SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6

SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6SKKN Một số giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Để đưa đất nước ta thoát khỏi tình trạng lạc hậu kém phát triển, Đảng ta đã thựchiện đường lối: “Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa”, phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơbản trở thành một nước công nghiệp Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 Hộinghị lần thứ Tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đã chỉ rõ: Đổi mới căn bản,toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Đó chính là chìa khóa để đưagiáo dục Việt Nam tiến kịp với nền giáo dục các nước tiên tiến trên toàn cầu

Thật vậy, muốn phát triển kinh tế trước hết phải coi trọng giáo dục để đào tạo.Chỉ có giáo dục mới tạo ra được các thế hệ con người mới vừa có kiến thức, vừa năngđộng sáng tạo trong công việc, dám nghĩ, dám làm đáp ứng với yêu cầu xây dựng đấtnước trong thời đại mới Muốn làm được điều đó, giáo dục phải không ngừng đổi mới

mà cốt lõi chính là đổi mới chương trình sách giáo khoa, đổi mới cách dạy và cáchhọc trong đó lấy học sinh làm trung tâm, học sinh là chủ thể của giáo dục, giáo viênđóng vai trò là người hướng dẫn chủ thể hoạt động

Tuy nhiên ở các vùng miền khác nhau thì trình độ dân trí cũng khác nhau và đốitượng học sinh cũng có sự chênh lệch nhau về nhận thức và trình độ Đối với học sinhmiền núi, tư duy, nhận thức cũng như kĩ năng sống của các em còn thấp hơn nhiều sovới học sinh miền xuôi Làm thế nào để các em có thể chủ động chiếm lĩnh kiến thứcmột cách chắc chắn và hiệu quả đó là cả một vấn đề Là một giáo viên đang công táctại một đơn vị miền núi, đối tượng học sinh củ tôi là học sinh người Bru Vân Kiều, tưduy nhận thức của các em còn nhiều hạn chế Làm thế nào để học sinh sớm tiến bộ, để

có ý thức học tập cao hơn ? Làm thế nào để giúp các em cải thiện kĩ năng sống, kĩnăng giao tiếp ? Nhưng câu hỏi đó làm tôi luôn trăn trở, suy nghĩ, tìm tòi và thửnghiệm giải pháp trong quá trình dạy học

Qua 3 năm trực tiếp giảng dạy môn Sinh học lớp 6 tại đơn vị, tôi hiểu rằng để họcsinh hiểu hết nội dung bài học, chủ động chiếm lĩnh kiến thức, phát huy tính tích cực,chủ động, sáng tạo đặc biệt là đối với học sinh con em dân tộc (Bru – Vân Kiều) thìđòi hỏi mỗi một giáo viên đứng lớp phải làm việc thật nghiêm túc, luôn tìm hiểu đặcđiểm của đối tượng mình tác động để có phương pháp dạy học phù hợp

Khác với học sinh vùng xuôi, con đường tìm đến con chữ của học sinh miền núi,vùng sâu, vùng xa còn gặp nhiều khó khăn vất vả Học sinh dân tộc miền núi, vùng

sâu, vùng xa có bản tính nhút nhát, thật thà, nhưng lòng tự trọng, tự ái thì rất cao Nếucác em có gì không vừa ý thường tỏ thái độ ngay Đặc điểm nhút nhát, thật thà cộngvới khả năng diễn đạt bằng tiếng phổ thông còn nhiều hạn chế, có những lúc làm chogiáo viên “nóng mặt” Nếu như giáo viên thiếu am hiểu tường tận và không có phươngpháp dạy học phù hợp thì rất khó thành công.

Thực tiễn có tác dụng thuyết phục rất lớn đối với các em Các em sống rất thực

tế Những điển hình gần gũi đều có tác dụng thuyết phục rất lớn Kiến thức môn Sinhhọc lớp 6 rất gần với đời sống thực tiễn Vì vậy nếu trong quá trình giảng dạy giáoviên không khéo léo thì học sinh không nắm vững và hiểu được bản chất của kiếnthức trọng tâm và đặc biệt sẽ không giải thích được một số hiện tượng sinh học trongđời sống thường ngày

Xuất phát từ thực tế khách quan và những lý do trên tôi mạnh dạn đưa ra “Một số

giải pháp giúp học sinh Bru – Vân Kiều học tốt môn sinh học 6”.

2 Điểm mới của đề tài :

Tuy đề tài có thể trước đây được nhiều người nghiên cứu nhưng điểm mới vàkhác biệt ở đề tài này là : Đã đưa ra một số giải pháp giúp học sinh Bru-Vân Kiều họctốt môn sinh học 6 Đối tượng trong đề tài tôi đề cập là đối tượng học sinh dân tộc, các

em học tập còn rất thụ động ; khả năng tự học, khả năng quan sát kênh hình tìm kiếnthức ; khả năng tư duy logic, tính sáng tạo ; khả năng diễn đạt bằng tiếng phổ thôngcòn nhiều hạn chế

II NỘI DUNG

1 Thực trạng

1.1 Thuận lợi

a Về phía giáo viên:

- Bộ môn được phân công giảng dạy phù hợp với chuyên môn

- Được tập huấn đầy đủ về phương pháp dạy học mới

- Đã giảng dạy bộ môn sinh học 6 nhiều năm

- Đã tiếp cận với học sinh con em dân tộc Bru- Vân Kiều 7 năm

- Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên tạo điều kiện giúp đỡ về thời gian biểu

và về lớp dạy tương đối phù hợp

- Giáo viên được đào tạo đạt chuẩn

- Giáo viên đã nắm được hệ thống các phương pháp dạy học, biết phối hợp mộtcách nhuần nhuyễn các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học tạo nên nhiều tiếthọc sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn được học sinh tham gia khám phá, tìm tòi kiến thức

- Được học hỏi nhiều đồng nghiệp trong trường có chuyên môn nghiệp vụ tốt

- Luôn có ý thức học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ

- Giáo viên, học sinh thường tập trung sống ở nội trú nhà trường ( Từ thứ 2-> thứ6) nên dễ nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, nắm bắt được tình hình học tập và sở thíchcủa các em để từ đó đề ra các biện pháp nhằm giúp các em học tốt và hiệu quả

- Học sinh luôn có niềm tin sâu sắc vào giáo viên Các em thường dễ dàng nghetheo những người mình đã tin cậy, đặc biệt là giáo viên Khi các em đã tin giáo viên,các em thường quyết tâm thực hiện cho được những công việc mà giáo viên giao,nhiều khi các em còn bắt chước tác phong, cử chỉ, ngôn ngữ, điệu bộ của giáo viên

Vì vậy đây chính là một điểm thuận lợi để giáo viên cố gắng trong giảng dạy để khôngphụ sự tin yêu của các em đã dành cho thầy cô, từ đó phát huy tính tích cực học tậpcủa học sinh

- Trong những năm gần đây được sự quan tâm của phụ huynh và địa phương,phần nào đó đó tạo động lực cho giáo viên trong quá trình giảng dạy

b Về phía học sinh:

- Kiến thức sinh học 6 rất gần gũi với cuộc sống của các em

- Các em chăm ngoan, biết nghe lời.

- Các kiến thức mới được hình thành gắn chặt với các tình huống thực tiễn

1.2 Khó khăn:

a Về phía giáo viên:

- Là trường vùng cao nên còn nhiều khó khăn, thiết bị dạy học số lượng cơ bảnđầy đủ nhưng chất lượng chưa cao

- Đội ngũ giáo viên còn trẻ, thiếu ổn định

- Hơn nữa do trình độ nhận thức của các em và phụ huynh còn nhiều hạn chế,trước đây trong suy nghĩ của phụ huynh và các em là đi học cho thầy, cô chứ khôngphải đi học cho bản thân nên các em còn chây lười, nghỉ học tùy tiện, giáo viên đếnvận động thì đi, không đến thì ở nhà, phụ huynh còn mang nặng tư tưởng khoán trắngcho nhà trường Xuất phát từ động cơ học tập trên nên gây không ít khó khăn cho giáoviên

- Học sinh dân tộc Bru – Vân Kiều là đối tượng rất thụ động, nhút nhát ít có hứngthú học tập với bộ môn

- Phương pháp dạy học mới hiện nay đòi hỏi giáo viên phải tạo điều kiện cho họcsinh tự tìm hiểu để tiếp cận với kiến thức mới tuy nhiên học sinh ở đây còn rất thụđộng, tính tình thì nhút nhát, ngại tiếp xúc, ít tìm hiểu

- Địa phương còn nhiều khó khăn, cuộc sống chủ yếu dựa vào làm rẫy và sự hỗtrợ của nhà nước, điều kiện sinh hoạt của đa số đồng bào dân tộc Bru – Vân Kiều còn

ở mức thấp, do đó học sinh ngoài giờ học trên lớp còn phải phụ giúp gia đình làm kinh

tế, vì vậy thời lượng học ở nhà của các em còn hạn chế

- Kết quả cuối năm học 2013-2014:

THỐNG KÊ ĐIỂM TRUNG BÌNH MÔN KHỐI 6 MÔN SINH

- Từ thực tế học sinh như trên, tôi đã suy nghĩ làm thế nào để giúp các em tiến bộ

hơn trong học tập, đưa chất lượng bộ môn sớm tiệm cận với miền xuôi, tôi đã mạnhdạn thử nghiệm và rút ra được các giải pháp như sau:

2 Giải pháp:

2.1 Trang bị sách giáo khoa và đồ dùng học tập cho học sinh đầy đủ.

Như chúng ta đã biết sách giáo khoa là một tài liệu không thể thiếu trong việchọc tập của học sinh Đặc biệt là đối với học sinh con em dân tộc khi mà điều kiệnsống, cơ sở vật chất, công nghệ thông tin đối với các em còn thiếu thốn Không cósách giáo khoa thì các em không có tài liệu để tham khảo Trong chương trình Sinhhọc 6, học sinh được làm quen với thế giới sinh vật, trước hết là thực vật Sách giáokhoa sinh học 6 giúp các em tìm hiểu cấu tạo cơ thể một cây xanh từ cơ quan sinhdưỡng (rễ, thân, lá) đến cơ quan sinh sản ( hoa, quả, hạt) cùng chức năng của chúngphù hợp với điều kiện sống Sách còn giúp các em hiểu được thực vật phong phú, đadạng như thế nào qua các nhóm cây khác nhau, chúng đã biến đổi phát triển ra sao từdạng đơn giản nhất đến phức tạp nhất Ngoài ra, sách còn giúp các em biết được mốiquan hệ giữa thực vật với môi trường sống cũng như vai trò của chúng đối với đờisống con người Như vậy ta thấy rằng sách có một vai trò rất quan trọng trong việchọc tập của các em Cách đây 7 năm khi mới lên công tác thì tôi nhận thấy tình trạnghọc sinh thiếu sách giáo khoa và các tài liệu phục vụ học tập còn chiếm tỷ lệ cao vớicác nguyên nhân khác nhau như: Gia đình khó khăn không có tiền mua sách, phụhuynh không quan tâm khoán trắng cho nhà trường, ý thức giữ gìn sách vở trong họcsinh còn nhiều hạn chế, thư viện trường chưa được trang cấp đầy đủ để phục vụ choviệc mượn của học sinh… Tuy nhiên trong những năm gần đây nhờ sự vận động phụhuynh mua sách giáo khoa, giáo viên xin sách cũ của học sinh vùng thuận lợi, nhàtrường kêu gọi các đoàn thiện nguyện hỗ trợ sách giáo khoa…giờ đây cơ bản học sinh

có đầy đủ sách và dụng cụ học tập do đó mà chất lượng học tập của học sinh nơi đâyngày một nâng cao

2.2 Nắm rõ đặc điểm tâm sinh lý học sinh Bru- Vân Kiều để có phương pháp tác động cho phù hợp.

Ngày nay, với quan điểm dạy học hướng vào người học, thì việc phải hiểu đốitượng mà người thầy đang tác động là điều vô cùng cần thiết Qua nghiên cứu người

ta thấy rằng đây là lứa tuổi thích “nổi loạn” Lứa tuổi này đang ở thời điểm dậy thì nênthoắt vui, thoắt buồn, ương bướng Do vậy, chúng ta nên dạy theo phương pháp “lạtmềm buộc chặt” Sự thay đổi về nội dung học: các em được tiếp xúc với nhiều mônhọc khác nhau, nội dung trừu tượng, phong phú sâu sắc hơn, đòi hỏi có sự thay đổi vềphương pháp học Sự thay đổi về phương pháp dạy học và hình thức học tập: ở mỗimôn học có một giáo viên giảng dạy, các em được học với nhiều thầy cô Mỗi thầy, cô

có cách trình bày, phương pháp dạy học khác nhau nên cách dạy và nhân cách củangười thầy sẽ tác động vào việc hình thành và phát triển trí tuệ, cách lập luận, nhâncách của học sinh Hay nói cách khác đây là lứa tuổi thay đổi mạnh mẽ về thể chất,sức khỏe và tâm sinh lý Với ý thức muốn làm người lớn, muốn khẳng định mìnhtrong gia đình lẫn ngoài xã hội Vì vậy, chúng ta cần động viên, dìu dắt quan tâm giúp

đỡ các em Đối với học sinh Bru- Vân Kiều, những hiểu biết về kiến thức xã hội còn ít(hầu như không có), hầu như ở lứa tuổi này các em chưa hề đi ra khỏi bản làng, vốnkiến thức còn nghèo nàn, các em còn nhút nhát, ngại nói, ngại tiếp xúc, tiếp thu bài vởmột cách thụ động, phụ thuộc hoàn toàn vào giáo viên nhưng “lòng tự ái, tự trọng củacác em thì rất cao” Vậy chúng ta cần làm gì để các em có thể chủ động chiếm lĩnhkiến thức Đặc biệt là kiến thức sinh học 6, khi mà kiến thức nó gắn liền với hiệntượng thực tiễn, nó gắn liền với đời sống các em, nó ở xung quanh các em nhưng các

em chưa lí giải được Do vậy chúng ta cần nghiên cứu kĩ đặc điểm đối tượng để cócách thức tác động một cách phù hợp giúp các em chủ động chiếm lĩnh kiến thức

Ví dụ 1: Em A là một học sinh ngoan, học tốt của lớp, nhung dạo gần đây thấy

em hay lơ đãng trong việc học tập, đặc biệt trong tiết ôn tập hôm ấy em không viếtbài, tôi gọi lên bảng thì không thuộc, tôi hỏi lí do thì em không trả lời, do quá nóngnảy tôi đã trách phạt em, thế là em lẳng lặng ra khỏi lớp, hai ba hôm sau em vẫnkhông tới trường Qua thông tin mấy bạn cùng lớp thì em bảo không đi học nữa Cuốicùng tôi đã tới nhà, trao đổi với phụ huynh Qua tâm sự, tôi biết hoàn cảnh gia đình

em khó khăn, bố ốm nặng, không có tiền chữa bệnh, trong nhà còn có 3 em nhỏ đang

đi học Có lẽ em không thể theo học được mà phải ở nhà giúp đỡ mẹ cáng đáng côngviệc gia đình Thông cảm với hoàn cảnh của em, tôi đã chia sẻ với gia đình và hứa sẽtham mưu với nhà trường, hội phụ huynh, hội khuyến học, đề nghị các đoàn thể địaphương giúp đỡ gia đình em vượt qua khó khăn của hoàn cảnh hiện tại Đồng thời tôi

cũng phân tích thái độ của em trong ngày hôm ấy là không được Em đã khóc và xinlỗi tôi Tôi động viên em cố gắng vượt qua hoàn cảnh để tiếp tục học tập tốt Với sựgiúp đỡ của mọi người, em đã cố gắng hơn trong học tập và đã tiến bộ vượt bậc và trởthành tấm gương học sinh nghèo vượt khó tiêu biểu nhất của trường tôi.

Ví dụ 2: Trong tiết kiểm tra học kì I môn Lịch sử, em B sử dụng tài liệu, tôi đã

tịch thu tài liệu của em Em B bảo: Cô thu tài liệu của em đến khi kiểm tra môn cô emkhông làm Lúc đó tôi vẫn bình tĩnh đáp: em cứ làm tốt bài thi này đi rồi tôi quay sanghướng khác Ngày mai, đến giờ kiểm tra môn sinh, sau khi chấm bài, ráp phách, quảthật em để nguyên tờ giấy trắng Sau khi thi học kỳ xong tôi gọi em lên văn phòng đểtrao đổi Tôi đã phân tích vấn đề về sự nguy hiểm của phao tài liệu đối với học sinhtrong thi cử và ý thức thái độ của em như vậy là không được Sau khi nghe tôi phântích vấn đề em đã xin lỗi tôi và em hứa sẽ cố gắng học tốt trong học kỳ II này

2.3 Hướng dẫn học sinh học bài trên lớp và chuẩn bị bài ở nhà một cách kĩ càng và chu đáo hơn.

Để các em chủ động chiếm lĩnh tri thức một cách chủ động chúng ta cần hướngdẫn các em học tập một cách kĩ càng Việc hướng dẫn ở đây không có nghĩa là giáoviên làm thay, làm thế các em mà giáo viên cần hướng dẫn một cách tường minh hơnnhư: Đưa ra những câu hỏi gợi mở, hướng dẫn các em quan sát cái gì, tìm cái gì, rút racái gì từ bức tranh hay mô hình Có thể cùng một bài dạy, cùng một bức tranh nhưngkhi dạy học sinh vùng thuận lợi chúng ta chỉ cần hướng dẫn qua là các em đã tìm rakiến thức nhưng đối với học sinh dân tộc Bru- Vân Kiều có lẽ là rất khó

Ví dụ: Khi tìm hiểu khái niệm hoa tự thụ phấn – sinh học 6.

Đối với học sinh vùng thuận lợi: Sau khi chiếu hình 30.1 Hoa tự thụ phấn

Gv: Qua quan sát hình ảnh, em hãy cho biết thế nào là hoa tự thụ phấn? Học sinh

có thể trả lời khái niệm một cách dễ dàng Nhưng đối với học sinh dân tộc Bru-VânKiều, nếu giáo viên chỉ dừng lại với cách hướng dẫn như vậy thì chắc chắn học sinh sẽkhông rút ra được kiến thức Do vậy để học sinh rút ra được kiến thức, giáo viên cầnhướng dẫn kĩ hơn Ví dụ đối với hình 30.1 hoa tự thụ phấn giáo viên có thể làm theokiểu hiệu ứng động

Gv: Qua quan sát hình ảnh em hãy cho biết hiện tượng gì đang xảy ra?

HS: Hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy.

GV: Hạt phấn tiếp xúc với đầu ngụy của cùng một cây hay nhiều cây khác nhau Hs: Cùng một cây

GV: Hiện tượng chúng ta vừa thấy chính là hiện tượng hoa tự thụ phấn Vậy

theo em: Thế nào là hoa tự thụ phấn?

Với cách hướng dẫn như vậy chắc chắn học sinh dân tộc sẽ nắm được kiến thứcmột cách chắc chắn

Song song với việc hướng dẫn kĩ học sinh học trên lớp chúng ta cũng cần hướngdẫn kĩ cho các em chuẩn bị bài ở nhà Khi hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài cho tiếthọc sau, giáo viên phải có sự hướng dẫn các em một cách cụ thể, tránh trường hợp ramột câu lệnh dưới dạng dặn dò: “Hôm sau chúng ta học bài các em về nhà đọctrước bài”, thì sẽ không có tác dụng là bao, mà giáo viên phải dặn kĩ hơn như quan sáthình số mấy, kết hợp đọc sách trả lời vào giấy nháp câu lệnh gì? Đối với những bài

có thí nghiệm thì phải hướng dẫn các em cách làm, cách quan sát, ghi chép lại sự quansát của mình Đối với những bài có liên quan đến mẫu vật thật thì hướng dẫn các emcách tìm, cách thu thập, cách bảo quản mẫu vật Đôi khi giáo viên cùng học sinh đichuẩn bị mẫu vật

Học sinh người dân tộc ở đây có đặc điểm học khó nhớ nhưng nhanh quên, chỉhọc trên lớp mà không có thói quen học ở nhà Phụ huynh thì lơ là, ít quan tâm Trênlớp chỉ 45 phút không thể truyền tải một cách trọn vẹn đầy đủ về kiến thức trọng tâmlẫn kiến thức vận dụng, liên hệ thực tế Do vậy chỉ học trên lớp thôi chưa đủ mà cầnphải có ý thức học ở nhà Để làm được điều đó đòi hỏi mỗi một giáo viên phải thườngxuyên nhắc nhở các em, quan tâm, động viên các em, giáo viên cùng học với các em(Buổi tối giáo viên có thể tranh thủ thời gian trực nội trú hay thời gian rãnh qua cácphòng nội trú nhắc nhở các em học bài, hay cùng các em lên học trên các phòng học,các em học bài, giáo viên soạn bài, thỉnh thoảng giáo viên cũng đến thăm hỏi việc học

tập của các em ở ngoài nội trú…) Nếu làm được như vậy chắc chắn chất lượng họctập của học sinh sẽ ngày một nâng cao tiệm cận với học sinh vùng thuận lợi.

2.4 Tăng cường sử dụng TBDH đặc biệt là mẫu vật sẵn có tại địa phương.

Phương pháp dạy học đặc trưng của bộ môn sinh học nói chung và bộ môn sinhhọc 6 nói riêng là phương pháp trực quan, thí nghiệm thực hành Mặt khác với yêu cầuđổi mới của phương pháp dạy học thì thiết bị dạy học chính là những thông tin để họcsinh tìm hiểu và khai thác Từ đó hình thành kiến thức bài học Do vậy thiết bị dạy họckhông thể thiếu trong các tiết sinh học Đặc biệt là đối với học sinh dân tộc khi màmọi thứ đối với các em đều là mới mẻ, khả năng tư duy trừu tượng còn hạn chế do vậyđòi hỏi mỗi một giáo viên đứng lớp cần chuẩn bị tốt thiết bị dạy học đặc biệt là cácmẫu vật sẵn có tại địa phương

Để chuẩn bị tốt thiết bị dạy học hoặc mẫu vật sẵn có tại địa phương cho mỗi tiếtlên lớp chúng ta cần phải :

+ Phải nghiên cứu trước các nội dung thông tin có ở tranh ảnh, hình vẽ, mẫuvật để có thể định hướng, hướng dẫn học sinh tìm hiểu tránh chủ quan

+ Nếu là thí nghiệm biểu diễn, thực hành thì giáo viên phải thực hiện trước đểlường hết các tình huống nhằm đảm bảo sự thành công của thí nghiệm

+ Tranh ảnh, đồ dùng trực quan phải đảm bảo tính chính xác khoa học

+ Phải tập biểu diễn thành thạo các thao tác khi sử dụng thiết bị để tránh lảng phíthời gian, đồng thời đảm bảo tính mô phạm trước học sinh, tuyệt đối không được tùytiện

+ Sử dụng hợp lý thiết bị dạy học, đúng thời điểm thì mới có hiệu quả (Khi sửdụng tranh giáo viên cần chú ý đến thời điểm xuất hiện của bức tranh và thời gian lưutrên bảng của bức tranh: sau khi quan sát xong, học sinh đã trả lời được nội dung bứctranh cần truyền tải => Giáo viên phải lấy tranh và cất ngay, tránh tình trạng lưu tranhthời gian lâu học sinh sẽ bị phân tán ở các hoạt động khác )

Kết hợp tốt giữa thiết bị dạy học với phương tiện dạy học hiện đại (như xem bănghình, đèn chiếu, máy chiếu ) nhằm tạo hứng thú trong học tập của học sinh

Ví dụ: Khi so sánh cấu tạo trong thân cây trưởng thành và thân cây non – Sinh học 6.

Nếu giáo viên chỉ dùng lời nói thì học sinh sẽ nhớ kiến thức một cách máy móc

và rất nhanh quên Nhưng nếu giáo viên sử dụng 2 sơ đồ minh họa sau kèm theo

những lời gợi ý thì chắc chắn học sinh sẽ tự rút ra được kiến thức và các em sẽ nhớ kiến thức lâu hơn.

Hình 1: Sơ đồ cấu tạo trong thân non

Hình 2: Sơ đồ cấu tạo trong của thân cây trưởng thành

(1-Biểu bì ; 2-Thịt vỏ; 3-Mạch rây; 4-Mạch gỗ; 5-Ruột; I-Tầng sinh vỏ; II-Tầng sinh trụ)

GV: Yêu cầu HS quan sát kĩ sơ đồ hình 1 và sơ đồ hình 2 Các em chú ý các chúthích ở vị trí số 1,2,3,4,5, I, II trong 2 sơ đồ Sau đó lần lượt trả lời các câu hỏi sau:

? Trong sơ đồ cấu tạo trong thân non có những phần nào giống với sơ đồ cấu tạotrong của thân cây trưởng thành

? Những thành phần nào ở thân cây trưởng thành có mà thân non không có

=> Từ đó giáo viên yêu cầu học sinh hoàn thành bài tập so sánh về cấu tạo trongthân non và thân cây trưởng thành

Ví dụ : Khi tìm hiểu vòng gỗ hằng năm – sinh học 6

Nếu giáo viên chuẩn bị tốt kênh hình 16.3 sgk trang 53 kết hợp chuẩn bị tốt mẫu vật thật (giáo viên và học sinh chuẩn bị, giáo viên hướng dẫn học sinh cắt chéo mặt

gỗ để vòng gỗ thể hiện rõ hơn) để học sinh đếm vòng gỗ trên mẫu vật thật thì học sinh

VD: Khi so sánh cấu tạo trong giữa thân non và rễ (miền hút) Nếu như không

nắm chắc kiến thức thì qua sơ đồ giáo viên chỉ phát hiện điểm khác nhau: ở rễ ( miền hút) có lông hút còn ở thân non thì không có lông hút Nếu như nắm chắc kiến thức thì sẽ phát hiện ra điểm khác nhau nữa ở vị trí sắp xếp của mạch gỗ và mạch rây.

Hình 1: Sơ đồ cấu tạo thân non

Hình 2: Sơ đồ cấu tạo miền hút của rễ (A: Sơ đồ chung; B: cấu tạo chi tiết một phần của rễ (xem dưới kính hiển vi) )1: Lông hút; 2: Biểu bì; 3: Thịt vỏ; 4: Mạch rây; 5: Mạch gỗ; 6 Ruột

Có kiến thức vững chắc giúp giáo viên nắm bắt một cách nhanh chóng nhữngkiến thức kĩ năng trọng tâm của chương trình Nhờ đó mà khi dạy giáo viên chủ độngkhắc sâu kiến thức cơ bản xuyên suốt chương trình, chú ý hình thành các kĩ năng cơbản cho học sinh Cũng có thể đưa ra những tình huống chuẩn bị cho bài học tiếp theo.Hay nói cách khác là giáo viên xác định được tiết học này mình dạy cái gì ? và dạyđến đâu?

Việc nắm chắc nội dung bài dạy sẽ giúp cho người giáo viên định hướng đúngviệc sử dụng các phương pháp và các hình thức tổ chức dạy học sao cho phù hợp Tức

là người giáo viên trả lời được câu hỏi: Dạy như thế nào?

Ví dụ :Khi dạy bài: “Sự thoát hơi nước của lá – Sinh học 6”.

Ví dụ: Khi dạy bài: “ Thân dài ra do đâu?- sinh học 6”

Đây là kiểu bài nghiên cứu các hiện tượng sinh học nên dùng phương pháp thực hành kết hợp với hình thức quan sát và ghi chép các hiện tượng.

Người giáo viên có nắm chắc kiến thức mới vận dụng được kiến thức mới vàothực tế cuộc sống, mới hướng dẫn giúp học sinh giải thích được các hiện tượng sinh

học xảy ra xung quanh phù hợp với kiến thức đã học Ví dụ qua bài Thân dài ra do

đâu? – sinh học 6 Học sinh sẽ giải thích được: Khi trồng đậu, bông,, cây rau mồng tơi, cây bầu bí người ta thường ngắt ngọn Hay khi trồng cây lấy gỗ, người ta thường tỉa cành xấu, cành bị sâu mà không bấm ngọn

Quả thật có kĩ năng sư phạm tạo cho người thầy xử lí linh hoạt các tình huốngtrên lớp một cách nhuần nhuyễn có nghệ thuật, không cứng nhắc đồng thời tạo ra cáctình huống mới hấp dẫn lôi cuốn học sinh Từ đó giúp học sinh tìm hiểu và giải quyếtvấn đề một cách nhanh chóng.

2.6 Giáo viên phải có lòng yêu nghề, có ý thức trách nhiệm cao.

Khi giáo viên có năng lực sư phạm, nếu có thêm lòng yêu nghề và ý thức tráchnhiệm thì chắc chắn không có việc gì khó Lòng yêu nghề tức là lòng yêu công việcdạy học, coi việc dạy học là niềm vui, lúc nào cũng hứng thú dạy học, muốn truyềnthụ tất cả những kiến thức mình có cho học sinh thân yêu Luôn yêu quý học sinh, coihọc sinh như con, như em út trong nhà, luôn có trách nhiệm trong từng tiết dạy, bàidạy

2.7 Giáo viên phải chuẩn bị kĩ bài dạy.

2.7.1: Chuẩn bị tốt bài soạn:

Với tinh thần đổi mới giáo dục phổ thông thì bài soạn thực chất là lập kế hoạch tổchức và điều khiển các hoạt động dạy học, nhằm đạt được mục tiêu đề ra Soạn bài là

sự thiết kế, tạo dựng nên các hoạt động nhịp nhàng giữa thầy và trò, sao cho thầy đóngvai trò định hướng, tổ chức và điều khiển quá trình dạy học trên lớp, còn trò hoạt độngmột cách chủ động theo hướng dẫn của thầy để chiếm lĩnh tri thức một cách nhẹnhàng, không áp đặt Các hoạt động cần được thiết kế, tạo dựng liên tiếp có mối liên

hệ logic chặt chẽ theo chủ định, được diễn ra một cách hài hòa giữa giáo viên và họcsinh trong một tiết học

Để chuẩn bị tốt một bài soạn cần có những yêu cầu sau đây:

- Giáo viên cần nắm chắc mục tiêu cần đạt của bài dạy, đặc điểm của học sinh,điều kiện vật chất hiện có (thiết bị dạy học)

- Hiểu được cặn kẽ những nội dung kiến thức và kĩ năng nào cần hình thành vàcần rèn cho học sinh, mở rộng kiến thức nào

- Định ra được các hình thức tổ chức lớp học theo từng phần của bài, qua đó xácđịnh rõ công việc của thầy và trò

- Lựa chọn đúng, đủ các thiết bị dạy học cần dùng trong một tiết học để chuẩn bị.Tóm lại: Công tác soạn bài có tầm quan trọng đặc biệt nó quyết định sự thànhcông hay thất bại của một tiết trên lớp Nó chính là bản hướng dẫn hành động cho

người giáo viên Do vậy, không được xem thường, qua loa, máy móc, xa rời đối tượnghọc sinh; điều kiện cơ sở vật chất hiện có.

2.7.2 Chuẩn bị thiết bị dạy học.

Sinh học nói chung và sinh học 6 nói riêng là môn khoa học thực nghiệm,phương pháp dạy học chủ yếu là trực quan, thí nghiệm thực hành do vậy trong mỗi tiếtlên lớp chúng ta cần chuẩn bị tốt các thiết bị dạy học giúp học sinh chiếm lĩnh kiếnthức một cách chủ động

Ví dụ: Khi dạy học sinh phân biệt lớp một lá mầm và lớp hai lá mầm Nếu như

có sự chuẩn bị mẫu vật trước hay các tranh ảnh minh họa thì học sinh rất dễ dàng phânbiệt và dễ dàng sắp xếp các cây đó vào nhóm cây một lá mầm hay nhóm cây hai lámầm.Ngoài ra giáo viên nhấn mạnh thêm về số lá mầm của phôi trong hạt là được

2.8 : Thực hiện tốt các khâu lên lớp

2.8.1: Ổn định lớp : Kiểm tra việc chuẩn bị vật dụng của các nhóm (nếu có)

2.8.2: Kiểm tra bài cũ: Tạo sự vui tươi, thoải mái tạo hứng thú cho học sinh tiếp

thu bài mới (Có thể cho các nhóm trưởng kiểm tra tình hình học tập bài cũ của nhóm

rồi báo cáo cho giáo viên).

2.8.3: Giới thiệu bài : Giáo viên giới thiệu bài một cách tự nhiên, vui vẻ nhưngbám sát nội dung cần khai thác, tạo nên những tình huống có vấn đề, kích thích họcsinh tìm hiểu

2.8.4: Nội dung bài dạy : Đây chính là nội dung chính của bài Chính vì vậy giáoviên phải thật sự bình tĩnh, tự tin và quyết đoán trong giảng dạy Đồng thời khi giảngdạy giáo viên phải tạo sự thoải mái, vui vẻ tạo sự hứng thú học tập cho học sinh Khiđặt câu hỏi phải chính xác, tránh lặp lại câu hỏi nhiều lần, giáo viên cần bao quát lớptốt để dạy cụ thể hóa từng đối tượng học sinh.Việc dạy học phải linh hoạt, phải biếtkết hợp tốt các kĩ năng: hỏi đáp, diễn giải, viết bảng, quan sát, phân tích, tổng hợp… 2.8.5: Củng cố: Cần ngắn gọn, sinh động tạo ra các trò chơi nhằm kích thích sựhứng thú cho học sinh

2.8.6: Dặn dò: Giáo viên cần hướng dẫn học sinh một cách kĩ càng nhằm giúphọc sinh vừa học tốt bài củ vừa chuẩn bị tốt bài mới

2.9 Đẩy mạnh đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh.

Như đã nói ở trên học sinh dân tộc Bru- Vân Kiều có đặc điểm học mau quên dovậy chúng ta cần tăng cường công tác kiểm tra kết quả học tập của các em Quá trình

kiểm tra phải bám chuẩn kiến thức kĩ năng của từng môn học để kiểm tra Qua mỗi lầnkiểm tra một lần nữa kiến thức cũ được tái hiện, một lần nữa các em được nhớ lại cáckiến thức đã học Mặt khác thông qua việc kiểm tra chúng ta đánh giá được khả nănghọc tập của từng học sinh, phân loại được trình độ học sinh Ngoài ra, từ kết quả họctập của học sinh mà giáo viên có thể điều chỉnh quá trình dạy học của chính mình.Trong quá trình kiểm tra, giáo viên cần đa dạng hóa các hình thức kiểm tra như có thểkiểm tra miệng, kiểm tra 15 phút, kiểm tra 1 tiết, có thể bằng hình thức tự luận haytrắc nghiệm miễn sao giúp học sinh củng cố lại kiến thức và khắc sâu thêm kiến thức.Đồng thời tạo điều kiện cho học sinh được đánh giá, nhận xét kết quả của nhau.

3 Một số kết quả bước đầu( đối tượng 100% con em dân tộc Bru -Vân Kiều)

Với những giải pháp trên từ năm học 2013-2014 đến năm học 2014-2015 tôi đãthu được những kết quả khả quan sau: Tỷ lệ khá giỏi đã tăng hơn trước, số học sinhyếu kém càng ngày càng giảm, đây là một tín hiệu đáng mừng trong việc nâng caohiệu quả đào tạo môn sinh tại trường

THỐNG KÊ ĐIỂM TRUNG BÌNH MÔN KHỐI 6 MÔN SINH

III KẾT LUẬN

1 Ý nghĩa của đề tài:

Quả thật để giúp học sinh Bru- Vân Kiều lĩnh hội một cách chủ động các kiếnthức kĩ năng trong bộ môn sinh học 6 hẳn không phải là một điều dễ dàng Để làmđược điều đó đòi hỏi mỗi một giáo viên phải luôn tâm huyết, trăn trở với nghề để tìm

ra các giải pháp giúp các em nắm vững kiến thức hòa nhập với học sinh vùng thuậnlợi Bằng cách này hay cách khác phải trang bị đủ sách giáo khoa cho các em, phải tìmhiểu rõ đối tượng học sinh để có cách thức tác động cho phù hợp, khi hướng dẫn các

em học bài cần hướng dẫn kĩ hơn, phải thường xuyên có ý thức chuẩn bị TBDH trướckhi lên lớp nhất khoát không dạy chay một tiết sinh học nào Phải có lòng yêu nghề,

có ý thức trách nhiệm cao Không ngừng học hỏi để có năng lực sư phạm vững vàng.Phải thường xuyên nghiên cứu kĩ bài dạy trước khi lên lớp Nếu tuân thủ các giải pháptrên chắc chắn chất lượng bộ môn sinh của trường sẽ ngày càng được nâng cao Thực vậy, sau 2 năm áp dụng đề tài, giờ đây học sinh của tôi đã có sự tiến bộ hẳn

về chất lượng học tập bộ môn Các em đã giảm bớt nhiều tính tự ái trong học tập vàchủ động mạnh dạn phát biểu xây dựng bài Đa số học sinh đã tự giác chuẩn bị bài ởnhà đầy đủ, giữ gìn sách vở cẩn thận Các em đã mạnh dạn khi thảo luận nhóm ….nhờvậy chất lượng ngày càng được nâng cao

Vì trong phạm vi hạn hẹp của một sáng kiến, thời gian áp dụng chưa lâu tất nhiêncông tác kiểm chứng chưa chuẩn xác rất mong được sự góp ý giúp đỡ của các đồngnghiệp

2 Kiến nghị.

2.1 Với Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT

Quan tâm hơn nữa đến việc bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên.Nên tổ chức thêm các hội thảo chuyên đề chuyên về PPDH cho giáo viên trong huyện,tỉnh qua hàng năm

Đối với ngành giáo dục cần trang bị, bổ sung các tranh ảnh khổ lớn đầy đủ vàcung cấp các tài liệu tham khảo để giáo viên có điều kiện tham khảo

2.2 Với BGH nhà trường

Cần đầu tư thêm một số thiết bị và đồ dùng phục vụ dạy học bộ môn

2.3 Với phụ huynh học sinh:

Cần quan tâm việc tự học, tự làm bài tập ở nhà của con cái Thường xuyên kiểmtra sách, vở và việc soạn bài trước khi đến trường của các em

Trên đây là một số giải pháp giúp học sinh Bru Vân Kiều học tốt môn Sinh học 6

đã được tôi áp dụng trong quá trình dạy học của mình Qua 3 năm thực hiện các giảipháp trong đề tài, tôi đã thu được những kết quả khả quan Tuy vậy, trong quá trìnhtrình bày các giải pháp cũng như trong lập luận của đề tài chắc không tránh khỏinhững thiếu sót Kính mong các các thầy cô giáo, đồng chí đồng nghiệp đóng góp ýkiến để sáng kiến có chất lượng hơn, thiết thực hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!