tài liệu uy tín được biên soạn bởi giảng viên đại học Bách Khoa TPHCM, thuận lợi cho qua trình tự học, nghiên cứu bổ sung kiến thức môn toán cao cấp 1, toán cao cấp hai, tích phân vi phân ôn thi học sinh giỏi, luyện thi đại học, ôn thi vào lớp 10, ôn thi trường chuyên môn toán, sắc xuất thống kê, các môn học tài chính, kế toán, ngân hàng, toán cao cấp, Tài liệu được kiểm duyệt bởi giảng viên, phòng đào tạo trường đại học bách khoa, lưu hành nội bộ
Trang 1BÀI TẬP GIỚI HẠN VÀ TÍNH LIÊN TỤC
CỦA HÀM NHIỀU BIẾN
TS Lê Xuân Đại
Trường Đại học Bách Khoa TP HCM Khoa Khoa học ứng dụng, bộ môn Toán ứng dụng
Email: ytkadai@hcmut.edu.vn
TP HCM — 2016.
Trang 2NỘI DUNG
1 G IỚI HẠN CỦA HÀM HAI BIẾN
2 T ÍNH LIÊN TỤC CỦA HÀM HAI BIẾN
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) BÀI TẬP GIỚI HẠN VÀ TÍNH LIÊN TỤC CỦA HÀM NHIỀU BIẾN TP HCM — 2016 2 / 28
Trang 3NỘI DUNG
1 G IỚI HẠN CỦA HÀM HAI BIẾN
2 T ÍNH LIÊN TỤC CỦA HÀM HAI BIẾN
Trang 5Ý nghĩa hình học của giới hạn hàm hai biến: Với mọi lân cận (L − ε,L + ε), ta luôn tìm được hình tròn đủ nhỏ D δ với tâm (a, b) bán kính
δ > 0 sao cho hàm số f biến mọi điểm
(x, y) ∈ D δ \(a, b) thành những điểm
f (x, y) ∈ (L − ε,L + ε).
H ÌNH : Ý nghĩa hình học của giới hạn hàm hai biến
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) BÀI TẬP GIỚI HẠN VÀ TÍNH LIÊN TỤC CỦA HÀM NHIỀU BIẾN TP HCM — 2016 4 / 28
Trang 6Đ ỊNH LÝ 1.1
Nếu f (x, y) → L 1 khi (x, y) → (a,b) dọc theo
đường C 1 và f (x, y) → L 2 khi (x, y) → (a,b) dọc theo đường C 2 , trong đó C 1 6= C 2 , L 1 6= L 2 thì
lim
(x,y)→(a,b) f (x, y) = L không tồn tại
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) BÀI TẬP GIỚI HẠN VÀ TÍNH LIÊN TỤC CỦA HÀM NHIỀU BIẾN TP HCM — 2016 5 / 28
Trang 7Giới hạn của hàm hai biến Bài tập
x→0 f (x, y) ´ = −1.
Tuy nhiên lim
(x,y)→(0,0) f (x, y) không tồn tại.
Trang 8x→0 f (x, y) ´ = −1.
Tuy nhiên lim
(x,y)→(0,0) f (x, y) không tồn tại.
Trang 9Giới hạn của hàm hai biến Bài tập
Trang 10Giới hạn của hàm hai biến Bài tập
(x,y)→(0,0) f (x, y) không tồn tại.
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) BÀI TẬP GIỚI HẠN VÀ TÍNH LIÊN TỤC CỦA HÀM NHIỀU BIẾN TP HCM — 2016 7 / 28
Trang 12Giới hạn của hàm hai biến Bài tập
x→0
µ lim
Trang 13µ lim
Trang 14Giới hạn của hàm hai biến Bài tập
Tuy nhiên
f (x n , y) = 0 n→+∞ → 0, f (x n 0 , y) = 0 n→+∞ → y sin 1
y 6= 0.
Vậy lim
x→0 f (x, y) không tồn tại Tương tự, ta
cũng chứng minh được lim
y→0 f (x, y) không tồn tại.
Trang 15Tuy nhiên
f (x n , y) = 0 n→+∞ → 0, f (x n 0 , y) = 0 n→+∞ → y sin 1
y 6= 0.
Vậy lim
x→0 f (x, y) không tồn tại Tương tự, ta
cũng chứng minh được lim
y→0 f (x, y) không tồn tại Ta có
Trang 16TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) BÀI TẬP GIỚI HẠN VÀ TÍNH LIÊN TỤC CỦA HÀM NHIỀU BIẾN TP HCM — 2016 10 / 28
Trang 20¶ x 2 x→+∞
Trang 22Do tính liên tục của hàm mũ và hàm log, ta có
Trang 23B ÀI TẬP 2.4
Tìm giới hạn của hàm số
f (x, y) = x 2 e −(x 2 −y)
dọc theo mọi tia
x = r cosϕ,y = r sinϕ,0 É r < +∞ khi r → +∞.
Trang 24Kí hiệu F(r, ϕ) = f (r cosϕ,r sinϕ). Khi đó
F(r, ϕ) = r 2 cos 2 ϕe −r 2 cos 2 ϕ+r sinϕ
Trang 25= cos 2 ϕ lim
r→+∞
1
³ cos 2 ϕ − sin 2r ϕ ´ e r 2 cos 2 ϕ−r sinϕ = 0.
Trang 27Tính liên tục của hàm hai biến Định nghĩa
Hàm hai biến f được gọi là liên tục trên miền
D nếu như f liên tục tại mọi điểm (a, b) ∈ D.
Trang 28Hàm hai biến f được gọi là liên tục trên miền
D nếu như f liên tục tại mọi điểm (a, b) ∈ D.
TS Lê Xuân Đại (BK TPHCM) BÀI TẬP GIỚI HẠN VÀ TÍNH LIÊN TỤC CỦA HÀM NHIỀU BIẾN TP HCM — 2016 21 / 28
Trang 29liên tục theo từng biến x, y riêng lẻ, có nghĩa
là khi cho 1 biến là hằng số Tuy nhiên, f (x, y)
không liên tục theo cả 2 biến x, y cùng 1 lúc.
Trang 301 Giả sử y 6= 0 vàx 0 là 1 số cố định bất kỳ Khi đó
Trang 31Tính liên tục của hàm hai biến Bài tập
Như vậy, khi cố định y hàm số f (x, y) sẽ liên
tục theo biến x Do vai trò của x, y như nhau
nên khi cố định x hàm số f (x, y) sẽ liên tục
Trang 32Như vậy, khi cố định y hàm số f (x, y) sẽ liên tục theo biến x Do vai trò của x, y như nhau nên khi cố định x hàm số f (x, y) sẽ liên tục theo biến y
Tuy nhiên, hàm số f (x, y) không liên tục theo
Trang 33liên tục tại điểm (0, 0) dọc theo mọi tia
x = r cosϕ,y = r sinϕ,0 É r < +∞, đi qua điểm
(0, 0), có nghĩa là lim
r→0 f (r cos ϕ,r sinϕ) = f (0,0).
Tuy nhiên, hàm số f (x, y) không liên tục tại điểm (0, 0).
Trang 36Tuy nhiên, hàm số f không liên tục tại điểm
Trang 37CÁM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE