SKKN giúp học tốt tiết ôn tập tiếng việt lớp 8

Giúp học sinh học tốt là điều làm cho tôi trăn trở, suy nghĩ và tìm tòi, nhằm sáng tạo để áp dụng một phương pháp giảng dạy mới về tiết ôn tập (phân môn tiếng Việt) trong chương trình thay sách Ngữ văn lớp 8

Phòng giáo dục-đào tạo huyện phú ninh Trường trung học cơ sở nguyễn bỉnh khiêm

Đề tài:

Giúp học sinh học tốt

tiết ôn tập

(phân môn tiếng việt)

trong chương trình thay sách ngữ văn 8-tập II

**************

Giáo viên: hứa thị yến

Tổ ngữ văn



-Năm học

2005-2006-

-I.- đặt vấn đề:

dạy học tiết ôn tập ở phân môn tiếng việt

Việc ôn tập phần tiếng Việt giữ một vai trò quan trọng; nó góp phần vào sự quyết định về chất lượng cho tiết kiểm tra sau đó Bởi việc ôn tập phần tiếng Việt nhằm giúp cho học sinh nắm vững,

hệ thống hoá các kiến thức đã học về phân môn tiếng Việt lớp 8, thông qua phương pháp dạy học theo nguyên tắc tích cực hoá các hoạt động của học sinh qua cách tổ chức, hướng dẫn của giáo viên

Học tốt tiết ôn tập tiếng Việt lớp 8 không chỉ giúp học sinh nâng cao hiệu quả, nắm chắc kiến thức đã học để làm bài kiểm tra sau đó mà còn giúp cho học sinh biết vận dụng những gì đã học về tiếng Việt trong khi nói, viết, ứng xử giao tiếp trong cuộc sống hằng ngày

2.- Thực trạng :

* Dạy tiết ôn tập tiếng Việt lớp 8, giáo viên đã gặp phải những khó khăn khi soạn bài, giảng bài Theo các hoạt động gợi ý gợi ý trong sách giáo viên và sách giáo khoa:

- Theo phân phối chương trình, ôn tập tiếng Việt chỉ

có 01 tiết (thời lượng quá ít), trong khi đó nội dung ôn tập phải ôn

- Sách Giáo khoa đưa ra mục tiêu cần đạt rất nhiều, nhưng phần gợi ý giảng dạy không có, chỉ có giải các bài tập

- Sách Giáo khoa đua ra 3 nội dung ôn tập; mỗi nội dung có nhiều bài tập Như vậy, vẫn còn thiếu phần ôn tập về hội thoại

- Giáo viên muốn ôn đầy đủ kiến thức đã học cho học sinh thì sẽ quá tải so với lượng thời gian được quy định phân bố (01 tiết)

- Hậu quả là các bài tập được giải và lý thuyết cần nắm

lại phải học, hoạt động theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa”; như vậy sẽ

dẫn đến tình trạng học sinh trung bình trở xuống sẽ tiếp thu không tốt

Giúp học sinh học tốt là điều làm cho tôi trăn trở, suy nghĩ

và tìm tòi, nhằm sáng tạo để áp dụng một phương pháp giảng dạy mới về tiết ôn tập (phân môn tiếng Việt) trong chương trình thay sách Ngữ văn lớp 8



II.- giải quyết vấn đề:

1/- cải tiến quy trình hướng dẫn phương pháp

ôn luyện cho học sinh ở nhà :

a.- Về lý thuyết:

* Hướng dẫn công việc cho mỗi học sinh:

Giáo viên hướng dẫn mỗi học sinh ôn tập lần lượt từng phần (kiểu câu, hành động nói, lựa chọn trật tự từ trong câu ) Mỗi học sinh lập bảng hệ thống vào vở để dễ nắm và dễ đối chiếu

* Hướng dẫn công việc cho nhóm:

Giáo viên chia lớp làm 3 nhóm, phân công từng nội dung, ôn tập cho từng nhóm Giáo viên yêu cầu học sinh kẽ bảng hệ thống trên tờ giấy rô-ki lớn hoặc tờ lịch lớn treo tường, viết bút lông nét to, đậm:

- Nhóm 1: kẽ bảng hệ thống về bài “Các kiểu

câu” (nêu chức năng, cho ví dụ từng kiểu câu).

- Nhóm 2: kẽ bảng hệ thống bài “Hành động

nói” (nêu khái niệm, các kiểu hành động nói, cho ví dụ).

- Nhóm 3: kẽ bảng hệ thống bài “Lựa chọn trật

tự từ trong câu” (nêu một số tác dụng của sự sắp xếp trật từ, cho

ví dụ từng tác dụng)

b.- Về bài tập:

- Giáo viên hướng dẫn yêu cầu học sinh làm các bài tập trong sách giáo khoa của tiết ôn tập và các bài tập của các bài đã học

- Giáo viên hướng dẫn học sinh trước khi làm các bài tập phải đọc kĩ bài tập, xác định mục tiêu yêu cầu của từng bài tập Trong nhóm kiểm tra chéo, bàn bạc, trao đổi nhau những vướng mắc trong bài tập

2/- Cải tiến tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học ở trên lớp :

a.- Theo sách Giáo viên: chỉ nêu ra gợi ý 2 mục:

* Giáo viên hướng dẫn ôn tập lần lượt từng phần (kiểu câu, hành động nói, lập lại trật tự từ trong câu) ở mỗi phần ôn lý thuyết trước, giải bài tập sau Các bài tập được giải theo thứ tự trong sách giáo khoa

* Về cách tổ chức hoạt động, giáo viên nên để học sinh làm việc độc lập, sau đó trình bày kêt quả trước lớp

b.- Hoạt động cải tiến theo hướng tích cực hoá các hoạt động của học sinh qua cách tổ chức, hướng dẫn của giáo viên:

* Hoạt đông của thầy và trò:

* Hoạt động 1: (2-5

phút):

Giáo viên kiển tra sự

chuẩn bị của học sinh (cá nhân

và nhóm) ở nhà theo yêu cầu

đã đề ra của giáo viên (giáo

viên không kiểm tra trực tiếp,

giáo viên yêu cầu trong nhóm

kiểm tra chéo lẫn nhau, nhóm

trưởng báo cáo kết quả nhóm

và cá nhân đã thực hiện)

* Nội dung bài dạy:

* Hoạt động 2:

+ Giáo viên: chúng ta đã

học những kiểu câu nào?

+ Học sinh: trả lời (kể

tên các kiểu câu đã học: câu

nghi vấn, cầu khiến, cảm thán,

trần thuật, phủ định)

+ Giáo viên: tổ chức cho

học sinh nhóm I trình bày sự

chuẩn bị của mình (cá nhân

hoặc nhóm) về các kiểu câu ở

trên một tờ giấy rô-ki (học

sinh kẽ bảng hệ thống các

kiểu câu) như giáo viên đã

hướng dẫn: các kiểu câu, chức

năng, cho ví dụ

+ Giáo viên cho 1 học

sinh trong nhóm diễn đạt lại

Giáo viên cho nhóm khác

nhận xét, bổ sung

+ Giáo viên tổng kết trên

bảng phụ mà giáo viên đã

chuẩn bị sẵn

+ Giáo viên gọi 1 học

sinh đọc bài tập 1, 2; nêu yêu

cầu của bài tập

+ Giáo viên gọi 2 học

sinh lên bảng trình bày cách

giải

I/- Ôn tập trên lớp:

A.- Các kiểu câu: (15

phút):

1/- Lý thuyết: (6 phút)

- Câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán, trần thuật, phủ định

2/- bài tập: (9 phút):

* Bài tập 1: nhận diện kiểu câu trần thuật:

- Câu 1: câu trần thuật

(có một vế là câu phủ định)

- Câu 2: câu trần thuật

đơn

- Câu3: câu trần thuật

ghép (vế sau có 1 vị ngữ phủ

định)

+ Giáo viên gọi 1 học

sinh khác đọc bài tập 2; nêu

yêu cầu

+ Giáo viên nhận xét,

đúc kết, chấm điểm (bài tập 2)

+ GV gọi HS đọc bài tập

3

(Bài tập 3: Giáo viên gợi ý

thêm về tình huống sử dụng

câu cảm thán do học sinh tự

đặt)

+ Giáo viên gọi HS đọc

bài tập 4

+ Giáo viên yêu cầu 1

HS lên bảng trình bày lại bài

tập

+ Giáo viên cho học sinh

lên trình bày bảng hệ thống

bài “Hành động nói” (1 học

sinh trong nhóm 2 lên trình

bày cho cả lớp nghe phần

chuẩn bị của mình)

+ Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện một số câu nghi vấn khác:

Ví dụ: Các bản tính tốt của

người ta có thể bị những nỗi

lo lắng, buồn đau, ích kỹ che lập không?.).

Gợi ý cho học sinh thực hiện các nghi vấn khác được

ghi trên bảng phụ: Những

nỗi ích kỷ có thể che lấp mất cái bản tính tốt của người ta không?).

* Bài tập 2: từ nội dung cho sẵn tạo những câu nghi vấn khác nhau

* Bài tập 3: tạo câu tán thán

* Bài tập 4: nhận biết cách dùng các kiểu câu:

- Câu trần thuật: câu 1,

3, 6

- Câu cầu khiến: câu 4.

- Câu nghi vấn: câu 2, 5, 7.

- Câu nghi vấn dùng để hỏi: câu 7.

B.- Hành động nói: (13

phút)

1/- Lý thuyết: (5

phút)

2/- Bài tập: (8 phút)

Tạo câu nghi vấn theo những

cách khác nhau từ một nội

dung cho trước

+ Giáo viên gọi 3 học

sinh lên bảng trình bày cách

giải 3 bài tập ở sách giáo

khoa

+ Giáo viên bổ sung, đúc

kết

+ Giáo viên cho HS

nhóm 3 lên trình bày một số

tác dụng của sự sắp xếp trật tự

từ Cho ví dụ từng tác dụng

(được trình bày trên tờ giấy

khổ lớn)

+ Giáo viên gọi 3 HS lên

bảng trình bày cách giải 3 bài

tập

- GV cho HS nêu yêu

cầu của từng bài tập

- GV cho HS ở dưới

lớp nhận xét, bổ sung

- GV đúc kết

+ Gv yêu cầu HS viết 2 đoạn văn ngắn có dùng các kiểu câu, các hành động nói, cách lựa chọn trật tự từ trong câu

+ GV gợi ý cách viết, xác định kiểu câu, các hành động nói, cách lựa chọn trật tự

từ trong câu sau khi viết thành đoạn văn

C.-Lựa chọn trật tự từ trong câu (10 phút):

1/- Lý thuyết: (3 phút)

2/- Bài tập: (7 phút)

* Bài tập 1: biểu

thị thứ tự trước sau của hành động, trạng thái

* Bài tập 2:

a.- Nối kết câu.

b.- Nhấn mạnh

đề tài của câu nói

* Bài tập 3: Tạo

tính nhạc cho câu

II/- Bài tập ở nhà (1-2 phút):

1/- Viết đoạn văn thuyết

minh ngắn (5-7 câu) có nội

dung: giới thiệu tác dụng, lợi

ích của việc đi tham quan 02

Di sản Văn hoá Thế giới của

Quảng Nam (Mỹ Sơn và phố

cổ Hội An)

2/- Viết đoạn văn nghị luận ngắn (6-8 câu) có nội dung: suy nghĩ về mối quan hệ giữa “học” và “hành”

3/- Hiệu quả:

quan trọng , cần thiết trong việc giúp học sinh nắm vững, hệ thống hoá các kiến thức đã học Từ hướng dẫn việc ôn tập theo hướng tích cực hoá các hoạt động của học sinh, bản thân thấy có một số hiệu quả sau:

a.- Học sinh đã nắm chắc, khắc sâu kiến thức đã học thể hiện qua kết quả điểm số khá cao (100 % điểm trung bình trở lên) trong tiết kiểm tra tiếng Việt sau đó ở 2 lớp 8/1 và 8/2

thuyết đã học một cách khoa học, sáng tạo và kỹ năng luyện tập từ

lý thuyết đã học Biết vận dụng những kiến thức đã học về tiếng Việt vào văn nói và văn viết hằng ngày, cụ thể như: Trong các bài tập làm văn viết, học sinh rất có tiến bộ về sử dụng các kiểu câu, các hành động nói và có kỹ năng sắp xếp trật tự từ trong câu theo dụng ý nghệ thuật riêng của cá nhân

c.- Tiết học rất sinh động, đạt hiệu quả với cách trò đóng vai trò chủ động; cô chỉ hướng dẫn, gợi ý



Bài học kinh nghiệm

I/- Kinh nghiệm khái quát:

Việt sẽ góp phần đáp ứng mục tiêu dạy học Ngữ văn lớp 8 nói chung và mục tiêu dạy học môn tiếng Việt nói riêng; phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong việc hiểu, tiếp thu kiến thức bài học Từ đó biết vận dụng vào đời sống, khi tạo lập văn bản sẽ

có tính thuyết phục hơn

II/- Kinh nghiệm cụ thể:

Để cho hoạt động ôn tập được tốt hơn, chất lượng hơn, giáo viên cần chuẩn bị kỹ những việc như sau:

1/- Giáo viên xác định cụ thể đề tài, mục đích yêu cầu đạt được của bài học

2/- Lên kế hoạch dạy học (soạn giáo án): Giáo viên hướng dẫn học sinh soạn kỹ, luyện tập theo nhóm, theo từng cá nhân với những nội dung cụ thể (tìm, lựa chọn thêm những văn bản đã học trong chương trình đã vận dụng vào các bài luyện tập)

3/- Đến lớp:

a.- Giáo viên kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh về nội dung mà giáo viên đã hướng dẫn

b.- Giáo viên cho đại diện từng nhóm lên trình bày những kiến thức về lý thuyết của nội dung ôn tập và cá nhân lên làm bài tập

c.- Giáo viên yêu cầu học sinh dưới lớp nhận xét, bổ sung sau khi mỗi học sinh làm bài tập Giáo viên đúc kết

d.- Giáo viên kiểm tra việc ghi chép, làm bài tập của học sinh dưới lớp

4/- Soạn bài ở nhà:

- Đọc kỹ sách GV, tham khảo các sách thiết kế bài dạy Ngữ văn lớp 8, GV thay đổi giáo án cho phù hợp với thời gian, với

HS, với phương pháp cải tiến mới, phát huy trí lực của học sinh, học sinh chủ động, giáo viên hướng dẫn (GV chủ đạo)

- GV chuẩn bị một số bảng phụ ghi phần giải các bài tập khó và ra những bài tập trắc nghiệm mang tính khái quát cho mỗi bài học

5/- Giảng bài trên lớp:

- GV sử dụng kết hợp nhiều phương pháp trong khi dạy: quy nạp, diễn dịch, hỏi đáp, đàm thoại, thảo luận nhóm

- Cho học sinh hoạt động theo nhóm đã chia và lần lượt trình bày kết quả đã chuẩn bị

- Sử dụng bảng phụ, sách giáo khoa trong khi giảng

- Cho một số học sinh đã làm bài tốt trong phần bài tập giảng, trình bày lại cho cả lớp nghe, nhìn

- Giáo viên cho học sinh dưới lớp tham gia nhận xét,

bổ sung sau mỗi bài tập các bạn vừa làm trên bảng

6/- Một số điều giáo viên cần chú ý khi dạy:

- Khi dạy tiết ôn tập, vì nội dung nhiều mà thời lượng chỉ có 1 tiết, nên giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh có sự chuẩn bị thật chu đáo trước ở nhà những bài tập sáng tạo (viết đoạn, tạo câu) để tránh học sinh viết dài dòng, sai sót, không phù hợp với yêu cầu của bài tập

- Giáo viên không giảng giải nhiều mà chỉ gợi ý, hướng dẫn (chủ đạo) để học sinh hoàn toàn chủ động, tích cực hoạt động

ôn tập

- Khi thảo luận nhóm, giáo viên phải có kế hoạch phù hợp, nghiêm túc để có chất lượng và nề nếp lớp không bị nhốn nháo

- Những bài trắc nghiệm mà giáo viên đã ghi trên bảng phụ cho học sinh tìm phương án đúng phải yêu cầu học sinh giải thích vì sao chọn phương án đó để học sinh đào sâu suy nghĩ



Iii/-KếT LUậN Và KIếN NGHị

Dạy tiết ôn tập tiếng Việt trong chương trình Ngũ văn lớp 8 theo phương pháp mới: tích cực hoá các hoạt động của học sinh là một bài dạy, một hoạt động rất khó và quan trọng nên đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức một cách chắc chắn về các bài đã dạy; giáo viên phải có các bước chuẩn bị ở các khâu (soạn, giảng) thật kỹ lưỡng, hướng dẫn dặn dò học sinh chuẩn bị ôn tập cũng phải kỹ lưỡng, cụ thể và đòi hỏi giáo viên phải vừa cá thể hoá hoạt động dạy học, vừa tổ chức tốt việc học theo nhóm

Để nâng cao hiệu quả dạy tốt tiết Ôn tập tiếng Việt

lớp 8 trong chương trình học kỳ II, giáo viên có thể tiếp tục vận

dụng kinh nghiệm này khi dạy tiết ôn tập Tập làm văn và Văn

trong chương trình Ngữ văn lớp 8 (tiết 133 và 139)



Phiếu nhận xét

Của hội đồng nghiên cứu khoa học

Trường : THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm

-

Tên SKKN hoặc NCKH: “Giúp học sinh học tốt tiết ôn tập (phân môn tiếng Viết) trong chương trình thay sách Ngữ văn lớp 8-tập II” Phần nhận xét của Hội đồng nghiên cứu khoa học cơ sở:

Xếp loại: Tam An, ngày tháng năm 200 Chủ tịch Nhóm trưởng

Nhật xét của Hội đồng NCKH ngành GD-ĐT huyện Phú Ninh

Xếp loại:

Phú Ninh ngày tháng năm 200

Chủ tịch

Phiếu xét duyệt đề tài -

1/- Tên đề tài: “Giúp học sinh học tốt tiết ôn tập (phân môn tiếng Viết) trong chương trình thay sách Ngữ văn lớp 8-tập II”. 2/- Tên tác giả: Hứa Thị yến 3/- Đơn vị: Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm Loại đề tài:

4/- Xếp loại ở cơ sở:

5/- Nhận xét theo các mặt:

a.- Hình thức:

b.- Nội dung:

6/- Nhận xét đánh giá chung: a.- ưu điểm:

b.- Tồn tại:

Xếp loại:

NHóm trưởng chủ tịch