SKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bản

SKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bảnSKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bảnSKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bảnSKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bảnSKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bảnSKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bảnSKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bảnSKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bảnSKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bảnSKKN Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bản

Tên SKKN "TÍCH HỢP GIÁO DỤC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG CHƯƠNG “ĐỊA LÍ NÔNG NGHIỆP” – ĐỊA LÍ 10 CƠ BẢN

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Bằng những hoạt động kinh tế ngày một phát triển, con người đã làm biếnđổi, đảo lộn hệ thống Trái Đất với qui mô ngày càng rộng lớn, tốc độ chóng mặt.Biến đổi khí hậu đã trở thành một trong những thách thức và nguy cơ lớn nhất đốivới loài người trong thế kỉ 21

Việt Nam được cảnh báo sẽ là một trong số những nước trên thế giới bị ảnhhưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu

Nhận thức sâu sắc vấn đề biến đổi khí hậu là hết sức cần thiết đối với tất cảmọi người, mọi lứa tuổi, mọi thành phần dân cư… để có các hành động cụ thể gópphần vào việc ứng phó với sự biến đổi khí hậu toàn cầu

Môn Địa lý nói chung và Địa lý 10 nói riêng có nhiệm vụ giúp học sinh cóđược những hiểu biết cơ bản, hệ thống về Trái đất – môi trường sống của conngười, về thiên nhiên và những hoạt động kinh tế của con người trên phạm vi quốcgia, khu vực và thế giới; rèn luyện cho học sinh những kỹ năng hành động, ứng xửthích hợp với môi trường tự nhiên – xã hội Qua đó, có thể thấy môn Địa lí 10 cónhiều khả năng tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu

Là một giáo viên Địa lí hiện đang giảng dạy tại trường THCS&THPT Bàu Hàm,một trường vùng sâu, vùng xa của Tỉnh Đồng Nai, đa số học sinh là con em ngườidân tộc, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn nên kênh thông tin chính của các emchủ yếu là tivi, sách báo, tuy nhiên, theo tâm lý lứa tuổi, hầu hết các em chỉ quantâm đến các vấn đề giải trí, âm nhạc,…rất ít học sinh xem chương trình khoa học,giáo dục hoặc chủ động tìm hiểu về biến đổi khí hậu Do đó, việc tích hợp giáo dụcbiến đổi khí hậu thông qua môn học là rất cần thiết để cung cấp cho các em nhữnghiểu biết cơ bản về biến đổi khí hậu, nhắc nhở các em hành động để giảm thiểubiến đổi khí hậu…

Từ những lí do trên, tôi mong muốn và ý thức trách nhiệm của mình đối vớiviệc phải giáo dục biến đổi khí hậu cho học sinh, nhằm thực hiện mục tiêu phát

triển bền vững Vì vậy tôi đã chọn đề tài: “Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp” – Địa lý 10 ban cơ bản”.

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

II.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

II.1.1 Khái niệm về Biến đổi khí hậu.

“Biến đổi khí hậu là sự thay đổi của khí hậu mà nguyên nhân trực tiếp hay giántiếp bởi hoạt động của con người làm thay đổi thành phần của khí quyển toàn cầu

và tác động thêm vào sự biến động khí hậu tự nhiên trong các thời gian có thể so

sánh được” (Công ước chung của Liên Hợp Quốc về BĐKH tại Hội nghị thượng đỉnh về Môi trường tại Rio de Janero – Braxin – 1992)

II.1.2 Tích hợp giáo dục Biến đổi khí hậu.

II.1.2.1 Quan niệm về dạy học tích hợp

II.1.2.1.1 Khái niệm

Tích hợp theo tiếng Anh là intergration, nghĩa là “gộp lại, sáp nhập lại thànhmột tổng thể”

Xavier Roegiers đã đưa ra một định nghĩa về khoa học sư phạm tích hợp:

“Khoa sư phạm tích hợp là một quan niệm về một quá trình học tập trong đó có thểcác quá trình học tập góp phần hình thành ở học sinh những năng lực rõ ràng, có dựtính trước những điều cần thiết cho học sinh, nhằm phục vụ cho các quá trình họctập tương lai, hoặc nhằm hòa nhập học sinh vào cuộc sống lao động” [5]

“Dạy học tích hợp là quá trình dạy học, trong đó, học sinh phải huy động nộidung kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết các nhiệm vụhọc tập, thông qua đó lại hình thành và phát triển những kiến thức, kĩ năng mới, rènluyện được những năng lực cần thiết” [2]

- Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài học hoặc của chương

phù hợp hoàn toàn với mục tiêu và nội dung của giáo dục biến đổi khí hậu

- Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có mục tiêu và nội dung về

giáo dục biến đổi khí hậu

- Mức độ liên hệ: liên hệ là một hình thức tích hợp đơn giản nhất khi chỉ có

một số nội dung của môn học có liên quan đến nội dung về giáo dục biến đổi khíhậu nhưng không nêu rõ trong nội dung bài học, trong trường hợp này, giáo viênkhai thác kiến thức môn học và liên hệ chúng với các nội dung về giáo dục biến đổikhí hậu

II.1.2.2 Mục đích và ý nghĩa của giáo dục biến đổi khí hậu.

Giáo dục về biến đổi khí hậu phải giúp cho HS có hiểu biết về hiện tượng biến đổikhí hậu, nguyên nhân và những tác động của nó tới đời sống con người và nhữngbiện pháp hạn chế các tác nhân dẫn đến BĐKH, có được những kỹ năng cần thiết

để ứng phó với những tác động do BĐKH gây ra Từ đó chuẩn bị cho HS tâm thếsẵn sàng tham gia các hoạt động nhằm chống lại, hạn chế sự BĐKH [1]

II.1.2.3 Nội dung về giáo dục Biến đổi khí hậu.

Nội dung của giáo dục biến đổi khí hậu cần đề cập đến:

+ Khái niệm/ thuật ngữ về biến đổi khí hậu

+ Hiện trạng, nguyên nhân của sự biến đổi khí hậu, đặc biệt là những nguyênnhân do con người tạo ra

+ Hậu quả của biến đổi khí hậu và tác động của nó trên phạm vi toàn cầu, quốcgia và khu vực - địa phương

+ Những biện pháp hạn chế các tác nhân gây nên biến đổi khí hậu trên phạm vitoàn cầu, quốc gia và địa phương

+ Ứng phó trước tác động của biến đổi khí hậu ở Việt Nam: phòng chống ngậplụt ở đồng bằng châu thổ và vùng ven biển, sạt lở đất vùng ven biển, lũ và sạt lở đất

ở vùng núi…

+ Cung cấp, rèn luyện những kỹ năng cần thiết để ứng phó với thiên tai do biếnđổi khí hậu gây nên ở địa phương (kỹ năng cụ thể phòng chống lũ lụt, sạt lở đất,bão….).[1]

II.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN.

II.2.1 Khả năng tích hợp GDBĐKH thông qua môn Địa lí 10, THPT.

Chương trình Địa lí 10 trang bị cho học sinh những kiến thức tổng hợp về Địa lý

tự nhiên và Địa lý kinh tế - xã hội mà từng thành phần hoặc tổng hợp thể tự nhiênhay kinh tế - xã hội đều liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến Biến đổi khí hậu vàứng phó với biến đổi khí hậu Tùy vào từng trường hợp cụ thể, các đối tượng địa lí

tự nhiên hay kinh tế - xã hội có lúc là tác nhân, có khi lại là đối tượng phải hứngchịu hậu quả của biến đổi khí hậu

Mặt khác, Bộ giáo dục và đào tạo đã triển khai việc tích hợp giáo dục bảo vệ môitrường qua môn Địa lý ở trường Trung học, đó chính là tiền đề để khai thác, phục

vụ cho việc tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương trình Địa lý THPT nóichung và Địa lý 10 nói riêng

Chương “Địa lí nông nghiệp” là một phần nội dung của chương trình Địa lí 10,cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về nông nghiệp, học sinh nắm đượcvai trò quan trọng không thể thay thế của nông nghiệp; hiểu được sự ảnh hưởng củacác nhân tố tự nhiên, kinh tế - xã hội tới nông nghiệp; nắm bắt và hiểu được vai trò,tình hình phát triển của hai nhóm ngành trồng trọt và chăn nuôi Trong đó, thôngqua ảnh hưởng của các nhân tố đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp, đặc điểm

của ngành trồng cây công nghiệp, trồng rừng, ngành chăn nuôi gia súc lớn, gia súcnhỏ…giáo viên có thể lồng ghép tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu để học sinh cóthể biết được những kiến thức cơ bản về biến đổi khí hậu, cách thức giảm nhẹ vàứng phó với biến đổi khí hậu ngay tại địa phương các em đang sinh sống.

2.2 Thực trạng dạy học tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu ở trường THCS&THPT Bàu Hàm - Đồng Nai

2.2.1 Về phía giáo viên

Trong những năm gần đây, Bộ giáo dục và đào tạo đã có nhiều hoạt động quan tâmtới việc giáo dục biến đổi khí hậu bằng nhiều chuyên đề tập huấn cho giáo viên tíchhợp, lồng ghép vào kiến thức của các môn học ở các cấp, hay bằng cách tổ chức

hoạt động ngoại khóa về môi trường Thông qua phiếu điều tra về quá trình giảng dạy tích hợp giáo dục BĐKH (phụ lục 1), tôi thu thập được kết quả thực trạng như

sau:

Về nhận thức: 90% GV có nhận thức đầy đủ và đúng đắn về biến đổi khí hậu, vẫn

còn 10% giáo viên chưa hiểu đúng về khái niệm BĐKH

Về thái độ: 80% GV có thái độ tích cực đối với giáo dục biến đổi khí hậu, coi vấn

đề tích hợp giáo dục BĐKH trong giảng dạy các môn học là rất cần thiết, 15% giáoviên cho rằng đó là trách nhiệm của các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhàtrường, 5% còn lại cho rằng giáo dục BĐKH là không cần thiết Bên cạnh đó, 40%

GV lại nghĩ rằng muốn thực hiện được GDBĐKH cho HS cần phải có các trangthiết bị hiện đại và phải có nguồn kinh phí lớn

Về hình thức tổ chức và phương pháp: 100% GV đều cho rằng có thể sử dụng cả

dạy học nội khóa và ngoại khóa cho GDBĐKH Tuy nhiên, các GV thường sử dụngdạy học nội khóa vì rất khó có thể tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho HS mộtcách thường xuyên do điều kiện thời gian và cơ sở vật chất nhà trường Thực tế, nộidung bài học trong chương trình Địa lí 10 khá dài, trong mỗi tiết học thời lượng 45phút, để có thể tích hợp nội dung biến đổi khí hậu một cách thường xuyên là rấthiếm

Vì thế, công tác giáo dục biến đổi khí hậu chưa làm học sinh hiểu biết một cáchsâu sắc, đầy đủ về các kiến thức và kĩ năng để hành động, giúp các em trở thànhnhững công dân có trách nhiệm trong việc xây dựng một cuộc sống bền vững

2.2.2 Về phía học sinh

Học sinh lớp 10 có độ tuổi từ 15 đến 17, là lứa tuổi đang trong quá trình hoàn thiện

về mặt thể chất và tinh thần, sự phát triển ổn định của bộ não và chức năng thầnkinh tạo nên những điều kiện tối ưu cho sự phát triển của các hoạt động nhận thứccủa các em Các em luôn muốn thể hiện bản thân mình, thích tìm tòi, khám phá vàđây chính là cơ sở quan trọng và cần thiết cho việc giáo dục biến đổi khí hậu

Ở trường THCS&THPT Bàu Hàm, học sinh khối 10 khi được hỏi về vấn đề BĐKH

hiện nay (phụ lục 2), có 56,5% học sinh nhận thức chưa đầy đủ, chỉ có 10% HS biết

tới BĐKH toàn cầu như một trong những vấn đề mà thế giới đang phải đối mặt, đây

là con số còn quá ít Đặc biệt, đa số các em HS hiểu biết rất ít, thậm chí là hiểu sai

về BĐKH, đối với những đe dọa của BĐKH với đất nước và ngay địa phương mìnhcác em cũng chưa có được hiểu biết đầy đủ, chưa biết rằng Việt Nam nằm trong sốnhững quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của BĐKH thông qua những hiệntượng biến đổi của thời tiết xảy ra trong những năm gần đây Qua đó cho thấy việcnhận thức về vấn đề BĐKH của học sinh trường THCS&THPT Bàu Hàm còn rấthạn chế và chưa đầy đủ hoặc có cái nhìn sai lệch, phiến diện

Về thái độ: Hơn 85% HS đều có thái độ tích cực đối với các vấn đề về BĐKH và

100% tỏ ra rất hứng thú với những bài học có tích hợp nội dung GDBĐKH và 90%

HS cho rằng tích hợp giáo dục BĐKH là việc làm rất cần thiết

Hành vi: Do nhận thức của HS còn thiếu về các vấn đề BĐKH dẫn tới hành động

liên quan đến BĐKH còn hạn chế, bao gồm cả những kỹ năng ứng phó với nhữnghiện tượng BĐKH và hành động để bảo vệ môi trường làm thay đổi hiện tượngBĐKH trong tương lai

Như vậy, việc GDBĐKH còn gặp không ít khó khăn mặc dù đa số GV đãnhận thức tầm quan trọng của vấn đề Vì vậy, cần đẩy mạnh hơn nữa vấn đề đưanội dung GDBĐKH vào trong dạy học Địa lí, bởi không chỉ truyền thụ cho HSnhững kiến thức về kinh tế, xã hội, môi trường mà còn phải hướng dẫn cho HS họcđược những kỹ năng, những giá trị để biết cách sống một cách bền vững, hài hoàvới tự nhiên và thân thiện với môi trường

Đề tài: “Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trong chương “Địa lí nông nghiệp”– Địa lý 10 ban cơ bản” sẽ đưa ra các giải pháp hoàn toàn mới tại đơn vị trường nơitôi đang công tác, có thể các giải pháp này đã được áp dụng tại các đơn vị khácnhưng đối với đơn vị tôi đang công tác, các giải pháp này được áp dụng lần đầu và

có hiệu quả

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

III.1 Giải pháp 1 : Tích hợp thông qua hệ thống các câu hỏi trong giờ dạy trên lớp:

III.1.1 Mô tả cách thức thực hiện giải pháp:

*Phạm vi: Chương VII “Địa lý nông nghiệp”, Địa lý 10 – ban cơ bản

*Đối tượng: HS lớp 10A4, 10A5, 10A6, 10A7

*Công việc cụ thể:

- Nghiên cứu tài liệu, sách giáo khoa, các trang thông tin điện tử

- Xác định nội dung, phương pháp thích hợp để tích hợp BĐKH vào bài giảng

- Xây dựng những câu hỏi có thể tích hợp giáo dục BĐKH, lồng ghép vào các giáo

án giảng dạy

Khu vực xã Bàu Hàm, huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai là khu vực sản xuấtnông nghiệp chiếm ưu thế, đặc biệt là trồng cây công nghiệp lâu năm và cây ăn quảcùng chăn nuôi theo hình thức trang trại Do đó, giáo dục biến đổi khí hậu thôngqua chương “Địa lý nông nghiệp” đóng vai trò quan trọng để nâng cao ý thức củahọc sinh, từ học sinh sẽ là cầu nối đến phụ huynh – những người nông dân trực tiếpsản xuất, trực tiếp chịu ảnh hưởng và trực tiếp phát thải khí nhà kính ra môi trường.

Để tích hợp giáo dục BĐKH thông qua chương “Địa lý nông nghiệp”, Địa lý

10 – ban cơ bản:

III.1.2.1.Bước 1: Nghiên cứu kỹ nội dung SGK, xây dựng mục tiêu dạy học,

mục tiêu giáo dục BĐKH, xác định các nội dung trong sách có liên quan đến nộidung giáo dục BĐKH, mức độ tích hợp đối với nội dung đó là gì? (tích hợp liên hệ,tích hợp bộ phận hay tích hợp toàn phần)

- Mục tiêu giáo dục BĐKH thông qua chương “Địa lí nông nghiệp” là:

+ Về kiến thức: Trang bị cho HS những hiểu biết cơ bản về BĐKH như:Nguyên nhân, biểu hiện của BĐKH, những tác động của BĐKH đến sản xuất nôngnghiệp; những kiến thức cơ bản về ứng phó, thích nghi với BĐKH

+ Kỹ năng: Trang bị và phát triển những kỹ năng vận dụng kiến thức Địa lý

để giải thích các hiện tượng thời tiết, khí hậu, nguyên nhân, hậu quả của BĐKH,mối quan hệ giữa hoạt động sống của con người với đất, nước, sinh vật Xây dựng

và phát triển kỹ năng thuyết phục, tuyên truyền về BĐKH và ứng phó với BĐKHtrong quá trình sản xuất nông nghiệp đến gia đình, cộng đồng

+ Thái độ: HS có ý thức học tập, vận dụng hiểu biết, kỹ năng thu được quabài học của bản thân để tham gia các hoạt động tuyên truyền về ứng phó vớiBĐKH, tham gia các hoạt động ứng phó với BĐKH phù hợp với lứa tuổi

- Xác định địa chỉ, mức độ, nội dung tích hợp:

Cụ thể:

* Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu qua bài 27: “Vai trò, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp Một số hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp”:

Liên hệ - Dưới tác động của BĐKH, mưa lũ gây xói mòn

đất, nước biển dâng cao gây xâm nhập mặn vàođất liền; nắng nóng và hạn hán kéo dài làm chođất bị khô cằn; các trận mưa axit diễn ra ngàycàng mạnh mẽ làm thay đổi thành phần, tínhchất của đất trồng, nhiều vùng bị sa mạc hóa,phèn hóa, mặn hóa

- Cần bón phân hữu cơ, hạn chế sử dụng phânhóa học, thuốc trừ sâu, kết hợp các biện phápcanh tác hợp lý, trồng nhiều cây xanh ở thượngnguồn là các biện pháp tăng độ phì nhiêu chođất, hạn chế sự thoái hóa đất Đất có khả nănghấp phụ tốt sẽ cung cấp cho cây trồng các chấtdinh dưỡng hợp lý, giúp cây trồng sinh trưởng

và phát triển tốt, thích ứng với BĐKH và nôngnghiệp thu được năng suất cao

b Đối tượng của

sản xuất nông

nghiệp là cây

trồng và vật nuôi

Liên hệ Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là các sinh

vật, các cơ thể sống Chúng sinh trưởng và pháttriển tuân theo quy luật sinh học, chịu tác độngrất lớn của quy luật tự nhiên Do đó, con ngườicần hiểu và tôn trọng các quy luật sinh học, quyluật tự nhiên, không được sử dụng bừa bãi cácchất kích thích tăng trưởng, thuốc bảo vệ thựcvật Tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật, chất kíchthích tăng trưởng trong nông sản sẽ ảnh hưởnglớn đến sức khỏe con người, gây ô nhiễm môitrường nước, không khí, môi trường đất, tăngphát thải khí gây hiệu ứng nhà kính vào khíquyển, làm biến đổi thành phần và chất lượngkhông khí, gây hại cho môi trường sống của conngười và sinh vật trên trái đất

Liên hệ - BĐKH diễn ra ngày càng phức tạp: mưa lũ thất

thường, nắng nóng gay gắt, hạn hán kéo dài đedọa quá trình sản xuất và bảo quản nông, lâm,thủy sản, khiến sản xuất nông nghiệp trở nên bấpbênh hơn

- BĐKH có thể làm biến đổi đặc điểm của cácloài cây trồng, làm biến mất một số loài câytrồng bản địa, gây mất cân bằng sinh thái, gópphần làm trái đất nóng lên

- Để ứng phó với những tác hại đó, cần lựa chọncác giống cây trồng có khả năng chống chịu vớisâu bệnh, với những biến đổi thất thường của khíhậu Tích cực sử dụng cây trồng nông, lâmnghiệp để phủ xanh đất trống, đồi trọc, phát triểnrừng, hạn chế lũ lụt, chống xâm nhập mặn venbiển, điều tiết mạch nước mặt, nước ngầm chống BĐKH.

* Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu qua bài 28: “Địa lý ngành trồng trọt”

Bộ phận Rừng có vai trò quan trọng đối với môi trường

và cuộc sống con người, có tác dụng điều hòalượng nước trên mặt đất, là lá phổi xanh củanhân loại Trên thế giới hiện nay, rừng đang bịtàn phá nghiêm trọng bởi chính con người.Trồng rừng có ý nghĩa quan trọng, không chỉ táitạo nguồn tài nguyên rừng mà còn góp phần bảo

vệ môi trường bền vững

Rừng cung cấp cho con người nguồn lâm sảnphong phú, chế biến lâm sản làm nhiên liệu sinhhọc thay thế cho nhiên liệu hóa thạch để gópphần giảm thiểu sự phát thải khí nhà kính vàokhí quyển Ngoài ra, việc chế biến và sử dụngcác chất tẩy rửa, mỹ phẩm, thuốc chữa bệnh từthảo mộc tự nhiên có từ rừng thay cho cácnguyên liệu hóa học sẽ hạn chế phát thải ra môitrường các chất độc hại

Nhiệt độ tăng cao do BĐKH làm cho nạn cháyrừng diễn biến phức tạp và khó lường Do đó,cần tích cực trồng rừng, bảo vệ rừng, quản lýrừng để dự trữ và thu giữ khí CO2, góp phầnphòng chống và giảm nhẹ BĐKH

* Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu qua bài 29: “Địa lý ngành chăn nuôi”

Liên hệ - Chăn nuôi là ngành cổ xưa nhất của nhân loại,

là ngành chịu ảnh hưởng lớn của các yếu tố khíhậu Sự biến đổi khí hậu theo chiều hướng xấu

sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe vật nuôi.

- Trong chăn nuôi, để giảm thiểu tác động củaBĐKH, cần chọn lọc những giống vật nuôi cókhả năng thích ứng cao với BĐKH, lưu ý giữgìn, phát triển đa dạng sinh học; cần xử lý chấtthải chăn nuôi đúng phương pháp, đúng yêu cầu

kỹ thuật góp phần hạn chế ảnh hưởng xấu củachăn nuôi đối với khí hậu (ví dụ xử lý chất thảibằng việc xây dựng hầm khí BIOGAS )

- Khi chăn nuôi, nên tận dụng những nguồn thức

ăn có sẵn ở địa phương để giảm chi phí thức ăn,tiết kiệm năng lượng vận chuyển, hạ giá thànhsản phẩm và giảm tác động gây BĐKH

III.1.2.2.Bước 2: Xây dựng hệ thống các câu hỏi phù hợp với nội dung, có

khả năng định hướng cho HS khai thác kiến thức có liên quan đến vấn đề BĐKH,

để HS tự lĩnh hội được những biểu hiện của BĐKH, tác động của BĐKH đếnngành nông nghiệp và các hành động mà các em có thể làm để thích nghi, ứng phóvới BĐKH:

Trong quá trình giảng dạy chương “Địa lý nông nghiệp”, tôi đã tìm tòi tàiliệu, củng cố kiến thức, xây dựng nên những câu hỏi phù hợp với mục tiêu, nộidung giáo dục BĐKH đã nêu trên, đồng thời phải cân nhắc thời lượng dành choviệc tích hợp giáo dục BĐKH có phù hợp với thời lượng tiết dạy hay chưa, tránhlạm dụng, biến những tiết dạy chuyên môn trở thành những tiết dạy về BĐKH;những câu hỏi này phải thực sự phù hợp với địa phương nơi học sinh đang sống,phù hợp với khả năng tư duy của học sinh

Sau đây là một số câu hỏi, gợi ý trả lời và mục tiêu giáo dục BĐKH thôngqua từng câu mà tôi đã áp dụng tại đơn vị:

Câu hỏi số 1: BĐKH ở Đồng Nai với những biểu hiện cụ thể như: nắng nóng kéo dài, mùa mưa đến muộn, thất thường có ảnh hưởng như thế nào đến sản xuất nông nghiệp ở địa phương em?

=> Gợi ý trả lời:

+ Nắng nóng kéo dài, hạn hán dẫn đến giảm nguồn nước mặt, mực nước ngầmxuống thấp, thiếu nước cho tưới tiêu trong nông nghiệp

+ Gây ra nhiều loại sâu bệnh ảnh hưởng đến sức khỏe của vật nuôi, cây trồng.+ Năng suất nông nghiệp giảm, khiến cho nông nghiệp trở nên bấp bênh hơn

=> Mục tiêu của câu hỏi này:

+ Với câu dẫn “BĐKH ở Đồng Nai với những biểu hiện cụ thể như: nắng nóng kéo dài, mùa mưa đến muộn, thất thường ” đã cung cấp cho học sinh một số biểu hiện

dễ thấy nhất tại địa phương, giúp học sinh ghi nhớ một số biểu hiện của BĐKH.+ Khi HS phân tích ảnh hưởng của BĐKH đến sản xuất nông nghiệp tại địaphương, HS có thể nắm bắt và hiểu được tác động của BĐKH đối với nền kinh tếnói chung và đối với nền nông nghiệp nói riêng

Câu hỏi số 2: Để sản xuất nông nghiệp có thể thích ứng với BĐKH, theo em cần làm gì?

=> Gợi ý trả lời:

+ Sản xuất và sử dụng các giống cây trồng có năng suất cao, chất lượng tốt, có khảnăng chống chịu sâu bệnh và thích nghi với biến đổi khí hậu

+ Bón nhiều phân xanh, phân chuồng, hạn chế sử dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu.Điều này giúp cho đất phì nhiêu, hạn chế thoái hóa đất, giúp cây trồng sinh trưởng

và phát triển tốt, thích ứng với sự BĐKH

+ Trong chăn nuôi, cần chọn lọc giống vật nuôi có khả năng thích ứng cao vớiBĐKH

=> Mục tiêu giáo dục của câu hỏi này: Giúp học sinh biết được một số giải pháp

để ứng phó với BĐKH trong sản xuất nông nghiệp, từ đó, HS sẽ trở thành một mắtxích kết nối, tuyên truyền đến gia đình, cộng đồng cùng hành động để ứng phó vớiBĐKH

Câu hỏi số 3: Rừng có tác dụng như thế nào đối với đất và đối với khí hậu?

Đề xuất một số giải pháp để bảo vệ, phát triển rừng.

=> Gợi ý trả lời:

+ Rừng có vai trò quan trọng đối với môi trường và cuộc sống con người, có tácdụng điều hòa lượng nước trên mặt đất, giữ đất được tơi xốp, chống xói mòn đất, là

lá phổi xanh của nhân loại, thanh lọc không khí, điều hòa khí hậu, bảo vệ môitrường

+ Rừng còn là bể chứa khí gây hiệu ứng nhà kính, nếu không có rừng BĐK sẽ cànggay gắt hơn

+ Đề xuất giải pháp: Tích cực trồng rừng phủ xanh đất trống đồi núi trọc; nghiêmcấm chặt phá rừng bừa bãi; khai thác hợp lý, hiệu quả tài nguyên rừng; có chế tài

xử phạt đối với những lâm tặc; tuyên truyền đến mọi người cùng chung tay bảo vệrừng

=> Mục tiêu giáo dục thông qua câu này: HS nắm vững vai trò của rừng, nâng

cao ý thức bảo vệ rừng, tuyên truyền cho gia đình, cộng đồng tích cực trồng rừngđặc biệt ở Bàu Hàm, Đồng Nai là địa phương nổi tiếng về trồng cây công nghiệplâu năm, cây ăn quả, việc phát triển nông nghiệp tại địa phương góp phần tăng diệntích trồng cây xanh giúp điều hòa khí hậu, giảm thiểu tác động của BĐKH gây ra

Câu hỏi số 4: Ngành chăn nuôi có vai trò rất to lớn đối với đời sống con người tuy nhiên, chăn nuôi cũng ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sống Em hãy lấy ví dụ chứng minh nhận định trên?

=> Gợi ý trả lời:

+ Gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nếu không biết xử lý chất thải động vật,

và là nguồn phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính

+ Khi xảy ra dịch bệnh, nếu không xử lý đúng cách, xác động vật bị phân hủy sẽ ônhiễm môi trường không khí, môi trường nước

Câu hỏi số 5: Để hạn chế ảnh hưởng của ngành chăn nuôi đến môi trường, theo em cần phải làm gì?

=> Gợi ý trả lời:

+ Xử lý chất thải đúng kỹ thuật, hợp vệ sinh, ví dụ như xây dựng hầm BIOGAS,vừa hạn chế tối đa ô nhiễm môi trường vừa tiết kiệm chất đốt, tiết kiệm năng lượng,không phải sử dụng nhiên liệu hóa thạch, giảm thiểu khí gây hiệu ứng nhà kính.+ Xử lý đúng phương pháp, khoa học, triệt để tránh ô nhiễm môi trường khi có dịchbệnh xảy ra đối với vật nuôi

=> Mục tiêu giáo dục thông qua 2 câu hỏi trên: Bàu Hàm nói riêng và Đồng Nai

nói chung là địa phương phát triển mạnh ngành chăn nuôi gia súc, sau khi giảiquyết 2 câu hỏi trên, HS có thể hiểu, nắm bắt được những mặt trái của ngành chănnuôi đối với môi trường sống; biết cách khắc phục những tác động của ngành chănnuôi đối với môi trường; giáo dục HS ý thức bảo vệ môi trường, tiết kiệm nănglượng, ứng phó với BĐKH thông qua những việc mà gia đình HS có thể làm

Câu hỏi số 6: Sự nóng lên của Trái đất có ảnh hưởng như thế nào đến sự sinh trưởng và phát triển của vật nuôi?

A C Làm tăng tốc độ sinh trưởng của vật nuôi.

B Không ảnh hưởng gì vì hầu hết các loại vật nuôi có khả năng tự biến đổi và thích nghi với môi trường sống.

C Làm giảm tốc độ sinh trưởng và sức đề kháng của vật nuôi vì nhiệt độ tăng cao sẽ khiến sức ăn của vậy nuôi giảm, hô hấp tăng, tiêu hao nhiều năng lượng, vật nuôi dễ bị bệnh.

D A,B,C đều đúng.

=> Đáp án: C

Câu hỏi số 7: Việc xử lý chất thải chăn nuôi bằng công nghệ Biogas có lợi ích gì?

A Giảm ô nhiễm môi trường.

B Tăng hiệu quả nguồn phân bón cho trồng trọt.

C Tạo nguồn khí đốt cho sinh hoạt -> tiết kiệm năng lượng và hạn chế phá rừng lấy chất đốt.

D A, B, C đều đúng.

=> Đáp án: D

=> Mục tiêu giáo dục thông qua 2 câu hỏi trên: HS nhận biết được tác động của

BĐKH đến ngành chăn nuôi; phương pháp hạn chế ảnh hưởng của chất thải trongchăn nuôi đối với môi trường HS nắm được lợi ích của phương pháp xây bể chứaBiogas, từ đó sẽ tuyên truyền đến gia đình ứng dụng phương pháp này để xử lý chấtthải, tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu phát thải khí gây BĐKH

Câu hỏi số 8:Tìm hiểu ảnh hưởng của BĐKH đến ngành trồng trọt và chăn nuôi ở địa phương em và đề xuất biện pháp để giảm thiểu ảnh hưởng của BĐKH đối với sản xuất nông nghiệp.

(câu hỏi này có thể là gợi ý cho một nội dung kiểm tra 15 phút, cho HS về nhà tìmhiểu, hoàn thiện các câu trả lời vào giấy, nộp lại cho GV vào tiết học hôm sau đểlấy điểm.)

=> Gợi ý trả lời:

- Ảnh hưởng của BĐKH đến ngành trồng trọt và chăn nuôi ở địa phương em:

+ Thức ăn tự nhiên cho chăn nuôi ngày càng khan hiếm

+ Năng suất cây trồng, vật nuôi giảm

+ Xuất hiện nhiều bệnh dịch hại cây trồng, vật nuôi, gây tổn thất lớn cho nôngnghiệp

+ Những hiện tượng thời tiết cực đoan, khí hậu thay đổi thất thường khiến sản xuấtnông nghiệp trở nên bấp bênh hơn

+ Đối với ngành chăn nuôi:

Cần chọn lọc những giống vật nuôi có khả năng thích ứng cao với BĐKH, lưu ýgiữ gìn, phát triển đa dạng sinh học; cần xử lý chất thải chăn nuôi đúng phươngpháp, đúng yêu cầu kỹ thuật góp phần hạn chế ảnh hưởng xấu của chăn nuôi đốivới khí hậu (ví dụ xử lý chất thải bằng việc xây dựng hầm khí BIOGAS )

Khi chăn nuôi, nên tận dụng những nguồn thức ăn có sẵn ở địa phương để giảm chiphí thức ăn, tiết kiệm năng lượng vận chuyển, hạ giá thành sản phẩm và giảm tácđộng gây BĐKH

Xây dựng chuồng trại đúng yêu cầu, tạo điều kiện cho vật nuôi sinh trưởng tốt,chống chịu tốt hơn với bệnh dịch

Quan tâm chế độ dinh dưỡng, nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi, chủ động tiêmphòng cho vật nuôi để tăng sức chống chịu đối với dịch bệnh

(GV có thể khuyến khích HS tư duy, đề xuất giải pháp nhiều hơn, thực tế hơn, hay hơn bằng cách cộng điểm cho những giải pháp đó)

III.1.2.3.Bước 3: Căn cứ vào nội dung, hình thức tích hợp, tôi lựa chọn

phương pháp dạy học, phương tiện dạy học phù hợp, ưu tiên các phương pháp dạyhọc tích cực, tạo hứng thú cho học sinh

III.1.2.4.Bước 4: Xây dựng tiến trình dạy học cụ thể, thực nghiệm trên lớp,

rút kinh nghiệm về nội dung tích hợp, thời lượng tích hợp, phương pháp giảngdạy để các tiết học sau có kết quả tốt hơn

III.1.3 Phân tích, so sánh, đánh giá kết quả giải pháp của tác giả đã thực hiện so với giải pháp đã có

Bằng hệ thống những câu hỏi tích hợp giáo dục BĐKH đi từ dễ đến khó, liênquan đến các mục tiêu giáo dục BĐKH đã đề ra, HS đã nắm vững những biểu hiện,tác động của BĐKH đối với ngành nông nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung,các em có thể tự đưa ra các giải pháp ứng phó với BĐKH trong quá trình sản xuấtnông nghiệp tại địa phương, từ đó, HS trở thành cầu nối, là tuyên truyền viên, vận

động gia đình, hàng xóm thực hiện các giải pháp để có thể giảm nhẹ hoặc ứng phóvới BĐKH tại địa phương.

Khi lồng ghép giáo dục BĐKH vào các tiết dạy trong chương “Địa lý nôngnghiệp” – Địa lý 10, ban cơ bản, tôi nhận thấy đa số các em học tập sôi nổi, hứngthú hơn, phát huy khả năng tư duy, liên hệ thực tiễn, nắm bắt một cách sinh độngmối quan hệ giữa các thành phần tự nhiên với nhau và mối quan hệ giữa tự nhiênvới con người Các em ý thức hơn về vai trò, trách nhiệm của bản thân đối với môitrường sống, các em cẩn thận trong hành động của mình, tích cực tham gia các hoạtđộng của trường, lớp tổ chức để bảo vệ môi trường như: trực nhật lớp, trực tuần vệsinh khuôn viên toàn trường vào mỗi sáng, tham gia đầy đủ các đợt ra quân dọndẹp vệ sinh môi trường do BCH Đoàn trường, Hội Liên hiệp thanh niên tổ chức

III.2.Giải pháp 2: Tích hợp thông qua các video, hình ảnh liên quan đến nội dung giáo dục biến đổi khí hậu:

III.2.1 Mô tả cách thức thực hiện giải pháp:

*Phạm vi: Chương VII “Địa lý nông nghiệp”, Địa lý 10 – ban cơ bản

*Đối tượng: HS lớp 10A4, 10A5, 10A6, 10A7

*Công việc cụ thể:

- Nghiên cứu tài liệu, sách giáo khoa, các trang thông tin điện tử

- Xác định nội dung, lựa chọn phương pháp thích hợp để tích hợp BĐKH vào bàigiảng

- Tìm kiếm những video, hình ảnh phù hợp với nội dung cần tích hợp

- Tiến hành xây dựng giáo án và thực nghiệm

*Thời gian thực hiện giải pháp: Từ tuần 15 đến tuần 18 HKI năm học 2016 – 2017(từ 14/11/2016 đến 24/12/2016)

III.2.2 Các dữ liệu minh chứng quá trình thực nghiệm, đối chứng giải pháp:

Thuận lợi của các giáo viên Địa lý nói riêng và các GV nói chung là hệ thốngtin tức, video trên các trang mạng rất nhiều với những nội dung rất phong phú, đadạng

Thuận lợi riêng của các GV trường THCS&THPT Bàu Hàm (trong đó cótôi), đó là: chúng tôi luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo, tạo điều kiện tốt nhất,động viên, khuyến khích kịp thời của BGH nhà trường trong công tác đổi mớiphương pháp dạy học, tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường, BĐKH, sử dụng tiếtkiệm năng lượng và hiệu quả vào kiến thức bài học Trường có hệ thống cơ sởvật chất khá hoàn thiện, đặc biệt có 4 phòng học đa năng gắn bảng thông minh,nhiều máy chiếu rời phục vụ đắc lực cho công tác giảng dạy ứng dụng công nghệthông tin của giáo viên trong trường

Từ thuận lợi trên, tôi đã tận dụng triệt để việc soạn giảng ứng dụng côngnghệ thông tin, đưa những nội dung giáo dục BĐKH thông qua các hình ảnh, videovào bài dạy một cách sinh động, hấp dẫn, tạo hứng thú cho người học.

Sau đây là một số ví dụ điển hình về việc tích hợp giáo dục BĐKH thông quacác video, hình ảnh mà tôi đã thực hiện lồng ghép trong quá trình giảng dạy chương

“Địa lý nông nghiệp” – Địa lý 10, ban cơ bản

* Trong bài 27: Vai trò, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển

và phân bố nông nghiệp”:

- Phần I Vai trò và đặc điểm của Nông nghiệp

Qua nghiên cứu nội dung phần 2 Đặc điểm ngành nông nghiệp, tôi nhậnthấy đặc điểm thứ nhất và quan trọng nhất để phân biệt sản xuất nông nghiệp vớicác ngành kinh tế khác đó là: “Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thểthay thế” Tuy nhiên trên thực tế, đất trồng nông nghiệp đang ngày càng thu hẹp donhiều nguyên nhân, một trong những nguyên nhân quan trọng nhất là do BĐKHlàm cho nhiệt độ tăng lên, mực nước biển dâng cao làm ngập các vùng đất thấp,khiến cho diện tích đất ngập mặn ven biển tăng theo, ảnh hưởng lớn đến qua trìnhsản xuất nông nghiệp

Để học sinh thấy rõ hơn tác động này của BĐKH, tôi đã lựa chọn và lồngghép vào giáo án đoạn video clip “40% diện tích Đồng bằng Sông Cửu Long cónguy cơ ngập trong nước biển”[6] Đây là đoạn video clip dài 1 phút 03 giây, cónội dung nói rằng: “Đến cuối thế kỷ 21, gần 40% diện tích của ĐBSCL, nhiều vùngđất đồng bằng Sông Hồng như Nam Định, Thái Bình, có nguy cơ ngập trongtrong nước biển Đây là thông tin được Bộ Tài Nguyên và Môi trường công bốtrong kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng” Đoạn kết của video clip là đềxuất một số biện pháp để giảm nhẹ và ứng phó với kịch bản trên của Bộ Tài nguyên

và môi trường muốn truyền tải đến các tầng lớp nhân dân thông qua các phươngtiện thông tin đại chúng

Như vậy, việc lựa chọn video clip này đối với bản thân tôi có hai tác dụng:+ Thời lượng ngắn, HS xem sẽ dễ nắm bắt ý chính trong video clip, GV đỡ mấtthời gian quá nhiều cho việc lồng ghép giáo dục BĐKH trong bài dạy mà vẫn đảmbảo kiến thức

+ Thông qua video clip trên, HS nắm bắt được tác động của BĐKH đối với diệntích đất nói chung và diện tích đất phục vụ cho sản xuất nông nghiệp nói riêng HS

có thêm hiểu biết về một số giải pháp ứng phó, giảm nhẹ tác động và dần thích nghivới BĐKH đối với sản xuất nông nghiệp ở các vùng đất thấp, dễ bị ngập do nướcbiển dâng như: Xây dựng và phát huy hiệu quả các công trình thủy lợi hiện có; làmtốt hơn nữa công tác quy hoạch thủy lợi; tăng cường thực hiện các dự án thích ứngvới BĐKH và nước biển dâng

- Phần II Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp:

Tôi xác định phần tác động của “nhân tố khí hậu, nước” là phần có thể tích hợpgiáo dục BĐKH Khi giảng dạy đến phần này, tôi cho học sinh xem một số hìnhảnh sau:

Hạn hán làm giảm 20-30% năng suất cây trồng, giảm sản lượng lương thực

Ảnh hưởng của lũ lụt đối với trồng trọt và chăn nuôi

(nguồn: Tác động của biến đổi khí hậu đối với nghành nông nghiệp, website: doi-khi-hau-doi-voi-nghanh-nong-nghiep?AspxAutoDetectCookieSupport=1)

http://www.tuyenquang.gov.vn/n1520_tac-dong-cua-bien-Điều cần lưu ý trong khi lựa chọn các hình ảnh là mạng internet sẽ đăng tải rấtnhiều hình ảnh về BĐKH, giáo viên cần nghiên cứu kỹ nội dung, lựa chọn nhữnghình ảnh đắt giá, HS nhìn vào có thể hiểu ngay ý định mà giáo viên cần chuyển tải

Sử dụng các hình ảnh trên, tôi đã truyền đạt đến HS hai nội dung kiến thức:

+ Biểu hiện cụ thể, dễ nhận thấy nhất của BĐKH đó là sự thay đổi thất thường củathời tiết, các hiện tượng cực đoan của thời tiết diễn biến ngày càng gay gắt hơn như

lũ lụt, hạn hán

+ BĐKH ảnh hưởng nặng nề đến ngành nông nghiệp, có thể còn dẫn đến mất mùa

hoàn toàn, giảm diện tích đất canh tác, gây ra tình trạng hạn hán và sâu bệnh, gây

áp lực lớn cho sự phát triển của ngành trồng trọt nói riêng và ngành nông nghiệpnói chung

Từ đó, kết hợp với các câu hỏi ở phần Giải pháp 1 của đề tài này, tôi hướng dẫncho học sinh khai thác, nắm bắt được biểu hiện, tác động của BĐKH, giải pháp ứng

phó, giảm nhẹ tác động của BĐKH đối với ngành nông nghiệp; giáo dục học sinh ýthức bảo vệ môi trường.

*Trong bài 28 “Địa lí ngành trồng trọt”:

Tôi xác định mục III “Ngành trồng rừng”, là nội dung kiến thức có thể lồng ghépvideo clip để giáo dục các em ý thức bảo vệ rừng, tôi đã trực tiếp xem nhiều videoclip và lựa chọn cho học sinh xem đoạn phim “Tác hại của việc phá rừng” [7] Đây

là một đoạn phim hoạt hình về tác hại của nạn phá rừng, không lời bình, khônglồng tiếng, chỉ có những hình ảnh kết hợp với âm nhạc nhưng đã tạo ấn tượngmạnh cho chính tôi và các học sinh của tôi trong tiết học

Đoạn video dài 6 phút 29 giây, nói về tác hại của nạn phá rừng, cụ thể là:+ Phá rừng đã làm biến đổi dòng nước mặt, sạt lở đất, cuộc sống của nhiều loàisinh vật bị đe dọa; băng tan, nước biển dâng, thiên tai phá hoại nhà cửa; tuyệtchủng một số loài động vật quý hiếm và hủy diệt cả mạng sống con người

+ Phá rừng đã làm mất nơi sinh sống của các loài động vật, nhiều loài động vậthoang dã tấn công nơi ở, nơi sản xuất của người dân, phá hoại nhà cửa, sản xuấtnông nghiệp bị thiệt hại nghiêm trọng

Trong video, cảnh người đàn ông cưa đổ cây cổ thụ, còn lại cánh rừng trơ sỏiđá; rừng bốc cháy dữ dội, các loài động vật chạy tháo thân;

Video cùng những câu khẩu hiệu, kêu gọi người dân cùng nhau hành độngtrước khi quá muộn, vì chặt phá rừng, cháy rừng, khí thải do sản xuất công nghiệp,giao thông vận tải đang làm Trái đất ngày càng nóng lên, đe dọa sự sống của cácloài động vật

Cuối đoạn video, cảnh các loài động vật lựa chọn cách kết liễu đời mìnhbằng dây thừng, bằng cách nhảy xuống biển và đứng vào đường ray cho đoàn tàulấy đi mạng sống của chúng đã làm rung động trái tim của người xem (HS củatôi đã không kìm được nước mắt khi xem đến đoạn này)

Như vậy, với đoạn video ngắn, HS đã nắm được rất nhiều kiến thức, biếtđược vai trò quan trọng của rừng đối với đất, với nguồn nước, với đa dạng sinh học

và đối với khí quyển, với cuộc sống của con người; biết được một số nguyên nhânkhiến cho Trái đất chúng ta ngày càng nóng lên, những biểu hiện của BĐKH Nhậnthức được rằng phá rừng chính là đang hủy hoại cuộc sống của chính mình “HÃYHÀNH ĐỘNG VÌ THẾ GIỚI NGÀY MAI” đó là câu nhắn gửi ý nghĩa đến với các

em, giúp các em có thêm động lực để có thể chung tay, góp sức bảo vệ tài nguyênrừng

Sau khi các em xem xong video clip nói trên, tôi đặt câu hỏi: “Để bảo vệ tàinguyên rừng nói riêng và bảo vệ môi trường nói chung, các em có thể làm gì?”

HS tự do phát biểu, bổ sung ý kiến hoàn thiện cho nhau; tôi trở thành ngườiđịnh hướng, uốn nắn cho HS những việc mà các em nên làm và không nên làm

Nên làm Không nên làm

- Trồng rừng, trồng nhiều cây xanh

trong khuôn viên trường, khu dân cư

- Bảo vệ rừng

-Tuyên truyền mọi người cùng chung ta

bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường

- Sử dụng tiết kiệm giấy vở vì sản phẩm

này cũng từ cây sản xuất ra, sử dụng ít

giấy là sẽ hạn chế chặt cây rừng

- Tích cực tham gia các hoạt động bảo

vệ môi trường do Đoàn trường, lớp tổ

chức

v v

- Chặt phá rừng, đốt rừng làm rẫy

- Sử dụng các sản phẩm từ rừng mộtcách phung phí

- Vứt rác bừa bãi gây ô nhiễm môitrường

- v.v

Chùm ảnh về những hoạt động tích cực của học sinh truờng THCS&THPT Bàu Hàm trong bảo vệ môi truờng:

Ra quân dọn dẹp vệ sinh môi trường, trồng cây nhân tháng Thanh niên năm 2017 của Đoàn viên

thanh niên trường THCS&THPT Bàu Hàm

Đưa cho HS xem một số hình ảnh các em ra quân dọn dẹp vệ sinh môi trường, khơi thông cống rãnh, trồng cây xanh trong khuôn viên trường đó chính là những công việc cụ thể các em có thể làm để bảo vệ môi trường, giảm thiểu tác hại của BĐKH.

III.2.3.Phân tích, so sánh, đánh giá kết quả giải pháp của tác giả đã thực hiện

so với giải pháp đã có

Ông cha ta đã có câu: “Trăm nghe không bằng một thấy”, điều này đã chứng

tỏ rằng các hình ảnh có tác dụng to lớn đối với nhận thức của con người Việc giáodục BĐKH thông video clip, tranh ảnh cho phép giáo viên tổ chức hoạt động nhậnthức của học sinh một cách sinh động hơn, để lại ấn tượng mạnh mẽ hơn trong trínhớ của học sinh; học sinh tự học, tự nhận biết, độc lập suy nghĩ, tích cực sáng tạo,phản ánh nhanh nhạy hơn, mang đến những giờ học hứng thú cho cả giáo viên vàhọc sinh

Khi sử dụng hình ảnh, video clip liên quan đến BĐKH lồng ghép vào các tiếthọc, các kiến thức cơ bản về BĐKH như biểu hiện, tác động của BĐKH đối với sảnxuất nông nghiệp nói riêng và môi trường sống của con người nói chung đượctruyền tải đến học sinh dễ dàng hơn so với giảng giải, thuyết trình thông thường;học sinh nhớ bài nhanh hơn và lâu quên hơn

III.3 Giải pháp 3: Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu thông qua tổ chức trò chơi nhỏ trong giờ học

III.3.1 Mô tả cách thức thực hiện giải pháp:

*Phạm vi: Chương VII “Địa lý nông nghiệp”, Địa lý 10 – ban cơ bản

*Đối tượng: HS lớp 10A4, 10A5, 10A6, 10A7

- Tiến hành xây dựng giáo án và thực nghiệm

*Thời gian thực hiện giải pháp: Từ tuần 15 đến tuần 18 HKI năm học 2016 – 2017(từ 14/11/2016 đến 24/12/2016)

III.3.2 Các dữ liệu minh chứng quá trình thực nghiệm, đối chứng giải pháp:

Trò chơi là một hoạt động rất quen thuộc, gần gũi với con người, bất kì aitrong cuộc đời cũng đã từng tham gia một số trò chơi nào đó Trò chơi khôngnhững giúp con người giải trí mà còn rèn luyện cho con người những kĩ năng cầnthiết trong cuộc sống Bản chất của phương pháp sử dụng trò chơi học tập là dạyhọc thông qua việc tổ chức hoạt động tích cực cho học sinh, mục đích trò chơi

chuyển tải mục tiêu bài học, luật chơi thể hiện nội dung và phương pháp học, đặcbiệt là học tập có sự hợp tác và sự tự đánh giá của học sinh.

Qua nghiên cứu nội dung các tiết học trong chương “Địa lý nông nghiệp”, tôi

đã xây dựng hai trò chơi học tập có tên gọi là: “Cộng hay trừ” và “Nếu – thì”

* Trò chơi 1: “Cộng hay trừ”

- Bước 1: Xác định nội dung tổ chức trò chơi: Làm gì để bảo vệ tài nguyên rừng

- Bước 2: Xây dựng luật chơi: Mỗi dãy bàn hình thành một đội chơi, mỗi đội cử ra

9 thành viên tham gia trò chơi, luân phiên nhau lên bảng để ghi dấu (+) vào phíasau hành động nên làm để bảo vệ rừng hay dấu (-) vào phía sau hành động khôngnên làm, đội nào hoàn thành trước, chính xác hơn, đội đó thắng cuộc

- Tiết kiệm giấy

-Tuyên truyền bảo vệ

- Chặt phá rừng

- Xử phạt nghiêm minh đối với các trường hợp chặt phá rừng +

- Tham gia hoạt động bảo vệ rừng do địa phương, trường lớp tổ chức +

Tố cáo với cơ quan chính quyền nơi gần nhất khi phát hiện có kẻ phá

rừng

+

Yêu cầu cả lớp cùng nhận xét xem đội nào đúng nhiều hơn và nhanh hơn GV nhậnxét kết quả, thái độ tham gia trò chơi của các đội, những ai làm tốt, ai chưa tốt đểcùng nhau rút kinh nghiệm

=> Như vậy, việc tổ chức trò chơi “cộng hay trừ” trong bài 28, phần “ngành trồngrừng” đã giúp cho HS chủ động lựa chọn các giải pháp bảo vệ tài nguyên rừngđồng thời cũng là bảo vệ môi trường sống của chính mình, góp phần ứng phó vớiBĐKH

* Trò chơi 2: “Nếu – Thì”

- Bước 1: Xác định nội dung, thời điểm tổ chức trò chơi: Tiết ôn tập về chương

“Địa lý nông nghiệp”

- Bước 2: Xây dựng luật chơi:

Chia lớp làm 2 đội, dãy bên trái xây dựng câu mệnh đề “Nếu ”; dãy bên phải xâydựng câu mệnh đề “ thì ”; mỗi HS của mỗi nhóm ghi vào một mảnh giấy nhỏ,nội dung có liên quan đến vai trò, đặc điểm, các nhân tố ảnh hưởng đến sản xuấtnông nghiệp, ngành trồng trọt, ngành chăn nuôi, kể cả những nội dung như tácđộng của BĐKH, ứng phó giảm nhẹ tác động của BĐKH

Sau 5 phút, GV sẽ ghép 2 mảnh giấy của 2 HS bất kỳ thuộc 2 đội chơi, hình thànhnên những câu hoàn chỉnh

- Bước 3: Sau khi thực hiện trò chơi; thu được kết quả: có những câu nội dung giữahai mệnh đề phù hợp, giúp HS ôn tập lại kiến thức về chương “Địa lý nôngnghiệp”, về tác hại của BĐKH đối với nông nghiệp, các hành động ứng phó vớiBĐKH nhưng cũng có những mệnh đề nội dung tréo ngoe, tạo ra những tràngcười giòn tan của cả lớp Tiết học nhờ vậy mà bớt đi căng thẳng, trở nên sôi nổi,thú vị hơn

Ví dụ cụ thể:

Những câu mệnh đề “Nếu thì ” có ý nghĩa giáo dục BĐKH:

“Nếu trời hạn hán thì cây chết khô”

“Nếu phá rừng thì môi trường ngày càng ô nhiễm”

“Nếu nhiệt độ ngày càng tăng cao thì diện tích đất trồng ngày càng thu

hẹp”

“Nếu mưa lũ , hạn hán xảy ra thì năng suất nông nghiệp giảm mạnh”

“Nếu mực nước biển ngày càng tăng thì thiếu đất canh tác”

“Nếu nhà trường tổ chức ra quân bảo vệ

III.3.3.Phân tích, so sánh, đánh giá kết quả giải pháp của tác giả đã thực hiện

so với giải pháp đã có

Việc tổ chức trò chơi mang tính giáo dục, có nội dung liên quan đến bài học giúpcho các em học sinh hứng thú hơn, rèn luyện cho các em kỹ năng phản ứng nhanhnhạy, tinh thần tập thể, khiến giờ học trở nên sôi động hơn, giảm cảm giác nhàmchán khi chỉ nghe giáo viên đọc rồi học sinh như trước đây

Thông qua các trò chơi, việc lồng ghép kiến thức về BĐKH cũng nhuần nhuyễnhơn, không còn cứng nhắc, HS tích cực, tự giác lĩnh hội kiến thức về những biểuhiện, nguyên nhân, tác động của BĐKH, các hành động có thể thực hiện để ứngphó và giảm nhẹ BĐKH đối với môi trường

IV HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI

Sau khi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu trongchương “Địa lý nông nghiệp” Địa lí lớp 10 – Ban cơ bản”, thông qua cơ sở lý luận

và thực tiễn áp dụng, tôi thu được một số kết quả như sau:

- Trong quá trình học tập môn Địa lý, các em tích cực hơn, hứng thú hơn, khôngcòn thụ động, xem môn Địa lý là môn học nhàm chán, buồn tẻ

- Các em ý thức hơn về vai trò, trách nhiệm của bản thân đối với môi trường sống,các em cẩn thận trong hành động của mình, tích cực tham gia các hoạt động củatrường, lớp tổ chức để bảo vệ môi trường như: 100% học sinh tham gia trực nhậtlớp, 100% các lớp 10A4 đến 10A7 tham gia tốt trực tuần vệ sinh khuôn viên toàntrường vào mỗi sáng, 100% học sinh tham gia đầy đủ các đợt ra quân dọn dẹp vệsinh môi trường do BCH Đoàn trường, Hội Liên hiệp thanh niên tổ chức

Để đánh giá về mặt kiến thức, tôi đã sử dụng một đề trắc nghiệm về BĐKH (phụ lục 3), lựa chọn ngẫu nhiên:

+ Lớp 10A5 trong 4 lớp tôi giảng dạy, cho các em làm bài kiểm tra và lấy kết quảthực nghiệm

+ Lớp 10A2 là lớp do một giáo viên khác giảng dạy cùng làm đề kiểm tra kiến thức

về BĐKH nói trên, lấy kết quả đối chứng

Tôi thu được một số kết quả như sau:

Lớp Sĩsố

SốHSthamgiakiểmtra

Yếu(đúng dưới

5 câu)

TB(đúng từ 5đến 6 câu)

Khá(đúng từ 7đến 8 câu)

Giỏi(đúng 9 đến

10 câu)

Sốlượng

Tỉ lệ

%

Sốlượng

Tỉ

lệ %

Sốlượng

Tỉ

lệ %

Sốlượng

V ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG

Qua quá trình nghiên cứu đề tài, tôi xin có một số kiến nghị sau:

1 Giáo viên và học sinh cần nhận thức đầy đủ và đúng đắn tầm quan trọng cũngnhư tính cấp thiết của việc GDBĐKH trong dạy học Địa lí nói chung và Địa lí 10(Chương trình cơ bản) nói riêng Ngoài ra, một số bộ môn khác cũng có thể tíchhợp giáo dục biến đổi khí hậu như Giáo dục công dân, Kỹ thuật nông nghiệp, Sinhhọc

2.Bản thân mỗi giáo viên phải chủ động tích hợp các nội dung về BĐKH trong cácbài dạy Tích hợp các nội dung giáo dục phải gắn bó mật thiết với nhu cầu thườngnhật của cuộc sống, hình thành nên kỹ năng, thói quen ứng xử phù hợp với môitrường tự nhiên và xã hội cho học sinh

3 Việc giáo dục biến đổi khí hậu có thể dễ dàng thực hiện sinh động nhờ vào hệthống cơ sở vật chất hiện đại, trường THCS&THPT Bàu Hàm từ những năm 2010

đã được trang bị cơ sở vật chất đầy đủ, tiện nghi, đây là điều kiện thuận lợi cho cácgiáo viên trong việc giảng dạy ứng dụng CNTT và đặc biệt là lồng ghép giáo dục

biến đổi khí hậu cho học sinh các khối lớp thông qua hệ thống hình ảnh, videoclip

4 Việc tích hợp giáo dục biến đổi khí hậu thông qua bài học Địa lý nên thực hiệnsớm từ khi HS còn nhỏ; thực hiện thường xuyên, liên tục, mỗi ngày một ít để họcsinh có những hiểu biết cơ bản về biến đổi khí hậu, có những kỹ năng ứng phó vớinhững thay đổi của khí hậu, từ đó hình thành kỹ năng ứng phó với thiên tai xảy ratrong tự nhiên tại địa phương học sinh học tập và sinh sống

5 Các hình ảnh và video clip nên được chọn lọc từ những nguồn đáng tin cậy, giáoviên cần xem xét kỹ, coi hết nội dung mình muốn truyền tải đến học sinh, tránhnhững nội dung phản cảm hoặc không đúng theo đường lối chủ trương của Đảng vànhà nước

VI DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong môn Địa lý cấp THPT – NXBGDnăm 2012;

2 Nguyễn Văn Khải, Nguyễn Khôi, Lê Thị Thu Hằng và cộng sự, (2012) Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu trong môn công nghệ cấp THPT NXBGD, Hà

Nội

3 Sách giáo khoa Địa lý 10 – ban cơ bản - NXB GD năm 2009

4 Sở TN&MT Tỉnh Đồng Nai - Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm trong cuộc thi viết

“Tìm hiểu về biến đổi khí hậu năm 2015”, tháng 10, năm 2015.

5 Xavier Roegiers, (1996) Khoa sư phạm tích hợp hay làm thế nào để phát triển các

năng lực tích hợp ở nhà trường? Nguyên bản tiếng Pháp - người dịch: Đào Trọng

Quang, Nguyễn Ngọc Nhị NXB giáo dục

6 Website: https://www.youtube.com/watch?v=pJwhwegDlOA

7.Website:https://www.youtube.com/watch?v=YRB6-BCeypo

1 Theo thầy (cô), thế nào là Biến đổi khí hậu?

A.BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình theo một xu hướng nhất định

B.BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình theo một xu hướng nhất định và/hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài, ba thập kỷ hoặc dài hơn

3 GD BĐKH cho học sinh trong trường là trách nhiệm của:

A Giáo viên chủ nhiệm

B Giáo viên bộ môn

C Vừa tích hợp thông qua giờ dạy trên lớp vừa thông qua HĐNGLL

5 Trong các môn học sau, theo thầy (cô) những môn học có ưu thế hơn

trong việc tích hợp GDBĐKH cho học sinh?

Vật lý GDCD

Tin h cọc

6 Khi GDBĐKH cho học sinh, thầy (cô) gặp phải những khó khăn gì?

7 Để công tác GDBĐKH cho học sinh trong nhà trường đạt hiệu quả

cao hơn, thầy (cô) có đề nghị gì?

Trân trọng cảm ơn ý kiến của thầy cô!

Phụ lục 2: PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN

(Dành cho học sinh lớp 10 trường THCS&THPT Bàu Hàm)

Các em thân mến! Các em vui lòng đánh dấu x vào ô trống trước các ý mà

em lựa chọn hoặc ghi ý trả lời ngắn về những nội dung sau:

Em đang học lớp mấy? (Ghi rõ lớp 10 )

1 Theo em, thế nào là Biến đổi khí hậu:

A.BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình theo một xu hướng nhất định

B.BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình theo một xu hướng nhất định và/hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài, ba thập kỷ hoặc dài hơn

C.Cả a và b

2 Em đồng ý với ý kiến nào sau đây?:

A.BĐKH chỉ diễn ra trên một diện tích nhỏ và không có ảnh hưởng gì lớn đến đời sống của con người trên Trái đất

B BĐKH là một vấn đề toàn cầu, cần được quan tâm và cùng nhau ứng phó

C BĐKH đe dọa sự tồn tại và phát triển của tất cả các quốc gia trên thế giới

D Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của BĐKH

3 Theo em, có cần thiết phải đưa nội dung giáo dục BĐKH vào chương trình giáo dục không?

Phụ lục 3:

PHIẾU KHẢO SÁT KIẾN THỨC VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU [6]

(Gồm 10 câu hỏi, mỗi câu trả lời đúng được 1 điểm)

Em là học sinh lớp 10

Em hãy khoanh tròn vào câu trả lời mà em cho là đúng nhất!

Câu 1: Biến đổi khí hậu (BĐKH) là:

A BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình theo một xu hướng nhất định

B BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình theo một xu hướng nhất định và/hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài, ba thập kỷ hoặc dài hơn

C Cả A và B

Câu 2: Nguyên nhân nào dẫn đến BĐKH?

A.Do hoạt động của con người

B.Do biến đổi của tự nhiên

C.Nguyên nhân chính làm BĐKH là do sự gia tăng các hoạt động tạo ra chất thải, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp thụ khí nhà kính như rừng, hệ sinh thái biển, ven bờ,

D.Do hoạt động của con người, do biến đổi của tự nhiên; nguyên nhân chính làm BĐKH là do sự gia tăng các hoạt động tạo ra chất thải, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp thụ khí nhà kính như rừng, hệ sinh thái biển, ven bờ,

Câu 3: Biểu hiện chính của BĐKH là:

A Sự nóng lên của khí quyển và Trái đất nói chung

B Sự dâng cao mực nước biển do tan băng dẫn tới sự ngập úng các vùng đất thấp, các đảo nhỏ trên biển

C Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trường sống của con người và sinh vật trên Trái đất

D Sự di chuyển của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm trên các vùng khác nhau của Trái đất dẫn tới ngu cơ đe dọa sự sống của các loài sinh vật

E Sự thay đổi năng suất sinh học của các hệ sinh thái, chất lượng và thành phần của thủy quyển, sinh quyển, các địa quyển

F Các câu trên đều đúng

Câu 4: BĐKH tác động nghiêm trọng tới:

A Đa dạng sinh học

B Nguồn tài nguyên thiên nhiên

C Nước, cơ sở hạ tầng, nông nghiệp

D Đa dạng sinh học, nguồn tài nguyên thiên nhiên, nước, nông nghiệp,

cơ sở hạ tầng và sức khỏe con người

Câu 5: Hiện tượng nước biển dâng do nguyên nhân nào gây ra?

A Nhiệt độ Trái đất tăng làm tăng dung tích nước vốn có trong biển, đại dươngđồng thời làm tan băng từ các vùng Bắc cực và Nam cực, từ các khối băng trênnúi cao Hệ quả của các hiện tượng này là quá trình nước biển dâng.

B Nhiệt độ Trái đất tăng làm tan băng từ các vùng Bắc cực và Nam cực, từ cáckhối băng trên núi cao Hệ quả của các hiện tượng này là quá trình nước biểndâng

A Đốt nhiên liệu hóa thạch và chặt phá rừng

B Đốt nhiên liệu hóa thạch, chặt phá rừng, sử dụng phân bón

C Đốt nhiên liệu hóa thạch, chặt phá rừng, thay đổi sử dụng đất

D Đốt nhiên liệu hóa thạch, chặt phá rừng, thay đổi sử dụng đất, chăn nuôi vàphân bón

Câu 8: Hậu quả của BĐKH ở Việt Nam trong thời gian gần đây thể hiện:

A Hạn hán, lũ lụt

B Cường độ, tần suất xuất hiện các cơn bão nhiều hơn

C Nước biển dâng làm người dân ven biển mất đất canh tác

D Hạn hán, lũ lụt thường xuyên, xuất hiện nhiều cơn bão mạnh, nước biển dânglàm mất đất canh tác của người dân ven biển

Câu 9: Theo em, chúng ta nên làm gì khi tình trạng BĐKH ngày một diễn biến xấu như hiện nay?

A Giảm nhẹ BĐKH bằng cách cắt giảm khí thải, sử dụng ít năng lượng, thay thếnăng lượng hóa thạch bằng năng lượng mới như năng lượng mặt trời, gió , bảo

A Tiết kiệm năng lượng.

B Phân loại rác thải

(Đáp án của 10 câu trắc nghiệm nêu trên: 1A, 2D, 3F, 4D, 5A, 6B, 7D, 8D, 9C, 10D)

Phụ lục 5: Giáo án minh họa

- Nắm được vai trò và đặc điểm của ngành chăn nuôi

- Hiểu được tình hình phân bố các vật nuôi quan trọng trên thế giới, giải thích đượcnguyên nhân phát triển của ngành chăn nuôi

- Biết được vai trò và xu hướng phát triển của ngành đánh bắt và nuôi trồng thuỷsản

2 Kĩ năng

- Xác định được trên bản đồ thế giới những khu vực chăn nuôi, đánh bắt và nuôi

trồng thuỷ sản chủ yếu

- Xây dựng và phân tích biểu đồ, lược đồ và sơ đồ về đặc điểm của ngành chăn nuôi

và địa lí các ngành chăn nuôi

3 Thái độ, hành vi

- Nhận thức được lý do ngành chăn nuôi ở Việt Nam và địa phương còn mất cân đốivới trồng trọt

- Ủng hộ chủ trương, chính sách phát triển chăn nuôi của Đảng và Nhà nước

II THIẾT BỊ DẠY HỌC

- Bản đồ nông nghiệp thế giới

- Tranh ảnh một số vật nuôi trên thế giới

- Các phiếu học tập

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định tổ chức lớp

2 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Trình bày vai trò, đặc điểm một số loại cây công nghiệp? Liên hệ địaphương

3 Nội dung bài giảng

Mở bài: Ngành chăn nuôi đang phấn đấu để trở thành ngành sản xuất chính ở nhiều

nước trên thế giới Trong bài học hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu vai trò, đặc điểm củangành chăn nuôi, bức tranh phân bố và xu hướng phát triển của ngành nuôi trồng thuỷsản

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính

Hoạt động 1: Cả lớp

- Câu hỏi: Hãy nêu vai trò quan trọng

của ngành chăn nuôi trong việc phát

triển kinh tế - xã hội, lấy ví dụ để

GV chuẩn kiến thức Phân tích những

vai trò của ngành chăn nuôi, liên hệ

giáo dục biến đổi khí hậu: bên cạnh

những vai trò to lớn vừa kể trên, hoạt

động chăn nuôi cũng đưa ra môi

trường khối lượng chất thải rất lớn, sự

phân giải yếm khí chất thải hữu cơ

động vật là một nguồn phát thải khí

gây hiệu ứng nhà kính Vậy chúng ta,

cần làm gì để hạn chế lượng khí thải

gây hại này?

( Phân của vật nuôi chứa nhiều chất

như: phốt pho, nitơ, kẽm, Niken (kim

loại nặng), và các vi sinh vật gây

hại làm ô nhiễm môi trường đất,

nước và không khí Việc xử lý chất

thải chăn nuôi đóng vai trò rất quan

trọng trong việc giảm thiểu tác nhân

gây hiệu ứng nhà kính Hiện nay, đã

có nhiều biện pháp được ứng dụng

như xây hầm khí BIOGAS, quy hoạch

chăn nuôi, chăn nuôi trên đệm lót

sinh học

GV giới thiệu qua mô hình hầm khí

BIOGAS giảm thiểu khí gây hiệu ứng

nhà kính cho HS nắm bắt.)

Hoạt động 2: Cá nhân

Câu hỏi: Thức ăn cho chăn nuôi được

lấy từ nguồn nào, cơ sở thức ăn có vai

trò như thế nào đối với sự phát triển

ngành chăn nuôi

Một HS trả lời, các HS khác bổ sung

BĐKH đang khiến cho trái đất nóng

lên, hạn hán,lũ lụt diễn biến thất

thường, ảnh hưởng lớn đến nguồn

thức ăn chăn nuôi, theo em cần làm gì

để hạn chế ảnh hưởng của BĐKH đến

ngành chăn nuôi?

(Sử dụng các loài giống vật nuôi có

sức chống chịu tốt với BĐKH, sử dụng

nguồn thức ăn tại chỗ, tránh vận

chuyển thức ăn quá xa từ nơi khác về,

vừa tiêu hao nhiều nhiên liệu vừa làm

- Cung cấp hàng xuất khẩu có giá trị

- Cung cấp sức kéo, phân bón cho ngànhtrồng trọt, tận dụng phụ phẩm của ngànhtrồng trọt

2 Đặc điểm

a Cơ sở thức ăn cho chăn nuôi: quyết định sự phát triển và phân bố của ngành chăn nuôi.

+ Đồng cỏ tự nhiên và diện tích mặt nước.+ Hoa màu, cây lương thực

+ Thức ăn chế biến tổng hợp

giá thành thức ăn chăn nuôi đắt giá

hơn )

Hoạt động 3: Theo cặp

GV yêu cầu HS làm phiếu học tập số

1

Một HS trình bày GV chuẩn kiến thức

(nhấn mạnh mối quan hệ giữa cơ sở

thức ăn và hình thức chăn nuôi)

Câu hỏi: Tại sao ở phần lớn các nước

đang phát triển, giá trị sản lượng ngành

chăn nuôi còn chiếm tỉ trọng nhỏ

trong cơ cấu nông nghiệp?

b Trong nền nông nghiệp hiện đại, ngành chăn nuôi có nhiều thay đổi về hình thức (Chăn thả, chăn nuôi nửa chuồng trại và chuồng trại, chăn nuôi công nghiệp) và phát triển theo hướng chuyên môn hoá

Hoạt động 4: Tìm hiểu các ngành

chăn nuôi (Theo nhóm)

Bước 1: GV chia lớp thành 4 nhóm,

yêu cầu HS làm phiếu học tập số 2

Mỗi nhóm thảo luận về một ngành

chăn nuôi

Bước 2: Đại diện các nhóm trình bày

kết quả Các nhóm khác nhận xét

GV chuẩn kiến thức

II Các ngành chăn nuôi

- Chăn nuôi gia súc lớn: Trâu, bò

- Chăn nuôi gia súc nhỏ: Lợn, dê, cừu

- Chăn nuôi gia cầm: Gà, vịt

Hoạt động 5: Cá nhân

Câu hỏi: Em hãy nêu vai trò của ngành

nuôi trồng thuỷ sản? Địa phương em

đang nuôi trồng những thuỷ sản nào?

Ở đâu?

Một HS trả lời GV chuẩn kiến thức

GV nên tóm tắt tình hình nuôi trồng

thuỷ sản thế giới Yêu cầu HS tìm ra

đặc điểm chung của những nước có

ngành nuôi trồng thuỷ sản phát triển

(Đường bờ biển dài, diện tích mặt biển

rộng, vốn đầu tư lớn )

Liên hệ sự phát triển ngành nuôi trồng

thuỷ sản ở Việt Nam

III Ngành nuôi trồng thuỷ sản

- Là mặt hàng xuất khẩu có giá trị

2 Tình hình nuôi trồng thuỷ sản

- Sản lượng thuỷ sản nuôi trồng khoảng 35triệu tấn chiếm 1/5 lựng thuỷ sản của thế giới

và có xu hướng ngày càng tăng

- Sản phẩm nuôi trồng phong phú: tôm, cá,cua, đồi mồi, trai ngọc, rong, tảo biển

- Các nước phát triển ngành nuôi trồng thuỷsản: Trung Quốc, Nhật, Pháp, Hoa Kì, Ca-na-

đa, Hàn Quốc, Đông Nam á

IV ĐÁNH GIÁ

Chăn nuôi có vai trò như thế nào đối với gia đình em? Kể tên một số gia súc được nuôi

ở địa phương?

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Về nhà học sinh học bài, trả lời các câu hỏi trong SGK

VI RÚT KINH NGHIỆM

Đồng cỏ tự nhiên

Diện tích mặt nước

Hoa màu cây lương thực

Thức ăn chế biến tổng hợp

Hình thức chăn nuôi

Nguồn thức ăn

Đồng cỏ tự nhiên

Diện tích mặt nước

Hoa màu cây lương thực

Thức ăn chế biến tổng hợp

Hình thức chăn nuôi

chuồng trại vàchchuồng trại

Chăn nuôi công nghiệp

Nhiệm vụ: Đọc SGK mục II, quan sát hình 41.3 kết hợp với kiến thức đã học hãy

nêu đặc điểm của các ngành chăn nuôi

Trâu, bò(nhóm 1)

Lợn (nhóm 2) Cừu, dê

(nhóm 3)

Gia cầm(nhóm 4)Vai trò

THÔNG TIN PHẢN HỒI PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

- Cung cấp thịt,trứng

Dễ tính, ưa khí hậukhô, có thể ăn cácloại cỏ khô cằn

Nuôi trong các

hộ gia đìnhhoặc các trangtrại

Sản

lượng

- 1,3 tỉ con bò

- 160 triệu con trâu

900 triệu con - Một tỉ con cừu

- 700 triệu con dê

- Cừu nuôi nhiều ởÔxtrâylia, TrungQuốc, Mông Cổ

- Dê nuôi ở Nam á,

Trung Quốc,Hoa Kì, E.U,Braxin

NGƯỜI THỰC HIỆN (Ký tên và ghi rõ họ tên)