Trắc nghiệm: lời Gia công lạnh được áp dụng trong sản xuất các chi tiết cần độ ổn định kích thước cao như nóng B 0.3-0.65 Thường hóa = 0.7 toàn Tôi + ram cao 0.3-0.5 A Để dễ gia công cắt
Trang 1CÔNG NGHỆ XỬ LÝ NHIỆT VÀ BỀ MẶT
Phần 1 Trắc nghiệm:
lời
Gia công lạnh được áp dụng trong sản xuất các chi
tiết cần độ ổn định kích thước cao như
nóng
B
0.3-0.65
Thường hóa <=
0.25
Ủ không hoàn
>= 0.7 toàn
Tôi + ram cao 0.3-0.5
A
Để dễ gia công cắt thép CD120 phải qua nhiệt
luyện
toàn
Nhiệt độ tôi của thép C60 là TCT+CT Ac3 30-50
SCT A1 30-50
hòa trong mạng Feα do làm nguội nhanh
Nguội nhanh nên ứng suất nhiệt cao
Chuyển biến gây ứng suất tổ chức lớn
Do tất cả những nguyên nhân trên
D
toàn
biến hoàn toàn, giữ nguyên austenit
Austenit dư chuyển biến hết và mactenxit tiết cacbit nhỏ mịn phân tán
Ổn định hóa mactenxit và austenite
Chỉ để ổn định hóa austenit dư
B
Trang 2Hai đặc điểm quan trọng nhất của chuyển biến
Austenit => Mactenxit là:
Không khuếch tán và xảy ra khi nguội liên tục
Không khuếch tán
và xảy ra khi nguội đẳng nhiệt
Khuếch tán và xảy ra khi nguội liên tục
Khuếch tán và xảy ra khi nguội đẳng nhiệt
A
Theo yêu cầu nào về cơ tính thì ram thép ở nhiệt
độ thấp? ( 150-250oC)
Vừa cứng vừa dẻo
yếu
Độ bền là chủ yếu
C
Sau khi biến dạng dẻo, thép được tính theo công
thức Tktl = a.Ts, trong đó a thường lấy giá trị
Khi làm nguội chậm đẳng nhiệt thép cùng tích ở
nhiệt độ 350oC thì Austenit chuyển biến thành:
(700-peclit, 650-xoocbit, 550-troxit, 400-bainit)
Nhiệt độ nung và điều kiện làm nguội khi ủ hoàn
toàn cho thép trước cùng tích là (Ac3+20-30)
Nung cao hơn Ac1 và nguội chậm cùng lò
Nung cao hơn Ac1
và nguội ngoài không khí
Nung cao hơn Ac3 và nguội chậm cùng lò
Nung cao hơn Ac3 và nguội ngoài không khí
C
Khi làm nguội chậm đẳng nhiệt thép cùng tích ở
nhiệt độ 700oC thì Austenit chuyển biến thành:
Nhiệt độ thường hóa của thép CD100 là: (thép
SCT làm mất lưới XeII, còn thép <= 0.2 thì tăng
độ cứng) giống ủ hoàn toàn Acm+ 30-50
các hạt Xementit
Các tấm Xementit
và các hạt Ferit
Các tấm Ferit và Xementit trên nền Ferit
Các tấm Ferit
và Xementit xen kẽ nhau
D
Môi trường tôi thường dung cho thép hợp kim
trung bình là( thép hợp kim có hình dạng phức tạp
tôi dầu, thép cacsbon có hình dạng đơn giản tôi
nước, thép hợp kim tôi đẳng nhiệt tong muối nóng
muối trong nước
A
Trang 3Để tăng độ thấm tôi cho thép, người ta thường áp
dụng biện pháp:
các nguyên tố hợp kim trong thép
Nâng cao hàm lượng cacbon
C
Xementit
Mactenxit tôi và Austenit dư bị phân hóa
Austenit chuyển biến thành
Mactenxit
C
Điểm bắt đầu (Ms) và kết thúc (Mf) chuyển biến
Mactenxit phụ thuộc chủ yếu vào:
Thành phần hợp kim và cacbon trong austenite trước khi tôi
nguyên tố hợp kim, không phụ thuộc cacbon trong thép
Chỉ vào hàm lượng cacbon
A
toàn
nóng chảy cao
Cacbit được tiết ra khỏi mactenxit tôi
ở nhiệt độ cao
Austenit dư không chuyển biến ở nhiệt độ cao
Thép có độ thấm tôi cao
B
Tôi + ram cao(T=500-650, %C 0.3-0.5) là phương
pháp nhiệt luyện thích hợp áp dụng cho thép có
hàm lượng C:( ram thấp T=150-200, ram trung
bình T=300-450, %C0.55-0.65)
0,55-0,65% ram trung bình
Phương pháp tôi phân cấp thường được áp dụng
cho:
thấp
B
Dạng nhiệt luyện nào phải chú ý tránh giòn ram
loại II trong số:
Tôi + ram trung bình
Trang 4Chi tiết thấm cacbon thường được chế tạo từ thép
có hàm lượng cacbon là bn và khi thấm hàm
lượng cacbon trên bề mặt tốt nhất là :
Thép 0,4-0,6%C, thấm bề mặt đạt 1,4-1,6% C
Thép 0,1-0,3%C, thấm bề mặt đạt 1,0-1,2%C
Thép 0,4-0,6%C, thấm bề mặt đạt 1,2-1,4%C
Thép 0,1-0,3%C(hàm lượng C thấp), thấm bề mặt đạt 0,8-1,0%C
D
cao(T=500-650, %C 0.3-0.5)
bình
A
Khi ram thép quy luật thay đổi cơ tính theo sự
tăng của nhiệt độ ram như sau:
Độ cứng tăng, độ dẻo tang
Độ cứng tăng, độ dẻo giảm
Độ cứng giảm,
độ dẻo tăng
Độ cứng giảm,
độ dẻo giảm
C
Nhiệt độ nung và điều kiện làm nguội khi thường
hóa thép cacbon là:
Nung cao hơn Ac3,Acm và nguội chậm cùng lò
Nung thấp hơn Ac3, Acm và nguội chậm cùng lò
Nung cao hơn Ac1 và nguội ngoài không khí
Nung cao hơn Ac3, Acm và nguội ngoài không khí (tĩnh)
D
tính chống mài mòn của lớp bề mặt
Tăng độ cứng và
độ dẻo
Tăng độ cứng của toàn chi tiết
Tăng độ bền
cơ học của chi tiết
A
Khoảng nhiệt độ thấm cacbon t0hường dùng là
(tổng thể T > Ac3 =900-950, với thép thường
T=900, thép hk T=920-950) tổ chức sau thấm M
ram và cacbit nhỏ mịn, lõi: tổ chức hạt nhỏ, M
kim nhỏ mịn( k có ferit tự do)
900-950oC( 60-64HRC)
D
65-70)
Trang 5Nhiệt độ tôi cho thép C40 là khoảng: 840oC (> Ac3+
30-50)
Độ thấm tôi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối
với:
Thép kết cấu xây dụng
Thép kết cấu chế tạo máy
Gang cầu độ bền cao
Thép không gỉ B
Mactenxit cùng chuyển biến
Chỉ để giảm ứng suất dư
Mactenxit tiết bớt cacbon
Austenit dư tiếp tục chuyển biến
D
Trong các nguyên tố hợp kim sau, nguyên tố nào
có tác dụng làm giảm tốc độ nguội tới hạn mạnh
nhất?
D
Để dễ cắt gọt, thép hợp kim được làm mềm bằng
phương pháp
Ủ hoàn toàn(TCT, T=Ac3+20-30, tạo Fe anpha+
peclit tấm)
Ủ kết tinh lại(ủ không chuyển biến pha, làm giam độ cứng, tăng độ dẻo , T=600-700)
Ủ cầu hóa( tạo peclit hạt, T=750-760, giữ 5p, giảm
650-660, giữ 5p, )
Nói chung, trong các thép sau, thép nào tôi trong
dầu?
kim)
Đặc điểm nổi bật của thấm Nitơ so với thấm
cacbon là:
Nhiệt độ thấm cao hơn, chiều dày lớp thấm cao hơn
Nhiệt độ thấm cao hơn, chiều dày lớp thấm nhỏ hơn
Nhiệt độ thấm thấp hơn, chiều dày lớp thấm nhỏ hơn
Nhiệt độ thấm thấp hơn, chiều dày lớp thấm cao hơn
C
nhiệt độ?
Giòn ram loại I gây độ dai cực tiểu khi ram ở
khoảng nhiệt độ:
Trang 6chi tiết bằng thép cacbon có hình dạng phức tạp
đạt được cơ tính làm việc và biến dạng nhỏ?
thấp Khi làm nguội chậm Austenit của thép sau cùng
tích, pha nào tiết ra trước khi nguội qua điểm Am:
Cùng tiết ra Xe
và F
Khi làm nguội chậm đẳng nhiệt thép cùng tích ở
nhiệt độ 650oC thì Austenit chuyển biến thành:
Khi làm nguội chậm thì Austenit của thép cùng
tích chuyển biến thành:
Cùng tiết ra Xe
và F
Muốn có tính cứng nóng, thép hợp kim phải chứa
nguyên tố nào?
Đặc điểm chung của các nguyên tố Si, Co, Al, Cu
trong thép là
chuyển biến mactenxit
Không tạo cacbit Tạo cacbit yếu C
Đối với thép kết cấu cacbon trung bình, sự kết hợp
tốt nhất giữa giới hạn chảy và chống mài mòn tốt
đạt được bằng:
tôi bề mặt
B
Phần II Tự Luận (3 điểm)
Nhíp của ô tô tải nhẹ được chế tạo từ thép C60 có tổ chức ban đầu ở trạng thái cung cấp Thanh nhíp đó được nhiệt luyện bằng cách tôi ở nhiệt độ T 1 , và ram ở nhiệt độ T 2 phù hợp quy trình nhiệt luyện để có cơ tính đáp ứng với điều kiện làm việc.
• Tổ chức của thép trước khi nhiệt luyện (trạng thái cung cấp) là gì?
Trang 7• Hãy xác định các nhiệt độ T 1 và T 2 (nêu rõ phương pháp xác định các nhiệt độ đó)
• Tổ chức đạt được sau nhiệt luyện như trên
• Nêu rõ cơ tính đạt được của chi tiết này
• Sau khi nhiệt luyện như trên, cần áp dụng biện pháp gì tiếp theo để tăng giới hạn mỏi cho chi tiết đó? Hiện tượng gì đã xảy ra khi áp dụng biện pháp này?
Giải:
• Tổ chức của thép C60 trước khi nhiệt luyện ( trạng thái cung cấp ) là:
0,6%C => Thép trước cùng tích => Ferit + Peclit
• Tôi + ram trung bình ( %C : 0,55-0,65%C)
T o
tôi = A c3 + (30 – 50 o C)
Theo công thức tam giác đồng dạng, => A c3 =773 o C
T o
tôi = (803-823 o C) =T 1
T ramtrung bình = 300 – 450oC
• Tổ chức đạt được sau nhiệt luyện là Trôxit
• Cơ tính : + Độ cứng giảm (40-45HRC) so với M tôi
+ Giới hạn đàn hồi đạt giá trị lớn nhất
+ Khử bỏ hoàn toàn được ứng suất bên trong
• Sau nhiệt luyện, để tăng giới hạn mỏi, ta dùng biện pháp tăng ứng suất nén dư bằng các phương pháp như tiến hành phun bi, lăn ép thậm chí cán, kéo nguội tạo chi tiết tuổi bền tăng 50-100%