanh c6ng

Khi benh nhan hieu ve benh thi h9 se tu gide chap hanh y lenh va nhieu truang hop glop bac si tim ra nguyen nhan that bai do quan he cal ma vai thay thu6c

2 Ky Hang thu thb thong tin

Thu thap thong tin lien quan den d5c diem cua benh nhan (tu6i, gioi, thOi quen, nghe ThOng tin thu thap phai ty mj/ vu chinh xac Thuang thi qua trinh nay dugc lam tir Ian kham benh dAu tien trudc khi bat dau thiet lap the de dieu tri nhung cling c6 the chtra khai thac het ho5c lai xuat hien nhang tinhhu6ng mai lien quan den benh

3.1(5, nang danh gia thong tin

Danh gia cac thong tin lien quan den viec ang thuoc trong qua trinh dieu tri la met viec lam can thiet truac khi dua ra ket Van va bien phap can,thiep Phai danh gia dugc cac thong tin lien quan den viec dung thuoc,trong qua trinh dieu tri de tim ra nguyen nhan that bai (neu g5p) Nguyen nhan that bai trong dieu tri rat phac tap, trong dO viec benh nhan ty• y bO thuoc hoc sCr dyng khong dung lieu, khong du thai gian la rat

the

gap Nhang nguyen nhan nays c6 the lien quan den tac dung phy cua thuOc, cung co the do gia thanh thu6c qua cao so vai dieu kien kinh te That bai dieu tri cting co the do phac do di khOng con phu hgp.do benh tien trien nang them (vai nguai cao tuoi, do tuoi tac ngay met cao nen nhieu benh mac kern han, thi du xuat hien them benh tieu duang ho5c xa vua deng mach cOng lam cho huyet al) khong the binh on

4 Icy Hang truyen dat thong tin

Cac thong tin phai truyen dat co lien quan den huang dan dimg thu6c viatheo dOi dieu

De thkrc hien myc dich huang clan dieu tri tot, nguai DSLS phai huang dan chinh xac va tSi my each thCrc thuc hien y lenh bao gam viec dOng thu6c va cac dau hieu can nhan biet ve tien trien theo chieu huang xau cua benh

Muon lam tot viec nay, nguti DSLS phai tao lap du'gc long tin tir phia benh nhan va phu'ong phap kiem tra kha nang nhan thirc cua h9 vai cac thong tin dirge truyen dat; thuang thi nen de, nghi benh nhan hoc nguti nhl.t benh nhan (vai benh nhan nhO tuoi hoc nguai bi benh tam than ) nhac lai

Vi dy: Cac thong tin lien quan den gia Wang thu6c, each u6ng thu6c la nhang thong tin thuang g5p nhat benh nhan mac benh man tinh nhu benh lao, benh tang huyet ap, thong - tin ve do dai lieu trinh dieu tri ma benh nhan phai thuc hien la rat quan trong Nhang thong tinlien quan den each thirc theo doi tien trien cua benh tai nha (thi dy each kiem tra huyet Ai)), chu kS/ tai kham la nhimg thong tin phai truyen dat va phai xac dinh chac ch5n benh nhan daa hieu _

va tin tuang thuc hien

Ke't luan:

SO• dyng thuoc hap IS/ la myc tieu d5t ra voi ca nganh y te, trong dO vai tre cua nguai dugc -

si lam sung la rat quan trong

Lva ch9n &lac met thuoc hgp IS/ la viec lam dau tien; nhiem vu nay khong chi nguai ke dan phai lam ma ca cua DSLS

Tr irong Cao Bang K9 Thudt Y Te II Da NZing Giao trinh &toy Icim sang

Lya chon thuoc hop IY nham till& lap duoc mot phac do dieu tri hop ly cho benh 'than Trong khau nay, nhiem vu Inrang clan diet] tri thuec ye DSLS

MOt phac do diet] tri &roc thiet lap dimg la rat quan trong nhung neu thkrc hien khong

&mg (khoang cach dkra thuOc, gio' uOng thuiSc, cach sir dyng cac clang bao che) thi hieu qua dieu tri se' khong the dat throe Nhu vay, vai tre ngubi DSLS xuyen soot tir khaki dau den khaki cuoi NhEi.ng not dung tren chin!' la nhiem vu ma ngirei DSLS phai hoc hOi va ren luyen de gop phan thkrc hien myc tieu sir dking thuoc an toan - hop ly ma nganh y to clat ra

Trtrong Cao Dang K9 Thitat Y 7-"Z II Da Nang Gicio trinh dux Icini sang

CAC THONG SO MAX BONG HOC CO BAN

MVC TIEU

1 Neu &coy Binh nghia cac thOng ca ban: AUC, Vd, CL va t 1,2 (lac trung cho giai (loan trong chu ki titan hoan cira thudc trong ca the

2 Trinh bay &toy cach tinh cac thong so.:AUC, Vd, CI va ti/2

3 Neu Y nghia cac thong so nay trong diet, tri

NQI DUNG

Thu6c muon co tic dyng toan than phi tham nhap vao yang tuan hoan tir vi , tri thuoc va theo vong tuan hoan den vi tri tic dyng Qua trinh tuan hoan nay lam cho thuoc dutc phan b6 den m9i to chircyong ca the

SO phan cua thuoc trong co the phy thu6c vao 4 qua trinh: hap thu (A), phan b6 (D), chuyen h6a (M), thai trir (E); do la cac d4c tinh ve dutc Ong h9c cua thu6c Cac qua trinh nay duty phan anh thong qua nhang thong so dupe dOng hoc, trong do co 4 th6ng so ca ban c6 nhieu y nghia nhat trong thkrc hanh lam, sang la:

- Dien tich duti dutrig cong 'long dO-thei gian AUC

- The tich phan b6 Vd

- He so thanh thai (Clearance=Cl)

- Thai gian ban thai hay nU'a dti sinh h9c (t1/2 )

ThOng qua cac thong so nay, chUng ta c6 the quyet dinh lieu Itrang can dim vao cua m6i thu6c, khoang cach giaa cac ran dui thu6c ho4c hieu chinh 141 lieu luang trong cac twang h9p benh nhan co nhang bat thutng ve sinh ly, benh

Chuyen luan nay se Ian hitt giai thieu 4 thong so dutc dOng hoc co ban: cach tinh toan

va y nghia lam sang

TICH DU'QI DU'O'NG CONG (AUC-Area Under the Curve)

L L Dull niein ve dien tich dual dtthng cong

Dien tich ,dtc61 chco'ng cong (bleu diensky bien thien cua n6ng thu6c trong theo thoi gian) bleu thi tuvng trung cho luveng thuoc vao airov vOng tuan hoan clang con hoot tinh sau rn'Ot theri gian

Don vi tinh AUC la mg:1-1.1:1 hoc

Neu ta tam chap nhan tat ca lutng thuoc vao duty vOng tuan hoan chung a cl4ng con ho4t tInh se phat huy tic dung duac ly thi AUC7 cho phep danh gia duty chat luring cua cl4ng bao che

1.2.Cdch tinh dien tich dirai dirong con theo plitrowg phdp thvc nghiem

De Inh AUC, cach don gian nhAt la cat &tong cong thcrc nghi'em thanh nhieu phan nhO tinh AUC to tong cac dien tich thu dutc

1.3.12 nghia

(Bioavaibility) czia thuoc

Sinh kha dung (SKD) la th6ng so bleu thi ti le thuoc vao dutc yang tuan hoan chung Ong can hoqt tinh so vai lieu cla dung (F%), t6c dO (Tmax) va cutng do (Cmax) thu6c tham nhap cluac vao vOng tuan hoar' chung

6

Tnterng Cao Dang Ky Thuat Y Te II Da Nang Gido trinh dtrav lani sang

Nhu• vay, khi nOi d6n SKD ta de cap an 3 dai luvng: F%, Tmax va Cmax

Hai the pham cua ding mot hoat chat, ding lieu dung, dung duCmg dua thuoc duvc coi la along duang sinh h9c (Bioequivalence) khi 3 dai lugng nay giao dOng 6 mix dO cho phdp (thudng trong khoang 80 den 125%); Tuy nhien, qui dinh thudng chi doi vai AUC con 2 dai ludng Tmax va Cmax khong bat buOc

1.3.2 Co 2 Toni sinh kith dyng

- Sinh kha dung ituy?t d6i: la ti I6 giira tri s6 AUC thu dirdc khi dua thu6c ngoai du6ng tinh mach (thong thudng la dudng Wong) so vol tri so AUC dua qua du6ng tinh mach cua cling mot thuoc

Voi nhung thuoc kh6ng the dimg cludng tinh mach, ngudi ta CO th6 sir dyng clang thuoc long (dung dich, h8n dich uong) d6 so sanh

Sinh kha dyng tuy't dOi mot thuOc dot > 50% la co the chap nhan duvc Khi SKD > 80% thi co th6 coi kha nang than nhap thu6c uong vao mat!, clang x.Ap xi &rang sinh mach, con neu SKD < 50% thi clang uong thuang kho, dat yeti

F cua hang A F%tuang doi = GGGGGGGG

Gia tri sinh kha dyng (F) lien quan mat thi6t den dO h6a tan cua ch6 pham (chivy danh gia qua trac nghi6m h6a tan)

2 THE 'ITCH PHAN BO (Vd, VD)

2 /.Khcii niOn va dinh nghia the tick phan bo

Kha nang khuech tan cua mOt thuOc nao dO vao cac to chirc co the phy thuOc vao 2 yeu to:

- H6 s6 phan 1)6 lipid/nude cua thu6c

- Ban chat cua to chirc ma thu6c than nhap

Vi du:

-Cac thuoc gay me thuang co chi so lipid/nudc cao nen than dirdc vao to bao than kinh Tac dyng gay me cang mph khi chi so nay cang cao Cling vi m6i lien quan nay nen luvng

7

Trtrong Cao Dang Ky Thuat Y Te II Da Ndng Gicio trinh dirge lcim sang

thuoc gay me danh cho nguti beo phi thirtng cao hon ngirti binh thutng co cung can nang va qua trinh hoi phyc sau khi gay me O nguti beo phi aing chasm hem

-Cac thuoc co chi so lipid/nutc thap nhis theophylin, gentamicin khuech tan tot vao cac to chirc co nhieu nirac; a tre so sinh, nhat IA tre de ,thieu thang, tj/ le' nu& cua co the chiem 70-75%, do do the Veil phan 1)6 cua nhitng loci nay IA rat Ion

Vi du:

Vd cua thephylin cua tre so sinh IA I L/kg trong khi do o tre 5 tuoi (ti le ny& cua toan co the chi con 60%) la 0,48L/kg

De bleu thi skr phan bo cua thu6c trong co the, ngtsti to dimg thOng so Vd:

Tong lugng thuoc dua vao co the (P) D x F

Vd—

Nang d6 thuoc trong huyet tuong (Cp) Cp Don vi cua Vd la L hoac L/kg

Dinh nghia:

, The tich phan bó (con goi la the tich phan bó bleu kien), bleu thi mat the tich can phai

co de' wan ba luong thueic clugc clua yew co the phan boa 'long do bang nang do trong huyet tzrang

The tich phan 1)6 khong bleu thi mot the tich sinh ly thkrc; the tich nay khong co lien quan gi den the tich mau, huyet tuong, huyet thanh hoac phan mite cua co the

Tri s6 Vd thirtng duoc tinh san va co the sir dyng nhang doi tuong khong co nhang bat thirang ve sinh ly hoac khong co benh gan, than tram trong

2.2 Y nghia

nang

the tich phan ba cho truck, to co the tinh chivy lieu hrowg thuoc cancltra de dal dirge

mat nong clO Cp new do

D Vd x Cp

F

O day:

F : IA sinh kha dyng cua thuoc (%)

Cp: Wang dO thuoc trong huyet tuong (g/L, mg/mL)

Vi du:

The tich phan 1)6 cua digoxin la 7L/kg Tinh

de dat dugs nang d6 dieu tri trong mau IA I mcg/L

3.I.Dinh nghia

DO thanh 19c hoac dO thanh thai cua thuoc (Clearance — CI) bieu thi kha nang cua mot co quan nao dO cua co the (thutng IA gan va than) lac sach thu6c ra khOi huyet tuong khi mau tuan hoan qua co quan dO thutng dirge tinh theo ml/ph hay I/h

3.2.Nherng tong that' fink dO Mania thdi cua thu4c (Cl rhueld

3.2.1 Tinh cho thanh thai cua thaw fir t6c (10 thai trir qua ntrov lieu

8

Trzrong Cao ajng Ky Thuot }' TA II Da Ming Giao irinh chror Icini sang

Ciing nhu• khi tinh do thanh thai creatinin (Clcr), ngu.6.i ta tinh toc dO thai nil thuoc a dong con hoot tinh theo nit& tieu bang cach thu gom nude tieu sau khi cliing thuoc va dinh lupng nong dO thuoc con hoot tinh trong mac tieu, tir dO tinh ra CI thlivC• A'

Cu x Vu

O day:

- Clthu6c : la do thanh 19c thu6c (mL/ph)

- Cu : nong do thuoc o dong con hoot tinh trong nude tieu (mg/mL)

- Vu : the tich nu& tieu trong I phtlt (mL/ph)

- Cp : nong d6 thuoc a clang con hoot tinh trong huyet Wang (mg/mL)

(thuang Cp duvc,do trang thai thu6c dot can bang Css)

(Cu x Vu) chinh la toc dO bai xuat cua thuoc, do dO cong thac tren can duvc viet dual deng:

1) el

Clthuoc

Cp

O day:

- Vel : toc de bai xuat cua thuoc qua gan va/hoac then (mg/ph)

(el = elimination —.bai xuat)

- Cp : nong do thu6c trong huyet tuung (mg/mL)

*Chit y:

Neu mot thuoc co he so phan bo vao hong cau cao (thi du cac thu6c ch6ng sot ret) thi cong thirc tinh clearance se la:

1) el Clan& =

b

clay: Cb la nong do thu6c trong mau toan phan (Ci.nau) Dan vi tinh do thanh thai ctia thuoc (Clthu6c) ,c6 the la mL/ph hoac mL/ph/kg, bleu thi so mililit huyet Wang duct gan hoac than lac sach thuoc trong thai gian I phut

Tri so atilt& thyv chat ding chi IA mot tri so Ao, co tinh ly thuyet vi tuan hoar) cCia mau qua cac co quan IA h6i kw, lap di lap lai lien tuc va thkrc to thu6c chi duac lac sach hoan toan ra khOi huyet twang sau mot khoang thei gian 7xt112 (xem "thei gian ban thai")

Tuy nhien, cach tinh nay khO thyt hien vi viec gom tau nu& tieu trong nhieu gia rat phirc tap

3.2.2 Minh tir litu luvng va din tich dtroi dterng cong

F x D

O day:

- F: la sinh kha dyng

D : la lieu dung

• - AUC : la dien tich dual dutng cong

He so thanh thai trong cac bang có son vdi moi looi thuoc thu.ang la Cl toan nang loci bO thuoc ra khOi huyet thanh, huyet tuong cua tat ca cac co quan baixuat trong

toan t, t bleu thi co the nhtt• gan, than, phoi, da, nuac bat, tuyen Tuy nhien, chi CO 2 ca quan gan, than la co kha nang lac thuoc monh nhat, con Itygng thuoc &roc bai xuat qua cac co quan con lai rat nhe,

va it coy nghia Vi vay :

Cltoan phan = C !than +Clgan + CIcaquan khac

Truong Cao Hang Ks, Thor Y Te II Da Ncing Ghia trinh duvrc lam sang

- Theophylin co Citoan phAn = 0,65 ml/ph/kg Dugc biet theophylin IA thu6c dugc chuyen hga 90% asan , c6 nghia IA Cl gan z0,59m1/ph/kg

Neu tinh cho mot nguai co trong lugng 50kg thi Clganz:,0,60 ml/ph/kg x50kg = 30m1/ph

co nghia la cir sau mat khoang gian 1 philt, se co 30m1 huyet tuong dugc gan I9c sach khoi theophylin

- Cephalecin co CltOn phAn = 300m1/ph, chat nay it bi chuyen h6a gan ma chii yeti bAi xuat qua then tgi 91%, truang hgp nay Clthan rat quan trong vgi Cephalexin : Clthan =300m1/ph x 0,91 = 273 ml/ph

Nhu vay, trong trutng hap benh nhan CO nhang ton thuang nang ye chac nang than thi kha nang [pal xuat Cephalexin bi giant it ret va nguy ca qua lieu se cao, trai lai vai theophylin thi su ton thuang than it co nguy ca gay d6c vi thuc chat chi co mot lugng rat nh6 theophylin dugc loci b6 theo &rang nay

- Propranolol ang IA mat thu6c dugc I9c sach cho yeu a gan (z ,100%), tri so CI =

840m1/ph trong trutng hap nay dugc coi nhu

3.3 c' nghia

-Trong pham vi lieu lieu tri, khi M chug du gay bao hga, he bai xuat thu0c thi clearance la mot tri so hang dinh nghia IA cir,sau mot khoang thai gian nhat Binh lao co mot ti le hang dinh cita thuoc clugc 19c sach khoi huyet tuong "toc do bai xuat thay dal ti le thuan vgi su thay cloi nang c16 thuoc trong huyet tuong theo qua trinh dang hoc bac 1"

Trai !al, neu lieu dung qua Ion va co the thanh 19c thuoc bi bac) hOa thi qua trinh bai xuat thu6c se Wan theo qua trinh dong h9c bac 0 nghia IA sau mat khoang thai gian nhAt Binh co mot lung thu6c co Binh bi loai khoi huyet tuong Trong twang hgp nay, clearance khong h5ng dinh nCra ma se giao clang

4.THOI GIAN AN THAI (Tin)

43 Dinh nghia

Khai niem t1 12 (half-life) clugc bleu thi theo 2 nghia:

-t112 a hay tu2 hap thu IA thai gian can thiet de mot nira lugng thu6c da uo'ng vao dugc vOng tuan, hoan.,

Neu thuoc dugc dua qua &rang tinh mahcj hoc &rang tiem bAp thi pha nya kOng co hoc khong clang ke, nhu vay ko co ti,2 a

-t112 3 hay t1/2 bai xuat IA thai gian can thiet de nong d6 thu6c trong mau giarn di mat nira

t u2 p can g9i IA thai gian ban thai hay nth thai trir

Trong thuc hanh dieu tri, nguai ta sir dung t112 nay

4.2 Catch tinh Mei gian ban Mai

Tinh try'c tie!) tir elto thi

Dua vac) do thi ban logarit (LnC-t) IA catch don gian nhat Tit 2 mix nong do 100 va 50,

ta CO 2 gia tri t tuong irng IA t=0 vat t=2; nhu vay ti,2 = 2 Ta cling co the tinh ti r 2 mix d$ khac: 50 va 25, ski chenh lech ve thai gian se IA t50 = 2 va t25 = 4, nhu vay t112 cang bang 2 Ta _

dO cho thay tri so t112 khong phu thuoc vao nong c16 thu6c trong mau

4.3 caa tri s 11/2

Lien quan giira thai gian ban thai va prang tharoc Ayr thiii trir

-Qui tac 5 x tu2: tia thai diem 5 x t112 tra di, Iugng thuoc trong mau hAu nhu khong thay cl0i nEra vi lung thuoc tai cac to chirc da bao hga, lung thuoc tham nhep vao to chirc bang

Trirong Coo Bang Ky Thuat Y rd II Do Nang Gicio trinh &roc !Om sang

luting thuoc &roc thai trir, ngubi ta goi the.' diem nay la thol diem thutic dgt trong thai can bang

Bang 1.1 Lien quan giira t112 va luting thuoc &roc thai tru St) lAn

5 KET LUAN

Nam yang cac thong so duvc Ong h9c giap cac duvc,si lam sang c6 di) kha nang to van cho thay thuoc trong viec Itra chon thuoc phi.' hop vai ca the ngubi berth va nang cao kha nang

su dyng thu6c mot cach an toan va hieu qua

Cac kien thac trong chuong nay se gitlp cho cac &roc si hieu &roc cac th6ng tin ve duvc d6ng h9c trinh bay trong cac tai lieu ye thuoc: cac don twang clan, Duvc this Qu6c gia, Vidal, Martindal hoc khi doc cac bai bao nghien cau ve thuoc Day cling la kien tht:rc co ban cho duvc si khi nghien ciru thu6c moi, danh gia thuoc hoc dank gia tuong throng sinh h9c

Trtrang Cao Hang K9 Thu at Y Te II Da Nang Giao trinh chtqc lam sang

XET NGHItM SINH HOA LAM SANG VA NHAN DINH KET QUA

Vi du: Glucose: 89 mg/dl (70-110)

II DON VI DO LUNG THUIfING St) DUNG TRONG KET QUA XET NGHIEM

Hien nay nhieu tai lieu sach bao va cac labo sir dung ca hai don vi Cu va don viqu6c to mai do quen su dung Trong khi HOi nghi y to the gi6i 1977 TA chap nh:an sir dung he th6ng don vi quoc

te, cho nen co nhang he so chuyen doi to don vi di sang don vi mai hoc ngugc W Bang thi du sau day

Xet nghiem Don vi thuong dfing He s6 chuyen d6i (X) Don vi qu6c to (SI)