RỒNG TRONG tâm THỨC VIỆT

Trong chế độ phong kiến, rồng có liên quan đến vua chúa như Long bào, Long sàng…nhiều địa danh sông núi cũng được gắn liền với rồng như: Thăng Long, cầu Hàm Rồng, Cửu Long Giang… Rồng là

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Lịch sử hình thành hình tượng con rồng trong nền Mĩ thật Việt Nam 2 2 Đặc điểm Rồng Việt Nam 2

3 Hình tượng Rồng qua các triều đại phong kiến Việt Nam 3

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

MỞ ĐẦU

Đối với người Việt, con rồng đã ăn sâu trong tâm trí của mỗi người, rồng được xem là thủy tổ của dân tộc Người dân Việt dù đi bất cứ nơi đâu cũng

tự hào mình là con rồng cháu tiên Còn theo truyền thuyết của người Hoa, rồng là con vật rất cổ xưa và linh thiêng Rồng tượng trưng cho vận may và

là biểu tượng của sức mạnh và uy quyền Các triều đại phong kiến Trung Quốc đã lấy con rồng làm biểu tượng cho các bậc quân vương từ rất sớm, thời Trần Thủy Hoàng và họ cho rằng vua chúa là sự hoá thân của rồng nơi trần gian

Trong cuộc sống người Hoa cũng thích rồng, hình tượng rồng có nhiều trong các trò chơi dân gian vào những dịp lễ tết, hội hè, khai trương như múa lân, rồng…với hy vọng Lân, rồng mang lại mang lại vận may trong làm ăn, mua bán, mang lại hạnh phúc ấm no cho gia đình Con rồng trong dân gian của người Trung Quốc là sự kết hợp 36 bộ phận tiêu biểu của 36 con vật có gốc Totem của các bộ tộc người Trung Hoa cổ xưa

Riêng ngừơi Việt, rồng là con vật gắn liền với thực tại, đem lại mưa thuận gió hòa, đem lại sự màu mỡ, phì nhiêu cho đất đai Rồng được xem là con vật linh thiêng, biểu trưng cho uy quyền và hạnh phúc Trong việc xây dựng cung điện, lăng tẩm, đình chùa, miếu mạo…đều được các nhà địa lý xem xét tới long mạch và được trang trí nhiều rồng Trong chế độ phong kiến, rồng

có liên quan đến vua chúa như Long bào, Long sàng…nhiều địa danh sông núi cũng được gắn liền với rồng như: Thăng Long, cầu Hàm Rồng, Cửu Long Giang…

Rồng là biểu tượng của sự cao quý, của sức sống vĩnh hằng và sức mạnh vũ trụ nên hình tượng rồng được sử dụng nhiều trong kiến trúc cung đình, đình chùa, trang phục vua chúa… Hình tượng con rồng cũng thay đổi theo dòng lịch sử qua các triều đại Việc xác định phong cách thể hiện con rồng qua các thời kỳ sẽ là một căn cứ để xác định niên đại công trình kiến trúc nào đó Trong thời đại phong kiến Việt Nam nối tiếp nhau cũng đều lấy rồng làm biểu tượng cho thế lực và uy quyền của quân vương Do vậy, hình tượng rồng không ngừng được sáng tạo, thay đổi kiểu dáng…trong qúa trình ấy rồng cũng luôn gắn bó với dân tộc trong các thời kỳ dựng nước và giữ nước Hình tượng con rồng của người Việt qua mỗi triều đại có những nét riêng, phong cách riêng Điều đó thể hiện rất rõ trên tranh vẽ, gốm, điêu khắc, sơn mài…

NỘI DUNG

1 Lịch sử hình thành hình tượng con rồng trong nền Mĩ thật Việt Nam

Từ xa xưa con Rồng đã có trong tâm thức người Việt, nhiều huyền thoại về rồng, với biểu hiện linh thiêng Rồng là điểm hội tụ với ý nghĩa vũ trụ và nhân sinh Người Việt có nguồn cội Lạc Hồng (Lạc Long Quân và Âu Cơ) Rồng là biểu tượng vật linh trong tín ngưỡng văn hoá dân gian Rồng được sáng tạo thành hình tượng nghệ thuật và có mặt trong các thời kỳ nghệ thuật truyền thống của các vương triều tự chủ

Người Việt sống tại vùng sông nước nên từ xưa họ đã tôn sùng cá sấu như một con vật linh thiêng, vì chúng đại diện cho sự trù phú và sức mạnh, thời

kỳ này vùng đất người Việt sống còn rất nhiều cá sấu Họ đã thần thánh hóa loài cá sấu lên thành con Giao Long mà người Trung Hoa gọi sau này, một cách thức tô điểm cho hình hài con cá sấu nhiều chi tiết tưởng tượng và cũng nhiều ý nghĩa hơn Con rồng này tồn tại cùng tâm thức của người Việt trong suốt thời Văn Lang - Âu Lạc Rất có thể từ con Giao Long này mà người Trung Hoa đã tạo ra con rồng Trung Hoa của họ

Trong cả thiên niên kỉ bị đô hộ bởi Trung Hoa, trong hoàn cảnh chung của chính sách Hán hóa, hình ảnh con rồng Việt Nam phát triển theo các xu hướng giống với con rồng của người Hán Đến khi giành được độc lập, hình tượng con Rồng sáng tạo không chỉ mang tính ứng dụng trang trí trong Hoàng cung, các ngôi chùa, cung điện mà còn có giá trị cái đẹp tạo hình Hình tượng Rồng phát triển ở các vương triều, mỗi thời đều có đặc điểm phong cách đặc trưng Cơ sở nhận diện hình tượng trên các phần thể hiện: Đầu Rồng (mắt, mũi, mồm, râu, bờm, sừng); hình dáng thân Rồng (các khúc uốn lượn); các chi tiết (vây, móng, đuôi) và đối chiếu với niên đại di tích để xác định Rồng các thời

2 Đặc điểm Rồng Việt Nam

Hình tượng Rồng được sáng tạo, thể hiện phong phú, chiếm vị trí quan trọng trong các hợp thể kiến trúc (hoàng cung hay chùa, miếu, đền, đình) Các vương triều đều lấy hình tượng Rồng là biểu tượng quyền uy của vương triều Từ thời Lý, thời Trần, thời Lê sơ phong cách Rồng nhất quán hoặc tập trung rõ đặc trưng (ở đầu và khúc uốn) Từ thời Mạc đến thời Nguyễn hình Rồng có nhiều biến đổi và đa dạng Nét tiêu biểu tập trung ở các di tích trung tâm Những văn bia phát triển, ta biết được xuất xứ nội dung, niên đại là những giá trị để ta xác định thời đại các chạm khắc hình Rồng Các hình tượng Rồng thời sau một mặt kế thừa thời trước, mặt khác muốn tìm ra những

cái riêng về phong cách của vương triều mình Những nét đặc trưng tiêu biểu của hình tượng Rồng ở các thời được nhận diện với sự so sánh, đối chiếu để xác định phong cách nghệ thuật Hình Rồng mỗi vương triều đều có đặc điểm và phong cách trong sự phát triển của nghệ thuật tạo hình truyền thống

Nó không chỉ ở sử dụng mà còn là dấu ấn quan niệm thẩm mỹ, sắc thái dân gian mang đặc thù dân tộc

Nhìn chung, Rồng Việt Nam luôn có những mô-típ rõ ràng đặc trưng:

 Thân rồng uốn hình sin 12 khúc, đại diện 12 tháng trong năm, biểu trưng cho sự thay đổi thời tiết năm tháng, sự trù phú và phồn vinh của nền văn hóa nông nghiệp lúa nước Thân mềm mại uốn lượn thể hiện

sự biến hóa và khả năng thay đổi, dịch chuyển thiên nhiên của con rồng cai quản thời tiết, mùa màng Trên lưng có vây nhỏ liền mạch và đều đặn

 Đầu rồng là phần rất đặc biệt, hoàn toàn khác rồng Trung Hoa Nó có bờm dài, râu cằm, không sừng (như rồng Trung Hoa) Mắt lồi to, hàm

mở rộng có răng nanh ngắt lên, đây là điểm hoàn toàn khác với các con rồng khác của các nước Đặc biệt là cái mào ở mũi (rồng thời Lý-Trần), sun sóng đều đặn (có người gọi là mào lửa) chứ không phải là cái mũi thú như rồng Trung Hoa Lưỡi mảnh rất dài

 Miệng rồng luôn ngậm viên châu, trong khi ở Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc rồng hay cầm ngọc bằng chân trước Viên châu tượng trưng cho tính nhân văn, tri thức và lòng cao thượng Đầu rồng luôn hướng lên đớp lấy viên ngọc thể hiện tinh thần tôn trọng các giá trị nhân văn cao quý, theo đuổi sự uyên bác và tinh thần cao thượng

 Những điều ấy được đặt lên trên tất cả các giá trị khác kể cả sức mạnh

và sự thống trị thường thấy của một con rồng phương Đông Toàn thân rồng toát lên uyển chuyển và một sức căng rất lớn từ cái vươn chân dài, đầu ngẩng cao, dáng đầu rực lửa thể hiện cho khí thế hừng hực muốn tiến chinh phục các giá trị văn minh nhất của phương Đông cổ đại

3 Hình tượng Rồng qua các triều đại phong kiến Việt Nam

 Rồng thời Lý (thế kỷ XI - XII)

Thăng Long nơi Rồng vàng xuất hiện Hình tượng con Rồng Lý sáng tạo còn

là bảo lưu của con rồng dân gian vốn có lâu đời của dân tộc Nhà Lý đã duy trì gìn giữ những biểu tượng của Rồng truyền thống, và đưa lại ý nghĩa mới của vương quyền Hình tượng Rồng thời Lý trở thành biểu tượng cao quý - quyền uy của Vương quyền và linh thiêng của Thần quyền (với đạo Phật là Quốc giáo)

Hình tượng Rồng chỉ thực sự phát triển từ triều Lý (thế kỷ XI-XII), mở đầu cho nền văn minh Đại Việt sau ngàn năm Bắc thuộc Đây là thời kỳ đạo phật được phát triển mạnh, tinh thần tự cường dân tộc luôn được đề cao, nhiều công trình văn hoá nghệ thuật được xây dựng, nghệ thuật trang trí hoa văn cũng phong phú đa dạng Hình tượng Rồng mang tính linh thiêng, cao quý Đường nét mềm mại, tinh tế, bố cục hoàn chỉnh nhất quán, mang rõ phong cách

Hình tượng Rồng trong Tứ Linh (Long- Ly - Quy - Phượng) là đề tài quan trọng của Mỹ thuật truyền thống Rồng còn là hình tượng độc lập, được thể hiện ở Điêu khắc (Tượng và Phù điêu), trên chất liệu (gỗ, đá) Hoặc Rồng là Hoa văn, họa tiết được thể hiện ở trang trí (trên chất liệu Giấy, Lụa) Nó ứng dụng trong các Hợp thể nghệ thuật: Kiến trúc - Điêu khắc và trang trí thời

Lý Rồng là hình tượng nghệ thuật được đặt ở những vị trí quan trọng trong các kiến trúc Hoàng thành, trang trí trên các cột (gỗ hay đồng) trong kiến trúc Hoàng cung Hình Rồng thể hiện trên trang phục (Hoàng bào), trên vương miện, cân đai, của vua, hay trong các Chiếu chỉ, Sắc phong biểu thị

uy quyền của vương triều

Hình tượng rồng trong các ngôi Chùa Phật (Đạo Phật là Quốc giáo), luôn đi liền với vật tế lễ, thờ tự Hình Rồng trên các Hoành phi, Cửa võng, Long đình, Kiệu , Ngai, trong các Đồ thờ, đồ tế -lễ Hình tượng rồng trong: Đền, Miếu (hoặc ở Đình từ thế kỷ 16 về sau) thờ những thánh, thần có công với dân Hình Rồng trên Văn bia đá: Rồng chầu Nhật, Nguyệt (mặt trời, mặt Trăng) chầu lá đề nhà Phật, trên cột đá Hình Rồng trang trí trên binh khí, trên án thư, hương án, vòm trần, tán lọng Dù là hình tượng Rồng độc lập hay phối hợp với các mô típ hoa văn, trang trí, chạm khắc thì con Rồng trong nghệ thuật thời Lý có đặc trưng riêng với một phong cách và hình dáng uốn lượn độc đáo

Cái đẹp của Hình tượng Rồng thể hiện trên các loại hiện vật rất phong phú

Về Hình, khối, Hình dáng Rồng Lý: phần lớn trong chạm khắc không quá sâu (tức là khối không làm nổi cao), mà chủ yếu chú ý nhiều đến hình dáng, mang nhiều chất hoạ Do vậy khi in rập giấy dó lên các chạm khắc thực hiện được tương đối thuận lợi Bố cục Hình Rồng Lý: được quy vào trong các loại hình học Chẳng hạn: Bố cục trong hình Chữ nhật: như các bức chạm

đá “Hình Rồng chầu lá đề, đăng đối hai bên là hình các Tiên nữ, nhạc công múa hát” (đế kê chân cột chùa Phật Tích- năm 1057) Các “Hình Rồng chầu

lá Đề”, “ hình rồng trên bệ” (tượng Phật, chùa Phật Tích - năm 1066, xã Phật Tích-Tiên Sơn-Bắc Ninh) “Hình rồng trên vách đố” bằng đá (Tháp Chương Sơn - năm 1117), hoặc “Hình rồng trên đồ đất nung “ phát hiện ở khu vực

thành Thăng Long Hình Rồng trong bố cục hình tròn: như chạm đá “Hình Rồng và hoa dây” (Tháp Chương Sơn - năm 1118, Yên Lợi- ý Yên- Nam Định) Hình Rồng trong bố cục hình bán nguyệt: “Các hình Rồng chầu”, (chạm đá - năm 1118, trong trán bia Chùa Long Đội - Đọi Sơn -Duy Tiên -

Hà Nam) Hình Rồng trong bố cục hình lá Đề: “Hình Rồng chầu dâng Ngọc”, Gốm (phát hiện ở khu vực thành Thăng Long Hà Nội) Hình Rồng trong bố cục hình cánh hoa Sen: “Hình Rồng trong các cánh Liên hoa” bệ tượng (Tháp Chương Sơn - năm 1117), hoặc “Hình rồng trên các cánh hoa Sen” chạm ở mặt trụ đá kê chân cột ở một số công trình kiến trúc Lý mà Khảo cổ học phát hiện được ở khu Hoàng Thành Thăng Long

Nhận diện hình tượng, đặc điểm phong cách tạo hình Rồng thời Lý: trên cơ

sở so sánh, đối chiếu với hình Rồng (các thời tiếp sau: Trần, Lê, Mạc, Nguyễn) Ta thấy Rồng ở mỗi vương triều đều có đặc điểm và phong cách riêng

Vương triều Lý kéo dài suốt 216 năm, hình tượng Rồng có một phong cách độc đáo, và có kiểu dáng nhất quán, được quy định thống nhất mang tính vương triều Điều này được nghệ nhân tuân thủ triệt để Trên thực tế khảo sát chúng tôi thấy rằng: bất kỳ hình rồng ở di tích nào thời Lý, dù ở cách xa nhau, dù làm vào những năm khác nhau, dù là kiến trúc vương quyền hay kiến trúc thần quyền thì về cơ bản hình tượng con Rồng Lý vẫn đều có kiểu dáng và cấu trúc rất thống nhất

Đặc điểm Hình tượng Rồng thời Lý: mình Rồng kéo dài, thể hiện theo lối nhìn nghiêng Đầu Rồng với cổ ngước chếch lên cao Trên lông mày Rồng kết xoắn giống hình số 3 ngửa (theo nhãn vòng Kim cô nhà Phật), và trước trán kết xoắn hình chữ S đứng (ký hiệu tựa hình chớp của hiện tượng tự nhiên ý niệm cổ về uy lực của Phật Pháp Lôi - Pháp Điện (sấm chớp) Sau gáy rồng, từ hai bên dưới mang tai có dải bờm nhiều tua kết vào nhau bay thả uốn lượn vút nhọn ra phía sau Chòm râu dưới cằm rồng cũng kết xoắn uốn lượn tương tự phía dưới, nhưng nhỏ và ngắn hơn Quanh đầu có những viên ngọc lơ lửng và thường có mây quấn Miệng rồng há rộng để hứng viên ngọc báu Trên hai hàm có răng nhọn, hai nanh cuối hàm kéo dài uốn cong qua mép liền sát mũi Mũi Rồng cũng được kéo dài thành một mào hình vòi Mào của Rồng cũng hơi uốn khúc và chung quanh có viền kiểu ngọn lửa Môi dưới của Rồng ngắn, còn lưỡi lại rất dài Từ hàm dưới lưỡi vươn ra uốn lượn sóng để đỡ lấy viên ngọc đang lơ lửng Mắt Rồng to tròn và hơi lồi Cũng còn có loại đầu Rồng nữa là: cổ uốn xuống gấp khúc rồi ngược lên (trông cổ Rồng như rụt lại) - như đôi rồng chạm trên mặt trán bia Bia chùa

Báo Ân (Thanh Hoá) Hoặc Rồng đàn nối đuôi nhau trên thành bậc chùa Sùng Nghiêm Diên Khánh

Thân Rồng cuộn khúc uốn lượn thuôn dần đến cuối đuôi Đặc biệt là mình Rồng tròn, trơn, uốn lượn mềm mại hình sin, các khúc uốn lượn phình to nhưng co lại gần nhau, đều đặn, thon dần về đuôi Hình dạng khúc cong giống như hình túi đáy phình, miệng co (đặt xuôi, đặt ngược liên tục một mạch) thu dần về đuôi Mình Rồng để trơn (hoặc có vẩy trên thân những con rồng to) Mặc dầu trên lưng có vẩy cứng nhưng không nổi cao, nên trông vẫn thon mượt Rồng Lý có 4 chân, mỗi chân đều có khuỷ, và có 3 móng ngón Toàn bộ thân hình Rồng khái quát quy hình Rồng nằm gọn vào đúng một nửa hình lá Đề, nở về phần đầu, thu nhọn về phía đuôi

Hình tượng Rồng thường được kết hợp với mây (dạng mây bay, mây tụ, mây hình lửa, mây hình hoa ) Hình tượng Rồng để trang trí đăng đối (Rồng chầu), Rồng còn được kết hợp với hình tượng Phượng, thành cặp Long- Phượng Hoặc Rồng trong bộ Tứ linh: “Long, Ly, Quy, Phượng”, hoặc kết hợp với hoa dây, hoa Sen Hình tượng Rồng triều Lý (1010-1125) được chọn trang trí ở nơi trang trọng trên các công trình của Vương triều, và các Chùa thời Lý (như các chùa: Dạm, Phật Tích, Long Đội, Chương Sơn, Quỳnh Lâm, Báo Ân, Linh Xứng, Sùng Nghiêm, Diên Thánh Nội dung tư tưởng thẩm mỹ hình tượng Rồng thể hiện rõ tính cách quyền quý Đó là những nét tiêu biểu của hình tượng Rồng thời Lý Song bên cạnh tính cách dân gian cũng đã dần bộc lộ tâm lý cộng đồng, tâm hồn khoáng đạt thanh cao, hàm chứa trí tuệ uyên bác Tư tưởng đó sau này phát triển trên các chạm khắc Đình làng Những hình tượng Rồng không chỉ là mô típ trang trí mà còn là hình tượng sinh động Các hình tượng Rồng thời sau một mặt kế thừa thời trước, mặt khác muốn tìm ra những cái riêng về phong cách của vương triều mình

Hình tượng Rồng thời Lý được nghệ nhân sáng tạo ứng dụng trong các Hợp thể nghệ thuật: Kiến trúc - Điêu khắc - Trang trí Hình tượng Rồng có trong các di tích lịch sử văn hoá truyền thống Nó không chỉ không những mang tính ứng dụng mà còn có giá trị về nghệ thuật tạo hình Tuy nhiên, các di vật thời Lý, còn lại đến ngày nay không nhiều, những ngược tìm quá khứ trên những di tích còn lại, và cố gắng của Khảo cổ học tìm bới: Hình rồng phát hiện ở Hoàng thành Thăng Long (2000-2005) cung cấp thêm cho ta một

số hiện vật gốm có hình Rồng thời đầu lập đô Thăng Long của nhà Lý

Hình 1: Hình tượng Rồng thời Lý

 Rồng thời Trần (TK XIII - XIV)

Từ nửa cuối thế kỷ XIV, con rồng đã rời khỏi kiến trúc cung đình để có mặt trong các kiến trúc dân dã, không những chỉ có trên điêu khắc đá và gốm,

mà còn xuất hiện trên điêu khắc gỗ ở chùa Rồng cũng không chỉ có ở các vị trí trang nghiêm mà rồng còn có mặt ở các bậc thềm (như ở chùa Phổ Minh) Trong chạm khắc, còn có tượng Rồng ở thành bậc thành quách, lăng mộ và chùa Hình tượng Rồng có nhiều thay đổi so với thời Lý Thân Rồng to mập, khoẻ chắc, khúc nới ra uốn lượn đều đặn hình sin thu dần về đuôi Đầu xuất hiện cặp sừng, đôi tai và những chi tiết mới Hình dáng Rồng uy nghi mang

ý nghĩa mới của vương triều Nổi rõ phong cách với những hình khối, đường nét mập khỏe, tinh lọc giản dị, vững chãi mà không nặng nề, không tĩnh của cốt cách truyền thống Tượng Rồng ở khu lăng mộ An Sinh (Thế kỷ XIV Đông Triều Quảng Ninh) Điển hình là đôi tượng (thành bậc cửa lăng vua Trần Anh Tông, dài 1.70m) mình tròn mập, đuôi dài và nhọn Bốn chân to khỏe, có bốn móng nhọn Đầu dữ tợn, mào kéo dài ra phía trước, cặp sừng nhọn vút về phía sau Bờm tóc to trải dài, những chòm lông quanh cổ hình xoắn ốc dựng lên Trên thân có chạm vẩy Đôi tượng Rồng (ở thành nhà Hồ, dài 3.60m) đầu bị gãy mất, còn lại từ má bờm uốn sóng đều đặn trải dài nhọn Thân Rồng dài và mập, có vẩy hình vòng cung, uốn khúc cong sáu nhịp đều đặn thon đến cuối đuôi

Hình dáng Rồng thời Trần đa dạng, nên trong cùng một thời gian, những chi tiết hình Rồng đã có những khác nhau Chẳng hạn: Có dạng đuôi thẳng vút

nhọn, lại có đuôi xoắn tròn, hay có đuôi chạm văn xoắn ốc Có Rồng chạm

3 móng, lại có Rồng 4 móng Hình Rồng với bốn khúc uốn, trên bệ tượng chùa Thanh Sam (ứng Hòa - Hà Tây nay là Hà Nội) chạm đầu quay lại nằm gọn trong khúc uốn lớn Râu uốn lượn dài, hai chân trước to, giơ ba móng Cũng Rồng với bốn khúc uốn thì chạm đá bệ tượng chùa Đô Quan (Yên Khang, ý Yên, Nam Định), khúc lớn vòng qua đầu, ba khúc uốn còn lại gần như thẳng Râu uốn lượn dài, hai chân trước to bốn móng Lại có hình Rồng với bảy khúc uốn chạm đá bệ tượng chùa Thầy (Sài Sơn, Quốc oai, Hà Tây) dáng Rồng trườn lên phía trước Đầu ngước ngậm ngọc, hai mào dài xoắn lại, bờm tỏa dài uốn lượn ra phía sau, vây rồng nhọn cao Bốn chân to với bốn móng nhọn, Còn có các đầu Rồng (đất nung) thấy ở Tháp Phổ Minh (Nam Định), hay ở Đông Triều - Quảng Ninh, ở Hoàng thành Thăng Long Hoặc có hình Rồng trang trí trên gạch gốm tráng men chùa Hoa Yên (Yên

Tử - Quảng Ninh)

Hình 2: Hình rồng chạm khắc trên cửa ở Chùa Phổ Minh (Nam Định)

 Rồng thời Lê Sơ (TK XV)

Đến thời Lê Sơ, rồng có sự thay đổi hẳn, không nhất thiết là một con vật mình dài uốn lượn đều đặn nữa mà ở trong nhiều tư thế khác nhau Đầu rồng

to, bờm lớn ngược ra sau, mào lửa mất hẳn, thay vào đó là một chiếc mũi to Mép trên của miệng rồng vẫn kéo dài nhưng được vuốt gần như thẳng ra, bao quanh có một hàng vải răng cưa kết lại như hình chiếc lá

Nổi bật hình tượng đôi Rồng trên các thành bậc đá (làm thời vua Lê Thánh Tông (1470-1497), như: điện Lam Kinh (1433) và Điện Kính Thiên (1467) Đôi Rồng uốn khúc bò từ trên nền thềm điện xuống (đặt lối lên chính giữa) Đầu Rồng to, có hai nhánh sừng nhô cao, mắt lồi, bờm mượt cuộn ra sau Lưng Rồng nhô hình vây nhọn theo khúc uốn Một tay Rồng cầm lấy râu Chân Rồng chạm 5 móng sắc nhọn, các hình xoắn trang trí bên thân Rồng, kết hợp với mây đao lửa Đó là mô típ trang trí điển hình mang đặc trưng thời Lê Sơ Hình tượng Rồng trang nghiêm, râu bờm và sừng nổi cao dũng mãnh uy quyền Những chạm khắc trìu tượng hình rồng uốn khúc ở mặt ngoài thành bậc đá của điện Lam Kinh (Thanh Hóa), Điện Kính Thiên, Đàn Nam Giao (Hà Nội) trong khung tam giác vuông viền hình hoa chanh, đều chạm hoa văn hoa sen, hoa cúc và lá cách điệu, mây xoắn cuộn, nổi ở giữa

là hình đao ngọn lửa (gọi là mây đao lửa) Còn thấy hình Rồng 4 móng kết với hình mây hoa lá trên các văn bia (Văn Miếu) Những chạm khắc hình Rồng và các mô típ Mây đao lửa, hoa văn với nét chạm sắc sảo, điêu luyện,

bố cục chặt chẽ với đặc trưng riêng, tiêu biểu phong cách thời Lê Sơ

Rồng Lê sơ xuất hiện khi Nho giáo và văn hóa Trung Hoa thâm nhập mạnh

mẽ vào nước ta Rồng lúc này trở thành biểu trưng cho vua, cho quyền thế vương triều, nên ít nhiều chịu ảnh hưởng bởi biểu tượng rồng bên Trung Hoa