Kế toán sát nhập và giải thể doanh nghiệp thực trạng và một số giải pháp hoàn thiện

Nganh: Ke toan, Tai vv va Phan tlch hoillt d9ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh k~ toan nhu sau: "Kt toan la ngh~ thutJ-t ghi chep, phan loq.i, va tdng hf!p bdng tiin cdc nghi~p V~, Sl/ ki

BO GIAO Dl)C v A D'AO T~O

KE TOAN SAP NHAP & GIAI THE DOANH NGHIEP

-THu'c TRANG & • • Mor • so GIAI PHAP HoAN THI~N •

PHLO\JG PHAP NGHIEN cW

NHUNG OONG GOP ern DE TAl

KET CAU Cll\ L~ AN

CHUdNG 1:

1.1 BAN CHAT VA CHO'C NANG KE TOAN : 1 111c , ac quan tern va ln ng d"~ 'd" h h-1a ve e toan ~k"" , 1

1 1 2 K "" e toan tat c m va e toan quan , ' h" h ' k"" , ? tq • 3 1.1.3 Chuc nang cua ke" toan : 5

1 1 acyeucaucd an otvot etoan

1 3 2 C , ac yeu to cua ao cao tat c tn ""' ""' ? b , , ' h" h 9 1.3.3 Nguyen tAc ghi nh~n cac ye"u tO' cua bao cao tai chinh 13

: ~ ~ , ; -: ·

1.4 cAC NGUYEN tAc VA CHuAN IVIJC KE roAN HI~ HANH T~ VI~ NAM •••••••••••••••••• 15 1.4.1 Cac nguyen tik ke'tmin ···:·~ ~ ~ • ~ ; :··· ·1~

1.4.~ Chu~n mlfc ke' tm1n hi~n h:anh t~i Vi~t Nam ~ 17

:: ,

1.5 lD"IWNG VA H~ THONG PHliJNG PHAP ffl\CH 1UAN KE lOAN ., ~.: 19

·1.5.1 I>6i tit<Jrtg k€ tm1n ; '., ~ ;., ~ 19

' ' ·· 1.5.2 H~ thdng phuong phap h(}.~h toan ke' toan .• • , ., , • 20

CHUdNG II:

: · : ,.,, -~ · : , ,;._ " · ? ,.,? THUC TRANG KE TOAN SAP .· NHAP VA GIAI "• THE · DOANH NGHIEP :·· VIETNAM· A A I ~- A- I A · , :? ~ A 2.1 M()T.SO QUAN'DIEM VE SAP N~ VA GIAI THE DOANH NGHI~P ~ ; 21

2.1.1 Sap nh~p doanh nghl.~p : · ., : : , , ·.,; 27

; : ; ·

.2· 1 2 G'? tat t e oan ng h~ d h' 'h' 1~p A , : · · - •., 32'

• ' A# I I • A ' - ; ?: ~ : · - A " • 2~21li\J'C l'Rf\NG KE TOAN SAP N~ VA GIAI THEDOANH NGHI~P VI~ NAM , •., 34

• 2.2.1 I>i~u ki~n sap nh~p doanh nghl~p , , ., ., ~ ., 34

2:2.2.E>ieuki~n giiii th~ doanh nghi~p : ., ;.~ ~ ; ~ 34 ·

·2.2.3 Phu'ongphap h~ch toan ke'toan ' ~ap nh~p; ghlith~ doanh nghi~p u35

2.3 NlirNG N~ xer ROr RA ru TH\J'c ~G I<E mAN sAP N~, Gllu lliE DOANH · NGHI~P VI~r.NAM ., : · ., ~.: , 48 ·

2.3.1 ve m~t thu~t ngfi' cua ke' toan sap.nh~p va giai th~ doanh nghi~p 45

2.3.2 Thong tin trlnh bay treil ba·o cao tai chfnh khong phan anh du'<JC thtfc tr~ng tai chfnh, kha nang thimh toa.n ctia doanh nghi~p trong thoi -~ : •,1\ • • • : • • • : • • dtem hu~n t~1 , , · · , , - , 49

2.3.3 Thong tin khortg dambao chfnh xac ., , ~ 51'

2.3.4 Tntong h<Jp sap nh~p doanh nghi~p·b~ng each rima l~i doanh nghi~p ·

• • , : • : 0 ~ • • • • • • • • • • • • , • , •• : • • , · 52

3.2 CAC GW PHAP DE xuAT NHAM HoAN lHI~ KE mAN SAP Nt0P, GW.lHE DOANH

NGHI~P via NAM 55

3.2.1 Sdm xay dl)'ng va ban hanh cac chuffn ml)'c ke' toan lien quan de'n ke'

, , h" ·" · h-:! d h h." ·55 toan sap n C;!p va g1a1 t e oan ng l((p

TAl ueu THAM KHAO

PHI) Ll)C

f)~u tian, t8i xin tr2tn trQng tO lOng bi~t an s2tu s~c ain 7te 4Z ~e ~ 74d

- ngtJoi trvc ti~p huang ~n l~n van- &a giup &a va &6ng g6p cho tbi nhi~u y ki~n bcf

)ch va gL{I tti trong It/a ChQn a~ tai, h)nh thanh va hoan thanh lu$tn van ~c sT cua mrnh

Trong su6't qua tr)nh nghien cUU &~ thl/C hi~n tb't l~n van nay, tbi &a ~n

&Ltqc nhi~u khuy~n khfch va hcf trq tu gia &lnh Cac b,;m Cao hQc kh6a 9- Khoa K~ toan

- Ki~m toan cDng &a giup &a tbi trong vi~c cung c5p tai n~u fien quan &~n vi~c nghien

ct!u Tbi vb cung cam an trLJac t5t ca stf giup &a nay

Tbi xin gtJi loi cam an &~n cac tMy, cb cua Khoa Sau 8.;:ti hQc va Khoa K~ toan

-Ki~m toan cua TrLJong 8.;:ti hQc Kinh t~ Thanh phB H6 Chi Mnh &a t~n t)nh trong vi~c

truy~n &.;:tt nhllng ki~n tht!c mai cho tbi trong su6t thai gian qua

T r~n trQng kl nh chao

HQc vien

BC:DKT : Bang din do'i ke' tmin

I liNH cAP THIEr cUA DE TAl:

Trong s6 nhfi'ng va'n d~ duqc quan tam giai quye't trong nhung nam ggn day (j Vic$t Nam la xay dlfng va phat tri~n n~n kinh te' thj truong theo djnh hudng Xa h{)i Chii nghia c6 srf quan ly ciia Nha nude Di~u nay d~t ra yeu cgu phcH d6i mdi eel che' quan ly, he$ thO'ng quan ly trong d6 ke' toan la cong C\} quan tr<,mg d~ quan ly vO'n, tai san va di~U hanh ho~t d{)ng san xu(t kinh doanh ciia doanh nghic$p va ke' toan con la tai lic$u tin c~y nh~m giup Nha nude di~u tie't vi mo n~n kinh te', ki~m tra, ki~m soat va danh gia ho~t d{)ng kinh doanh ciia cac nganh, cac linh vrf.c kinh te' Vic$c d6i mdi eel che' qmin Iy

da nang cao hic$u qua san xuft't, kinh doanh ella cac linh Vl/.C, huy d{)ng CO hic$u qua ta't ca nang lrf.c san xua't kinh doanh ciia cac thanh phgn kinh te' M()t

trong s6 nhfi'ng d6i mdi la vic$c ra doi ciia Lu~t doanh nghic$p nh~m mvc dfch

"Gop phdn phdt huy nqi ll!c ph~c v~ sl! nghi~p cong nghi~p h6a, hi~n dqi h6a ddt mt{Jc, ddy mr;tnh cong cuqc ddi m{Ji kinh tl: dam bdo quyin tlf do, bznh ddng tru{Jc phdp lutJ,t trong kinh doanh crla cdc doanh nghi~p thuqc m9i thlmh phdn kinh tl, bdo hq quyin va l(/i ich h{/p phdp crla nha ddu tu; tang cuang

hi~u ll!c quan ly nha nu{Jc ddi v{Ji cdc hoqt dqng kinh doanh" da t~o di~u kic$n cho cac thanh phgn kinh te' tham gia kinh doanh Srf phat tri~n ciia n~n kinh te', srf da d~ng h6a cac hlnh thue sd hfi'u da dan de'n srf c~nh tranh gay gih trong kinh doanh va cung vdi vic$c md cira va h{)i nh~p vao cac t6 chue: ASEAN, AFTA, ASEM, WTO lam cho cae doanh nghic$p Vic$t Nam da, dang va se tie'p tve d6i dic$n vdi srf c~nh tranh, S\1' thay d6i Di~u nay doi hoi eac doanh nghic$p phai kjp thoi c6 nhfi'ng phuelng an h<;fp ly nh~m di~u tie't cac

ho~t d{)ng cho phu h<;1p Do d6, ben c~nh vic$c thanh l~p doanh nghic$p thi va'n

d~ sap nh~p nh~m m1;1c dfch gia tang ti~m llfc kinh te' ho~c doanh nghic$p bUQC phiii ChQn giai phap giai th~ d~ rut lui khoi linh V\l'C kinh doanh la di~U

khong th~ tranh khoi Vi v~y, vic$c hoan thic$n ke' toan sap nh~p giai th~

doanh nghic$p d~ ttl' d6 giup nha nuoc, cac nha quan ly sir d1;1ng cong cv ke' toan hic$u qua heln va d~ thfch nghi vdi yeu cgu, n{)i dung d6i mdi va phil h<;1p vdi xu huong mdi ngay cang trd thanh nhu cgu ca'p thie't nh~m phat huy hic$u qua quan ly cac doanh nghic$p Vic$t Nam

Ngoai ra, trong qua trinh xay dlfng eel che' thi truong c6 slf quan ly ciia nha nuoe va voi duong I6i kinh te' md, cac ho~t d{)ng kinh doanh Vic$t Nam ciing tung budc h{)i nh~p vao n~n kinh te' the' gioi Do d6, thu hut dgu tu nude ngoai d~ phat tri~n la chti truelng ctia Nha nuoc trong giai do~n hic$n nay

Muo'n v~y he$ thd'ng ke' toan ph;:ii cung ca'p du<jc nhii'ng thong tin trung tht;(c va dang tin c~y, nhhm giup ngu(Ji sii' d1:1ng r'! quye't dinh ·

Trude tlnh hlnh d6, voi m1:1c tieu hoan thic$n cong tac ke' toan BQ Tai Chinh B() Tai Chinh da ban hanh va cong bo' 4 chuffn mt;(c ke' toan Vic$t Nam (d<jt 1) theo Quye't djnh 149/20011QB-BTC ngay 31112/2001, 6 chuffn mt;(c ke' tmin (d<jt 2) theo Quye't djnh 165/2002/QB-BTC ngay 31112/2002 voi m1:1c dich · "dap ling yeu c&u ddi mlii cd cht qudn ly kinh te: tai chlnh, nang cao chdt lu(/ng thong tin kt toan cung cdp trong nin kinh tt quoc dan va dl kilm tra, kilm soat chdt lztqng cong tac kt toan" ben c~nh che' d() ke' toan doanh nghic$p da ban hanh theo quye't dinh 1141fi'C/CBKT ngay 111111995 - m()t che' d() ke' toan da du<jc bd sung, sii'a ddi nhi~u nhltng v~n chua da p ung yeu cffu moi Vl v~y he$ tho'ng ke' toan hic$n hanh da du<jc xay dt;Cng tren ccJ sd tie'p thu c6 chQn lQc nhii'ng tinh hoa ciia the' gioi d~ phu h<Jp vdi dij.c di~m ciia Vic$t Nam The' nhltng ben c~nh nhii'ng uu di~m, che' d() ke' toan Vic$t Nam

v~n con c6 nhii'ng nhu<jc di~m cffn kh~c ph\lc trong vic$c boa nh~p vdi the' gioi Do d6, hoan thic$n h~ch toan ke' toan Vic$t Nam n6i chung, trong d6 hoan thic$n ke' toan sap nh~p va ghli th~ doanh nghic$p n6i rieng nhhm g6p phffn hoan thic$n cong tac ke' toan Vic$t Nam hic$n la va'n d~ ca'p bach, giup cac nha dffu tu an tam hcJn khi tham gia kinh doanh va giup Vic$t Nam h()i nh~p vao

n~n kinh te' the' gioi

Tntoc nhii'ng ly do tren, chung toi m~nh d~n lt;Ca chQn d~ tai "Kt todn sap nhl)p va giai thi doanh nghi?p - Thljc tr(lng & ml)t slf giai phdp hoan thi?n " lam lu~n van th~c si kinh te' voi mong mu6n g6p m()t phffn nho vao

vic$c hoan thic$n che' d() ke' toan C1 Vic$t Nam

Lu~n van nay nhhm neu ra nhii'ng va'n d~ co ban v~ ke' toan sap nh~p,

giai th~ doanh nghic$p theo huong giai thich va d6i chie'u vdi thong 11$ quo'c te' M1:1c dich cu6i cung la g6p phffn vao st;( hi~u bie't m()t each khoa hQc ban cha't CUa nghic$p V\1 va qua trlnh xii' ly d~ tu d6 giup hoan thic$n ke' toan sap nh~p

va giai th~ doanh nghic$p dij.c bic$t la trong di~u kic$n qua trlnh cai each da va dang di~n ra t~i Vic$t Nam theo xu hudng h()i nh~p vao n~n kinh te' the' giOi N()i dung lu~n an du<jc tht;(c hic$n trong cung thCJi gian xay dt;Cng chuffn mt;(c ke' toan Vic$t Nam cilng nhhm ml}c dich lam sang to m()t s6 va'n d~ lien quan de'n Vic$c nh~n thuc va th\(c hi~n ke' toan sap nh~p, giai th~ doanh nghic$p ph\lC V\1 cho yeu cffu ddi mdi cong tac ke' toan, g6p phffn nho vao tie'n trlnh xay dt;t'ng

II MUC DICH NGHIEN all cUA DE TAl:

Dt;Ca vao vi<$c h~ch tmin ke' tmin hi<$n hanh cua Vi<$t Nam nhtt lu~t

phap, kinh te' v~ va'n d~ sap nh~p va gicH th~ doanh nghi<$p tu d6 Iu~n van

d~ xua't phttong httong va bi<$n phap hoal!_ thi<$n ke' toan sap nh~p, giai th~

doanh nghi<$p

hoan thi<$n ke' toan sap nh~p, giai th~ doanh nghi<$p song song voi qua trlnh Vi<$t Nam dang xay dt;Cng va hoan thi<$n chu~n mt;(c ke' toan Vi<$t Nam

Ill 0011\UJG NGHIEN alJ:

Trong khuon kh6 cua lu~n van, do'i ttt<;1ng nghien cuu chi gioi h~n d ke' tmin tai chinh cua doanh nghi<$p, va khong d~ c~p de'n ke' toan quan tri ctlng nhtt cac lo~i ke' khac Lu~n van se ghii quye't nhii'ng va'n d~ sau:

- Lam ro nhii'ng lu~n di~m v~ tht;Cc tr~ng ke' toan sap p.h~p, giai th~

doanh nghi<$p theo nhii'ng qui djnh hi<$n hanh Cac va'n d~ nay dtt<;1c dung lam

n~n tang d~ phan tich va dtta ra bi~n phap hoan thi~n ke' toan sap nh~p, giai"

th~ doanh nghi~p Vi<$t Nam

- V~n dt,mg m9t so' chuin mt;(c ke' toan qu6c te' lien quan de'n ke' toan

giai th~ doanh nghi<$p Vi<$t Nam

- D~ xua't mQt so' giai phap hoan thi<$n ke' toan sap nh~p va giai th~

doanh nghi<$p phu h<Jp voi cong tac ke' toan hi<$n nay

IV PHlilNG PHAP NGHIEN cfiJ:

Lu~n van dtt<Jc nghien cuu tren co sd phttong phap bi<$n chung duy v~t

va dt;Ca tren vi<$c tie'p c~n tai li<$u ke' toan trong va ngoai nttoc cung voi quan

di~m kinh te' thj trttong d Vi<$t Nam Phuong phap nay giup nghien cuu vi<$c ke' toan sap nh~p va giai th~ doanh nghi<$p trong qua trlnh v~n dQng va phat

V~n dl;lng nguyen ti{c toan di~n d~ xem xet toan bQ vi~c ke" tm1n sap

v NHi1NG OONG GOP ciJA DE TAl:

Lu~n van c6 nhung dong g6p:

- Ke"t qua ciia d~ tai nh~m g6p ph~n nho vao vi~c t6ng hqp v~ mij.t ly

cho cac nha quan tri doanh nghi~p v~n dl;lng c6 hi~u qua trong lio;;1t d9ng kinh doanh ciia mlnh

- V~n dl;lng mQt s6 chu~n m\fc ke" toan qu6c te" lien quan de"n va'n d~

h<;Jp voi cong tac ke" toan hi~n nay

Trong giai do;;1n trttoc mi{t, lu~n van d~ xua't nhung kie'n nghj d~ hoan

V~ lau dai, lu~n van d~ xua't kie'n nghj g6p m9t ph~n nho cho vi~c

djnh httong ciia nhung chu~n mt;tc ke" toan tie'p theo d Vi~t Nam

-VI KET CAlJ CUA W~ VAN:

NQi dung ciia lu~n van bao g<1m 94 trang, voi k~t ca'u nhtt sau:

-Loimdddu

Chtidng I : Ly lu~n t6ng quan v~ ke' tm1n

Chtidng II : Th\fc tr;;1ng ke' toan sap nh~p va giai th~ doanh nghi~p

Vi~tNam

Chtidng III: MQt s6 giiii phap nh~m hoan thi~n ke" toan sap nh~p va

giai th~ doanh nghi~p Vi~t Nam

- Phl} ll}C

Nganh: Ke toan, Tai Vl,l va Phan tich ho~t c'Jqng kinh te GVHD: TS.le NgQc Tanh

LV LU~N TONG QUAN VE KE TOAN

1.1 8AN CHAT VA cHO'c NANG KE mAN:

1.1.1 Cac quan di~m va djnh nghia v~ ke' toan:

K8 tm1n du'<jc xay dlfng nhu' m(>t nganh khoa hQC va vai tro ctia ke' tmin

b~t d§u hlnh thanh khi con ngu'C1i chu y de'n ho;;tt d(>ng thu'ong m;;ti Ke' tmin dap U'ng nhu c§u d6i vdi thong tin dinh lu'<;1ng va nha:-t la thong tin v~ tai chinh Tren quan di~m nay, ke' toan v~ co ban la m(>t nganh khoa hQc lien quan de'n

nhi~u nganh khoa hQc

Ke' toan khong chi don don gian la phu'ong ti~n do lu'C1ng va mo ta ke't qua ho;;tt d(>ng ciia cac ho;;tt d(>ng kinh doanh rna con h6 tr<;l cho vi~c ho;;tch djnh chi8n ltt<;lc kinh doanh ctia doanh nghi~p chdng h;;tn nhu' thie't l~p va thlfc

tra cac h6a don di~n tho;;ti ta't ca la nhilng vi~c lam lien quan de'n nguyen

t~c ke' toan va thong tin ke' tmin

Khai ni~m k8 tmin ph\1 thu(>c vao di~u rna nhung nh6m ngu'C1i khac

nhau trong xa h(>i doi hoi d ke' toan vao m(>t thai di~m nao d6 Trong qua trlnh nghien cll'u, c6 nhi~u tac gia hoijc t6 chll'c mo ta djnh nghia ke' toan du'oi cac each tie'p c~n khac nhau, c6 th~ li~t ke m(>t s6 quan di~m tieu bi~u sau:

Can ell' vao E>i~u 1~ t6 chll'c ke' toan Nha nu'oc Vi~t Nam "Kt todn la cong vi?c ghi chep, tinh todn bltng con so' duai hinh thlic gid trj, hi?n vQ,t va thai gian lao di)ng, chit ye'u duai hinh thai gia trj di phan anh kiim tra tinh hinh vQ,n di)ng cua cdc lm;zi tai san, qud trinh va kit qua hoq,t di)ng kinh doanh, sit df:lng von va kinh phi nha nude, cung nhu cdc td chlic, xi nghi?p " hay "Ke' toan la cong vi?c tinh todn, ghi chep bltng con sff biiu hi?n gid trj ti~n t? ttft ca cdc nghi?p Vf:l kinh te' phdt sinh trong cdc ddn vj cd quan xi nghi?p "

Theo Lu~t Ke' toan Vi~t Nam da du'<jc Qu6c h(>i kh6a XI thong qua

ngay 19/05/2003 va se c6 hi~u llfc thi hanh tu ngay 0110112004 thl "Kt todn liz vi?c thu thQ,p, xit ly, kiim tra, phan tich va cung cap thong tin kinh te: tai chinh duai hinh thlic gid trj, hi~n vQ,t va thai gian lao di)ng "

Uy ban thu~t ngu ctia Vi~n cac ke' toan vien cong chung Hoa Ky

(American Institute of Certified Public Accountants - A.I.C.P.A) djnh nghia

Nganh: Ke toan, Tai vv va Phan tlch hoillt d9ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

k~ toan nhu sau: "Kt toan la ngh~ thutJ-t ghi chep, phan loq.i, va tdng hf!p bdng tiin cdc nghi~p V~, Sl/ ki~n CO tfnh chtft tai chfnh va giai thfch klt qua cua no "

Theo Hi~p h()i k~ toan My, trong Thong bao v~ ly thuye't ke' toan din ban da dinh nghia: "Kt toan ta qua trinh ghi nh(in, do ltt?Jng va cong bd cdc thong tin kinh tl, giup ngtt?Ji sit d~ng phan doan va ra quytt djnh dl:(a tren thong tin nay ·:

Uy ban Nguyen t~c Ke' toan ciia My (APB) da djnh nghia: "Ke' toan la mf/t hoq.t df/ng mang tfnh djch v~ ma chric nang cua no la nhdm cung cdp nhilng thong tin tai chfnh djnh ltt(/ng cua dan vj, di giup cho ngtt?Ji sit d~ng ra cdc quytt djnh trong dong hoq.t dl)ng bznh thtt?Jng "

"Kt toan la h~ thdng thu thqp, ghi nht?-n va tdng hf/p nhilng thong tin dttdi dq.ng ti~n t? v~ trq.ng thai va bitn dl)ng cua ·tai sdn va cong n(/ cua doanh nghi?p tren cd siJ thdng ke bdng sd sach, chang tit ml)t each ddy du, lien t~c

tdt cd cdc nghi~p v~ kinh tt"

Theo tac gia Michel Bernard, trong tac ph~m ''K~ toan: m()t cong C\1 quan ly ": Ke' toan la toan b() cac ho?t d()ng ghi chep, phan lo(}.i va trlnh bay mQt each CO y nghia cac giao djch thu'dng ID(}.i Va cac Sf/ ki~n tai chinh cua m()t thrf.c th~ kinh t~

Nhln chung cac djnh nghia tren da nha'n m(}.nh k~ toan (J g6c d() phu'dng phap lu~n m()t phu'dng phap c6 th~ tlm tha'y ca vi~c ap d\}ng tren phqm vi r()ng trong t(t ca cac linh Vf/.C khoa hQC, do la quan sat, ghi nh~n, phan tich Va tdng hqp d~ du'a ra k~t lu~n hfi'u ich Va CO khac chang la cac Sf/ ki~n va nhfi'ng

k~t lu~n v~ phu'dng di~n tai chinh

Khai ni~m k~ toan du'qc hi~u r()ng la qua trlnh nh~n di~n, do lu'ong va

danh gia va nhfi'ng quye't djnh c6 cd sd

Hay k~ toan la ho(}.t d()ng do lttong, mo ta va giai thich cac ho(}.t d()ng kinh te' c6 lien quan d~n tai san, ngu6n vo'n ciia m()t t6 chuc hay m()t doanh

nghi~p

V~y, ke' toan la qua trlnh djnh lu'qng cac thong tin kinh t~, Ia h~ tho'ng

v~ tr(}.ng thai bi~n d()ng ciia tai san va ngu6n vo'n tren cd sd tho'ng ke b~ng s5

sach, chti'ng tu IDQt each d~y du, lien t\}C t(t ca cac nghi~p V\} kinh te' trong qua trlnh ho(}.t d()ng san xua't kinh doanh ciia doanh nghi~p cho nhii'ng do'i tu'qng c~n si't d\}ng

Nganh: Ke toan, Titi vv va Phan tich hoi(lt d()ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

1.1.2 Ke' todn tai chinh va ke' todn quan trj:

H~ thO'ng ke' tmin doanh nghi~p c6 th~ du<;ic phan chia theo nhi~u each khac nhau nhu phan theo each thl1c ghi chep nghi~p vv kinh te' phat sinh (ke' toan don, ke' toan kep), phan theo cac ph~n hanh ke' toan (ke' toan ati san c6

djnh, ke' toan v6n bhng ti~n, ke' toan thanh toan, ke' toan chi phi va gia thanh ), phan theo d6i tu<;ing sii' dvng thong tin (ke' toan tai chinh, ke' toan quiin trj) ; trong d6, phan theo dO'i tu<;ing sii' dvng thong tin ciia ke' toan du<;1c sii' dvng ph6 bie'n, r()ng rai Theo each phan lo~i nay, dt!a vao cac dO'i t11<;ing sii' dvng thong tin ke' toan d~ chia ke' toan thanh hai h~ th6ng: H~ thO'ng ke' toan tai chinh (ghi nh~n va cung ca'p thong tin lien quan de'n qua trlnh bao cao ho::J.t d()ng ciia doanh nghi~p cho nguC1i quan ly va nhung nguC1i ngoai doanh nghi~p sii' dvng) va h~ th6ng ke' toan quan tri (ghi nh~n va cung ca'p thong tin cho nhii'ng nguC1i sii' dvng trong n()i b() d~ giUp cho vi~c v~n hanh cong vi~c kinh doanh Va V::J.Ch ke' hO::J.Ch cho t11ong lai)

Theo Lu~t Ke' toan ciia Vi~t Nam da du<;1c Qu6c h()i thong qua ngay 19/5/2003 Va c6 hi~u lQ'C thi hanh ngay tu ngay 1/1/2004 thl t::J.i di~U 4 da giai thich thu~t ngii' ke'toan tai chinh va ke' toan quan tri nhu sau:

"1 Ke' todn tili chinh la vi~c thu th(j,p, xit ly, kilm tra, phan tich va cung ct{p thong tin kinh te', tai chinh bdng bdo cdo tai chinh cho dffi tuc;ng co nhu c&u sit df!,ng thong tin cua ddn vt kt todn

2 Kt todn qudn tri la vi~c thu th(j,p, xit ly, phan tich va cung cdp thong tin kinh te', tai chinh theo yeu c&u qudn tri va quye't dtnh kinh te: tai chinh trong nqi bq dtYn vi kinh te: ,J

D~ phan bi~t ke' toan tai chinh va ke' toan quan tri c6 th~ dt!a vao nhung tieu thl1c co ban sau:

1 Lu~t Ke' tmin Vi~t Nam, di~u 4, trang 2 (Lui).t 03/2003/QHll)

Nganh: Ke toan, Tai vv va Phiin trch ho,t dOng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

Chuc nang cd ban - Ghi chep nghi~p yt;t - Chung minh cho quye't djnh

- Cong b6 cac bao cao tai - Cung ca'p thong tin quan tJ.i

l>ijc di~m ciia thong tin - C6 tinh ijch sii' - C6 tinh tu'dng lai

- Thong tin phai chinh xac - Thong tin thich h<Jp va linh

ho~t phu h<Jp voi va'n d8 c~n

giai quye't (Iqp thCJi)

- Phai khach quan va c6 the - Mang tinh chii quan

thffm tra

- Cong khai - Mang tlnh bf m~ t n{)i b{) v~

vi~c ho~ch djnh va kiem soat hu'ong_ de'n tu'dn_g lai

ThttO'c do sit dl}ng Chii ye'u Ia thu'oc do gia tri Sii' dt;tng ca thuoc do gia tJ.i,

hi~n v~t va th(Ji gian

Cac nguyen tAc sil' Phai tuan thii cac nguyen tik Do doanh nghi~p tt;t' xay dl}.ng trong vi~c l~p ke' toan chung da du'<Jc thita dl}.'ng,tt;t' trien khai, c6 tinh

bao cao nh~n mang tinh b~ t bu{)c linh ho~t khong mang tinh

- Bao cao htu chuyen ti8n t~ san xua't (tie'n d{), chi phi, ke't

- Thuye't minh bao cao tai qua)

(chi phi, gia v6n, doanh thu)

Ky bao cao E>jnh ky tren cd sd d8u di:j.n: Ba't ell' khi nao du'<Jc c~n de'n,

Thang, quy, nam khong nha't thie't tren cd sd

d~u di:j.n: Ngay, tu~n, thang, quy, nam

thu{)c doanh nghi~p

Trqng tam thong tin Chinh xac, kh~ch quan, t6ng KiP thCJi, thich h<Jp, linh d{)ng

(Bang 1.1)

Nganh: Ke toan, Tai Vl,.l va Phan tich hof;lt d(;)ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

St! phan chia thanh ke' t6an tai chinh va ke' toan quan tri dlfa tren co sa CUa Slf khac bi~t giua ke' toan tai chinh Va ke' toan quan tq, Slf phan chia nay hoan toan mang tinh ky thu~t Tuy nhien ke' toan tai chinh va ke' toan quan tri c6 m6i lien ke't vdi nhau nhu' thong tin thu()c v~ ljch su du'<Jc su dgng trong h~

th6ng ke' toan tai chinh thl thu'C1ng mang l~i l<Ji ich cho vi~c danh gia trong cong tac chQn llfa nhung gl rna ke' toan quan tri quan tam, xem xet B() ph~n

ke' toan quan tri thlfc hi~n cac quye't djnh v~ qua trlnh di~n bie'n trong tu'ong lai chii ye'u dlfa vao nhung gl da xay ra trong qua khu Sau d6_ ke't qua nh~n

du<Jc tit vi~c xua't hi~n cac quye't djnh, nhung ke't qua nay tra thanh thong tin tai chinh du'<Jc h()i nh~p vao cac bao cao tai chinh H~ th6ng ke' toan tai chinh cung ca'p cac thong tin du'<Jc dung trong cac quye't djnh thu()c ke' toan quan tri, de'n lu<Jt nhung quye't djnh trong ban quan tri mang l~i nhung ke't qua tai chinh va 'hi~n nhien n6 c6 m6i quan b~ vdi cac d6i tac ben ngoai

1.1.3 Chuc nang cua kt toan:

Ke' toan thlfc hi~n chuc nang co ban la ngu6n cung ca'p thong tin huu ich d~ ngucsi su dgng ra quye't djnh M6i ca nhan trong xa h()i d~u sii' dgng thong tin ke' toan trong ho~t d()ng hAng ngay ciia mlnh d~ tinh cac khoan thu

khoan vay n<J, cho vi~c sii' dgng the tin dgng (ne'u c6) , cac nha kinh doanh phai giai trlnh cac ho~t d()ng kinh doanh ciia mlnh thong qua c~c thong tin ke' toan va cac co quan quan ly nha nu'dc d~u sii' dgng thong tin ke' toan nhu la co

sa cho vi~c ki~m soat cac ngu6n tai chinh va do lucsng hi~u qua vi~c sii' dgng nhung ngu6n tai chinh d6 Do v~y, ke' toan c6 t~m quan tn.mg nhu nhau d6i vdi mQi slf thanh cong trong ba't ky ho~t d()ng nao cho du la ho~t d()ng ciia chinh phii, m()t chuong trlnh xa h()i, m()t t6 chuc kinh doanh

Ke' toan trong doanh nghi~p c6 nhi~m vg cung ca'p nhung du li~u tai chinh huu ich d~ giup cho nha quan ly doanh nghi~p di~u hanh, t6 chuc mQi

ho~t d()ng ciia doanh nghi~p m()t each hi~u qua Cac thong tin ke' toan cung ca'p cho cac nha quan tri lam co sa cho nhung quye't djnh lien quan de'n slf t6n

t~i va phat tri~n ho~t d()ng kinh doanh ciia doanh nghi~p C6 th~ n6i, se khong c6 ke' toan ne'u khong c6 quan ly Giua cac nha quan ly va cac ho~t

dt)ng kinh te' vdi ke' toan c6 m6i lien h~ m~t thie't vdi nhau

M6i quan h~ ciia ke' toan vdi cac ho~t d()ng kinh te' va ca~ nha quan ly dlt<Jc minh hQa bAng so d6 sau:

Nganh: Ke toan, Tai Vl,l va Phan tich ho,t d()ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

Cac quye't dinh

(Hinh 1.1)

1.2 MUC llEu CUA HaCH roAN KE roAN lRONG NEN KINH TE THI TRliJNG:

Tit slf phan tich va so sanh hai lo~i hlnh ke' toan tren c6 th~ di de'n vi~c

mo ta mt;tc tieu cua h~ch toan ke" toan trong n~n kinh te' thi tru'ong nhu' sau:

Xet mQt each t6ng quat, ffi\lC tieu cd ban cua ke' toan la cung ca'p thong tin tai chfnh cho cac t6 chuc kinh te" cho cac do'i tu'<;lng khac nhau c6 nhu c~u

sii' dt;tng Thong tin v~ tai chfnh rna ke" toan cung ca'p khong nhung c~n thie't cho nhii'ng ngu'oi ra quye't dinh trong qua trlnh l~p ke" ho~ch va giam sat ho~t

d{)ng cua doanh nghi~p rna con c~n cho cac ca nhan ho~c t6 chuc (J ben ngoai doanh nghi~p nhu' cac c6 dong, ngan hang, nha cung ca'p, cd quan thue' Vai tro chu ye"u cua ke' toan la cung ca'p cho ngu'oi ra quye't dinh nhii'ng thong tin hilli dt;tng trong vi~c thlfc hi~n cac quye't dinh kinh te', d~u vao cua qua trlnh ke' toan la cac ho~t d{)ng kinh te'; d~u ra la cac thong tin hii'u dt;tng (Xem S(J db

1.1)

Xet m{)t each C\l th~ hdn, mt;tc tieu cua ke' toan la cung ca'p dii' ki~n

lien quan de'n:

- Vi~c sii' dt;tng tai san cua doanh nghi~p cac nghia Vt;l va trach nhi~m

d6i vdi tai nguyen va v6n cua chu sCJ hii'u

- Cac bie"n d{)ng v~ v6n do anh hu'i!Jng cua cac hanh vi kinh te" phap ly, cac giao dich thu'dng m~i

- Cac thanh qua d~t du'<Jc cua doanh nghi~p trong m{)t thoi ky kinh doanh nha't dinh

1.3 KHOON KHO LV THuvEr ellA H~ THONG KE roAN:

Khuon kh6 ly thuye"t cua h~ th6ng ke' toan hay khuon m~u

(framework) la nhii'ng quy u'dc chung v~ khai ni~m va nguyen ti{c ke" toan din

Thong tin t5ng quat va

ho~t dt)ng kinh doanh, ngoai dearth nghi~p va cuaDN

,, Hi thtfng ke' toan bao cao htu chuy6n ti~n ben trong doanh nghi~p - Dh tu'

I

te' phap • • cac

giao dich thu'dng

hi~u qua

ra ho~c v~ nhfi'ng dlf do'c, cac quan tii vien, - Ki6m soat

Sa d6 1.1

Nganh: Ke toan, Tili Vl,l vil Phan tlch ho~t d()ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

ban, v~ cac d~c di~m dinh tinh cho vi~c l~p va trlnh bay cac bao cao tai chinh

v~ cac ye"u tO' c~n c6 va cac phudng phap danh gia cua ye"u tO' cua bao cao tai chinh phl}c V\1 cho nguoi sti' 'dvng ben ngoai doanh nghi~p

Bao cao tai chinh la cong C\1 quan trQng hang d~u trong vi~c chuy~n

tai cac thong tin v~ tlnh hlnh tai chinh va ke't qua ho~t d{)ng cua doanh nghi~p

de'n cho nhii'ng dO'i tu<;Jng sti' dvng thong tin ben ngoai doanh nghi~p DO'i voi nhung dO'i ttt<;Jng ben ngoai doanh nghi~p, hQ khong th~ trt!c tie'p tham dt! vao cac cong vi~c ke' toan, vl v~y hQ phili dt!a vao nhung gl du<jc trlnh bay tren bao cao tai chinh va dO'i voi hQ thl thuong nhung bao cao tai chinh du<Jc ki~m

toan se cung ca'p nhung thong tin dang tin c~y nha't v~ doanh nghi~p

Tuy nhien d~ cho nhung nguoi ben ngoai doanh nghi~p c6 th~ hi~u

du<jc va hi~u dung cac thong tin trlnh bay tren cac bao cao tai chinh, thl cac ke' toan vien c~n phai tuan thu m{)t sO' cac nguyen ta:c ke" toan nha't dinh khi

l~p cac bao cao-tai chinh

Cac chuffn mtfc ke' toan da du<Jc ban hanh t~i m{)t sO' cac quO'c gia

nh~m dtta ra nhung quy dinh va huong d§:n v~ nguyen ta:c va phudng phap ke' toan lam cd sC1 cho vi~c l~p va trlnh bay cac bao cao tai chinh Trong d6 thl

m()t va'n d~ c6 y nghia quan trQng hang d~u khi xay dtfng cac chuffn mtfc ke' toan la vi~c xac l~p m{)t khuon kh6 ly thuye't lam n~n tang d~ xay dl}'ng cac ehuffn ml}'c T~i Vi~t Nam, nh~m xay dl}'ng h~ thO'ng cac chuffn ml}'c ke' toan quO'c gia Vi~t Nam va t~o dtfng m{)t khuon kh6 phap ly trong linh V\l'C ke' toan, B9 tai chinh da ban hanh quye't dinh sO' 165/2002/QD-BTC ngay 31112/2002 v~ vi~c ban hanh va cong bO' sau chuffn ml}'c ke' toan Vi~t Nam

(d<;Jt2) trong d6 c6 chuffn ml}'c sO' 01 - Chuffn mtfc chung voi mvc dich la "qui

dtnh va huang ddn cdc nguyen tdc va yeu c&u ke' taan ca bdn, cdc ye'u tff crla baa cdo tai chfnh crla doanh nghi~p "nh~m:

"- Lam C(J sif xay df!ng va hoan thi~n cdc chudn mf!c ke' iaan va che' dl) ke' tadn c~ thi thea khuon mdu thffng nha't;

- Giup cho cdc doanh nghi~p ghi chep ke' toan va ltJ,p bao cao tai chfnh theo cdc chudn mf!c ke' taan va che' dl) ke' toan dd ban hanh ml)t each thong nha't va xit ly cdc vdn di chua duqc qui dtnh c~ thi nhlim ddm bdo cho cdc thong tin tren bao cdo tai chfnh phdn anh trung thf!c va hqp ly;

- Giup cha kilm toan vien va ngui'Ji kilm tra ke' todn dua ray kie'n vi sf!

phu hqp cua bao cao tai chfnh vai chudn mf!c ke' toan va che' dl) ke' toan;

- Giup cho ngui'Ji sit df:lng bdo cdo tai chfnh hilu va danh gia thong tin

tili chfnh duqc ltJ,p phu hqp vai cdc chudn mf!c k'taan va che' dl) ke' toan "

Nganh: Ke toan, Tai Vl,l va Phan tich ho~t d()ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

C~n h.tu y ding khuon mdu khong phiH la m<)t chuin mlfc ke' tmin vl the' n6 khong xac dinh cac chuin mlJ'c cho mQt each tinh toan hay each trlnh bay C\1 th~ nao Khuon mdu ke' toan cling khong di qua sau vao bfft CU IDQt chuin mlfc ke' toan nao Nhung di~m nay du<jc th~ hit;n ro trong chuin ffi\l'C

s6 01- Chuin mlfc chung ban hanh theo Quye't djnh 165/2002/QE>-BTC ngay

31/12/2002 ciia BQ Tai Chinh C5 do~n 02 "Cdc nguyen tile, yeu cdu ke' todn cu

ban va cdc ylu tff CUa bdo cdo tai chfnh qui djnh trong chutfn mf!C nay dU{/C qui djnh Cf!, thi trong titng chudn mf!c ke' todn, phdi duqc dp df!,ng dffi w1i m9i doanh nghi~p thuQc m9i thanh phdn kinh te' trong ph(lm vi cd nude "va "Chudn

mf!c nay khong thay the' cdc chudn mf!c ke' todn Cf!, thl Khi thf!c hi~n thi can eli vao chudn mf!c ke' todn Cf!, thl TrulJng hqp chutln mf/c kt todn Cf!, thi chua qui djnh thi thf/c hi~n theo Chudn mf/c chung "

Khi thie't l~p cac chuin mlfc ke' toan trong tttrtng lai cling nhu vit;c danh gia l~i cac chuin mlfc ke' toan hit;n hanh thl din cu c6 tinh cha't n~n

tang la cac quy djnh huong ddn trong khuon mdu ke' toan Tfft nhien khuon m§:u ding c~n phai thuong xuyen du<Jc xet duyt;t l~i tren co sd cac kinh nghit;m da qua va cac y kie'n thu th~p dlt<Jc M<)t khuon mdu ke' toan khong

th~ dua ra m<)t s\1' d~ xua't mang tinh ly thuye't c6 gia trj trong ba't cu truong h<Jp nao rna n6 c~n phai lien ke't nhung di~u kit;n va gia trj rieng bit;t trong nhii'ng tlnh hlnh kinh te' C\1 th~

1.3.1 Cac y@u c~u cd ban do'i vOi ke' tmin:

1.3.1.1 Trung tht!c

Cac thong tin va s61it;u ke' tmin phai du<Jc ghi chep va bao cao tren co

sd cac b~ng chung d~y dii, khach quan va dung voi tht!c te' v~ hit;n tr~ng, ban cha"t n<)i dung Va gia tq CUa nghit;p V\1 kinh te' phat sinh

Nganh: Ke toan, Tai VI.J va Phan tich ho't dQng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

1.3.1.4 Kip thm

Cac thong tin va so' li~u ke' toan phiH du<Jc ghi ~hep va bao cao Iqp thC1i, dung ho~c tntdc thC1i h~n qui djnh, khong du<Jc ch~m tr~

1.3.1.5 Di hilu

Cac thong tin va s61i~u ke' tmin trlnh bay trong bao cao tai chfnh phili

ro rang, d~ hi~u d6i vdi nguC1i sll' d1,mg NguC1i sll' dvng C1 day du<Jc hi~u la nguoi c6 hi~u bie't v~ kinh doanh, v~ kinh te', tai chfnh, ke' toan C1 muc trung blnh Thong tin v~ nhii'ng v~n d~ phuc t~p trong bao cao tai chfnh phiH du<Jc giiH trlnh trong ph~n thuye't minh

1.3.1.6 Co thl so stinh

Cac thong tin va s61i~u ke' toan giii'a cac ky ke' toan trong m{)t doanh

trlnh bay nha't quan TruC1ng h<Jp khong nha't quan thi phcH ghii trinh trong

giua cac ky ke' toan, giua cac doanh nghi~p ho~c giii'a thong tin thgc hi~n vdi thong tin dlf toan, ke' ho~ch

Cac yeu c~u ke' tmin ph'H thlfc hi~n ddng thC1i

1.3.2 Cdc ytu til cua btio ctio tai chinh:

Bao cao tai chfnh phan anh tinh hinh tai chfnh cua doanh nghi~p b~ng

each t6ng h<Jp CaC nghi~p V\1 kinh te', tai chfnh CO cung tfnh chfft kinh te' thanh cac ye'u to' cua bao cao tai chfnh gdm:

1.3.2.1 Tinh hinh tai chinh:

Cac ye'u t6 lien quan tn,tc tie'p de'n vi~c xac djnh tinh hinh tai chfnh trong Bang can ddi ke' toan la Tai san, N<J phai tra va V6n chu sd hii'u

1 T ' ? a1 san:

La ngudn lgc do doanh nghi~p ki~m soat va c6 th~ thu du<Jc l<Ji ich kinh te' trong tudng lai L<Ji ich kinh te' trong tttdng lai cua m{)t tai san dtt<Jc

Nganh: Ke toan, Tai v1,1 va Phan trch hoi(lt dc)ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

• E>tt<Jc sit dvng mQt each ddn le ho~c ke't h<Jp voi cac Uti san khac trong san xua't san ph~m d~ ban hay cung ca'p dich vv cho khach hang;

• E>~ phan ph6i cho cac chii sd hii'u doanh nghi<$p

Tai san dtt<Jc chia ra thanh:

may m6c, thie't bi, v~t ttl', hang h6a ho~c khong th~ hic$n dttoi hlnh thai v~ t cha't nhtt ban quy~n, b~ng sang che' nhttng phai thu dtt<Jc l<Ji ich kinh te' trong tu'dng lai ho~c thuQc quy~n ki~m

soat ciia doanh nghi<$p

doanh nghi<$p ki~m soat du'<Jc va thu du'<Jc l<Ji ich kinh te' trong tu'dng lai nhu' tai san thue tai chlnh ho~C nhflng- tai san thUQC quye'n siJ hilu cua doanh nghiip va thu du'<Jc l<Ji ich kinh te' trong tttdng lai nhllng c6 th~ khong kiim sodt dtl(lc ve' mij,t phdp lj nhtt bf quye't ky thu~t thu du'<Jc ho(,lt dQng tri~n khai

cdc slf kiin dii qua, nhtt g6p vO'n, mua s~m, tl;l' san xua't, dtt<Jc ca'p, dtt<Jc bie'u t~ng

2 NcJ phai tra:

La nghia vv hi<$n t',li ciia doanh nghi<$p phat sinh ttl' cac giao dich va s\f

ki~n da qua rna doanh nghi<$p phai thanh toan ttl' cac ngu6n ll;l'c ciia mlnh

N<J phai tra phat sinh ttl' cac giao dich va S\1' ki<$n da qua nhtt mua hang h6a chtta tra ti~n, sii' dvng dich vv chtta thanh toan, vay n<J, cam ke't bao hanh hang h6a, cam ke't nghia vv h<Jp d6ng, phai tra nhan vien, thue' phai n9p, phai tra khac N<J phai tnl dtt<Jc chia thanh n<J dai h',ln (vay dai h(,ln, n<J dai h~n) va

n<J ng~n h',ln (vay ng~n h(,ln, n<J ng~n h~n)

Nganh: Ke toan, Tai Vl,l va Phan tich hol[lt dC,ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

3 Vo'n chii sd hii'u:

La gia trj v6n ciia doanh nghi~p du'<Jc tinh bhng sO' chenh l~ch giua gia

trj Tai san ciia doanh nghi~p trir N<;l phai tra VO'n chii sd huu du'<Jc phan anh trong Bang can dO'i ke' toan g6m:

a VO'n ciia cac nha d~u tu' c6 th~ la vO'n ciia chii doanh nghi~p vO'n

g6p, vO'n c5 ph~n vO'n Nha nu'oc;

b Th~ng du' vO'n c5 ph~n la chenh l~ch giua m~nh gia c5 phie'u voi gia thtfc te' phat hanh;

c L<;li nhu~n giu l~i la l<;li nhu~n sau thue' giu l~i d~ tich liiy b5 sung

,.(

von;

d Cac quy nhu'_quy dtf tru, quy dtf phong, quy d§u tu' phat tri~n;

e L<;li nhu~~ chua phan phO'i la l<;li nhu~n sau thue' chua chia cho chii

sd huu ho~c chua trich l~p cac quy;

f Chenh I~ch ty gia g6m:

• Chenh l~ch ty gia phat sinh trong qua trlnh d§u tu' xay dtfng;

• Chenh l~ch ty gia phat sinh khi doanh nghi~p C1 trong nu'oc h<;lp

nha't bao cao tai chinh ciia cac ho~t dong C1 nu'oc ngoai sii' dvng

don vi ti~n t~ ke' toan khac voi don vi ti~n t~ ke' toan ciia doanh nghi~p bao cao

g Chenh l~ch danh gia l~i tai san la chenh l~ch giua gia tq ghi s5 ciia tai san voi gia trj danh gia l~i tai san khi c6 quye't dinh ciia Nha nu'oc, ho~c khi du'a tai san di g6p vO'n lien doanh, c5 ph§n

CJ day khi XclC dinh cac khoan ffi\IC trong CaC ye'u tO' cua bao CaO tai chinh phai chu y de'n hlnh thuc sd hfi'u va n9i dung kinh te' ciia chung

Nganh: Ke toan, Tai VI,J va Phan trch hoi(lt d(}ng ~inh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

Sd 00 cAC VEU T6 UEN QUAN DEN VI~ xAC E>INH

TAISAN

N(/PHAITRA

TlNH HINH TAl CHINH CUA DOANH NGHI~P

-Titi san thu{)c quy~n

kiem smit ciia doanh

nghi~p va thu du'<;jc 1<;1i ich kinh te'

- Tai san dttdi hlnh thai v~t

cha't: nha xttC1ng, thie't hi

-Tai san khong dttdi hlnh thai

v~t cha't nhtt ban

quy~n,b~ng sang che'

-Tai san khong thUQC quy~n sd hii'u ciia doanh nghi~p nhu'ng DN kiem soat dtt<;1c va thu du'<;jc 1<;1i ich kinh te' nhu': tai san thue tai

chfnh

-Tai san hlnh thanh tii' cac giao dich ho~c sl)'

ki~n da qua: g6p v6n, mua sfim

V6n ciia nha dffu tu'

Th~ng du' v6n c6 phffn

L<;1i nhu~n gill' l~i

Nganh: Ke toan, Tai V\1 va Phan trch ho,t d(}ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

1.3.2.2 1inh hinh kinh doanh:

Cac ye'u to' lien quan trlfc tie'p de'n danh gia tlnh hlnh tai chinh va ke't qua kinh doanh trong Bao cao ke't qua ho~t d()ng kinh doanh la Doanh thu, thu nh~p khac, Chi phi va Ke't qua kinh doanh L<;fi nhu~n la thu'dc do ke't qua kinh doanh ctia doanh nghi~p Chi phi va l<;fi nhu~n la cac tieu chi phan anh tlnh hlnh kinh doanh ctia doanh nghi~p

1 Doanh thu va thu nh{lp khac:

La tcSng gia tti cac l<;fi ich kinh te' doanh nghi~p thu du'<;fc trong ky ke' toan, phat sinh tu cac ho~t d()ng san xua't, kinh doanh thong thu'ong va cac

ho~t d()ng khac ctia doanh nghi~p, g6p ph~n lam tang vo'n chti sd huu, khong bao g6m khoan g6p vo'n ctia c6 dong ho~c chti sd huu

a Doanh thu phat sinh trong qua trlnh ho~t d()ng kinh doanh thong thu'ong ctia doanh nghi~p g6m: doanh thu ban hang, doanh thu cung ca'p dich v1,1, ti~n Uli, ti~n ban quy~n, c6 tuc va l<;fi nhu~n du'<;fc chia

b Thu nh~p khac g6m cac khoan thu nh~p phat sinh tu cac ho~t d()ng ngoai cac hoc:,.t d()ng tc:,.o ra doanh thu: thu tu thanh ly, nhu'<;fng ban tai san c6 dinh, thu ti~n phc:,.t khach hang do vi phc:,.m h<;fp d6ng

2 Chi phl:

La t6ng gia tti cac khoan lam giam l<;fi ich kinh te' trong ky ke' toan du'di hlnh thuc cac khoan ti~n chi ra, cac khoan kha'u tru tai san ho~c phat sinh cac khoan n<;f d~n de'n lam giam vo'n chti sd hii'u, khong bao· g6m khoan phan pho'i cho c6 dong ho~c chti sd hii'u Chi phi g6m chi phi san xua't kinh doanh phat sinh trong qua trlnh hoc:,.t d()ng kinh doanh ctia doanh nghi~p va cac chi phi khac

1.3.3 Nguyen tile ghi nh{ln cac ye'u to' cua bao cao tai chinh:

Bao cao tai chinh phai du'<;fc ghi nh~n cac ye'u to' v~ tlnh hlnh tai chinh

va tlnh hlnh kinh doanh ctia doanh nghi~p: trong cac ye'u to' d6 phai du'<;fc ghi

nh~n theo tung khoan m\lC va m(}t khoan ffil,lC dtt<;fC ghi nh~n trong bao cao tai chinh khi thoa man ca hai tieu chuffn:

• Ch~c ch~n thu dtt<;fc l<;fi kh kinh te' ho~c lam giam l<;fi kh kinh te' trong tttcJng lai;

Nganh: Ke toan, Tiii Vl,l va Phan trch ho~t dQng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

• Khoan mt;tc d6 c6 gia tri va xac dinh du'<jc gia tq m<)t each dang tin c~y

1.3.2.1 Ghi nhljn tlli san:

1 Tai san du'<jc ghi nh~n trong Bang din do'i ke' toan khi doanh

nghi~p c6 kha nang chile chiln thu du'<jc l<ji kh kinh te' trong tu'dng lai va gia tri ciia tai san d6 du'<jc xac dinh m<)t each dang tin c~ y

2 Tai san khong du'<jc ghi nh~n trong Bang can do'i ke' tm1n khi cac chi phi bo ra khong chile chiln se mang l~i l<ji kh kinh te' trong tu'dng lai cho doanh nghi~p thl cac chi phi d6 du'<jc ghi

nh~n ngay vao Bao cao ke't qua ho~t d<)ng kinh doanh khi phat sinh

1.3.3.2 Ghi nhljn n(l phai trd:

N<J phai tra du'<Jc ghi nh~n trong Bang can do'i ke' toan khi c6 dii di~u

trai cho nhfi'ng nghia Vt;l hi~n t~i rna doanh nghi~p phai thanh toan Va khoan n<J phai tra d6 phai xac dinh du'<Jc m<)t each dang tin c~y

1.3.2.3 Ghi f!-hljn doanh thu va thu nhQ,p khac:

Doanh thu va thu nh~p khac du'<jc ghi nh~n trong Bao cao ke't qua ho~t

d<)ng kinh doanh khi thu du'<jc l<ji kh kinh te' trong tu'dng lai c6 lien quan toi

S\1' gia tang V~ tai san ho~C giam bot n<J phai tra Va gia tri gia tang d6 phai xac dinh du'<jc m<)t each dang tin c~y

1.3.3.4 Ghi nhljn chi phi:

1 Chi phi san xua't, kinh doanh va chi phi khac du'<jc ghi nh~n

trong Bao cao ke't qua ho~t d<)ng kinh doanh khi cac khoan chi phi nay lam giam bot l<;ri ich kinh te' trong tu'dng lai co lien quan de'n vi~c giam bot tai san

ho~c tang n<j phai tra va chi phi nay phai xac dinh du'<jc m<)t each dang tin

Nganh: Ke toan, Tai Vl,l va Phan tfch ho,t dQng kinh te GVHD: TS.Le Ngqc Tanh

3 Khi l<;1i fch kinh te' dl.f kie'n thu du'<;fc trong nhi~u ky ke' toan c6

lien quan de'n doanh thl;l va thu nh~p khac du'<;fc xac djnh m()t each gian tie'p thl cac chi phf lien quan du'<;fc ghi nh~n trong Bao cao ke't qua ho~ t d()ng kinh doanh tren cd sd phan b6 theo h~ th6ng ho~c theo tY 1~

4 M()tkhoan chi pill du'<;fc ghi nh~n ngay vao Bao cao ke't qua

ho~t d()ng kinh doanh trong ky khi chi phi d6 khong dem l~i l<;1i fch kinh te' trong cac ky sau

1.4 ci\c NGUYEN TAc VA CHuAH M\IC KE mAN HI~N HANH T~ vta NAM:

1.4.1 Cac nguyen tic ke' toan:

1.4.1.1 Cd sll ddn ttch

MQi nghi~p V\1 kinh te', tai chinh ciia doanh nghi~p lien quan de'n tai san, n<J phai tra, ngu6n v6n chii sd huu, doanh thu, chi phl phai du'<Jc ghi s6 ke' toan vao thoi diem phat sinh, khong din cu vao thoi diem thgc te' thu ho~c

thgc te' chi ti~n ho~c tu'dng du'dng ti~n Bao cao tai chinh l~p tren cd sd ddn tich phan anh tlnh hlnh tai chinh ciia doanh nghi~p trong qua khu, hi~n t~i,

tu'dng lai

1.4.1.2 Hoq,t dQng lien hJ,c

Bao cao tai chlnh phai du'<;fc l~p tren Cd sd gia dinh la doanh nghi~p

dang ho~t d()ng lien t\}C Va se tie'p t\}C ho~t d()ng kinh doanh blnh thu'ong trong tu'dng lai g~n, nghia la doanh nghi~p khong c6 y djnh ciing nhu' khong bu()c phai ngung ho~t d()ng ho~c phai thu h~p dang ke qui mo ho~t d()ng ciia mlnh Truong h<Jp thl.fc te' khac vdi gia djnh ho~t d()ng lien tvc thl bao cao tai chinh phai l~p tren m()t cd sd khac va phai giai thich cd sd da s-it dvng de l~p

bao cao tai chlnh

1.4.L3 Giti gilc

Tai san phai du'<;fc ghi nh~n theo gia g6c Gia g6c ciia tai san du'<;fc tinh theo sO" ti~n ho~c khoan tu'dng du'dng ti~n da tra, phai tra ho~c tinh theo gia tri h<Jp ly ciia tai san d6 vao thoi diem tai san du'<;fc ghi nh~n Gia g6c ciia tai san khong du'<Jc thay d6i tru khi c6 qui djnh khac trong chu§n mgc ke' toan cv the

1.4.1.4 Phil htfp

Vi~c ghi nh~n doanh thu va chi phi phai phu h<;1p vdi nhau Khi ghi

nh~n m()t khoan doanh thu phai ghi nh~n m()t khoan chi phi tu'dng ung c6 lien

Nganh: Ke toan, Tai· vv va Phan trch ho~Jt d9ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

quan de'n vi~c t~o ra doanh thu d6 Chi phi tu'clng tl'ng voi doanh thu g6m chi phi cua ky t~o ra doanh thu va chi phi cua cac ky trttoc ho~c chi phi phiH tnl nhu'ng lien quan de'n doanh thu cua ky d6 Nguyen ti{c nay giup cho ke' toan xac djnh dung di{n ke't qua kinh doanh

Cac chinh sach va phu'clng phap ke' toan doanh nghi~p da chQn phai du'<;fc ap dl;lng tho'ng nha't it nha't trong m()t ky ke' toan nam Tru'C1ng h<;fp c~n

thay d5i chinh sach va phu'dng phap ke' toan da chQn thl phai giai tr'inh ly do

va anh hu'dng cua slf thay d5i d6 trong ph~n thuye't minh bao cao tai chinh

1.4.1.6 Thl)n tr(Jng

Th~n trQng la vi~c xem xet, din nhi{c, phan doan c~n thie't d~ l~p cac ttoc tinh ke' toan trong cac di~u ki~n khong chi{c chi{n Nguyen ti{c th~n trQng doi hoi:

1 Phai l~p cac khoan dlf phong nhu'ng khong l~p qua Ion;

2 Khong danh gia cao hdn gia trj cua cac tai san va cac khoan thu nh~p;

3 Khong danh gia tha'p hdn gia trj cua cac khoan n<J phai tra va chi phi;

4 Dqanh thu va thu nh~p chi dtt<;fc ghi nh~n khi c6 b~ng chung chi{c chi{n v~ kha nang thu du'<Jc l<;1i ich kinh te', con chi phi phai du'<Jc ghi nh~n khi c6 b~ng chtl'ng v~ kha nang phat sinh chi phi

Thong tin du'<Jc coi la trQng ye'u trong tru'C1ng h<Jp ne'u thie'u thong tin

ho~c thie'u chinh xac cua thong tin d6 c6 th~ lam sai l~ch dang k~ bao cao tai chinh, lam anh hu'dng de'n quye't djnh kinh te' cua ngu'C1i sit dl;lng bao cao tai chinh Tinh trQng ye'u pht.t thUQC vao d<) Ion va tinh cha't cua thong tin ho~c

cac sai s6t du'<;fc danh gia trong hoan canh Cl.l th~ Tinh trQng ye'u cua thong tin phai du'<;fc xem xet tren ca phu'dng di~n djnh lu'<;fng va djnh tinh

Nganh: Ke toan, Tai Vl,l va Phan tich ho;;~t d()ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

1.4.1.8 Cong khai

Ta't ca cac tai li~u va chung co c6 lien quan de'n bao cao tai chinh phai dtt<Jc cong khai thong bao cho nguoi sa dvng thong tin Cac phuong phap tinh toan du<jc sa dvng khi tinh toan cac chi tieu bao cao tai chinh cfing phai du<Jc ghi ro Mvc dich ciia nguyen tifc nay la nh~m tranh cho nguoi sa dvng hi~u

sai cac thong tin do bao cao tai chinh cung ca'p

1.4.2 Chuin mtfc k~ tmin hi~n hanh tJ#i Vi~t Nam:

djnh mlfc thuoc c6 th~ djnh lu<Jng dtt<Jc d~ do luong cha't lu<Jng ctia m()t cong

vi~c Day la nhu~g rang bu()c nh~m huong cong vi~c chuyen mon di vao nhung nguyen tifc chung

m()t each huu hi~u ~L+.;._ .c6 chuffn mlfc rieng ctia mlnh vl chuc nang ctia ke' toan la cung ca'p tho~::in d~ nguoi sa dvng c6 th~ ra cac quye't djnh Muo'n

v~y thong tin ke' toan _{ffiai phan anh trung thlfc tlnh hlnh va- ke't qua ho~t

d()ng kinh doanh N6 phili lam nguoi sa dvng hi~u du<Jc, tin c~y va phai giup

SO sanh CaC thong tin tai chfnh I>~ d~t dlt<JC ffi\IC dfch nay, C~n CO phltong phap va thuoc do, d~ giup nh~n di~n nhung va'n dS h<Jp ly va khong h<Jp ly lien quan de'n vi~c ghi nh~n, phan tich, trlnh bay va truySn d~t cac thong tin tai chinh Vl v~y rna nhung qui djnh giup danh gia, ghi nh~n va trlnh bay thong tin tai chinh chinh la chuffn mlfc ke' toan

Theo Lu~t .Ke' toan Vi~t Nam thl "Chudn mf!c ke' toan g6m nhilng nguyen tdc va phuang phap ke' toan co bdn dl ghi sd ke' toan va ltJ,p bao cao

va la co sd d~ danh gia cha't ltt<jng cong vi~c ke' toan

I>anh gia dtt<Jc t~m quan trQng cua chuffn mlfc ke' toan; Vi~t Nam· da ban hanh m()t so' chuffn mlfc ke' toan nh~m ph1,1c V\1 cho nghS nghi~p ke' toan sau:

1 Lu~t Ke' tmin Vi~t Nam (Lu~t 03/2003/QHll), E>i~u 8, trang 4

HQc vien: Le NgQc eoan Trang -Cao ltQr C)

86 GIAO cue VA b.f o T fJ.O TRV<JNG CH KINH Tii lPJ.fCM

TI-I'U VIl)~N

q

Nganh: Ke toan, Till VI.J va Phan tich hojJt d9ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

Bdt 1: Ban hanh 4 chu~n mt~c ke' tmin theo Quye't djnh BTC ngay 31112/2001 c6 hi~u lt~c thi hanh ill' ngay 11112002 c6 so'hi~u va ten gQi, mvc dfch ciia cac chu~n mt~c nay nhu sim:

cac nguyen ti{c va phudng pha p ke' toan hang t6n kho, g6m: Xac djnh gia tq

va ke' toan hang t6n kho vao chi phi; Ghi giam gia tri hang t6n kho cho phu h<Jp voi gia tri thuffn c6 th~ thlfc hi~n d11<;1c va phudng phap tlnh gia tq hang t6n kho lam cd sd ghi sd ke' tmin va l~p bao cao tai cmnh;

huong d~n cac nguyen ti{c va phudng phap ke' toan tai san c6 djnh htl'u hlnh, thC1i di~m ghi nh~n xac djnh gia tri ban dffu, chi phi phat sinh sau ghi nh~n

ban dffu, xac djnh gia tri sau ghi nh~n ban dffu, kha'u hao, thanh ly tai san c6

djnh htl'u hlnh va mc)t so' qui djnh khac lam cd sd ghi s6 ke' toan va l~p bao cao tai chlnh;

huong d~n cac nguyen ti{c va phudng phap ke' toan tai san cef djnh vo hlnh, g6m: Tieu chu~n tai san co' djnh vo hlnh, thC1i di~m ghi nh~n xac djnh gia tri

ban dffu, chi phi phat sinh sau ghi nh~n ban dffu, xac djnh gia tri sau ghi nh~n

ban dffu, kha'u hao, thanh ly tai san co' djnh vo hlnh va mQt s6 qui dinh khac lam cd sa ghi sd ke' toan va l~p bao cao tai chlnh;

va huong d~n cac nguyen ti{c va phudng phap ke' toan doanh thu va thu nhc1,p khac, g6m: Cac lo~i doanh thu, thC1i di~m ghi nhc1,n doanh thu, phudng phap

ke' toan doanh thu va thu nhc1,p khac lam cd sd ghi s5 ke' toan va 1<1-p bao cao tai chlnh

Bo'n chu~n mt~c nay du<Jc hudng d~n tht~c hi~n bdi Thong tu 89/2002ffT-BTC ngay 9110/2002

Bdt 2: Ban hanh 4 chu~n mt~c ke' toan theo Quye't djnh BTC ngay 31112/2002 c6 hi~u lt~c thi hanh tu ngay 0110112003 c6 so' hi~u ten gQi Va ffi\lC dkh CUa cac chu~n m\tc nh11 sau:

d~n cac nguyen ti{c va yeu cffu ke' toan cd ban, cac ye'u to' va ghi nhc1,n cac ye'u to' ciia bao cao tai chinh ciia doanh nghi~p;

H9c vien: Le NgQc E>oan Trang -Cao ltQC 9 Trang 18

Nganh: K6 toan, Tai Vl,l va Phan tich hoillt dQng kinh t6 GVHD: TS.Le NgQc Tanh

nguyen t~c va phu'ong phap ke' toan d6i vdi ben thue va ben cho thue tai san, bao g6m thue tai chinh va thue ho~t d()ng, lam co sd ghi sd ke' toan va l~p

bao cao tai chinh;

anh hudng do thay ddi ty gia h6i doai trong truong h<Jp doanh nghit$p c6 cac giao dich b~ng ngo~i tt$ ho~c c6 cac ho~t d()ng C1 nude ngoai Cac giao dich

b~ng ngo~i tt$ va cac bao cao tai chinh ciia cac ho~t d()ng d nude ngoai phai du'<Jc chuy~n sang don vi ti~n tt$ ke' toan ciia doanh nghit$p g6m: Ghi nh~n ban

d~u va bao cao t~i ngay l~p Bang can d6i ke' toan; Ghi nh~n _chenh lt$ch ty gia h6i doai; Chuy~n ddi bao cao tai chinh ciia cac ho~t d()ng C1 nude ngoai lam co sd ghi s5 ke' toan, l~p·va trlnh bay bao cao tai chinh;

ddn cac nguyen t~c va phu'ong phap ke' toan doanh thu va chi phi lien quan de'n h<Jp d6ng xay dt!ng; ghi nh~n doanh thu, chi phi ciia h<Jp d6ng xay dt!ng lam co sd ghi s5 ke' toan va l~p bao cao tai chinh;

cac nguyen t~c va phu'ong phap ke' tmin d6i vdi chi phi di vay, g6m: ghi nh~n

chi phi di vay vao chi phi san xua't, kinh doanh trong ky; v6n h6a chi phi di vay khi cac chi phi nay lien quan trl!c tie'p de'n vi~c d~u tu xay dt!ng ho~c san xua't tai san dd dang lam co sd ghi s5 ke' toan va l~p bao cao tai chinh;

hudng dfin cac nguyen t~c, phuong phap l~p va trlnh bay Bao cao htu chuy~n

ti~n t~

1.s oo m.JNG vP He THONG pllijNG PHAP ~cH mAN I<E mAN:

1.5.1 Dffi hiqng ke' toan:

Trong qua trlnh ho~t d()ng san xua't kinh doanh, m()t doanh nghi~p luon

CO nhfi'ng nghi~p V\} kinh te' phat sinh, cac nghi~p V\} kinh te' nay se anh hudng de'n tlnh hlnh tai chinh ciia doanh nghi~p Cac nghi~p V\1 kinh te' phat sinh nay d~u du<Jc ke' toan ghi chep b~ng thudc do ti~n t~ Don vi ti~n t~ rna doanh nghi~p sa dl;lng thuong Ia d6ng n()i t~ ciia qu6c gia mlnh Ta't ca tai san ciia doanh nghi~p du<Jc bi~u hi~n b~ng ti~n rna ke' toan gQi Ia v6n kinh doanh ciia doanh nghi~p V6n kinh doanh Ia d6i tu<Jng ciia ke' toan, nhu v~y ke' toan

HQc vien: Le NgQc E>oan Trang -Coo I1QC CJ Trang 19

Nganh: Ke toan, Tai Vl,l va Phan trch ho't d9ng kinh te GVHD: TS.Le Ngqc Tanh

quan sat, do 111C1ng, tlnh toan, ghi chep va phan anh tai san ciia doanh nghi<$p dudi d~ng ti~n t<$ trong suo't thC1i gian ho~t d9ng ciia doanh nghi<$p

Ke' toan phan tai san theo hai mij.t la ke't ca'u ciia Uti san va ngudn hlnh thanh ciia tai san

1.5.2 H(! tho'ng phttdng phap h~ch toan ke' toan:

Tren cd sd phudng phap lu~n duy v~t bi<$n chung va xua't phat tit nhung dij.c di~m cd ban ciia do'i tl.t<Jng h~ch toan ke' toan da hlnh thanh bo'n h<$ thO'ng phl.tdng pha p cv th~: chung tu, dO'i ung tai khoan, tinh gia va tdng h<jp - can do'i ke' toan

1.5.2.1 Phztdng phap chung til:

Chung tU la· phl.tdng phap thong tin va ki~m tra v~ tr~ng thai va Sl! bie'n d9ng ciia do'i tl.t<Jng h~ch toan ke' toan cv th~ nh~m phvc vv Iqp thC1i cho giam dO'c nghi~p vv va lam din cu phan lo~i, tdng h<Jp ke' toan Chung tu c6 nhi~u

"sao chvp "tren chung tu

• H<$ thO'ng ban chung tu (ye'u tO' cd ban d(u thanh phudng phap chung tu) hoan chinh g~n li~n vdi qui mo, thC1i di~m phat sinh cac· nghi~p vv kinh te', vdi trach nhi~m v~t cha't ciia cac ca nhan, cac ddn vi v~ nghi<$p vv d6 la din cu phap ly cho vi~c

bao v~ tai san va xac minh tfnh h<jp phap trong vi<$c giai quye't cac mO'i quan h<$ kinh te' phap ly thUQC d6i tl.t<jng h~ch toan ke' toan, ki~m tra, thanh tra ho~t d9ng san xua't kinh doanh

• Chung tu la phudng ti~n thong tin nhanh nha't cho cong tac lanh d~o nghi<$p vv d ddn vj h~ch toan va phan tich kinh te'

• Chung tu la cd sd d~ phan lo~i va tdng h<Jp cac nghi<$p vv kinh te' vao cac s6 ke' toan theo doi tung do'i tl.t<jng h~ch toan cv th~

Nganh: Ke toan, Tai va.a va Phan tich ho't d9ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

Voi nhii'ng y nghia neu tren, phu'dng phap chung ttl' ke' toan phai du'<Jc sii' dt:~ng trong ta"t ca cac ddn vj hC;lch toan, khong phan bi<$t cac nganh san xua"t va cac thanh ph~n kinh te' khac nhau Chung ttl' ke' toan Ia m<)t ye'u t6

trong h<$ th6ng phu'dng phap hC;lch toan ke' toan nen chung ttl' ke' toan khong

th~ thay the' cho cac phu'ong phap con lC;li rna phai thkh ung, va t~o ra m6i lien h<$ v~ n<)i dung va hlnh thuc hC;lch toan

2 Cac y~u t6 ciia chung tu:

Chung ttl' vita la phu'ong ti<$n chung minh tinh h<Jp phap ciia nghi<$p VlJ kinh te', vira la phu'ong ti<$n thong tin v~ ke't qua nghi<$p VlJ kinh te' d6 M6i chung tir C~n chua dlJ'ng t(t ca cac chi tieu dijc tru'ng cho nghi<$p VlJ kinh te' V~

n<)i dung, quy mo, th(1i gian, dja di~m xay ra nghi<$p V\1 kinh te' cfing nhu' ngu()i chju trach nhi<$m v€ nghi<$p VlJ va ngu'C1i l~p chung tir

Do tinh da d~ng ciia cac nghi<$p VlJ kinh te' nen tieu thuc dijc tru'ng cho chung tir ra"t phong phu Cac ye'u t6 ciia chll'ng ttl' c6 th~ chia thanh hai nh6m:

a Cdc ytu td ca ban la nhii'ng ye'u to' bAt bu<)c phai c6 trong m6i chung tir Va t~O nen n<)i dung Cd ban CUa m6i chung tir Qua cac ye'u t6 Cd

ban tha"y du'<Jc dijc tru'ng nghi<$p VlJ kinh te' v~ so'lu'<Jng, cha"t lu'<Jng, khong gian, thC1i gian phat sinh S\1' vAng mijt ctia ba"t ky m<)t ye'u t6

cd ban nao se lam cho chll'ng tir trd nen khong d~y dti va do d6 khong dang tin c~y Vl v~y cac ye'u t6 nay trC1 thanh n9i dung bAt bu<)c ctia m6i chung tir ke' toan, khong phlJ thu<)c vao lo~i nghi<$p VlJ, tinh cha"t ctia nghi<$p VlJ va tlnh tr~ng ctia v6n lien quan de'n nghi<$p VlJ d6 C~c ye'u to' cd ban trong chung tir thu'C1ng g6m:

• Ten g{Ji chung tit: Ten gQi chung tir la s\1' khai quat h6a n9i dung ctia nghi<$p VlJ kinh te' phat sinh (phie'u thu, phie'u chi )

• Ten va dja chi cua ddn vj, ca nhan co lien quan den nghi?p V{l

phat sinh: la ye'u to' quan trQng d~ xac djnh trach nhi<$m v~t

cha"t d6i voi nghi<$p VlJ kinh te', d~ chi tie't h6a hay phan lo~i

nghi<$p VlJ theo doi d6i ttt<Jng c6 lien quan de'n nghi<$p VlJ D6ng thC1i la cd sd xac djnh d6i chie'u va thanh tra v~ cac nghi<$p VlJ kinh te'

• Ngay, thang va slfhi?u cua chung tit: Ye'u to' nay vira la cd sd chi tie't h6a nghi<$p VlJ theo thC1i gian, vira la cd sd thanh tra kinh te' - tai chfnh

Nganh: Ke toan, Tai Vl,l va Phan tich holilt dqng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

• Nl)i dung cua nghiep V(l kinh tt: la m()t trong cac ye'u to' ccJ

ban lam ro y nghia kinh te' ciia nghi~p V\1 va ciia chtl'ng ttl' N()i dung nghi~p V\1 ghi tren chtl'ng tir C~n di~n d~t ggn Va fO rang E>6ng thoi c~n sii' d\lng cac ten, cac khai ni~m va cac danh ffi\IC song phai dam bao tfnh thong d1Jng va d~ hi~u

• Quy mo cua nghiep V(l kinh te' phlzt sinh (hien vqt, gilz trj): }a

ye'u t6 phan djnh ranh gioi gifi'a chtl'ng ttl' ke' toan voi cac chtl'ng ttl' khac sii' d1Jng trong thanh tra, trong hanh chinh Trong nhieu tntong h<Jp quy mo nay du<jc ghi ca b~ng so' va b~ng

chfi: Trong cac·chtl'ng tU' thanh toan, qui djnh nay c6 tinh cha't bi{t bu()c

•,Chil kj cua nglllJi chju trdch nhiem vi th'(lc hien cdc nghiep

V(l: Thuong m6i nghi~p V\1 kinh te' thltong gi{n lien voi vi~C

thay d&i trach nhi~m v~t cha't ttl' nguoi nay sang nguoi khac Vl

v~y ve nguyen ti{c, chtl'ng ttl' ke' toan phai c6 it nha't hai chfi' ky ciia hai nguoi tham gia vao vi~c thl)'c hi~n nghi~p vv kinh te', kern theo chfi' ky ciia nguoi xet duy~t chtl'ng ttl' nha't thie't phai c6 da' u ciia dcJn vj

b Cdc ytu td bd sung nhu djnh khoan nghi~p vv, quy mo djnh muc ciia

1.5.2.2 Phllilng phdp dlfi ung tai khodn:

tai khmin:

E>6i ung tai khoan la phucJng phap thong tin va ki~m tra qua trlnh v~n

chuy~n ctia m6i lo~i tai san, ngu6n v6n va qua trlnh kinh d~anh theo m6i

quan h~ bi~n chtl'ng du<Jc phan anh trong m6i nghi~p vv kinh te' phat sinh E>6i tl'ng tai khoan g6m 2 b() ph~n: cac quan h~ d6i ung tai khoan va tai khoan ke' toan

Tai khoan ke' toan la each thuc phan lo~i va h~ tho'ng h6a cac lo~i tai san va cac nghi~p· V\1 kinh te' phat sinh theo n()i dung kinh te' N6i each khac, tai khoan ke' tmin Ia phucJng ti~n d~ tom ti{t ta't ca cac nghi~p V\1 phat sinh anh hudng de'n m()t khoan m\}c tai san, vo'n chti sCI hii'u, doanh thu ho~c chi

Nganh: Ke toan, Tili Vl,l va Phan tfch ho,t dQng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

phi Tai khoan ke' tmin c6 nhi~u CQt, phan anh nhi~u n()i dung khac nhau (Hing, gh1m) va du'<;fc chi lam 2 ben:

• Ben trai : GQi Ia ben N«!

• Ben phai: G9i Ia ben Co ''N q " va ''C6 " Ia quy u'oc d~ ghi chep, khong mang y nghia kinh te'

Mo hlnh h6a tai khoan dtt<;1c th~ hi~n theo hlnh chfi' 'T"nhu sau:

Vi~c ghi chep tai khoan du<;1c tie'n hanh theo nguyen ti{c: cac nghifp V¥ tang du(/C t~lp hf/p VaO mQt ben Va ben con [t;zi tt}p hf/p CclC nghifp V¥ [am giam

ddi tur;ng phdn anh

Tai khoan ke' toan sti' dvng c6 nhi~u lo(;li voi n()i dung va ke't ca'u khac nhau nhhm phan a.nh cac dO'i tu'<]ng khac nhau

Lo{li 1: Tang tai san nay d6ng thC1i lam giam tll'ong ung tai s·an khac

Lo{li 2: Tang ngu6n vO'n nay, giam ngu6n vO'n khac tU'ong ung

Lo{li 3: Tang tai san d6ng thC1i tang cong n<;f hay vO'n chii sd hfi'u m()t lU'<]ng tU'ong ung

Lo{li 4: Giam tai san va giam cong n<] hay vO'n chii Sd hfi'u

Ghi kep vao tai khoan la vi~c phan anh cac nghi~p V\1 kinh te' phat sinh vao it nha't hai tai khoan ke' toan c6 lien quan theo mO'i quan h~ dO'i ung ke' toan ciia nghi~p V\1 dt!a vao nguyen t~c sau:

• Luon dam bao S\1' can dO'i ciia phU'ong trlnh ke' toan co ban

H9c vien: Le NgQc f>oan Trang -Cao hQc q Trang 23

Nganh: Ke toan, Tal VI.J va Phan tlch ho~t d()ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

ung

• MQi nghi~p V\1 ghi vao tai khmin luon bao dam quy lu~ t

Tlfng sff tiln ghi vao

ben N(l cua·cac tai khodn =

Tlfng sff tiln ghi vao ben Co cua cdc tai khodn dffi

Tntoc khi ghi s5 ke' tmin (tai khoan), nh~m tninh nh~m l~n va ~o di~u

kic$n thu~n lqi cho phan cong lao d9ng ke' tmin, thU'C1ng tie'n hanh djnh khoan E>jnh khoan ke' tmin la vi~c xac djnh nghic$p vv kinh te' phat sinh dl.l'<;fc ghi vao ben :Nq va ben C6 ctia nhung tai khoan ke' toan nao vdi s6 ti~n Cl} th~ la bao nhieu Vic$c djnh khoan phai dlfa vao chung tu chua nghic$p vv kinh te' phat sinh va m6i quan h~ d6i ung tai khoan cua nghic$p Vl} d6 E>jnh khoan ke' toan phan anh m6i quan he$ d6i U'ng dtt<;fc chia lam hai lo~i: E>jnh khoan gian don

Tuy theo quan he$ d6i ung, djnh khoan phuc t~p chia lam hai lo:;ti:

• Dinh khodn phuc l{lp thong thllung: Ghi N<;f- vao m9t tai khoan d6i ung voi ben C6 ctia nhi~u tai khoan va ngl.l'QC l~i

ghi C6 m9t tai khoan d6i ll'ng vdi ben N<;f ctia nhi~u tai khoan

• Dinh khodn phuc t{lp dq,c bi?t ( gQi ten nhu v(ly vi djnh khodn

nay thUiJng it ro rang, kh6 hilu va kh6 kilm sodt): Phan anh

nghi~p vv vao ben N<;f ciia nhi~u tai khoan d6i U'ng ben C6 ciia

nhi~u tai khoan Vl v~y, C1 nhi~u nl.l'dc, ke' toan dttqc phep ghi djnh khoan phll'c t~p d~c bic$t voi di~u kic$n khong lam ma't tinh trung thlfc, ro rang, d~ hi~u ctia ke' toan

Ml)t so' qui djnh vi dinh khodn:

• Xac djnh tai khoan ghi N<;f trttdc, tai khoan ghi C6 sau:

• T5ng s6 ti~n ghi vao ben Nq ciia cac tai khoan b~ng t5ng s6

ti€n ghi C6 ctia cac tai khoan lien quan trong cung m9t djnh

khoan

Nganh: Ke toan, Titi Vl,l va Phan tich ho(Jt dQng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

• Khong dlt<jc g(>p cac djnh khmln gian ddn thanh djnh khmln phuc t~p vl se kh6 khan cho cong tac ki~m tra, do'i chitu tai lic$u ke' toan va lam ma't tfnh ro rang cua kt toan

• C6 th~ tach djnh khmln phuc t~p thanh cac djnh khmln ghln ddn

Vic$c phan anh m(>t djnh khoan (gian ddn hay phuc t~p) vao s6 kt toan (tai khoan) dlt<Jc ~Qi la "but toan " Theo nguyen titc kinh tt, cuo'i m6i ky ke' toan, ke' toan phai tie'n hanh kh6a s6 tai khoan da sii' dQ.ng Sau khi phan anh cac but toan kh6a s6, cong vic$c tie'p theo ke' toan phai tinh so' dlt cuo'i ky cua tleng tai khoan theo cong thuc:

So' dll cuoi ky

cua tai khoan

so' du dli'u ky

Tdng so' phtit sinh tiing trong ky cua tai kholzn

Tdng so' phtit sinh gidm troiig ky cua tili kholzn

so' dlt cuo'i ky se dlt<jc ghi vao dung vi tri qui djnh tren tleng lo~i tai khoan (tai khoan phan anh gia tri tai san ghi ben N<J, tai khoan phan anh ngu5n hlnh thanh tai san ghi ben C6 )

5 Tai khoan t6ng hcjp va tai khoan phan tfch:

Tai khoan t6ng h<jp la tai khoan kt tmin du'<JC dung d~ phan anh cac do'i tu'<jng mang tinh t6ng h<Jp rna qua d6 c6 th~ tfnh toan va rut ra cac chi tieu kinh te' t6ng h<Jp Tai khoan phan tfch Ia tai khoan ke' toan dtt<Jc dung d~ ghi chep, he$ tho'ng h6a cac s6lic$u chi tie't v€ do'i tu'<Jng da du'<Jc theo doi tren tai khoan t6ng h<Jp tltdng ung Tai khoan t6ng h<Jp du'<Jc phan anh b~ng thudc do gia tq, tai khoan phan tfch du'<jc phan anh b~ng thu'dc do gia tii va hi~n v~t

Vic$c ghi chep phai titn hanh ddng thCJi o tai khoan t6ng h<Jp va tai khoan phan tfch

So' dll ( dd.u ky hoq,c cudi ky)

cua tai kholzn tdng h(lp

Sflphtit sinh (tiing, gilzm)

tren tai kholzn.tdng h(lp

va tai khoan phan tfch khong c6 quan h~ do'i ung vl chung phan anh m(>t hi~n

tu'<Jng kinh te' phat sinh thu(>c m(>t do'i tu'<Jng h~ch toan

Nganh: Ke toan, Tili VIol va Phan tich ho~t d9ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

6.H~ th6ng tai khoan ke' toan th6ng nha't ap dl}.ng cho cac doanh nghi~p:

tru'dng BQ Tai chinh (Ph11- l11-c 1)

1.5.2.3 Phlldng phdp tdng hf/P va clin dlfi:

1 Khai ni~m va cd sit hlnh thanh phtidng phap:

T6ng hqp- can ddi ke' tmin la phu'dng phap khai quat tlnh hlnh vdn (du'di g6c dQ tai san va ngu~n vo'n), tlnh hlnh ke't qua kinh doanh va cac mdi quan h~ kinh te' khac thUQC ddi tu'Qng h~ch toan tren nhfing m~t ban ch{t Va trong cac mdi quail h~ can ddi vo'n c6 cua do'i tu'qng h~ch toan ke' toan

Nhfing can ddi vdn c6 cua ddi tu'qng h~ch toan ke' toan vdi phu'clng phap lu~n bi~n chung la eel sC1 cho s\f hlnh thanh phu'dng phap t6ng h<Jp can do'i d day, s\f thdng nha't v~ lu'qng thu'C1ng xuyen du'qc duy trl gifta hai m~t

CUa vo'n, S\f bao toan V~t ch{t trong qua trlnh V~n dQng da d~n de'n S\f can bAng gifta tang va giam, gifta Nq va C6 va tll' d6 hlnh thanh cac quan h~ can do'i gifta m9t ben la so' du' d~u ky va s6 phat sinh tang trong ky vdi m9t ben la so' phat sinh giam trong ky va so' du' cu6i ky Tinh bi~n chung ciia qua trlnh

nh~n thuc tll' trt!c quan sinh dQng de'n tu' duy trttu tu'qng, tll' hlnh thanh khcli

ni~m de'n phan doan, phan tich trong xa ly thong tin ke' toan da hlnh thanh phu'dng phap t6ng h<Jp can ddi ke' toan mQt each khoa hQC

2 Kl)ai ni~m, ke't ca'u va n()i dung ctia bang can d6i ke' tmin: Bang can do'i tai san ciia doanh nghi~p phai phan anh du'QC tlnh tr~ng

tai chinh cua doanh nghi~p t~i ngay l~p bao cao va theo each thuc lam cho

ngu'Cfi dqc c6 the hieu du'<Jc nhfi'ng ngu~n l\fc kinh te' va tai tr<J ciia doanh

nghi~p

Bang can do'i ke' toan la m()t tai li~u quan tr<;>ng de nghien cuu, danh gia m()t each t6ng quat tlnh hlnh, ke't qua kinh doanh, trlnh dQ sa dvng v6n va nhung tri~n VQng kirth te', tai chinh cua doanh nghi~p Ke't ca'u cua bang g~m:

• Ph~n phan anh vdn du'di g6c dQ ngu~n hlnh thanh gQI la

"ngudn v6n "hay vo'n chu sd hfiu va cong n<J

Tai san = Von chii sll hilu + N(J phai tril

Hc;>c vien: Le NgQc f>oan Trang -Cao ltQC C) Trang 26

•

CHU'ONG II

Nganh: Ke toan, Tal Vl,l va Phan tich ho;:.tt dc)ng kinh te GVHD: TS.Le NgQc Tanh

2.1 MPT SO QUAN DIEM VE SAP N~ VA GIAI THE DOANH NGHI~P:

2.1.1.1 Djnh nghia:

Theo kt toan Phap: Khi xay ra Slf nghic$p V\l sap nh~p thl m()t cong ty

bi sap nh~p phai giai th~, mQt cong ty nh~n sl)' sap nh~p gQi la cong ty sap

nh~p

Tren phuong di~n phap ly thl cong ty bj sap nh~p se tie'n hanh cac thti tt,tc giai th~ doanh nghi~p

Tren phuong di~n ke' toan tie'n hanh:

• But toan giai th~ cho cong ty bi sap nh~p

• But toan sap nh~p tai san C6, tai san N<;J va ghi tang vO'n qua cong ty nh~n sap nh~p

Tfl.i Vift Nam:

"Sap nhtjp doanh nghi~p la tntdng hf!p mQt ho{ic nhi~u doanh nghi~p

nh(ip vao mQt doanh nghi~p khac theo quye't dtnh cua C(J quan Nha nuac co thdm quy~n Cdc doanh nghi~p nhtJp vao doanh nghi~p khdc gQi la doanh

nghi~p bi sap nhtjp, sau khi sap nhtjp kh6ng con tzt cdch phdp nhan Doanh

nghi~p tie'p nhtjn cdc doanh nghi~p khdc nhtjp vao gQi la doanh nghi~p tie'p nh(in win giil nguyen phap nhan CU, quy~n Va nghia V~ dan Sl/ cua doanh nghi?p bi sap nhtjp duqc chuyln giao cho doanh nghi~p tie'p nhtjn " 1

N6i each khac m()t sl)' sap nh~p xua't hic$n khi m()t doanh nghic$p thu

nh~n ta't ca tai san va cong n<j ctia m()t doanh nghic$p khac Doanh nghic$p sap

nh~p cha'm dut slf t6n t~i nhu m()t phap nhan d()c l~p, chi c6 doanh nghic$p

nh~n sap nh~p t6n t~i M()t S\f sap nh~p xay ra giua hai doanh nghic$p Ava B, ne'u A du<jc giul~i la m()t doanh nghi~p h<;Jp phap nhu trudc kia thl B khong con t6n t~i nua Hay n6i each khac, sap nh~p la slf ke't h<;Jp ciia hai hay nhi~u ·

1