Trong nhiều năm ở cương vị là giáo viên chủ nhiệm lớp, tôi nhận thấy giáo dục kỹ năng sống cho học sinh làyêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ, thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xãhội,..
Trang 1Hiện nay, kỹ năng sống của học sinh đang là vấn đề được xã hội quan tâmđặc biệt Nhiều năm trở lại đây, dư luận xã hội biết đến nhiều hành vi khôngmong đợi trong các em học sinh ở lứa tuổi thanh thiếu niên, đặc biệt là thiếu niên
từ lớp 6 đến lớp 9 Bạo lực học đường diễn ra ngày càng nhiều và ngày càngphức tạp Một bộ phận học sinh có những hành vi thiếu ý thức, lối sống buôngthả ( gây bạo lực học đường, thích ăn chơi hưởng lạc, gian dối trong học hành vàthi cử, không tuân thủ kỷ cương, mắc tệ nạn xã hội, phạm tội, ) Một xã hội hiệnđại luôn nảy sinh những vấn đề phức tạp và những vấn đề bất định đối với conngười Nếu con người không có năng lực để ứng phó vượt qua những thử thách
đó và hành động theo cảm tính thì rất dễ gặp rủi ro Trong nhiều năm ở cương vị
là giáo viên chủ nhiệm lớp, tôi nhận thấy giáo dục kỹ năng sống cho học sinh làyêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ, thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xãhội, Vận dụng tốt các kỹ năng sống chính là sự bổ sung về kiến thức và nănglực cần thiết để một cá nhân có thể hoạt động một cách độc lập, giúp họ tránhđược những khó khăn trong quá trình sống Vì vậy,thực hiện chỉ thị số 40/2008/
CT –BGD ĐT của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo về phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường THCS, ngoài
những hoạt động ngoài giờ lên lớp khác do Nhà trường và Liên đội tổ chức thìcòn có tiết hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp dành cho giáo viên chủ nhiệm.Đây là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là con đường gắn lí thuyết vớithực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, góp phần hìnhthành niềm tin và nhân cách cho các em Nhưng thực tế hiện nay tiết hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp ở mỗi trường thực hiện mỗi khác chưa đồng bộ, khôngphát huy tác dụng giáo dục cho học sinh mà còn gây sự nhàm chán trong họcsinh
Để giúp học sinh nâng cao kiến thức, tầm hiểu biết, phát huy được tính
chủ động, sáng tạo trong học tập, trong cuộc sồng qua việc rèn luyện kỹ năng sống phù hợp mang tính tích cực là cần thiết và tất yếu, nó chuẩn bị cho các em
đáp ứng được những yêu cầu của xã hội ngày nay Bản thân tôi đã có những suynghĩ , trăn trở mình phải làm thế nào để thông qua tiết Hoạt đông giáo dục ngoàigiờ lên lớp giúp học sinh được trang bị kỹ năng sống phù hợp, biết hòa nhậpcộng đồng xã hội và khi sống trong cuộc sống với bao điều mới mẻ mà chưatừng va vấp nhưng khi gặp phải các em sẽ có cách xử trí thông minh Tôi đã viết
đề tài: "Kinh nghiệm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong tiết Hoạt động
Trang 2giáo dục ngoài giờ lên lớp 8" xin được trình bày và sẻ chia những kinh nghiệm
trên cùng các bạn đồng nghiệp
III Cơ sở lý luận:
Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập ra Đảng Cộng Sản Việt Nam, khaisinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam, ngay từ ngày mới lập nước Người đã rất quan tâm đến giáo dục.Người nói:
“Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người”
Nghị quyết TW 2 khóa VIII của Đảng Cộng Sản Việt Nam đã khẳng định:
“ Giáo dục là quốc sách hàng đầu” Nhiệm vụ mục tiêu cơ bản của giáo dục nhằm: “Xây dựng con người và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội, thực hiện tốt sự nghiệp hóa công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa của nhân loại, phát huy tính tích cực cá nhân, làm chủ tri thức khoa học, công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp,có tính tổ chức kỷ luật, có sức khỏe, là người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên”.
Trong Luật giáo dục Việt Nam năm 2005, điều 28 đã nêu: “Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học bồi dưỡng phương pháp
tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.”
Một trong 5 nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực” đó là rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh Thiết nghĩ,
đây là một nội dung quan trọng, gắn liền với các hoạt động giáo dục trong nhàtrường Cùng với xu thế chung, thế giới đang có sự thay đổi sâu sắc về mọi mặt,khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin phát triển như vũ bão, tác động đến nhiềulĩnh vực của đời sống xã hội Một số các chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử,quy tắc sống cũng bị ảnh hưởng Đặc biệt là thế hệ trẻ, các em dễ dàng học theo,bắt chước một số thói hư, tật xấu du nhập từ bên ngoài, thế giới trên mạnginternet Bởi vậy, học sinh sống trong xã hội phát triển cần phải được trang bịnhững kỹ năng thích hợp để hòa nhập với cộng đồng ,với xu thế toàn cầu hóa.Đối với học sinh, đặc biệt là học sinh bậc trung học cơ sở cần phải được giáo dụcmột số giá trị sống, rèn luyện kỹ năng sống Các em là những chủ nhân tương laicủa đất nước, là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ,ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội,còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động,
- Vậy kỹ năng là gì?
Kỹ năng là năng lực hay khả năng chuyên biệt của một cá nhân về một
hoặc nhiều khía cạnh nào đó được sử dụng để giải quyết tình huống hay côngviệc nào đó phát sinh trong cuộc sống
Kỹ năng sống là gì?
Trang 3Kỹ năng sống là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết
hoặc đáp ứng các nhu cầu cụ thể, trong suốt quá trình tồn tại và phát triển củacon người kỹ năng sống bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duytrong não bộ của con người Kỹ năng sống có thể hình thành một cách tự nhiên,thông qua giáo dục hoặc rèn luyện của con người
Vì sao phải giáo dục kỹ năng sống cho học sinh?
Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiệnđại, xây dựng những hành vi lành mạnh, thay đổi những hành vi thói quen tiêucực dựa trên nền tảng các giá trị sống, nghĩa là người học không chỉ hướng đến
sự hiểu biết mà còn phải làm được những điều mình hiểu, biết ứng xử linh hoạttrong mọi hoàn cảnh, công việc, nhằm làm cho cuộc sống bản thân và cộng đồngngày càng tốt đẹphơn Giáo dục kĩ năng sống có nhiệm vụ trọng tâm là đảm bảocho mọi người có được sự tự do trong tư duy, phán xét, cảm nhận, sáng tạo đểphát triển tài năng của mình và kiểm soát được cuộc sống của mình càng nhiềucàng tốt
IV Cơ sở thực tiễn:
Học sinh ở trường Trung học cơ sở, lứa tuổi vị thành niên, về tâm sinh lý
là lứa tuổi có biến động rất mạnh Vì thế, mức độ ổn định trong quá trình hìnhthành nhân cách chưa cao Các em dễ nghe lời cha mẹ, thầy cô giáo, người lớntuổi, song lại cũng rất dễ nhiễm các tác động tiêu cực từ gia đình, bạn bè, xã hội.Đặc biệt trong thực tế xã hội hiện nay, cơ hội cái xấu tác động vào quá trình rènluyện nhân cách, vào tư tưởng, tình cảm của các em là rất nhiều Và nếu không
có nề nếp tốt được rèn luyên kỹ năng sống , hiểu giá trị sống từ trong gia đình, ởtrường lớp, học sinh sẽ rất dễ có những thay đổi bất thường, tiêm nhiễm những tệnạn xã hội rất nhanh, nhiều khi đi ngược lại mong muốn của người lớn Màngười lớn lại thường yêu cầu và luôn có mong muốn, kì vọng ở con cái mình khácao Họ mong muốn các em không chỉ là con ngoan trong gia đình, trò giỏi ở nhàtrường mà còn mong muốn con em mình có thể hiểu biết thêm nhiều lĩnh vựckhác Cho nên ngoài việc học tập ở trường, các bậc phụ huynh còn muốn con emcủa mình học thêm các lớp học khác như: các lớp học văn hóa nâng cao, lớp vitính, thể dục thể thao… luôn luôn là vậy, lúc nào cha mẹ cùng kỳ vọng ở con cáicủa mình một kết quả thật tốt đẹp, một tương lai thật tươi sáng Đó quả thật lànhững nguyện vọng hết sức chính đáng, đáng trân trọng Song rất tiếc nhiều khi
kì vọng của cha mẹ thì lớn mà khả năng thực tế của các con lại có hạn…Suy chocùng, bố mẹ nào cũng mong muốn con mình ngoan, học giỏi và trưởng thành.Nhưng việc giáo dục con cái xem ra không hề đơn giản Giáo dục cũng phảiđúng cách, tùy từng lứa tuổi mà có cách khác nhau Phải dạy cho con trẻ các kỹnăng giao tiếp, kỹ năng sống ngay từ khi còn nhỏ Để giúp trẻ hình thành thóiquen trong cách ứng xử với những người xung quanh một cách có văn hóa Phảigiáo dục liên tục, lâu dài và bài bản
Năm học 2014 - 2015 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 8/3 gồm
có 34 học sinh (17 nữ, 2 học sinh thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo) Ngay đầu
Trang 4năm học khi nhận lớp chủ nhiệm tôi đã tìm hiểu đặc điểm tình hình của lớp chủnhiệm và nhận thấy lứa tuổi học sinh THCS là thời kì quan trọng của sự pháttriển thể chất và nhân cách Do sự hoàn thiện về cấu tạo và chức năng của hệthần kinh trung ương và các giác quan, sự tích lũy phong phú kiến thức và kinhnghiệm sống, do yêu cầu ngày càng cao của hoạt động học tập, lao động, cáchoạt động khác mà sự phát triển về mặt tâm lý của học sinh có những nét mới về
chất.Vì thế, tôi đã lập bảng phân loại "Các kỹ năng sống rất cần được giáo
dục" của học sinh và tự tìm hiểu, kết quả như sau:
Biết giao tiếp.( thể hiện sự tự tin) x
Biết giải quyết mâu thuẫn tránh bạo
V Nội dung, biện pháp tổ chức thực hiện:
Từ thực tế thu được ở bảng phân loại kỹ năng sống của học sinh, qua việcnghiên cứu lý luận, tổng hợp kinh nghiệm từ thực tiễn tôi nhận thấy dạy học tíchcực gồm rất nhiều phương pháp Ở đây tôi xin đưa ra vài phương pháp áp dụngtrong một số kinh nghiệm giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh trongtiết Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp như sau:
1.
Sử dụng phương pháp động não để rèn luyện kỹ năng tự nhận thức, xác định giá trị bản thân,kiểm soát cảm xúc và thể hiện sự tự tin:
Trang 5Động não là phương pháp giúp cho học sinh trong một thời gian ngắn nảysinh được nhiều ý tưởng, nhiều giả định về một vấn đề nào đó Đây là mộtphương pháp có ít để (lôi ra) một danh sách các thông tin
a Động não để rèn luyện kỹ năng tự nhận thức:
Thực hiện phương pháp động não để rèn luyện kỹ năng tự nhận thức là giúpcác em hiểu về chính bản thân mình, như cơ thể, tư tưởng, các mối quan hệ xãhội của bản thân; biết nhìn nhận, đánh giá đúng về tiềm năng, tình cảm, sở thích,thói quen, điểm mạnh, điểm yếu,…của bản thân mình; quan tâm và luôn ý thứcđược mình đang làm gì, kể cả nhận ra lúc bản thân đang cảm thấy căng thẳng
Tự nhận thức là một kỹ năng sống rất cơ bản của con người, là nền tảng đểcon người giao tiếp, ứng xử phù hợp và hiệu quả với người khác cũng như để cóthể cảm thông được với người khác Ngoài ra, có hiểu đúng về mình, các em mới
có thể có những quyết định, những sự lựa chọn đúng đắn, phù hợp với khả năngcủa bản thân, với điều kiện thực tế và yêu cầu xã hội Ngược lại, đánh giá khôngđúng về bản thân có thể dẫn các em đến những hạn chế, sai lầm, thất bại trongcuộc sống và trong giao tiếp với người khác
Ví dụ minh họa:
- Hoạt động tiết 13 - Chủ điểm tháng 4: Hòa bình và Hữu nghị.
Học sinh thực hiện kỹ năng tự nhận thức trong việc dẫn chương trình hoạt
động "Văn nghệ mừng ngày 30-4", sau khi lựa chọn học sinh có tố chất về khoa
nói, giáo viên định hướng, giao nhiệm vụ cho học sinh nội dung cần dẫn chươngtrình để học sinh suy nghĩ viết lời dẫn phù hợp với từng nội dung của mỗi tiếthoạt động, cho học sinh thực hiện trên lớp, sau mỗi tiết học giáo viên cần chú ýnhận xét, động viên, rút kinh nghiệm để các em tiến bộ
Học sinh thực hiện kỹ năng tự nhận thức bản thân trong việc dẫn
chương trình hoạt động "Văn nghệ mừng ngày 30-4" ở tiết 13-
chủ điểm tháng 4: Hòa bình và Hữu nghị.
Trang 6- Hoạt động tiết 5- chủ điểm tháng 11:Tôn sư trọng đạo Dẫn chương trình
nêu câu hỏi hoặc vấn đề (có nhiều cách trả lời) cần được tìm hiểu trước cả lớp
hoặc trước nhóm, giao nhiêm vụ cho thành viên:
Ví dụ: ? Là học sinh bạn cần làm như thế nào để ghi nhớ công ơn thầy cô
giáo? - Học tập thật tốt, tu dưỡng rèn luyện đạo đức thật tốt để trở thành conngoan trò giỏi…
?Bạn hãy cho biết một tấm gương vượt khó vươn lên trong học tập ở trườngta?
- Sau khi các tổ trình bày hết, người điều khiển chương trình kết luận: Mờigiáo viên nêu kết luận vấn đề
- Giáo viên khích lệ học sinh phát biểu và đóng góp ý kiến càng nhiều càngtốt
- Liệt kê tất cả mọi ý kiến lên bảng hoặc giấy to không loại trừ một ý kiếnnào, trừ trường hợp trùng lặp
- Phân loại các ý kiến
- Làm sáng tỏ những ý kiến chưa rõ ràng
- Tổng hợp ý kiến học sinh, hỏi xem có thắc mắc hay bổ sung gì không?
- Thư ký ghi lại
- Người dẫn chương trình mời một biểu diễn tiết mục văn nghệ
Học sinh thực hiện kỹ năng tự nhận thức trong hoạt động " Tổ chức kỷ
niệm ngày nhà giáo Việt Nam 20-11." ở tiết 5- chủ điểm tháng 11:
Tôn sư trọng đạo.
b Động não để rèn luyện kỹ năng xác định giá trị bản thân:
Áp dụng phương pháp động não có thể dùng để lý giải bất kỳ một vấn đề nào,song đặc biệt phù hợp với các vấn đề ít nhiều đã quen thuộc trong cuộc sốngthực tế, trong kiến thức đã học của học sinh Học sinh tự mình nhìn nhận, tựđánh giá về bản thân mình
- Phương pháp này có thể dùng cho cả câu hỏi có phần kết đóng và kết mở
Trang 7- Tất cả mọi ý kiến đều cần được giáo viên hoan nghênh, chấp nhận màkhông nên phê phán, nhận định đúng, sai ngay.
- Cuối giờ học giáo viên nên nhấn mạnh kết luận này là kết quả của sự thamgia chung của tất cả học sinh
- BGK đếm số bài hát của mỗi đội để cho điểm, một bài hát đúng chủ đề được
10 điểm (Ví dụ: Nếu đội A không hát được thì thành viên của đội B sẽ hát tiếp.Lưu ý không để thời gian trống)
- Thư ký tổng kết điểm
Hoạt động 4: Thi hỏi đáp ( Trả lời nhanh)
- Thể lệ: Sau khi người dẫn chương trình đọc xong câu hỏi, nêu thời gian độinào có tín hiệu trước (giơ tay) thì được quyền trả lời Nếu hết thời gian mà vẫnkhông trả lời được thì đội khác trả lời tính điểm Trả lời đúng được 10 điểm Nếu
cả hai đội không trả lời được thì ưu tiên cho khán giả trả lời (nhận quà)
4.Người đọc lời đầu hàng vô điều kiện của chính quyền nguỵ Sài Gòn là ai?
Tổng thống Dương Văn Minh
5.Miền Bắc Việt Nam hoàn toàn giải phóng vào ngày tháng năm nào?
Trang 87.Chiếc xe tăng đầu tiên tiến vào chiếm Dinh Độc lập húc nghiêng cổng phụmang số hiệu gì? Ai là người trực tiếp lái chiếc xe tăng đó?
Chiếc xe tăng mang số hiệu 843 do Bùi Quang Thận Nguyên cầm lái.
8.Hãy kể một câu chuyện về tấm gương hi sinh anh dũng của bội đội ta mà
10.Trước khi bị xử bắn, chị Võ Thị Sáu hô vang khẩu hiệu gì?
"Việt Nam muôn nǎm! Bác Hồ muôn nǎm!"
- Thư ký tổng kết điểm.Giáo viên nhận xét vấn đề
Học sinh thực hiện kỹ năng xác định giá trị bản thân trong hoạt động
" Văn nghệ mừng ngày 30-4" ở tiết 13- chủ điểm tháng 4: Hòa bình và Hữu nghị.
Thông qua phương pháp động não giúp các em tự nhận thức đúng về bản thânmình, các em được rèn luyện, được trải nghiệm qua thực tế, đặc biệt là giao tiếpvới người khác mạnh dạn và tự tin trong cuộc sống
Đồng thời các em nhận ra được giá trị là những gì con người cho là quantrọng, là có ý nghĩa đối với bản thân mình, có tác dụng định hướng cho suy nghĩ,hành động và lối sống của bản thân trong cuộc sống Giá trị có thể là nhữngchuẩn mực đạo đức, những chính kiến, thái độ, và thậm chí là thành kiến đối vớimột điều gì đó…Giá trị có thể là giá trị vật chất hoặc giá trị tinh thần, có thểthuộc các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, đạo đức, kinh tế,…
Mỗi người đều có một hệ thống giá trị riêng, vận dụng kỹ năng này các em đãhiểu rõ được những giá trị của bản thân mình Biết ra quyết định đúng trongtừng tình huống khi mình gặp trong cuộc sống Giá trị bản thân không phải là bấtbiến mà có thể thay đổi theo thời gian, theo các giai đoạn trưởng thành của con
Trang 9người Giá trị đó phụ thuộc vào giáo dục, vào nền văn hóa, vào môi trường sống,học tập và làm việc của cá nhân.
c Động não đối với việc rèn luyện kỹ năng kiểm soát cảm xúc và thể hiện sự
tự tin:
Kiểm soát cảm xúc giúp học sinh nhận thức rõ cảm xúc của mình trong mộttình huống nào đó và hiểu được ảnh hưởng của cảm xúc đối với bản thân và đốivới người khác thế nào, đồng thời biết cách điều chỉnh và thể hiện cảm xúc mộtcác phù hợp Kỹ năng xử lý cảm xúc còn có nhiều tên gọi khác như: xử lý cảmxúc , kiềm chế cảm xúc, làm chủ cảm xúc, quản lí cảm xúc Một người biết kiểmsoát cảm xúc thì sẽ góp phần giảm căng thẳng giúp giao tiếp và thương lượnghiệu quả hơn, giải quyết mâu thuẫn một cách hài hòa và mang tính xây dựnghơn, giúp ra quyết định và giải quyết vấn đề tốt hơn
Tự tin là có niềm tin vào bản thân; tự hài lòng với bản thân; tin rằng mình cóthể trở thành một người có ích và tích cực, có niềm tin về tương lai, cảm thấy cónghị lực để hoàn thành các nhiệm vụ
- Kết hợp phương pháp động não để rèn luyện kỹ năng kiểm soát cảm xúc
và thể hiện sự tự tin qua thảo luận nhóm Thảo luận nhóm có thể tiến hành theocác bước sau:
- Dẫn chương trình nêu chủ đề thảo luận, chia nhóm, giao câu hỏi, yêu cầuthảo luận cho mỗi nhóm, quy định thời gian thảo luận và phân công vị trí ngồithảo luận cho các nhóm
- Các nhóm tiến hành thảo luận
- Đại diện từng nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm Các nhóm kháclắng nghe, chấp vấn, trao đổi, bổ sung ý kiến
- GV tổng kết các ý kiến
* Yêu cầu sư phạm
- Có nhiều cách chia nhóm, có thể theo số điểm danh, theo màu sắc, theobiuểu tượng, theo giới tính, theo vị trí ngồi,…
- Quy mô nhóm có thể lớn hoặc nhỏ tuỳ theo vấn đề thảo luận Tuy nhiên,nhóm từ 4 đến 8 học sinh là tốt nhất bởi lẻ
+ Số học sinh này nhỏ vừa đủ để đảm bảo tất cả các em có thể tham gia tíchcực
+ Số học sinh này lớn vừa đủ để đảm bảo rằng các em không bao giờ thiếu ýtưởng, và không có gì để nói
Ví dụ minh họa: Tiết 11- Chủ điểm tháng 3: Tiến bước lên Đoàn Hoạt động 1: Diễn đàn và thảo luận “Tiến lên Đoàn viên”
- Thể lệ: Người dẫn chương trình nêu lần lượt các câu hỏi Yêu cầu các nhómsuy nghĩ và lên phát biểu ý kiến, trình bày nhận thức, quan điểm của mình về cáccâu hỏi đã nêu, các nhóm khác có ý kiến bổ sung, thảo luận hoặc tranh luận.Người dẫn chương trình tổng kết những ý chính
CÂU HỎI
Câu 1: Bạn hiểu gì về ý nghĩa ngày thành lập Đoàn 26-3?
Trang 10Câu 2:Vai trò và nhiệm vụ của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh hiện nay?
Câu 3:Nhiệm vụ của Đoàn viên hiện nay là gì? Bạn có muốn phấn đấu trởthành Đoàn viên không? Tại sao?
Câu 4:Lý tưởng hiện nay của thanh niên là gì?
Câu5:Bạn học tập được những gì ở gương đoàn viên tiêu biểu ở anh/chị lớp 9.Cho ví dụ cụ thể?
Sau khi tóm tắt nội dung thảo luận, người dẫn chương trình mời một bạn háthoặc đọc bài thơ về Đoàn Tặng quà cho bạn vừa thực hiện bài biểu diễn củamình
- Nhờ không khí thảo luận cởi mở nên học sinh, đặc biệt là những em nhútnhát, trở nên bạo dạn hơn; các em học được cách trình bày ý kiến của mình biếtlắng nghe có phê phán ý kiến của bạn; từ đó, giúp trẻ dễ hoà nhập vào cộng độngnhóm, tạo cho các em sự tự tin, hứng thú trong học tập và sinh hoạt
Học sinh thực hiện kỹ năng kiểm soát cảm xúc và thể hiện sự tự tin trong hoạt động
nhóm" Thi viết về Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh" ở tiết 11- Chủ điểm tháng 3:
Tiến bước lên Đoàn.
Khi áp dụng phương pháp động não để rèn luyện kỹ năng này tôi nhận thấykhi các em bị căng thẳng thì các em có tâm trạng, cảm xúc khác nhau: cũng cókhi là những cảm xúc tích cực nhưng thường là những cảm xúc tiêu cực gây ảnhhưởng không tốt đến sức khỏe thể chất và tinh thần Ở một mức độ nào đó, khimột cá nhân có khả năng đương đầu với căng thẳng thì đó có thể là một tác độngtích cực, tạo sức ép buộc cá nhân đó phải tập trung vào công việc của mình, bứtphá thành công Bởi vậy, khi bị căng thẳng, tùy từng tình huống, mỗi người cóthể có cách ứng phó khác nhau Cách ứng phó tích cực hay tiêu cực khi căngthẳng phụ thuộc vào cách suy nghĩ tích cực hay tiêu cực của cá nhân trong tìnhhuống đó
Trang 11Học sinh thực hiện kỹ năng thể hiện sự tự tin trong hoạt động " Văn
nghệ mừng ngày 30-4" ở tiết 13- Chủ điểm tháng 4: Hòa bình và Hữu nghị.
Kĩ năng thể hiện sự tự tin giúp các em giao tiếp hiệu quả hơn, mạnh dạn bày
tỏ suy nghĩ và ý kiến của mình, quyết đoán trong việc ra quyết định và giải quyếtvấn đề, thể hiện sự kiên định, đồng thời cũng giúp học sinh có suy nghĩ tích cực
và lạc quan trong cuộc sống Đây là yếu tố cần thiết trong giao tiếp, thươnglượng, ra quyết định, đảm nhận trách nhiệm
2.
Sử dụng phương pháp trò chơi để rèn luyện kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ,
kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác và kỹ năng tư duy sáng tạo:
Trò chơi là phương pháp tổ chức cho học sinh tìm hiểu một vấn đề haythực hiện những hành động, những thái độ, những việc làm thông qua một tròchơi nào đó
Cùng với học tập, giao lưu với bạn bè, vui chơi cũng là một nhu cầu củathanh thiếu niên học sinh Lí luận và thực tiễn đã chứng tỏ rằng: nếu biết tổ chứccho thanh thiếu niên vui chơi một cách hợp lí, lành mạnh thì đều mang lại hiệuquả giáo dục Qua trò chơi, lớp trẻ không những được phát triển về các mặt trítuệ, thể chất, thẩm mĩ mà còn được hình thành nhiều phẩm chất và hành vi tíchcực Chính vì vậy, trò chơi được sử dụng như là một phương pháp dạy học quantrọng
- Trò chơi phải dễ tổ chức và thực hiện, phải phù hợp với chủ đề giáo dục
“học để cùng chung sống”, với đặc điểm và trình độ học sinh, với quỹ thời gian,với hoàn cảnh, điều kiện thực tế của lớp học, đồng thời phải không gây nguyhiểm cho học sinh
- Học sinh phải nắm được quy tắc chơi và phải tôn trọng luật chơi
- Phải quy định rõ thời gian, địa điểm chơi
- Phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, tạo điềukiện cho học sinh tham gia tổ chức, điều khiến tất cả các khâu: từ chuẩn bị, tiếnhành trò chơi và đánh giá sau khi chơi
Trang 12- Trò chơi phải được luân phiên, thay đổi một cách hợp lí để không gâynhàm chán cho học sinh.
- Sau khi chơi, GV cần cho học sinh thảo luận để nhận ra ý nghĩa giáo dụccủa trò chơi
a.Ví dụ minh họa 1:
*Trò chơi “Tôi biết ”
Khi bắt đầu vào tiết 6 - Chủ điểm tháng 11: Tôn sư trọng đạo Giáo viên tổchức cho cả chơi trò chơi “Tôi biết ”
- Luật chơi: Lớp đứng thành một vòng tròn, dùng một cành hoa chuyền nhaucành hoa đến tay bạn nào thì bạn đó sẽ nói to tên một nhà giáo Việt Nam tiêubiểu (có nhiều cống hiến từ xưa đến nay) Nếu đúng sẽ phát một phần thưởng ( thường là cây bút hoặc cuốn vở)
* Gợi ý: Chu Văn An, Nguyễn Tất Thành, Phan Bội Châu, Nguyễn ĐìnhChiểu, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Đặng Thai Mai;Nguyễn Lân; Trần Văn Giàu; Nguyễn Thúc Hào; Hoàng Minh Thảo; ĐoànTrọng Truyến; Đinh Xuân Lâm; Nguyễn Cảnh Toàn; Hà Minh Đức; NguyễnVăn Đạo; Phan Cự Đệ; Ngô Bảo Châu
- Kết thúc trò chơi: Giáo viên cho học sinh phát biểu cảm xúc vệ trò chơi màmình vừa tham gia, mời lớp phó văn thể hát một bài hát nói về thầy, cô Sau đóngười dẫn chương trình dẫn vào hoạt động tiếp theo
Học sinh thực hiện kỹ năng giao tiếp, hợp tác và tìm kiếm sự hỗ trợ trong tròchơi " Tôi biết " ở tiết 6- Chủ điểm tháng 11: Tôn sư trọng đạo
* Trò chơi “Tôi biết ” trong hoạt động chủ điểm tháng 1+2: Mừng Đảng,mừng Xuân
- Luật chơi: Lớp đứng thành một vòng tròn, dùng một nhánh hoa mai chuyềncho nhau, nếu nhành hoa đến tay bạn nào thì bạn đó nói to tên của những các Tếttrong năm của nước ta Nếu nói đúng sẽ phát một phần thưởng
* Gợi ý: Tết Khai Hạ - Mồng bảy tháng giêng; Tết Rằm tháng giêng - TếtThượng Nguyên; Tết Hàn Thực - Mồng ba tháng ba; Tết Đoan Ngọ - Mồng năm
Trang 13tháng năm; Tết Trung Nguyên - Rằm tháng bảy; Tết Trung Thu - Rằm thángtám; Tết Trùng Cửu - Mồng chín tháng chín; Tết Trùng Thập Mồng mười thángmười; Tết ông Táo - Tết hai mươi ba tháng chạp; Tết Nguyên Đán
- Kết thúc trò chơi: mời lớp phó văn thể hát một bài hát có chủ đề Xuân
Học sinh thực hiện kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ trong hoạt động đố vui
" Hội vui học tập" ở tiết 7- Chủ điểm tháng12: Uống nước nhớ nguồn
Kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ đã giúp đỡ giúp các em có thể nhận được nhữnglời khuyên, sự can thiệp cần thiết để tháo gỡ, giải quyết những vấn đề khó khăn,giảm bớt được căng thẳng tâm lý do bị dồn nén cảm xúc Biết tìm kiếm sự giúp
đỡ kịp thời sẽ giúp cá nhân không cảm thấy đơn độc, bi quan, và trong nhiềutrường hợp, giúp các em có cái nhìn mới và hướng đi mới, phát huy hiệu quả khi
ra quyết định lựa chọn cách giải quyết tối ưu sau khi được tư vấn
Kĩ năng giao tiếp giúp học sinh khả năng có thể bày tỏ ý kiến của bản thântheo hình thức nói, viết hoặc sử dụng ngôn ngữ cơ thể phù hợp với hoàn cảnh vàvăn hóa, đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến người khác ngay cả khi bấtđồng quan điểm Bày tỏ ý kiến bao gồm cả bày tỏ về suy nghĩ, ý tưởng, nhu cầu,mong muốn và cảm xúc, đồng thời nhờ sự giúp đỡ và sự tư vấn cần thiết
b.Ví dụ minh họa 2: Trò chơi :Thi tài trí.
Học sinh thực hiện kỹ năng giao tiếp trong hoạt động " Mình cùng học tậptốt" ở tiết 4- Chủ điểm tháng 10: Chăm ngoan, học giỏi
- Nội dung gồm một số phần như sau: “Tiếp sức giải toán”, “Điền từ” Cáccâu hỏi thuộc lĩnh vực các môn học Sau đó các tổ thảo luận với nhau trong thờigian cho phép rồi trả lời Tổ nào ra tín hiệu trước thì được quyền trả lời Nếukhông trả lời được thì tổ khác trả lời, nếu không có tổ nào trả lời được thì dànhcho khán giả (Mỗi tổ cử 3 bạn)
- Mỗi câu trả lời đúng đạt 10 điểm
- Đội nào có tổng số điểm cao hơn sẽ là đội chiến thắng
- Ban giám khảo chấm điểm và công bố kết quả chung cuộc
Chọn từ hoặc cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống
Trang 141. _một khối căm hờn trong cũi sắt (Gặm)
2 Để 1m3 nước tăng thêm 10C thì cần cung cấp _ (4.200.000J)
3 Số mol của 2,7g nhôm là _ (0,1 mol)
4 Nước ta có _dân tộc sinh sống (54 dân tộc)
5 Cây lấy khí _ thảy khí là quá trình quang hợp (CO2 –O2)
6 Chiến thắng trên sông Bạch Đằng chống quân Nam Hán do _lãnh đạo (Ngô Quyền)
7 _ là một môn học mang lại sức khoẻ cho mọi người (Thể dục)
8 _ dùng để biểu diễn hình dạng bên trong vật thể (Hình cắt)
9 Tranh _ được đặt nơi công cộng (cổ động)
10 Quyền được Bác Hồ quan tâm trước hết (trẻ em)
11 Trong một tam giác, đường nào chia tham giác thành hai miền có diệntích bằng nhau? (Đường trung tuyến)
12 Tác giả của bài hát “Tuổi hồng” (Trương Quang Lục)
13 Những tác nhân không gây lây nhiễm HIV: Giao tiếp thông thường: ôm,hôn, bắt tay, nói chuyện, ho, hắt hơi, Dùng chung nhà tắm, bể bơi, bồn tắm,mặc chung quần áo, ngồi chung ghế, Ăn uống chung bát đũa, cốc chén, Côntrùng và súc vật không lây truyền HIV: ruồi, muỗi, chấy, rận, chó, mèo, gà,chim,
c.Ví dụ minh họa 3: Trò chơi ô chữ
Thực hiên ở Chủ điểm tháng 3: Tiến bước lên Đoàn
- Thể lệ: Mỗi đội ( cả lớp chia thành 4 đội) chọn một ô, trả lời đúng mỗi ôchữ đạt 20 điểm Nếu đội nào tìm được chìa khoá (cột dọc) đạt 20 điểm
Câu hỏi:
(10 chữ) Đây là biểu tượng gì? Hình tròn, ở trong có hình măng non trên nền
cờ đỏ sao vàng, ở dưới có hàng chữ “Sẵn sàng”?
HUY HIỆU ĐỘI
(8 chữ) Tác giả bài hát “Em mơ gặp Bác Hồ”?
XUÂN GIAO
(14 chữ) Ông là ai? Lần đầu tiên người ta bất ngời thấy một người cộng sản ramắt công chúng, bất chấp khủng bố, dám công khai hô hào đánh đổ bọn Tâycướp nước cùngvua quan bán nước Người cộng sản có biệt hiệu là “Mẫn con”
đã hi sinh vào ngày 31/10/1931 khi anh mới 17 tuổi.?
NGUYỄN HOÀNG TÔN
(10 chữ) Anh là ai? Nhà thơ Tố Hữu đã ca ngợi anh bằng những câu thơ:
“Những đồng chí chèn lưng cứu pháo Nát thân, nhắm mắt còn ôm”.?