QUY TRÌNH CHĂM SÓC CÂY CÓ MÚI THEO HƯỚNG SINH HỌC BỀN VỮNG

QUY TRÌNH CHĂM SÓC CÂY CÓ MÚI THEO HƯỚNG SINH HỌC BỀN VỮNG(Mô hình nông nghiệp bền vững)...Trong SX hiện nay có rất nhiều loại giống cây có múi được nghiên cứu tuyển chọn trong tập đoàn quỹ gen bằng phương pháp lai hữu tính, bằng xử lý đột biến và nhập nội. Tùy theo điều kiện tự nhiên và tập quán canh tác, khả năng tiêu thụ sản phẩm mà lựa chọn giống cây trồng phù hợp. Đối với giống mới cần tuân thủ quy trình khảo nghiệm tính thích ứng trước khi mở rộng diện tích.“Việc sử dụng bộ giống chín sớm như cam March, cam CS1; cam chín chính vụ như cam Xã Đoài, cam sành; cam chín muộn V2 sẽ góp phần giảm áp lực cho vấn đề tiêu thụ sản phẩm và lao động”, ông Lin cho biết thêm.Theo bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó trưởng Bộ môn Bệnh cây (Viện Bảo vệ thực vật), cây ăn quả có múi được trồng rộng khắp hầu hết các tỉnh trong cả nước, tuy nhiên SX cây ăn quả có múi không ổn định do sự gây hại của nhiều chủng loại sâu bệnh đặc biệt là bệnh Greening, các bệnh virus và các bệnh hại trong đất gây ra.

QUY TRÌNH CHĂM SÓC CÂY CÓ MÚI THEO HƯỚNG SINH HỌC BỀN VỮNG

Nhóm cây có múi là tên gọi chung của nhóm cây cam, chanh, quýt, bưởi là loại cây tương đối dễ trồng, do nhu cầu thực tế thị trường nên người dân đã lạm dụng lượng phân, thuốc hóa học để đạt được năng suất, nhưng chính vì lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật mà hiện nay các dịch bệnh sâu hại ngày càng khó kiểm soát đặc biệt chất lượng sản phẩm không đảm bảo ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dùng Để kiểm soát các vấn đề về sâu bệnh hại, cho sản phẩm đạt chất lượng và năng suất cho bà con nông dân, Công

ty cổ phần quốc tế KFT đưa ra quy trình trồng và chăm sóc cây có múi theo hướng sinh học bền vững

1 Trồng cây có múi

- Đất phù sa tơi xốp thoát nước tốt thích hợp với cây có múi, tầng canh tác dày 0.5-1m, độ pH 5.5-6.5, không nên trồng cây có múi trên đất sét, đất nhiều cát, đất có tầng canh tác mỏng, mực thủy cao

- Khoảng cách trồng: Tùy vào đất đai, giống và kĩ thuật canh tác mà

bố trí khoảng cách trồng cho phù hợp, có thể tham khảo như sau: Bưởi 5x5m, hoặc 6x6m Cam sành 2,5x2,5m hoặc 2x3m

- Xử lý đất hố trước khi trồng: Xử lý đất bằng vôi bột 0,5-1kg cho 1

hố, sau 5 ngày bón10-15kg phân chuồng+1kg 3 sao số 1 MT trộn đều với đất cho vào hố trồng để hạn chế côn trùng sâu bệnh hại

- Trồng cây con: Khi trồng đào lại ở giữa hố đã lấp một hố nhỏ, sâu

và rộng hơn bầu cây con một chút Đặt cây thẳng và lấp đất cao hơn bầu 3-5cm, nén đất chặt tười nước Sau đó cứ một ngày lại tưới 1 lần sao cho đất, thường xuyên có độ ẩm 70% độ ẩm đã, bão

hòa trong 10 ngày liên tục Về sau tùy theo độ ẩm của đất mà, tiến

hành tưới 3-5 ngày một lần

Chọn giống Đào hố xử lý

vôi

Bón phân chuồng+3 sao

số 1 MT1

Trồng cây

2 Vệ sinh vườn

- Khi cây bước vào giai đoạn kinh doanh và đối với những cây sau

thu hoạch đã tiến hành vệ sinh cắt tỉa cành

- Xử lý Chế phẩm KFT Nano Đồng: 2-3 lần mỗi lần cách nhau 5-7

ngày

- Rải vôi bột để khử sạch môi trường

- Làm vệ sinh cỏ xung quanh gốc để vườn được thông thoáng

3 Bón phân

- Bón lượng phân NPK theo khuyến cáo phần dưới

 Tỷ lệ phân bón phân cho 1 cây có múi (điển hình cam) như

sau:

- Cây 1 - 3 năm tuổi: 70 - 300g ure; 100 - 300g DAP và 100

kaliclorua

- Cây 4 - 6 năm tuổi: 350 - 450g ure; 450 - 550g DAP và 250g kali

clorua

- Cây 7 - 9 năm tuổi: 600 - 750g ure; 650 - 850g DAP; 350g kali clorua

- Cây trên 10 năm tuổi: 800 - 1.700g ure; 900 - 1.100g DAP; 450g kali clorua

- Cách bón: đối với cây 1 - 2 năm tuổi pha phân hóa học với nước tưới cho cây

 Còn cây đã cho quả thì chia 4 lần ra để bón:

- Lần 1: Trước khi ra hoa bón 1/3 lượng phân đạm và xử lý phân hóa mầm hoa Siêu Lân (phục hồi rễ)

- Lần 2: Sau khi đậu quả 6-8 tuần, bón 1/3 lượng đạm và ½ kali clorua hoặc sử dụng superman và 3 sao số 2 life

- Lần 3: Trước khi thu hoạch 1-2 tháng sử dụng 3 Sao Số 3 LIFE + KFT Nano PICO để tăng chất lượng trái

- S ử dụng phân HCVS 3 sao số 1 MT 1 với liều lượng 1-2 kg/gốc

(Đào xung quanh tán cây rộng 20-30 cm sâu 20 – 25 cm rải cùng phân chuồng hoai mục 15 – 20 kg/gốc sau đó lấp đất lại ) tưới đủ

ẩm để cho Hệ vi sinh vật của 3 sao số 1 MT 1 phát triển trong đất

để cải tạo và bảo vệ bộ rễ

- Lần 4: Thu hoạch xong, bón toàn bộ phân lân và 1/3 đạm Bón thêm phân hữu cơ với 15g/cây Hoặc sử dụng KFT superman để phục cây

3 Sự ra hoa và biện pháp xử lý ra hoa cây có múi

Hoa cây có múi thuộc loại hoa đơn hay chùm, mọc từ nách lá, thường là hoa lưỡng tính (Hình a và b) Hầu hết các loại cam quýt đều tự thụ phấn, tuy nhiên cũng có thể có loài thụ phấn chéo như một số loài quýt Sự thụ phấn chéo sẽ làm tăng năng suất nhưng trái sẽ có nhiều hạt

Hoa cây có múi thuộc loại hoa đơn hay chùm, mọc từ nách lá, thường là hoa lưỡng tính (Hình a và b) Hầu hết các loại cam quýt đều tự thụ, tuy nhiên cũng có thể có loài thụ phấn chéo như một số loài quýt Sự thụ phấn chéo sẽ làm tăng năng suất nhưng trái sẽ có

nhiều hạt

(a)

(b)

4 Sự phân hoá và sự kích thích ra hoa

Sự kích thích mầm hoa bắt đầu với sự dừng sinh trưởng dinh dưỡng trong thời gian nghỉ đông ở vùng Đông Nam Á nhiệt đới hoặc trong thời gian khô hạn ở vùng nhiệt đới Nói chung, trên cây trưởng thành, sự sinh trưởng của chồi dừng và tỉ lệ sinh trưởng của

rễ giảm trong mùa đông ngay khi nhiệt độ xuống chưa đến 12,5oC Trong thời gian sinh trưởng nẫy mầm phát triển khả năng ra hoa

Do đó, sự kích thích ra hoa bao hàm sự kiện trực tiếp chuyển từ sinh trưởng dinh dưỡng sang ra hoa Theo nghiên cứu của (Davenport, 1990) và Garcia-Luis và ctv (1992) cho rằng sự tượng phân hóa mầm hoa có thể xảy ra trước sự kích thích nhưng những bằng chứng về vấn đề nầy còn giới hạn Nhiệt độ thấp và khô hạn

là hai yếu tố kích thích đầu tiên, trong đó nhiệt độ thấp là yếu tố đầu tiên ở vùng Đông Nam Á nhiệt đới trong khi khô hạn là yếu tố kích thích ra hoa cho cam quýt ở vùng nhiệt đới Nhiệt độ dưới 25oC trong nhiều tuần lễ là yêu cầu kích thích mầm hoa (Inoue, 1990) Ngưỡng nhiệt độ thấp cảm ứng ra hoa là 19oC trong vài tuần và ngưỡng tối thấp là 9,4oC Số hoa sản xuất tỉ lệ với sự khắc nghiệt của nhiệt độ thấp hoặc khô hạn Nhiệt độ càng thấp hay sự khô hạn càng khắc nghiệt tỉ lệ ra hoa càng cao Ngoài ra, tỉ lệ phát hoa có lá hoặc không lá có liên quan với sự khắc nghiệt của Stress Điều kiện stress càng khắc nghiệt sẽ tạo ra nhiều bông không mang lá Ở ngoài đồng, sự khô hạn dài hơn 30 ngày kích thích số mầm hoa có

ý nghĩa Mầm hoa được kích thích trong điều kiện khô hạn nhưng chỉ phát triển nhiệt độ ấm lên hoặc ẩm độ đất tăng (không còn “xiết nước”) Thường cây sẽ ra hoa sau khi tưới nước 3-4 tuần Thời gian từ khi cảm ứng ra hoa đến khi hoa nở thay đổi từng năm Áp dụng Siêu ra rễ trong giai đoạn này sẽ kích thích phân hóa mầm hoa mạnh

Vì vậy nên kết hợp Phục Hồi Rễ hoặc KFT Siêu Lân trong giai đoạn tưới nước trước khi ra hoa 4-5 tuần

Sự phân hoá (differentiation) mầm hoa bao gồm sự thay đổi về mô học và hình thái học chuyển mô sinh trưởng dinh dưỡng trở thành một mô phân sinh hoa (Davenport, 1990) Khi mà mầm đài hoa được hình thành thì mầm hoa sẽ không biến đổi lại thành chồi dinh dưỡng: Ngay sau khi có những hiệu ứng trên sử dụng Siêu Ra Hoa

sẽ tăng cường bung hoa đồng loạt và đậu trái

5 Sự ra hoa và đậu trái

Hoa hình thành và phát triển trên cành một năm tuổi Trên cành vượt thường ra bông lá trong khi trên gỗ già thường ra bông không mang lá Cây còn tơ, ra hoa chưa ổn định thường ra hoa không tốt như cây trưởng thành

Hầu hết các loại cam quýt đều tự thụ phấn Do đó, khi thiết kế vườn cần chú ý nguồn phấn giúp cho các cây nầy đậu trái Cây cho phấn thường được bố trí theo tỉ lệ 3:1 hay 4:2 Côn trùng như ong mật thụ phấn hiệu quả hơn gió Một đàn ong có khả năng thụ phấn cho 0,8 ha diện tích trồng cây có múi

Sự đậu trái bị ảnh hưởng rất mạnh bởi nhiệt độ và sự khô hạn Thông thường phát hoa có lá đậu trái cao hơn so với phát hoa không có lá; chồi có tỉ lệ lá/hoa cao sẽ có tỉ lệ giữ trái đến khi thu hoạch cao Nhiệt độ cao (>35oC) và sự khô hạn dễ gây ra sự rụng

từ 0,5-2,0 cm có liên quan đến chất điều hoà sinh trưởng, nước và các chất carbohydrate

Sự rụng hoa trước khi thụ phấn là hiện tượng quan trọng trên cây

có múi Trên cây cam có 15,6% hoa rụng ở giai đoạn nụ, và 25% hoa rụng ở giai đoạn hoa nở Nhìn chung, chỉ có khoảng 1-4% hoa phát triển cho đến khi thu hoạch (Monselise, 1999)

Hầu hết các loại cây có múi quan trọng đều không đều hỏi thụ phấn chéo để đậu trái hoặc tạo trái Tuy nhiên để tạo hạt hoặc thúc đẩy

bầu noãn phát triển ở những cây có đặc tính trinh quả sinh yếu (parthenocarpic) như cam ngọt Hamlin Tuy nhiên, đối với giống có đặc tính trinh quả sinh mạnh như bưởi chùm Marsh có thể tạo trái ngay khi cắt chỉ nhuỵ và nướm trước khi thụ phấn

6 Sự rụng trái non

Có 5 loại chồi trên cây có múi sau khi kích thích ra hoa:

a) Chồi sinh sản chỉ mang hoa trên cành hình thành mùa trước, không có mang lá;

b) Chồi hỗn hợp có mang một ít hoa và lá;

c) Chồi hỗn hợp có mang nhiều hoa và một ít lá lớn;

d) Chồi hỗn hợp có mang ít hoa và nhiều lá;

e) Chồi sinh trưởng chỉ mang lá

Chồi có mang lá thường có tỉ lệ đậu trái cao hơn chồi không có lá Thông thường chồi có mang nhiều lá như chồi loại (d) sẽ có tỉ lệ giữ trái đến khi trưởng thành cao nhất Phát hoa mang lá có tỉ lệ đậu trái cao hơn có lẽ do gia tăng sự đồng hoá CO2 và mức độ cung cấp carbohydrate hoặc do sự nối các mạch nhựa được cải thiện để làm trung gian cho trái phát triển bởi các chất điều hoà sinh trưởng từ các lá non mới hình thành hoặc khả năng chưa (sink) lớn hơn của các chồi hỗn hợp

Sau khi đã hình thành trái non: cần sử dụng thêm 1 -2 lần Siêu Ra Hoa để tăng tỉ lệ đậu trái và năng suất và sản xuất trái không hạt cho thị trường châu Âu và giảm đi tỉ lệ rụng trái non

Sự rụng trái non bắt đầu sau khi ra hoa cho đến 3-4 tuần sau khi hoa nở Sự rụng trái non xảy ra nghiêm trọng khi nhiệt độ trên bề mặt lá từ 35 - 40oC hoặc khi cây bị khô hạn như ở vùng đất khô cằn Nhiệt độ cao và sự khô hạn nghiêm trọng làm cho khí khẫu bị đóng dẫn đến giảm sự đồng hoá khí CO2 và sự rụng trái non gây ra bởi sự mất cân bằng của carbon

(b)

7 Sự phát triển trái: Sử dụng 3 SAO Số 2 LIFE

Sự phát triển trái của cây có múi theo đường cong đơn giản, gồm

ba giai đoạn như các loại trái cây khác:

(1) Giai đoạn phân chia tế bào: 4-6 tuần sau khi ra hoa

(2) Sự phát triển kích thước trái:

• Chanh: 2–3 tháng

• Cam: hơn 6 tháng

(3) Giai đoạn trưởng thành: ngắn hơn 2 tháng

Một số đặc tính của trái (như kích thước, hình dạng trái, cấu trúc và

bề dày của con tép) được xác định trong 2 tháng đầu sau khi ra hoa Cây mang nhiều trái ảnh hưởng rất lớn đến tỉ lệ phát triển trái

8 Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đặc tính của trái

Một số đặc tính của trái như kích thước, hình dạng, màu sắc, thời gian chín, TSS, TA bị ảnh hưởng rất mạnh bởi yếu tố khí hậu Tỉ lệ sinh trưởng của trái tối hảo trong điều kiện nhiệt độ từ 20-25oC, nhiệt độ lớn hơn 30oC và thấp hơn 13oC ức chế sự sinh trưởng của trái Khí hậu ẩm, lạnh trái sẽ phát triển tốt hơn khí hậu khô, nóng Cấu trúc của con tép mịn trong điều kiện khí hậu ẩm Trong điều kiện Á nhiệt đới màu sắc trái phát triển tốt hơn trong điều kiện nhiệt đới Diệp lục tố bắt đầu bị phá huỷ khi nhiệt độ ban đêm thấp hơn 13oC Trị số TSS cao nhất đạt được trong điều kiện nhiệt đới

và Á nhiệt đới ẩm, nhiệt độ ban đêm cao làm giảm TSS ở vùng nhiệt đới Hàm lượng Acid thấp và giảm nhanh khi nhiệt độ cao, hàm lượng acid cao nhất ở vùng bán sa mạc hoặc vùng sa mạc Á nhiệt đới

9 Trinh quả sinh (Parthenocarpic)

Là khả năng sản xuất trái mà không cần thụ phấn Có thể chia làm

ba kiểu trinh quả sinh:

• Trinh quả sinh yếu: chỉ một ít trái được sản xuất mà không cần thụ

phấn: cam Navel

• Trinh quả sinh trung bình: Đạt năng suất trung bình nếu không thụ

phấn nhưng đạt năng suất cao nếu được thụ phấn như quýt Orlando

• Trinh quả sinh mạnh: Đạt năng suất cao nhưng không cần thụ

phấn như Chanh Tahiti

10 Chăm sóc và dưỡng trái

- Sau khi trồng trong vòng 20 ngày -1 tháng tưới 3 sao số 2 Life kết hợp giữ ẩm, để cây hoàn toàn bén rễ và phát triển nhanh Đối với những vùng trũng, mưa nhiều cần có rãnh thoát nước, chống ngập úng

- Thời kì kiến thiết cơ bản, cây cam chưa có quả cần chủ ý xén tỉa cành tạo tán cho cây Người ta cắt tỉa bớt các cánh nhỏ, cành vượt

và cành mọc sâu trong tán Đặc biệt cần tỉa bỏ những cành nhánh

bị sâu bệnh gây hại

- Cần cắt bỏ những cành khô, cành tăm, cành quả mọc yếu và những cành bị sâu bệnh gây hại nhằm tạo cho tán cây thông thoáng loại bỏ một phần sâu bệnh hại Ở thời kì sau đậu quả 1-2 tuần lễ cần tiến hành sử dụng các chế phẩm sinh học KFT Siêu ra hoa

đậu quả để tăng tỉ lệ đậu quả và thúc đẩy nhanh quá trình lớn của

quả giảm số lượng hạt và làm đẹp mã quả

- Những năm đầu cây còn nhỏ chưa giao tán phải làm sạch cỏ gốc, trồng xen các cây ngắn ngày tận dụng đất, chống cỏ, giữ ẩm đất

Làm cỏ Cắt tỉa cành vô

hiệu

Cắt tỉa cành vô hiệu

Tưới nước

11 Các biện pháp canh tác và quản lý dịch hại bằng chế phẩm sinh học

11.1 Dùng các chế phẩm sinh học phòng trừ bệnh

- S ử dụng chế phẩm sinh học 3 sao số 2 Fugi + KFT Nano Đồng

để phun xịt toàn bộ vườn cây với liều lượng khuyến cáo (0,5 lít 3

sao số 2 Fugi + 0,5 lít KFT Nano Đồng pha cho 200 – 250 lít

nước) tưới cả gốc để nấm phát triển trên nền vi sinh, dùng định kỳ 20-30/ lần,

+ Khi vào mùa mưa Cần chăm sóc kỹ vì mùa mưa bệnh phát triển mạnh

• Dùng sản phẩm Kaido 50 WP để trị tuyến trùng trong đất kết

hợp với tưới phân bón 3 sao số 2 Life để bổ xung dinh dưỡng cho cây (Liều lượng : 1 kg Kaido 50 wp hòa với 400 lít nước

để tưới cho 1 ha )

• Dùng chế phẩm sinh học 3 sao số 2 Fugi (500ml cho 200 lít

nước) để xịt bổ sung Nấm đối kháng cho vườn cây

• Dùng kiến vàng để bắt mồi, cùng với chế phẩm KFT côn

trùng Bug để diệt rầy

+ Khi vào mùa khô : Nhện đỏ phát triển mạnh và rầy rệp cũng phát triển nên phun nước nhiều để nhện hạn chế phát triển và dùng chê phẩm sinh học KFT Côn trùng Bug (0,5kg cho 200 lít nước) để diệt rầy rệp và các côn trùng có lợi tiêu diệt nhận đỏ Nếu gây hại nhiều thì mới sử dụng thuốc Hóa học vì nhện hay kháng thuốc

11.2 Ra hoa phát triển quả

- Khi chồi tược phát triển mạnh có dấu hiệu nhú hoa, tiến hành sử dụng chế phẩm KFT Siêu ra hoa đậu quả (500ml cho 200 lít

nước), giúp cây ra hoa đồng loạt, nụ đều, tăng tỷ lệ đậu quả

- Sau khi hoa ra đều chống hiện tượng rụng hoa, quả non: dùng chế phẩm KFT Bug côn trùng + 3 Sao Số 2 LIFE định kì 10-20 ngày đến khi quả chắc, để cung cấp dinh dưỡng thiết yếu và phòng ngừa các côn trùng sâu hại (nhện đỏ, rệp sáp ) trong giai đoạn này

+ Tiến hành tỉa bỏ các quả vô hiệu để mật độ thích hợp cho quả phát triên

Đào rãnh bón

phân

Bón phân 3 sao

số 1 MT1 Xử lý chế phẩm trên cây Xử phẩm lý vùng chế

gốc cây

11.3 Thu Hoạch

- Trước khi thu hoạch 3-5 ngày để tạo độ bóng đẹp, bảo quản lâu,

thuận lợi trong quá trình vận chuyển, không ảnh hưởng đến chất

lượng sản phẩm: sử dụng chế phẩm KFT Nano PICO +3 sao số 2

Life

11.4 Một số sâu bệnh hại cần chú ý trong quá trình chăm sóc

11.4.1 Sâu hại: Bọ trĩ, bọ xít xanh, câu cấu, ngài chích hút, nhện

đỏ, nhện vàng, nhện trắng, rầy chổng cánh, ruồi đục quả, rệp muội

xanh, Rệp sáp, Sâu đục gốc, sâu đục thân

- Biện pháp phòng trừ: