Hoàn thiện các hình thức huy động vốn của ngân sách nhà nước trong cơ chế thị trường ở nước ta

Hi~p hqi cac nude Bong NamA Doanh nghi~p Nha nude Cqng d6ng kinh te' Chau Au Lien minh Chau Au Tdng san ph§:m quo'c nqi Gia tri gia tang Hi~p hqi phat tri6n quo'c te' Quy ti€n t~ quo'c

HAY S.INH

LU~N AN TIEN SI KINH TE

THANH PHO Ho cHi MINH- NAM 2000

em

HAY SINH

THI T-Rl10NG CJ NU0C - · -· - ·· - - TA

Chuy~n nganh: Tai chfnh, htuth6ng ti~n tf; va tin dl}.ng

Ma s6 :.5~02.09

, " "' - "'

LUAN AN TIEN SI KINH TE

NGUOI HUONG DAN KHOA H()C KINH TE:

PGS.TS DUONG Till BINH MINH PGS.TS NGUYEN BUC KHUONG

THANH PHO HO CHI MINH- NAM 2000

Toi xin cam doan day la cong trlnh nghien cuu ciia rieng toi

du'QC ai cong bef trong ba't ld cong trlnh nao khac

HAY SINH

Hi~p hqi cac nude Bong NamA

Doanh nghi~p Nha nude Cqng d6ng kinh te' Chau Au

Lien minh Chau Au

Tdng san ph§:m quo'c nqi Gia tri gia tang

Hi~p hqi phat tri6n quo'c te' Quy ti€n t~ quo'c te'

Kinh te' quo'c doanh Kinh te' ngoai quo'c doanh Kho b~c Nha nude

Td chll'c phi chinh phd Ngan sach Nha nu'dc

Vi~n tr<;J phat tri6n chinh thll'c

Td chll'c h<;Jp tac va phat tri6n kinh te' Phu'dng phap tn!c tie'p

TNDN Thu nh~p doanh nghi~p

1.4.1 Cac hlnh thuc buy d(>ng v6n vao NSNN d m9t s6 m.toc Chan A 43 1.4.2 Nhii'ng bai h9c rut ra tU kinh nghi~m buy d(>ng v6n vao NSNN d cac

CHUONG 2: THVC TR~NG VE CAC HINH THUC HUY DONG VON

2.1 cAc HlNH TRUe HUY BONG voN v Ao NSNN TRude KHI c6 CHU

2.1.2 Cac hlnh thuc thu NSNN trong thai kl nay 59 2.1.3 Nh~n xet ve cac hlnh thuc buy d(>ng v6n vao NSNN d Vi~t Nam

2.3 DANH oiA CHUNG v:E viec su Dl)NG cAc HlNH THUC HUY

-3.1 Ml)C TIEU VA QUAN BIEM CUA VIec HOAN THieN CAC HINH

3.2.3 Giai phap 3: Hoan thi<$n cac hlnh thuc thu vao NSNN ill' vay n<j va

3.2.4 Giai phap 4: Cac di€u ki<$n h6 tr<j de' hoan thi<$n cac hlnh thuc huy

DANH Ml)C TAl L:U::U THAM KHAO

PHl) LVC

Cung vdi vi~c thlfc hi~n du'ong Io'i d6i mdi toan di~n n~n kinh te' xa

con th~ hi~n nhi~u h~n che' va c6 nhung di~m chu'a phu h9p vdi tlnh hlnh thlfc te' trong nude, cffn phai tie'p tvc sti'a d6i, b6 sung

tai: "Hoan thi~n cac hlnh thuc huy dt}ng vo'n cua ngan sach Nha nude trong cd che' thi trliong lJ nu8c ta "

21 Muc dich nghien cuu cua Iuan an

gioi, voi vai tro huy d()ng ngll6n thu cho NSNN dam bao tang tntdng va

3/ Do'i tlidng va pham vi nghien cuu

4/ Phu'dng phap loan nghien cuu

thuc buy d{)ng v6n vao NSNN du'<jc xem nhu' m{)t h<$ th6ng luon bie'n ddi,

d\}ng phu'dng phap qui nc;tp, phan tich t6ng h<jp, th6ng ke, so sanh dlfa tren

Jy thuye't quan ly Nha nu'oc v€ kinh te', kinh te' hQC Vl mo, Vi mo, kinh te'

va ngoai nu'oc cung cac s6Ii<$u do cac cd quan huu quan cung ca'p

51 Nhii'ng dong gop chlnh cua luan an

V oi S\J' n6 ll)'c cua ban than, ke't h<jp VOi nbfi'ng kinh nghi<$m, nhfi'ng

gop moi nhu' sau:

i ~

- H<$ th6ng cac hinh thuc buy d{)ng v6n vao NSNN qua cac thai ki tntoc day Sll' dvng phu'dng phap t6ng h<;1p va phan tich so' li<$u cua thu

-Be xua't du'qc nhung giai pbap cd ban nh~m hoan thic$n cac hlnh

6 Ktt ca'u cua luan an

Mdd~u

nu'oc ve vic$c sii' dl;lng cac hlnh thuc buy d<)ng vo'n vao ngan sach nhu Han

vo'n vao NSNN cho Vic$t Nam

Chtidng 2 (72 trang): Thlfc tr(;lng ve cac hlnh thuc buy d()ng vo'n vao NSNN d Vic$t Nam trong thai gian qua Chudng nay chii ye'u phan tich

du'qc, cling nhu nhung·tan t(;li ciia cac hlnh thuc buy d<)ng vo'n vao NSNN

til' khi thlfc hic$n ddi moi kinh te' de'n nay

vi~c huy dt)ng vO'n vao NSNN Tu d6 de xua"t m9t so' giai phap cd ban nhu' hoan thi~n cac hlnh thuc thue', phi 1~ phi, thu tU cac ho~t dt)ng kinh te' va ho~t dt)ng khac cua Nha nu'dc, vay n9 va nh~n vi~n tr9 cua Chinh phu Bdng thai, de nhfi'ng giai phap n6i tren du'<Jc thvc hi~n c6 hi~u qua, tac gia con de ra nhfi'ng giai phap mang tinh h6 tr9 phvc V\1 cho nhi~m V\1

dam bao ngudn thu cho NSNN ~o dieu ki~n cho Nha nu'dc thlfc hi~n tO't chuc nang quan ly va dieu tie't vi mo nen kinh te' d Vi~t Nam

Kttl~n

cmJdNGl

THifc HUY DQNG voN vAo NSNN TRONG cd CHE

KINH TE Till TRUfJNG

1.1.L Ban chift ciia NSNN

-Thu~t ngil ngan sach (Budget) hilt ngudn tit tie'ng Anh, c6 nghia la

kie'n k:hac nhau v8 ngan sach va ngan sach Nha nude

Ia:

djnh cua Nha nude

* MQi ke' ho~ch thu chi hAng ti8n ciia ba't ky mQt xi nghi~p, cd quan

ho~c ca nhan nao trong mQt giai do~n nha't djnh [28,5]

xa [87,1441

- M()t tai li<$u khac ciia Phap la "Notes Bleues" du'<Jc a'n hanh

nh~m hu'dng d~n n()i dung m()t s6 thu~t ngii', danh t:U tai chinh va thue'

Nha nude

khoan kinh phi cua Nha nu'dc trong m()t nam

du'<Jc ca'p trong m()t nam

thu~t ngii' ngan sach nhu' sau:

ra tru'oc Nghi vi<$n m9t lffn trong m()t nam, du'<Jc Nghj vi<$n xem xet va c6

trong nam tai chinh

thffm quyen quye't djnh va duc;Jc thlfc hi~n trong m()t nam d~ bao dam thl}e hit;n cac chl1e nang, nhi~m vv ciia nha nude {58]

Tit cac tai lic$u vll'a neu tren, e6 th~ rut ra m()t s6 diim d~c tntng eua ngan sach nhu sau:

Th(( nhilt, ngan sach la bang lic$t ke cac khoan thu, chi b~ng tien c6

dl} kie'n va cho phep thl}c hic$n ciia m()t chu th~ nao do (ca nhan, gia dlnh, doanh nghic$p, B{), Nha nude)

Thlt hai, ngan sach t6n ~i trong m()t khoang th(Ji gian nha't dpm, thuCJng la m()t nam

.,

nuoc Do d6 ve m~t khai nic$m e6 th~ hi~u NSNN Ia dtf toan cac kh.min thu, chi bhng ti~n ciia Nha m:i8c va dttfjc cd quan Nha ntiO'c co twfm

quy~n quylt djnh cho phep thlfc hi~n trong m(}t n~m

Tuy nhien, nhung khoan thu chi NSNN khac voi bitt ky hlnh th((c thu chi ciia cac chii the khae Cac khoan thu NSNN phai duc;Jc thl}c hic$n b~ng

trong dl,f toan ngan saeh drl(jc duyc$t, dung che' dQ, tieu ehu~n, djnh m((c va du'c;Je chuffn chi Cae khoan thu chi ciia Nha nrtoc luon giin lien vdi vic$c st.Y d\}ng quyen l\fc chfuh t:ri ciia Nha nude va nhu c~u ve tai ehinh de thlfe hi~n

eae chli'e nang va dieu hanh nen kinh te'- xa h{)i cua Nha nrtde

Song ho~t d<)ng ciia ngan saeh Nha nude Ia ho~t d()ng phan ph6i eae ngu6n tai ehinh cua xa hQi giin li~n voi vic$e hlnh thanh va sll' dl,lng quy

NSNN, va vl v~y, n6 th€ hi~n cac mo'i quan h~ trong phan pho'i E>6la quan

hi~n o phAn thu, chi cua NSNN Trong qua trlnh phan pho'i, va'n de c!n giiH

v~y, quan h~ giua Nha nude va cac chu th€ trong xa h()i qua NSNN ciing

trlnh phan ph6i va phan pho'i ll;li gia trj tdng san ph5:m quo'c dan v~ ban

nh~n thuc v~ ban cha't cua NSNN c~n h.tu y de'n slf t6n tl;li dlng nhu vai tro

hi~n trach nhi~m, nghia VV cua m1nh do'i vdi Nha nude Tinh ch!t cuong

b(tc ciia Nha nude v~ cac khoan thu ngan sach khong mang y nghia tieu

E>dng thoi ciing xua't ph;;H tii' quy8n h!c cua Nha nu'dc va nhu c~u v~ tai

ciia Nha nu'oc

kiJ:ih te'- xa h()i va cac cl:ng ldp nhan dan Nhu' v~y, vi~c phan pho'i cac

Nha nude va xa h()i vdi ke"t qua la cac ngudn tai chlnh du<jc phan chia

hi~n b~ng vi~c Nha mtdc c6 the' ki~m tra thuong xuyen toan di~n v~ m~t tai chfnh d6'i vdi doanh nghi~p theo chfnh sach va phap lu~t tai chlnh

Hai la, quan h~ kinh t6 giua NSNN vdi cac ddn vj khong san xua't v~t

chift Nhftng ddn vi nay khong san xua't ra dlt<jc ciia cai v$t cha't nh11ng hoc,t d()ng ciia n6 l~i ra't c~n tbie't cho xa h()i, ch~ng h~n nh11 nhung ddn vj quan

ly Nha nude nhm trong cac linh Vf/c srf nghi~p van boa xa h()i, hanh chinh

va an ninh qu6'c pho:ng Quan h~ kinh te" giua NSNN vdi cac ddn vj nay phat sinh trong qua trlnh phan ph6i Ic,i cac khmln thu nh~p thE hi~n b~ng vi~c NSNN d(p phat kinh phi theo dl! toan hang nam va cac ddn vj nay

quan ly, su dvng ngan sach tbu()c quy NSNN Trong cd che' kinh tt thj

tntCJng hi~n nay, cac ddn vj thu()c linh vrf.c s\f nghic$p van h6a, ghio d1;1c, y

t6 b~ng cac ho~t d()ng ciia mlnh hQ c6 ngu6n thu dudi hlnh thll'c lc$ phl Ngu6n thu nay m{)t ph!n la nghia vv tai chinb d6i vdi ngan sach, m{)t ph£n

d~ trang trai cac khoan chi tieu cua mlnh dl giam bdt ganh n~ng cho ngan sach Bay la xu hudng cho ngan sach t1! ca'p phat va trang trai tai chfnh trong cd che' thj tntCJng ciia nhung ddn vj s\f nghic$p Xu hltdng nay cho phep khai thac kha nang tang thu va stl dl}ng c6 hi~u qua s6 ti~n v6n rna cac ddn vj S\f nghi~p thu du'<jc

Ba la, quan h~ kinh te' giua NSNN vdi h() gia dlnh va dan cu' Mo'i quan he$ nay dlt<Jc thl hi~n thong qua quan h~ phan ph6i I~i gifta NSNN vdi ngan sach he) gia dlnh va dan crt lam nghia vv tid chlnh vdi Nha nu'dc thong qua cac khoan thue', lc$ phi, ling h() tf! nguy~n, d6ng th(Ji m()t b() ph~n dan cu' khac nh~n tii' NSNN cac khoan tr<J ca'p xa hQi theo chinh sach du<jc qui

djnh ciia Nha mtoc

Bo'n la, quan he$ kinh te' giua NSNN vdi thj tntong tai chinh N€n

kinh te' thi tntong doi hoi khong chi cac nha doanh nghic$p rna ca Nha nude,

tiSn tc$, thi tntong vo'n phat triSn toan dic$n va rno'i quan he$ kinh te' nay

ngu6n tai chinh cua xa h9i giua nhung chu thS nha't dinh da hlnh thanh quy

cac chu thS tharn gia vao qua trlnh phan pho'i cac ngu6n tai chinh va chinh

thS khAng dinh: NSNN thS hic$n cac quan he$ kinh te' giii'a Nha nude va cac

lu~n, rna con thtfc st! c~n thie't trong qua trlnh quan ly va di€u hanh NSNN

d~ buy d()ng m()t each my ti~n cac ngudn thu nh$-p ciia cac thanh vien

Tii' srf phan tich tren, co thS di de'n ke't lu~n: m~c du cac bicSu hi~n

v~y, no thcS hic$n cac m6i quan h~ v€ l<ji ich kinh te' gifta Nha nude va cac

- Quy~n lqc NSNN thUQC v8 Nha nude, mQi khmin thu va chi tai

VlJ yeu c~u thrf.c hic$n chile nang ciia Nha nude

ban cWlt cua NSNN nhu sau: NSNN Ia h~ tho'ng cac m6i quan h~ kinh tl

giii'a Nha ndoc va cac chii thi trong xa h~i, pbat sinh trong qua trlnh phAn ph6'i cac ngu6n tai chinh ctia xa h(}i di ~o J4p va su dt;~ng quy ti~n t~ ctia Nha ndoc nhAm thllc hi~n cac chd'c nang quan ly va di~u hanh

n~n kinh tt- xa h(}i ctia Nha mtoc

V~ n()i dung, chuc nang phan pho'i va phan ph6i l~i cua NSNN du<jc

tieu cua nha nude

mlnh quy djnh cac khoan thu VaO ngan sach rna khong bj rang bUQC boi

f>S thlfc hi~n chttc nang phan pho'i l~i, Nha nude sit dl}ng nhung

bi~n chl1ng vdi nhau, khong the tach r?Ji nhau Slf ho~t d()ng cua nha nude

1.1.2.2 Thtfc hi~n can ct6i cac khoan thu, chi bAng ti@n

Bay Ia chuc nang v6n c6 cua NSNN, khing djnh nguyen nhan ra dC1i

Ngoai ra, thu ngan sach nha nu'oc con bao gdm cac khoan vay cua nha

kinh tt cilng nhu doi so'ng xa h(>i Tuy nhien, b(>i chi ngan sach nha mtdc

1.1.2.3 Giam dffc

nude Chuc nang giam d6c du<;1c thlfc hi~n d cii hai m~t ciia ho~t d()ng ngan sach Cv the:

ve thu, vi~c buy d()ng cac ngu6n thu tU nen kinh te' chii ye'u dl,fa tren

co sd cac lo~i thue' du<;1c ban h~mh dudi d~ng lu~t Can cu vao n()i dung lu~t dinh, muc buy d()ng tai chinh tU cac thanh ph~n trong n~n kinh te' du<jc xac

l~p va thlfc thi Tu do, ngan sach vua thl,fc hi~n chuc nang phan ph6i vll'a thl,fc hi~n chuc nang kiem tra, kiem soat va don d6c tlnh hlnh hanh thu

ve chi, cac khoiin chi NSNN du<;1c thl,fc hi~n thong qua qua trlnh ca'p phat, thanh toan va phiii thoa dieu ki~n: khoiin chi phiii co trong dl,f toan NSNN du<jc duy~t, phiii dung._che' d() tieu chuffn, dinb muc va du<;1c thii trlfdng don vj sii' dvng kinh phi NSNN chuffn chi Nhu v~y co the n6i rAng, m()t khoiin chi ngan sach du<;1c thlfc hi~n thl ban than khoiin chi do da ducJc kiem tra, kiem soa t theo n()i dung lu~ t ngan sach

M~ t khac, chuc nang giam d6c ciia ngan sach du<;1c bieu hi~n xu yen su6t d cac khau ciia qua trlnh ke' ho~ch boa va quiin ly ngan sach (l~p,

cha'p hanh va· quye't toan ngan sach) Cv the:

d khau l~p dlf toan ngan- sach: vi~c phe chuffn dlf toan ngan sach la m()t slf thffm tra l~i tinh dung d~n, tinh chinh xac, tinh h<;1p ly ciia cac dlf an ngan sach, cac ke' ho~ch tai chinh ciia cac t6 chuc kinh te', cac dl,f toan kinh phi ciia don vj hanh chanh sv nghi~p

d khau cha'p hanh ,ngan sach: vi~c cha'p hanh ngan sach se la'y dlf toan ngan sach lam co sd, lam can eli de thlfc hi~n Nhu v~y, vi~c kiem tra,

ghim do'c cua ngan sach dl!<jc thlfc hi~n ngay trong qua trlnh hlnh thanh va

su dl}ng quy ngan sach

(j khau quy6t toan ngan sach: vi~c giam d6c dl!<jc thlfc hi~n tren cd

sd duyc;t y cac baa cao tai chinh ciia cac ddn vi c6 lien quan d6n vi~c hlnh

thanh, phan pho'i va su d\}ng quy ngan sach Thong qua slf phe duy~t cac bao cao tai chinh, m{)t l~n nua slf th~m tra, kiem soat du'<:jc di8n ra nh~m

bao dam tlnh hic;u qua, ti6t ki~m trong sit d1;tng ddng ti~n ciia Nhl nude va bao toan dlt<jc ky eudng~ phap lu~t ngan sach

1.1.3 Cd chl thi trtiong va vai tro ciia NSNN

1.1.3.l.Bijc diEm ciia cd chl thi trli'~ng

MBi cd ch6 kinh t6 d~u e6 d~e diem rieng, anh huang trf!C tie'p tdi

vi~c sit d\}ng cac eong Cl} kinh t6, tai chlnh Do d6, de xac djnh vai tro cua NSN1{ trong cd che' thi tru'ong, c~n thi6t phai d~ c~p tdi nhung d~c diem cua cd che' nay So vdi cd che' ke' ho~ch ~p trung, cd che' thi tru'ong c6 cac

d~c diem cd ban la:

- M<?t la, Nha nude phai thie't l~p khuon kb6Iu~t phap cho n8n kinh

t6 ho~t d<)ng Trong cd che' nay Nha nude phai tU bo slf can thic;p va ki~m

soat tn!c tie'p d6i vdi cac ho~t d{)ng kinh te'- xa h{)i, se khong tdn ~i h!nh thuc quan ly m~nh lc$nh hanh chlnh ~p trung Thay vao d6, Nha nude di~u

hanh quan ly vi mo n~n kinh te' thong qua vit%c ban hanh ht% th6ng phap

lu~t th6ng nhfft Va SU d\}ng tri~t de cac cong el} kinh te', tai chfnh

- Hai la, ch!p nh~n sf/ t6n t;ti ciia nbi8u thanh ph~n kinh te' ci1ng tham gia ho~t d(}ng Nba nude thua nh~n va bao h(} quy8n sd hftu hc;fp phap

V~ vo'n Va tai san cua ta't ca cac doanh nghic$p thUQC mQi thanh ph~n kinh te', cho phep va khuye'n khich cac doanh nghic$p du'<jc tt;! do san xua't va phan pho'i san pham, tlf do lien doanh, lien ke't va thue mudn nhan cong Bdng thoi, Nha nude cfing su dl}ng lu~t phap va cac cong Cl} kinh te', tai chinh d€ kich thich, dinh hlidng hoiJc gay sll'c ep do'i vdi cac doanh nghic$p nhAm dam bao sf/ phat trien 6n dinh va can do'i nen kinh te'

- Ba Ia, sf! phat trien da d~ng ciia ban than thi tnfong va cac ye'u t6 ciia n6 Ben c~nh thi tntong hang h6a (bao gdm thi tntong tU lit$u san xult

va tbj tntong·v~t ph~m tieu dung), cd che' tbj tnfong COn la ti~n d~ cho Sf/

ra d<Ji va phat tri€n cua thj tntong tai chinh, thi tntong sue lao d()ng

Sf/ t6n t;ti va phat tri€n ciia thi tntong khong phiH do ban tay s~p dijt

theo y thuc chii quan ciia Nha nltdc, rna chii ye'u duc;1c thrf.c hic$n hOi ye'u to' c~nh tranh Thong qua c~nh tranh, cac ye'u to' ciia thj tnf<)ng du<;fc b(}c 1<)

m()t each thvc cha' t, khii:c phl}c du<jc finh tr~ng giii t;to ve khan hie'm hang h6a, v~ gia ca da tring t6n t;ti dai ding tntdc day Bdi le, chinh thj tnt<)ng

Ia ndi quye't dj.nh m{)t each khach quan v~ nhu cffu hang h6a va gia ca ciia ch"ung, ma di8u nay 4i quye't dinh de'n doanh thu va l<ji nhu~n ciia doanh nghic$p

Tren day la nhf:tng ~c di€m cd ban cua cd che' thj tntong, c6 ttu

di€m la thuc d§:y lt;tc ld<jng san xu(t phat tri€n, nang cao nang sua't lao d(}ng xa h{)i, day ~nh qua trlnh xa h{)i h6a h;tc lu<jng san xua't, tang tinh

nang d()ng va tv di~u chinh n~n kinh te' Ben c~nh d6, cd che' nay cfing chua dlfng hang lo~t nhung khuye't ~t trong tit ca cac 1Inh vlfc ciia deli so'ng, kinh te', xa h()i

-v~ m~t kinh te', khuye't ~t ciia cd che' thi tntong la lam nay sinh ra d()c quy~n trong n~n kinh te' va slf phat trien tt! phat ciia cac doanh nghit$p

va cac nha d!u tu' Anh hudng ciia d()c quy~n rift ldn, no quye't dinh de'n vic$c tang gia san ph~m, h~n che' san lu<jng san xua't hang h6a, gay :rn!t can d6i trong quan ht$ cung c~u nhAm d~t l<;Ji nhu~n sieu ng~ch Ngoai ra no con gay ra tac h~i cho xa hQi Ia khi vit$c giam san lu<;lng san xua't cfing ddng nghia vdi slf gia tang so' ngu'oi tha't nghit$p va quan h~ cung c~u v~

sue lao d()ng thay ddi theo chi6u huang c6 l<;li cho nha d()c quy6n do ti~n

cong trd nen re hdn M~t khac, cd che' thi tntong bu()c cac doanh nghic$p phai thlfc slf tham gia vao c~nh tranh deS tdn ~iva phat trien, trong khi d6, cac doanh nghit$p nay thuong quan tam de'n l<;li ich ciia ban than, it chu y

de'n vit$c giai quye't cac va'n d6 phat trien chung ciia n€n kinh te' - xa h()i, nen d~ ddn de'n mau thuftn gifi'a chie'n lu<;lc phat trlen kinh te' qudc gia vdi chie'n ltt<;lc san xua't kinh doanh ciia tling doanh nghit$p nhu mau thu~n giila yeu c!u bao v~ tai nguyen thien nhien, khai thac h<jp ly va c6 qui ho~ch

cac ngudn khoang san, da't dai, rirng, bien vdi yeu cgu kinh doanh c6 laid m6i cd sd san xua't Ben c~nh d6, con hang lo~t va'n de khac rna cd che' thi

trl!ong khong tl! giai quye't ndi, nhu va'n d€ hlnh thanh cac cd sd kinh te' quan tr<;>ng, doi hoi v6n d!u tu' ldn, thoi gian thu hdi v6n dai; v!n d€ xay dlfng, cai ~0 va nang ca'p cac cd sd kinh te' - xa h()i h~· clng, cho'ng 0

nhi€m moi tnt<1ng, bao v<$ va khuye'n khich srj phat tri€n cac nganh cong

- v~ ~t xa h()i, nhi!ng khuye't ~t ciia cd che' thi tnt<1ng ciing the

ba't cong va nhi!ng tieu crj.c khac trong xa h()i

d cac nu'dc dang phat trien

ho~t d()ng kinh te' Chinh v1 v~y, NSNN trong giai dof;ln nay la buy d<)ng

nude nh~ni diSu hanh quo'c gia, nhu'ng hoan toan khong co tic d(>ng de'n

hi~n ca hai chuc nang: chinh tri va kinh te' Tu do ly thuye't "Chu nghia tu'

? Nh' .A , ? I" ' d·~ •K' kinh K T " h,;t "1"

v~y debao dam cho Chu nghia tu' ban ho(;lt' d(>ng blnh thu'ong, tranh du'QC

qua trlnh tlch tv va ~p trung tlf banda d~n de'n d(>c quyen Chinh tit ban dQC quyen va Srf xu(t kh~u tit ban da OUa nen kinh te' fl! do Ct;t.nh tranh de'n c~nh tranh khong hoan toan Srf banh tntdng ciia cac mtdc tlf ban phat trien, da d~t Nha nude vao vai tro tlm kie'm thi tntC1ng, can thic$p vao n~n

k.inh te' the' gidi Do do, Nha nude C~ll phai Sd dl}ng cac cong CQ k.inh te', tai chinh de can thic$p Nhlf v~y, tai chinh cong bay gi(J la cong cv de Nha nude can thic$p vao nen kinh te' Chi tieu ciia Nha nu'dc khong phiH mlt di, rna tai t~o ra lc;fi ich quo'c gia, ldch thich nen kinh te' phat trien, chi tieu ciia

Nha nl.fdc khong chi danh cho tieu dung rna con danh ph~n nhi~u cho d~u

tu Ngudn tai chinh de buy d()ng cho NSNN luc nay khong chi la thue', rna

Nha nude con sit dvng nhieu ngudn tai nguyen khac nhu' lc;ti t:Uc cong san, cong tnii, ti~n tc$ Can cl1 vao nhu c~u chi tieu, Nha nude fun ra nhii'ng ngudn thu phong phu va da dt;t.ng de phan b5 cho cac khoan chi, d~c bic$t la

chi~u tu

Nhu v~y, vai tro ciia NSNN du'<Jc the hic$n d hai khia ct;t.nh:

- M(>t la, thlfc hic$n dl.fc;tc chltc nang ciia NSNN la buy d(>ng ngudn tai

chinh di dam bao cac nhu c~u chi tieu ciia Nha m.tdc, ddng thoi, NSNN th\fc hi<$n can d6i giua cac khmin thu va cac khoan chi bAng ti8n cua Nha m.tdc Ngudn tai chinh du<}c buy d()ng da d~ng nhu' thue", cong tr~H, l<}i tUc cong san d~ Nba nu'dc thqc hi(}n du'QC cac cbltc nang CUa mlnb, nh(t }a

chltc nang quan ly kinh te"

- Hai Ia, trong giai do{ln hi<$n nay, NSNN c6 vai tro Ia cong Cl} dieu chinh vi mo n6n kinh te' - xa h()i ciia Nha nude trong cac linh vrfc kinh te',

xa h()i va thi tnt<Jng

ve m~t kinh te', NSNN dong vai tro kich thich slf tang tntdng kinh te' NSNN cung ca'p ngudn kinh phf de Nha nude dAu tlt cho cd so ke't c!u hc,1 tAng, h1nh thanh cac doanh nghi<$p thu()c cac nganh then ch6t, d~ tren co sd d6 tc,l.o moi tn.tong va di~u ki<$n thu~n l<ji cho sTf ra doi va phat tri€n ciia cac doanh nghi~p thu{)c cac thanh ph~n kinh te" khac, pha vo the' d{)c quy~n

Ngoai ra vi~c stt dl}ng cong cv ngan sach thong qua cac ngu6n hlnh thanh cua no cfing co y nghia ra't Ion, nhu chlnh sach thue' se thJ!c hi<$n vai tro dlnh hudng dilu tit, kfch thfch ho~c hC;tn cht san xua't, kinh doanh; ca~ ngu6n vay n<j ttl' ngoai nude va trong nude se tc,l.o them nguBn v6n cho n~n kinh te'; cac khmin chi d~u tlf ciia NSNN c6.tac dv.ng djnh hudng hlnh tb.Anh cd ca'u

kinh te' Va la d{)ng }lfc thuc d~y STf ra dcfi CUa cac Cd sd k.inh te' moi

V~ m~t xa h()i, NSNN du<jc sit dv.ng d~ di~u tie't thu nh~p cua dan

elf, gop ph~n thvc hi~n cong bAng trong xa h{)i Trong di8u ki~n di€n ra Sf/ phan h6a thu nh~p giiia cac cing lop dan cu, Nha nude phiH c6 m{)t chinh sach phan ph6i lC;ti nhAm lam giam hot khoang each chenh lc$ch v~ thu nh~p trong dan cu Trong vi<$c giai quye't cac va'n d~ xa h()i, Nha nude sll' dl}ng cong Cl} thue' thu nh~p doanh nghic$p Va thue' thu nh~p Ca nhan nh~m

di~u tie't thu nh~p cao d~ phan ph6i lC;ti cho cac d6i tlt<jng c6 thu nh~p tha'p Thue' gian thu con c6 tac dl}ng hudng d~n tieu dung h<jp ly ~hfnh sach chi phuc l<ji, chi tr<j ca'p xa h{)i gop ph~n di~u tie't thu nh~p dan c_rt Do do, d~

giai quye't va'n de nay doi hoi vic$c sa dt;mg cong Clf NSNN phiii du<jc

nghien CUu dAy du va phai co sf! thdng nha't giua chlnh sach va bi~n phap B5ng thoi vi~c quan ly, sii' dvng ngudn kinh phi cua NSNN co hi~u qua cling quye't djnh de'n mac d<} thanh cong cua chlnh sach xa h()i

V~ m~t tbi tntong, NSNN co vai tro quan t:rQng d6i vdi vi~c th"t!c

hi~n cac chlnh sach v~ dn djnh gia ca, di~u tie't thj tntong va chO"ng li;im phat Hai ye'u t6 cd ban cua thj tntong la cung c~u va gia ca thuCJng xuyen tac d<}ng lftn nhau va chi phdi m~nh sl! ho~t d<}ng ciia thi tntong Sl! ma't can do'i giita cung va c!u se tic d<}ng de'n gia ca, lam cho gia ca tang ho~c

giam d<)t bie'n va gay ra bie'n d()ng tren thi tntong Bdng thoi mo'i quan h~

giua gia ca, thue' va dlf tri1 Nha nude co anh hudng sau sAc toi finh hlnh thi tntong Ca ba ye'u t6 nay dc5u khong tb~ tach roi vdi ho(;lt d()ng cu~ NSNN

E>~ bao v~ quy~n l<ji ngltoi tieu dung va kich thfch san xua't phat tric5n, Nha nude phai theo doi srf bie'n d()ng cua gia ca tren thi tntong va phai c6 ngu5n dl.f trfi' v~ hang hoa va tiii chlnh deS di~u chinh Sl! di~u tie't linh hof;lt

va co hi~u qua cua Nha nude do'i vdi hof;it d<)ng cua thj tntong thong qua cac lo(;li quy dr! trt1 cua Nha nude se phl} thu<}c vao mlfc d{) hinh thanh cac quy nay trong n~n kinh te' quo'c dan Trong qua trlnh di~u chinh thi truong, NSNN ron tac d<)ng de'n slf hof;it d()ng ciia thi tntong ti8n t~, thi tntong v6n

va tren cd sd do g6p ph~n kho'ng che" va d~y lui ll;lm phat E>i~u nay th~

hit$n khi Nha nude ap dt;tng cac bit$n phap tich cf!c nhlf: giai quye't can ddi NSNN, khai thac cac ngudn v6n vay trong va ngoai nude dudi cac hlnh thuc phat hanh trai phie'u Chfnh phu, thu hut vit$n tr<;J nude ngoai, tham gia tren thj trliong v6n voi tt! each 1a nguoi mua va nglioi ban chung khoan

1.2 co CA u cUA NSNN TRONG NEN KINH TE Till TRU<JNG

Cd ca'u cua NSNN trong.n8n kinh te' thi tnt<Jng bao gdm cac kboan thu, chi va can do'i NSNN

va lai)

3 Thu tit ho~t d()ng slf nghi~p

4 Thu h6i quy dl,f w Nha nu'oc

va ngoai nu'oc

8 Cac khoan di san Nha nu'oc du'QC hu'dng

9 Thu ke't du' ngan sach nam tru'oc

14 Cac khoan vay trong nu'oc, vay nude ngoai cua Chinh phu dS bu

vao can d6i ngan sach

Cac khoan thu NSNN noi tren con co thS du'<Jc chia thanh hai n(>i dung Ion: thu thu'ong xuyen va thu bu diip Cac khoan thu thu'ong xuyen (hay thu trong can do'i NSNN) la cac khoan thu mang tinh cha't khong hoan

l~i, ph1,1c Vl,l trtfc tie"p cho nhu cffu chi ciia chinh phii, nhu' cac khoan thu t:i'f

thue', phi , It$ phi va cac khoan thu khac d trong nude Thu bu dAp bao gdm

NSNN

quan trQng cho NSNN Rieng cac khoan vay n<J va vit$n trq cua Chinh phii

kinh te' Cac qu6c gia thuC1ng phai can nba:c ky, tinh de'n hit$u qua ciia vi~c

sli" dv.ng v6n vay nha't Ia vay nq nude ngoai

1.2.2 V~ chi NSNN

m()t each c6 hi~u qua la bQ ph~n khong th~ tach roi ciia va'n de nang cao hic$u qua ciia n8n san xua't xa hQi va tang tntdng kinh te'

Chi ngan sach c6 anh huang ra't Ion de'n dcH s6ng kinh te', chinh tri,

xa h()i ciia m()t qu6c gia~ va bao gdm cac k:hoan sau:

1 Chi thuong xuyen bao gdm: chi sv nghi~p kinh te', chi ST! nghi~p

giao dvc, dao ~o va nghien ctiu khoa hQc; chi v~ cae ho(}.t d()ng sf! nghic$p

y te', van h6a, xa h()i, thong ~ tb.€ thao va chi srf nghi~p k:hac do Nha

nude quan ly; chi quan ly hanh ehinh Nha nude; chi quo'c phong, an ninh va

tr~t tt;t an toan xa h()i Cac khoan chi thuong xuyen mang tinh cha't Ia cac khoan chi cho tieu dung xa h()i va giln lien vdi chuc nang quan ly xa h{)i ciia Nha nude, du<Je chia thanh hai b() ph~n: m()t b9 ph~n du<Jc su dv.ng de

dap ung cac nhu c~u ciia dan cu trong nnh vrfc phat triln van boa - xa h()i, n6 e6 m6i quan he$ tn;tc tie'p vdi thu nh~p ciia dan cu va lam nang cao muc s6ng ciia dan elf; va m()t bQ ph~n xac dtnh cho cac nhu c~u quan ly kinh te'

- xa h()i chung ciia Nha nude

2 Chi ttlu ttt phat tri~n, bao gdm: chi dftu tu xay d\fng cd ban thu()c ke't ca'u h~ tAng kinh te'- xa hQi, chi ttiu tu va hd trQ v6n cho cac DNNN, chi gop v6n lien doanh va g6p vo'n cd ph~n, chi cho quy hd tr<J d~u ttt qu6c gia va eac quy hd t:rQ phat tri€n, chi drf trii' Nha nude, chi cho vay eua Chinh phii deS d~u tu phat triSn Khoan chi d~u tu phat tri8n mang tinh chit tich liiy, c6 anh huang tn!c tie'p de'n tang nang sua't xa h{)i va do'i vdi cac quan h~ din d6i Ion trong nen kinh te' qu6c dan Tdng s6 ·chi eua NSNN cho dgu tu' phat tri8n ph\1 thUQC vao ffiUC tang thu nh~p qu6e dan, ffilJ.e tieu

cua chinh sach kinh te', h~ tho'ng quan ly va cac nhan to' khac Khoan chi nay dong vai tro quan trQng do'i voi vi~c tb:tfc hi~n chie'n lu<jc d~u tll cua nen kinh te'

3 Chi tra n<;J gdc ti~n do Nha nude vay: day Ia ph~n n<;J go'c de'n h~n

phiii thanh toan Hang nam s6 chi tra n<J ciia Nha m.fdc du<Jc b6 tri theo m(>t ti 1~ nh!t djnh trong tdng so' chi cua NSNN Chi tra nc;f Nha nude g5m

tra n<J trong nude va tra n<J nude ngoai N<;J trong nude la nhii'ng khoan n<;J

ma Nha nude vay cua cac ting lop dan elf, cac td ch"Uc doan thcS xa h()i, cac

t5 chltc kinh te' bAng each phat hanh cac lof:li chltng khoan ciia Nha nuoc nhu phat hanh cong trai qu6c gia, till phie'u kho b~c Nha nudc, trai phie'u kho bl;lC, trai phie'u d~u tu' N<;J nude ngoai d6 la cac kboan n<J ma Nha mfoc vay ciia ch1nh phil cac nude va cac td ch"Uc tai chlnh, ti~n t~ quo'c te'

4 Chi bd sung quy dl)' trii' tai ch1nh: day la m(>t b() ph~n ciia h~ th6ng dlf trfi' CO ID\IC dfch IDnh thanh dl)' _trfi' qucSc gia va sli' dt;1ng k.hoan d\f t.'iJ'

nay la m{)t trong nhii'ng cd so bao dam sv v~n hanh c6 hic$u qua cua n~n

kinh te' Dlf t.rU qu6c gia cho phep duy trl ST/ din d6i va dn djnh trong phat triSn kinh te', giai quye't cac va"n d~ phat sinh trong qua trlnh ho(;lt d()ng ciia

n~n kinh te' va trong nhii'ng tru'ong h<;Jp nha"t djnh cho phep ngan ch~n, bu di{p cac t5n th!t b!t ngo xay ra d6i voi n~n kinh t.e', xa h(>i Kboan dlf trit

nay du<;Jc hinh thanh b~ng ngudn kinh phf ca"p phat cua NSNN va til so' bQi thu ciia NSNN Dt;i t:rCt qu6c gia du<jc sit d-gng vdi hai mQc dich: m()t Ia, diSu chinh cac hof:lt d9ng thj trn'ong, dieu boa cung cfiu v~ ti~n, ngo(;li t~ va m()t so' m~t hang thie't ye'u, dn djnh gia cii, d8 bao dam sv ho(;lt d()ng ciia

nen kinh tl xa h9i; hai Ia, giai quye't nhiing h~u qua cac tnfong h<Jp riii ro

t6ng thu thttong xuyen (bao g6m thu6! phi, cac khmln thu khac d trong

nh~n, vl phat hanh tic!n lien quan tn}'c tilp tdi tlnh tr~ng l~m phat, hC;tn chl