SKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn học

SKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn học

MỤC LỤC

Để thực hiện được mục tiêu đó đòi hỏi người giáo viên mầm non phải có tấm lòng yêu nghề, mến trẻ thực sự Cô giáo như người mẹ thứ hai, gần gũi, yêu thương để giáo dục trẻ hình thành những cơ sở ban đầu về nhân cách.

Một trong những bộ môn của ngành học mầm non mà tôi quan tâm để đầu

tư thực hiện nhiệm vụ trên đó là bộ môn cho trẻ làm quen với văn học Đặc biệt

là việc giúp trẻ có vốn từ phong phú và khả năng diễn đạt mạch lạc, diễn cảm,

dễ đi vào lòng người được tôi quan tâm nhất khi cho trẻ tiếp xúc với tác phẩmvăn học

Trong trường mầm non hoạt động văn học có một vai trò quan trọng trongviệc hình thành nhân cách cho trẻ và văn học phù hợp với tâm sinh lý của trẻ.Trẻ thích những câu chuyện cổ tích có ông Bụt, bà Tiên hiện lên giúp đỡ nhữngngười hiền lành nhưng nghèo khổ Hay qua câu chuyện thần thoại, truyền thuyếttâm hồn trẻ luôn tưởng tượng bay bổng đầy ước mơ Trẻ cảm phục lòng dũngcảm của các vị anh hùng trong tình tiết chiến trận Thông qua hoạt động văn họcgiúp trẻ nhận thức được thế giới xung quanh, những truyền thống đạo lý tốt đẹpcủa dân tộc từ đó bồi dưỡng cho trẻ các tính cách trung thực, hiền lành, chăm

chỉ…Qua đó giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước Từnhững ngữ điệu của văn học giúp trẻ cảm nhận được cái hay, cái đẹp, nhữnghành vi tốt trong cuộc sống Trẻ biết được những gì nên làm và không nên làm.

Và giúp trẻ có được các kỹ năng sử dụng sách như lật sách, đọc tranh, chỉ chữ…cho trẻ chuẩn bị vào lớp 1

Việc đọc diễn cảm có nghệ thuật lại có ý nghĩa to lớn hơn nhằm giúp trẻcảm thụ tác phẩm một cách trọn vẹn và đầy đủ hơn Qua đó trẻ tái tạo lại bằnghình ảnh những gì đã nghe được và gợi lên ở trẻ những tình cảm, cảm xúc nhấtđịnh; trẻ chú ý say mê với cốt truyện và các hình tượng của tác phẩm tự sự với

âm thanh nhịp điệu, nhạc vần của thơ ca Điều đó là tiền đề cho sự hình thành vàphát triển nhân cách, đạo đức cho trẻ thơ

Mặt khác đọc, kể tác phẩm văn học một cách diễn cảm là một trong nhữngnội dung cơ bản của môn văn học và phương pháp cho trẻ làm quen với tácphẩm văn học ở lớp mẫu giáo Đặc biệt là trẻ mẫu giáo lớn cái tuổi đang dần đivào chuẩn ngôn ngữ Vì vậy không những đọc, kể diễn cảm cho trẻ nghe mà cònphải rèn luyện cho trẻ kỹ năng đọc, kể diễn cảm tác phẩm văn học để tạo điềukiện cho trẻ phát triển vốn từ và thể hiện những kỹ năng, kiến thức mà mình đãhọc

Trong quá trình thực tiễn ở trường mầm non tôi thấy kỹ năng đọc diễn cảmcủa trẻ mẫu giáo chưa được tốt và còn nhiều hạn chế: chỉ có một số ít trẻ biếtđọc kể diễn cảm, việc đọc kể tác phẩm còn mang tính chất thuộc lòng chứ chưathể hiện một cách diễn cảm, thậm chí có trẻ còn đọc chưa đúng, một số trẻ cònngọng, lắp; và hơn thế lớp tôi lại là lớp có nhiều trẻ ngay từ bé đã thiếu tình cảmcủa cả ba lẫn mẹ, thiếu sự quan tâm của người lớn và có 4 trẻ nói ngọng … Do

đó gây rất nhiều khó khăn đối với việc luyện kỹ năng đọc - kể diễn cảm cho trẻ,

từ đó dẫn đến kết quả giáo dục chưa cao Từ thực tiễn này nên tôi đã chọn đề tài:

“Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn văn học” làm đề tài của mình.

I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

Đề tài này nhằm mục đích rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ 5- 6 tuổi ở trường mầm non đạt hiệu quả cao.

Kết quả cần đạt trong quá trình thực hiện đề tài:

Giáo viên biết cách thể hiện rõ ngữ điệu, cường điệu, tình cảm của âm thanh ngôn ngữ khi đọc tác phẩm cho trẻ nghe

Về trẻ kết quả đọc diễn cảm đạt 80- 85%

Nhiệm vụ cụ thể của đề tài rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ mẫu giáo 5-6tuổi được nhuần nhuyễn Đồng thời giúp giáo viên dạy đọc diễn cảm một cách mềm dẻo, linh hoạt

Tôi nghiên cứu đề tài này nhằm giải quyết những mâu thuẫn sau:

Việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non chưađạt hiệu quả cao bởi nhiều nguyên nhân trong đó chủ yếu là:

Thứ nhất: Đó là việc giáo viên chưa thể hiện được ngữ điệu, cường điệu,tình cảm của âm thanh ngôn ngữ khi đọc tác phẩm cho trẻ nghe

Thứ hai: Là do giáo viên sử dụng chưa hợp lý các phương pháp dạy học vànhững đồ dùng trực quan khi giảng dạy

Thứ ba: Là chưa thật sự chú ý rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ qua cácmôn học và dưới các hình thức khác nhau

I.3 Đối tượng nghiên cứu

- Học sinh lớp lá 5, trường Mầm non Krông Ana

I.4 Giới hạn phạm vi nội dung nghiên cứu

- Hoạt động có chủ đích và hoạt động ở mọi lúc mọi nơi của học sinh

Trường Mầm Non Krông Ana

I.5 Phương pháp nghiên cứu

Quan sát, đàm thoại

Điều tra thực tế

Nghiên cứu tài liệu

Kiểm tra đánh giá các hoạt động của trẻ

II Phần nội dung

II.1 Cơ sở lý luận

Ý nghĩa của việc rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ mẫu giáo 5- 6tuổi Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi còn nhiều hạn chế về khả năngdiễn đạt và tư duy chưa phát triển cao vì thế việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm chotrẻ có ý nghĩa rất to lớn trong phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ

Đọc diễn cảm giúp trẻ phát âm rõ ràng ( đảm bảo sự nghiêm ngặt chính âm)Phân biệt từ, cụm từ, câu, đoạn với cấu trúc chính xác ( chính tả và ngữ pháp).Tái tạo đầy đủ nội dung ý nghĩa tác phẩm trên cơ sở nắm vững sự thống nhấtgiữa cái biểu đạt ( hình thức nghệ thuật ) và cái được biểu đạt ( tư tưởng nghệthuật ) làm nên chỉnh thể toàn diện của tác phẩm Đọc diễn cảm là giọng đọc hayđọc đúng, biết phối hợp giữa chất giọng tự nhiên với các nội dung tác phẩm.Biết làm chủ giọng đọc và kỹ thuật đọc phù hợp với giọng điệu cảm xúc của nhàvăn và nghĩa của văn bản Đặc điểm tâm lý của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi Tốc độhình thành các phản xạ có điều kiện ở trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi chưa tăng cao Sựvận dụng ngôn ngữ diễn cảm vào cuộc sống sinh hoạt hàng ngày còn ít Tư duycủa trẻ 5– 6 tuổi chưa cao điều đó giúp chúng ta hiểu rằng việc dạy kỹ năng đọc

diễn cảm còn nhiều khó khăn Đọc diễn cảm là làm nổi bật đặc điểm, cảm xúc

thẩm mỹ và đời sống tinh thần của tác phẩm, tạo ra mối quan hệ xúc động riêng

tư của người đọc với tác phẩm Những tiêu chí đánh giá năng lực đọc diễn cảm

của trẻ Có khả năng đọc các thể loại văn học khác nhau Biết phát huy ưu thế

chất giọng với từng thể loại văn học phù hợp và ưa thích Đọc rõ ràng mạch lạc.Đọc thể hiện được âm điệu chủ đạo của bài văn và đó cũng là tình cảm thẩm mỹcủa tác phẩm Thể hiện sự hiểu biết mối quan hệ giữa phương diện hình thứcthực nghiệm ( phương tiện biểu đạt) và nội dung ý nghĩa tư tưởng văn học ( cáibiểu đạt) của bài văn Biết ngắt giọng, nhấn trọng âm lôgic, đọc đúng ngữ điệucâu hỏi, khẳng định, phủ định nhấn giọng những sắc thái biểu cảm cần thiết như:vui sướng, buồn rầu, xúc động tự hào, truyền đạt được ý tưởng tác giả Biết nhấnmạnh tô đậm những yếu tố hình thức, nghệ thuật trung tâm và độc đáo của bài

văn trong mối quan hệ làm sáng tỏ nội dung chủ đề và tư tưởng nghệ thuật củatác phẩm

Đọc thể hiện được cảm xúc, sự hiểu biết riêng về tác phẩm và có nhữngbiểu hiện sáng tạo trong biện pháp đọc Biết khai thác những ưu điểm và hạn chếnhược điểm của cá nhân trong khi đọc Có giọng đọc chân thực, bảo tồn đượcmối quan hệ truyền cảm giao lưu với người nghe

- Từ khi ra trường đều được phân dạy lớp 5 tuổi Với lòng nhiệt tình yêunghề mến trẻ, có khả năng đọc, kể diễn cảm cho trẻ nghe và biết định hướng chotrẻ hiểu được nội dung bài, tạo được môi trường hoạt động ở lớp tương đốiphong phú

- Được sự quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu, trường nằm trên địa bàntrung tâm thị trấn nên được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo

- Ban giám hiệu đã thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và các đợtchuyên đề văn học, hội thi đồ dùng, đồ chơi cho chị em đồng nghiệp học tập vàrút kinh nghiệm

*Hạn chế

Một số cháu nói tiếng địa phương, nói ngọng, nói lắp

c Mặt mạnh, mặt yếu

*Mặt mạnh

Cô giáo dạy trở nên mềm dẻo, linh hoạt

Các cháu đọc diễn cảm các tác phẩm một cách nhuần nhuyễn

*Mặt yếu

Một số cháu kỹ năng đọc diễn cảm chưa được tốt

d Các nguyên nhân, yếu tố tác động.

Giáo viên chưa chủ động linh hoạt trong việc tổ chức các hoạt động chơi,các buổi sinh hoạt, nếu có thì chủ yếu là trong tiết học

Chưa thực sự đầu tư vào công tác dạy trẻ đọc, kể diển cảm

Hầu hết khi thể hiện các tác phẩm văn học của trẻ cô ít chú ý đến độ miêu

ta diển cảm, ít sửa sai cho những trẻ phát âm chưa đúng

- Với những nguyên nhân như thế tôi phải dần dần khắc phục, sửa đổi vàhướng dẫn trẻ phát triển ngôn ngữ một cách đúng đắn nhất qua giao tiếp và tậpcho trẻ làm quen văn học đặc biệt là thể loại chuyện kể

e Đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra.

* Ưu điểm: Nhìn chung đề tài tôi nghiên cứu có những mặt thuận lợi, mangđến những thành công nhất định

- Giảng dạy nhiều năm và thường xuyên quan tâm đến trẻ nên bản thâncũng có nhiều kinh nghiệm trong việc nắm bắt tâm sinh lý lứa tuổi

- Được sự giúp đỡ nhiệt tình của đồng nghiệp, phụ huynh và học sinh củalớp lá 5, nên tôi vận dụng các biện pháp mới cũng thuận lợi hơn

* Tồn tại: Bên cạnh những ưu điểm trên trong thời gian nghiên cứu đề tàitôi cũng gặp không ít vấn đề hạn chế và có mặt yếu kém như:

- Một số cháu chưa qua lớp 3-4 tuổi, 4-5 tuổi nên kỹ năng đọc diễn cảmchưa được tốt

- Số trẻ đông, một số trẻ thể lực yếu nên tiếp thu chậm hơn so với các bạn

- Gia đình học sinh còn khó khăn nên phụ huynh chưa cho trẻ tiếp xúcnhiều với các loại hình nghệ thuật.

- Từ khảo sát thực tế tôi thu được kết quả sau:

II 3.Giải pháp, biện pháp

a.Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

Nhằm rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ 5 -6 tuổi ở trường mầm non đạt hiệu quả cao trong dạy và học;

Các cháu hứng thú tham gia vào các hoạt động, đọc kể diễn cảm một cáchlưu loát, tự nhiên;

Cô giáo khi truyền thụ kiến thức cho trẻ được mềm dẻo linh hoạt hơn

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Biện pháp 1: Giáo viên phải nhận thức đúng về tầm quan trọng của việc đọc diễn cảm.

Nhận thức đúng về việc đọc diễn cảm là phải có sự hiểu biết sâu sắc về kiếnthức văn học, nghiên cứu kỹ từng tác phẩm bằng mọi hình thức Ngoài sự hiểubiết có sẵn giáo viên phải luôn chủ động tìm tòi qua sách báo, qua thông tin trênmạng, qua học hỏi bạn bè đồng nghiệp và những người xung quanh; để hiểuđược rằng muốn truyền thụ các tác phẩm văn học đến trẻ một cách tốt nhất cầnphải sử dụng ngôn ngữ đọc một cách tốt nhất cần phải sử dụng ngôn ngữ đọcmột cách có nghệ thuật Việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ có tác dụng pháttriển ngôn ngữ, hình thành những tình cảm đạo đức cho trẻ đối với sự vật, hiệntượng, con người ở môi trường xung quanh

Ví dụ 1: Khi dạy trẻ đọc bài thơ “Vì con” – Vân Long, trẻ cảm nhận được

những tình cảm của người mẹ dành cho người con theo thời gian với những việc

làm cụ thể đồng thời trẻ có tình cảm yêu thương, kính trọng mẹ qua ngôn ngữđọc diễn cảm của cô.

Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ mầm non là cơ sở ban đầu cho việc cảmthụ các tác phẩm văn học của trẻ ở các cấp học tiếp theo Đặc biệt là ngưỡng cửakhi trẻ bước vào lớp 1 Vì vậy việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ là hết sứcquan trọng và bức thiết

Ví dụ 2: Đến với bài thơ “Làm nghề như bố” với những vần thơ hồn nhiên

vô tư ấy lại mở ra cho trẻ cánh của của bao ước mơ diệu kỳ Để rồi những ước

mơ ấy lớn dần theo năm tháng Từ đó trẻ nhận thức được rằng làm thế nào đểước mơ ấy trở thành hiện thực

Ví dụ 3: Hay khi đọc bài thơ “Nàng tiên ốc” - Phan Thị Thanh Nhàn Nếu

trẻ biết đọc diễn cảm thì trẻ cảm nhận được những vần thơ nhẹ nhàng như ruvới những tình tiết đầy bất ngờ Qua trẻ cảm nhận được sự tình thương bao la,lòng thương người vô bờ bến của bà già nghèo Đồng thời trẻ cũng cảm nhậnđược sâu sắc hơn về thế giới loài vật Điều đó càng kích thích nhiều hơn trí tò

mò của trẻ, mở ra cho trẻ một thế giới thần tiên thật đáng yêu Và điều đó chothấy rằng nếu như không biết đọc diễn cảm thì những vần thơ đó cũng sẽ trở nênđơn điệu.

“Nàng tiên ốc Xưa có một bà già nghèo

Chuyên mò cua bắt ốc

Một hôm bà bắt được

Một con ốc xinh xinh

Vỏ nó biêng biếc xanh

Không giống như ốc khác

Bà thương không muốn bán

Bèn bỏ vào trong chum

Rồi bà lại đi làm

Đến khi về thấy lạ

Sân nhà sao sạch quá

Đàn lợn đã được ăn

Cơm nước nấu tinh tươm

Vườn rau tươi sạch cỏ

Bà già thấy chuyện lạ

Rồi ôm lấy nàng tiên

Không cho chui vào nữa

Hai mẹ con từ đó

Rất là yêu thương nhau.”

Biện pháp 2: Giáo viên phải tự rèn luyện cho mình các thủ thuật ngữ âm khi đọc tác phẩm văn học :

Để truyền thụ một tác phẩm văn học đến trẻ một cách trọn vẹn, dễ dàng thìngười giáo viên mầm non cần phải rèn luyện nắm được các thủ thuật đọc, kể, cóđược kỹ năng, thậm chí kỹ xảo đọc diễn cảm Việc rèn luyện này đòi hỏi ngườigiáo viên phải đọc kĩ tác phẩm văn học và phân tích từng chi tiết nhỏ cũng như từngữ khó của tác phẩm để từ đó xác định và sử dụng đúng giọng điệu cơ bản, ngữđiệu, ngắt giọng theo đúng nhịp điệu, cường độ của âm thanh ngôn ngữ của mình.Giọng điệu cơ bản là tính chất chung của giọng đọc, giọng kể khi trình bàymột tác phẩm văn học nghệ thuật, giọng điệu cơ bản phụ thuộc vào thể loại, nộidung tư tưởng phong cách ngôn ngữ của tác phẩm

Điều quan trọng không thể thiếu đó là: nếu như nghề ca sĩ muốn hát hay thìphải thường xuyên luyện giọng hát, thì người giáo viên phải luôn luyện giọngnói, giọng đọc, giọng kể của mình làm sao chỉ qua những vần thơ, câu chuyệnthôi nhưng trẻ đều có thể cảm nhận được tình cảm, sự yêu thương, nỗi niềmtrong đó và tất cả giống như thật

Ví dụ 1: Với bài thơ “ Tết đang vào nhà” cần đọc với giọng điệu rộn ràng

vui vẻ để khắc họa cảnh vật và hoạt động của con người rất sáng sủa, sinh độngthực sự gợi tâm trạng vui sướng, yêu đời với mùa xuân đang tới

“Hoa Đào trước ngõ

Với bài thơ “Gà mẹ đếm con” giọng điệu khi đọc phải hồn nhiên, trong trẻo

để thể hiện bức tranh thiên nhiên đẹp, tươi sáng mà giản dị, có pha chút tinhnghịch như cái nhìn của trẻ thơ

“Cục… cục… gà mẹ đếmMột, hai, ba…và nhiềuĐàn gà con vừa nởChẳng biết là bao nhiêu

Có hạt nắng bé xíuVừa rơi trên nền nhàThế là cả đản gà

ùa lên tranh nhau nhặt

Gà mẹ sợ con lạcCục cục đuổi theo sauPhải bắt đầu đếm lạiMột, hai, ba và nhiều”

Việc lựa chọn và thể hiện giọng điệu cơ bản có ý nghĩa quan trọng trongviệc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ, bởi vì một trong những yêu cầu của việcrèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ cũng là việc giúp trẻ cảm nhận và thể hiện cácgiọng điệu khác nhau khi trình bày: trang trọng hay vui vẻ, êm dịu hay hómhỉnh…

Trên nền của giọng điệu cơ bản, người đọc còn phải sử dụng các sắc tháikhác nhau tùy theo diễn biến nội dung để trình bày trọn vẹn tác phẩm Một trongnhững sắc thái của giọng đọc được thể hiện ở yếu tố ngữ điệu Ngữ điệu lànhững thay đổi chủ yếu về độ cao của giọng khi đọc, nó có thể miêu tả lại đượctâm trạng hành động, cá tính của các nhân vật, bộc lộ thái độ của mình trước cácnhân vật đó

Ví dụ 2: Với câu chuyện “ Quả táo của ai ” giọng điệu cơ bản là trong sáng,

sôi nổi thẻ hiện nội dung là thỏ, quạ, nhím, cùng muốn nhận một quả táo và cuốicùng quả táo đó về ai Trong câu chuyện này, ngữ điệu khi thể hiện ngôn ngữcủa thỏ, nhím, quạ, cần phải cao, thậm chí có phần gay gắt thể hiện được ý thứctranh chấp của các con vật này Như giọng điệu của nhím phải có tính chấtkhẳng định: “Quả táo chín rụng, tôi bắt được mà”

Giọng của thỏ đòi hỏi khẳng định hơn “Tôi tìm thấy quả táo chứ! Quả táonày của tôi”

Còn giọng của quạ đen quyết liệt không kém “quả táo này tôi hái đấy”

Đối lập với ngữ điệu cao, có tính gay gắt đó là ngữ điệu trầm, ôn hòa củagấu, thể hiện một tính cách chậm rãi, sáng suốt: “Các cháu đừng tranh cãi nữa !

Cả ba cùng nói đúng, song không nên tranh giành nhau như vậy, hãy bổ quả táo

Ví dụ 3: Khi kể chuyện cổ tích “Cóc kiện trời” cần kể với giọng điệu sôi

nổi, rõ ràng, có pha chút cảm phục Đoạn đầu sẽ được kể với giọng điệu chậmrãi, với mục đích giới thiệu bối cảnh câu chuyện và các nhân vật

“ Thủa xa xưa, Ngọc hoàng cai quản tất cả các việc trên trời, dưới đất NgọcHoàng ra lệnh cho thần mưa làm mưa cho tất cả các con vật và cây cỏ có nướcuống Nhưng đã ba năm nay không có một giọt mưa nào Khắp nơi đất đai nứt

nẻ, cây cỏ khát nước chết rụi, các con thú cũng chết dần chết mòn vì khát Muônloài đều kêu than ai oán, vậy mà trời có thấu Một hôm các con vật họp bàn nhaulại chúng quyết định cử Cóc lên gặp Ngọc Hoàng Cùng đi với Cóc có Cáo, Gấu

và Cọp…”

Đến đoạn miêu tả cuộc chiến giữa các nhân vật và tay chân của Ngọc Hoànglại cần một nhịp điệu nhanh hơn cường độ mạnh hơn thể hiện tính chất căngthẳng cuộc chiến đấu:

“ Bầy gà vừa ló khỏi cửa, Cóc ra lệnh cho Cáo xông ra vồ gà Biết gà bị vồmất Ngọc Hoàng liền sai chó ra giữ Cáo Chó chạy ra chỉ kịp sủa lên mấy tiếng

đã bị Gấu ra chộp lấy tha đi Ngọc Hoàng lại sai một toán lính ra giữ Gấu Lầnnày Cọp xông ra quật chết từng lính không sót người nào…”

Liên quan đến cường điệu và cường độ phải kể đến ngắt giọng Quãng ngắtgiọng ngắn thường ở trong nhịp điệu nhanh, cường độ mạnh, thể hiện tính chấtnáo nhiệt hoặc căng thẳng Quãng ngắt dài thường trong nhịp điệu chậm, cường

độ nhẹ, thể hiện tính chất buồn bi thương

Như vậy là các thủ thuật về ngữ âm có vai trò rất quan trọng đối với việc rèn

kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ tác phẩm văn học có cuốc hút được trẻ và trẻ cócảm thụ đầy đủ những giá trị nghệ thuật hay không là phụ thuộc vào cách đọccủa cô

Do đó, giáo viên cần phải trang bị cho mình các thủ thuật đọc diễn cảm tácphẩm văn học

Biện pháp 3: Sử dụng yếu tố phi ngôn ngữ khi đọc tác phẩm văn học như:

Để thành công tác phẩm không chỉ cần có giọng đọc diễn cảm ngọt ngào mà

bỏ qua yếu tố phi ngôn ngữ “Tư thế, ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ…”Vì thế khitruyền đạt một tác phẩm đến với trẻ người giáo viên cần chú ý đến điều này.Người giáo viên cũng giống như một diễn viên điện ảnh biểu diễn trên sânkhấu và học trò chính là khán giả của trường quay Đúng vậy “Ánh mắt là cửa sổtâm hồn” qua ánh mắt ta có thể thấy được sự tự nhiên hay sự bất ngờ, thấy đượcvai ác vai thiện, ngột ngào hây chua chát…; tư thế cho ta biết được vai lịch lãmhay thô kệch…Những cử chỉ đơn giản, chân thực có nội dung sâu sắc sẽ tăngthêm sức diễn cảm cho tác phẩm

Ví dụ 4: Khi kể câu chuyện “ Ba cô gái” giọng đọc phải thay đổi liên tục

theo tính cách của từng nhân vật: giọng bà mẹ trầm yếu ớt, giọng Sóc Đỏ trongtrẻo hồn nhiên, giọng cô chị cả cô hai thì chua chát, đanh đá, giọng cô út địudàng ấm áp Cùng với những giọng kể đó đòi hỏi giáo viên phải thể hiện ánhmắt, cử chỉ điệu bộ khác nhau theo từng nhân vật Nhờ đó trẻ cảm nhận sâu sắchơn tính cách của mỗi con người và từ đó đọng lại trong trẻ tấm lòng hiếu thảođói với cha mẹ

Ví dụ 5: Khi trình bày bài thơ “ Chim chích bông” Giáo viên phải đọc với

giọng vui tươi, hồn nhiên Ngữ điệu của 6 câu đầu là miêu tả hơi trầm Đoạn sau

là đối thoại, ngữ điệu cần cao hơn có thể kết hợp cử chỉ giơ tay lên vẫy khi đọcđoạn:

“ Em vẫy gọi !Chích bông ơi!

Chim xuống nhé

Có thích không?”

Và có thể cúi xuống gật gậtđầu kết hợp nét mặt tươi vui khi đọc đoạn:

“ Chú chích bôngLiền xà xuốngBắt sâu cùng

Và luôn mồnThích!

Thích!

Thích!

Việc kết hợp các tư thế nét mặt, cử chỉ… với những thủ thuật ngữ âm sẽ có tưduy truyền thụ rất lớn tới người nghe Nét mặt, ánh mắt tưởng tượng nếu là tácphẩm vui, diễn biến có hậu có tình tiết ngộ nghĩnh

Nét mặt buồn nếu tác phẩm có tính chất bi thương Sự giao cảm giữa ngườiđọc, người kể với người nghe chính là thể hiện ở nết mặt, ánh mắt, cử chỉ Tuy

nhiên tư thế cử chỉ sẽ mất đi sức biểu cảm mạnh mẽ nếu lạm dụng nó Vì thế cầnsử dụng có mức độ để trẻ khỏi bị phân tán bởi những ấn tượng bên ngoài tácphẩm

Biện pháp 4: Tổ chức rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ dưới nhiều hình thức khác nhau.

Việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ có thể được diễn ra linh hoạt theo haihình thức chính: hình thức trong giờ học và hình thức ngoài giờ học Hình thứctrong giờ học là cô rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ trong tiết học văn học màtrong đó cô dọc diễn cảm các bài thơ, câu chuyện đã được phân phối theochương trình qui định

Ví dụ 1: Khi dạy bài thơ “ Cây đào”- Nhược Thủy, cô cho trẻ đọc bài thơ

nhiều lần và chú ý dạy trẻ cách ngắt nghỉ lên giọng, xuống giọng… Cho hợp lý.Còn về hình thức ngoài giờ thì ít được áp dụng vì vậy cần lưu ý quan tâm đếnvấn đề này hiều hơn hình thức ngoài giờ học có ý nghĩa là trong lúc dạo chơingoài trời Trong giờ chuẩn bị cơm trưa, sau lúc ngủ dậy kể cả giờ chơi tự do…

Cô đều có thể rèn cho trẻ kỹ năng đọc diễn cảm

Ví dụ 2: Trong lúc dạo chơi ngoài trời, ở lớp mẫu giáo lớn cô có thể đọc cho

trẻ đọc diễn cảm bài thơ “ Đi nắng” tác giả - Nhược Thủy

Hay trong giờ chuẩn bị cơm trưa cô cho trẻ đọc diễn cảm bài thơ “Nhớ ơn”,giờ điểm danh đọc bài “Chào cô vào lớp”, hoặc trước khi đi ngủ cô cho trẻ đọcdiễn cảm bài thơ:“ Giờ đi ngủ”

Hình thức ngoài giờ học là hình thứ cơn, giúp trẻ nhớ lại các bài thơ, câuchuyện đã được nghe và đặc biệt là rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ một cách

Việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ không chỉ diễn ra ở tiết học văn học

mà còn được diễn ra trong các hoạt động học tập khác như:

Môn khám phá khoa học

Chơi vận động

Làm quen hoạt động tạo hình

Làm quen chữ cái…

Vì thế các bài thơ trong các bộ môn đó không hề mất đi ý nghĩa văn học của

nó mà còn giúp trẻ hiểu một cách dễ dàng nội dung của tác phẩm, đặc biệt là kỹnăng đọc diễn cảm của trẻ dần phát triển

Ví dụ 3: Khi dạy môn: Khám phá khoa học về “ Một số vật nuôi trong gia

đình” cô có thể kết hợp cho trẻ đọc diễn cảm bài thơ “ Đàn gà con” ( Phạm Hổ)

để rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ

Đàn gà conMười quả trứng tròn

Mẹ gà ấp ủMười chú gà conHôm nay ra đủLòng trắng lòng đỏThành mỏ, thành chânCái mỏ tí honCái chân bé xíuLông vàng mát dịuMắt đen sáng ngời

Ơi chú gà ơi

Ta yêu chú lắmHoặc khi chơi vận động trò chơi:

“ Kéo cưa lừa xẻ” cô cho trẻ đọc diễn cảm bài đồng dao “ Kéo cưa lừa xẻ”Tuy nhiên việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ qua môn văn vẫn là chính

Biện pháp 6: Tuyên truyền với phụ huynh

Phối hợp với phụ huynh qua công tác đón, trả trẻ Để phụ huynh theo dõi và

hỗ trợ giúp trẻ thuộc thơ, chuyện nhanh hơn Phụ huynh sẽ yêu cầu trẻ đọc thơ,

kể chuyện cho cả nhà nghe Từ đó rèn kỹ năng đọc, kể diễn cảm ở trẻ Mời phụhuynh tham gia các hội thi về văn học cùng với trẻ

c Điều kiện để thực hiện giải pháp, biện pháp:

Đòi hỏi người giáo viên có trình độ nhất định biết tìm tòi những thông tin cầnthiết qua mạng Đồng thời cơ sở vật chất của trường đầy đủ đáp ứng cho cáchoạt động của trẻ

d Mối quan hệ của các giải pháp, biện pháp

Các giải pháp, biện pháp có mối quan hệ khăng khít mật thiết với nhau đanxen và hỗ trợ cho nhau nhằm mục đích phát triển toàn diện cho trẻ cả về cáchđọc diễn cảm lẫn nội dung tác phẩm Để giải pháp, biện pháp được thực hiện thì

cơ sỏ vật chất đảm bảo và giáo viên phải có được trình độ nhất định

e Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu

- Kết quả khảo nghiệm: Qua điều tra học sinh lớp lá 5 thì 100% các cháu đềuthích đọc diễn cảm Thăm dò ý kiến của đồng nghiệp của lãnh đạo khi áp dụngcác giải pháp được nhất trí 100% Kết quả khi vận dụng giải pháp này với 39 cháulớp lá 5 thì 100% các cháu đều hứng thú tham gia tích cực việc đọc diễn cảm

- Giá trị khoa học: Mang lại những kiến thức về rèn kỹ năng trong việc dạyđọc diễn cảm cho trẻ Giúp cho tâm hồn trẻ được trong sáng hơn, yêu nghệ thuậtvăn học

II.4 Kết quả thu được qua khảo nghiệm giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.

*Đối với cô:

Những năm mới ra trường kinh nghiệm còn ít, chưa biết cách áp dụng nhữngphương pháp trên nên kết quả đạt ở trẻ chưa cao và còn tốn nhiều thời gian.Từkhi tôi sử dụng sáng kiến này kết quả đạt được rõ rệt lên lớp nhẹ nhàng hơn

*Đối với trẻ:

TT Các nội dung Số trẻ đạt Tỉ lệ

* Đối với phụ huynh:

Hiểu được những suy nghĩ và mong muốn của con mình, tạo điều kiện chotrẻ được tiếp xúc với nhiều loại chuyện tranh Thường xuyên đọc, kể chuyện chotrẻ nghe và yêu cầu trẻ kể chuyện đọc thơ cho ba mẹ nghe

III Phần kết luận, kiến nghị

III.1 Kết luận

Môn “Làm quen văn học”, là một trong những nội dung giáo dục rất quan

trọng Nó giúp hình thành và phát triển nhân cách, đạo đức, tình cảm cho trẻ.Trong đó kỹ năng đọc diễn cảm đóng vai trò hết sức cần thiết, nó không chỉ giúptrẻ cảm nhận được tác phẩm văn học một cách tốt nhất mà còn là cơ sở cho sựcảm thụ văn học của trẻ ở các bậc học tiếp theo Trong đề tài này, tôi tập trungchủ yếu vào việc nghiên cứu kỹ năng đọc diễn cảm của trẻ mẫu giáo lớn, từ việctìm hiểu tình hình, xác định nguyên nhân về việc đọc diễn cảm của trẻ ở trườngmẫu giáo Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ cũng như biện pháp tôi đã sửdụng để nâng cao khả năng đọc diễn cảm tác phẩm văn học cho trẻ được tốt hơn.Rất mong được sự góp ý của các đồng nghiệp để kế hoạch này hoàn chỉnh hơn

III.2.Kiến nghị

Kính mong nhà trường và các cấp lãnh đạo, tạo điều kiện hỗ trợ thêm cơ sở vật chất để phục vụ cho môn học làm quen văn học

Krông Ana, ngày 4 tháng 01 năm 2015 Người viết sáng kiến

Bùi Thị Cẩm Dương

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

(Ký tên, đóng dấu)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.Sách phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi -2005.Nhà xuất bản HàNội

2 Hướng dẫn trẻ mẫu giáo làm quen với văn học.(Bộ GD& ĐT trung tâm ghiên cứu giáo viên-24/05/1996)

3.Tổ chức cho trẻ mầm non làm quen văn học theo hướng tích hợp.NXB Giáo dục 2007

4.Tài liệu đại học chính quy

5.Chuyên đề giáo dục mầm non

6.Sách bồi dưỡng thường xuyên