SKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa học

SKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa học

M C L C Ụ Ụ

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ HỌC TỐT

MÔN KHÁM PHÁ KHOA HỌC

I Phần mở đầu

I.1 Lý do chọn đề tài

Dạy trẻ khám phá khoa học là một trong những môn học rất quan trọng,

mà cũng là môn học trẻ yêu thích ở trường mầm non Vì qua môn học này trẻhọc tập vui chơi, trẻ được trực tiếp quan sát, trải nghiệm, được tiếp xúc trực tiếpvới một số vật thật trong môi trường xung quanh rất đa dạng và phong phú Quamôn học này giúp trẻ tích lũy số vốn kiến thức sơ đảng về thế giới xung quanhvận dụng trực tiếp vào cuộc sống hàng ngày của trẻ từ đó giúp trẻ có 1 tâm thếvững vàng, một kiến thức nhất định tạo tiền đề tốt cho việc học tập và hoạt độngchính ở trường phổ thông sau này

Bộ môn này rất đa dạng phong phú về nội dung có tầm quan trọng nhưvậy nên tôi đã suy nghĩ đầu tư và lưạ chọn đề tài này để nghiên cứu xây dựngmột số biện pháp phù hợp để giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa học theohướng thích hợp của hoạt động chung

Muốn tốt cho sự phát triển của trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần điều cầnthiết bạn phải hướng dẫn trẻ ra hoà nhập với thiên nhiên Và cô giáo mầm nonnhững người thầy đầu tiên ươm mầm thiên nhiên có hệ thống vào trong trẻ

Bác Hồ kính yêu đã dạy rằng “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm

năm phải trồng người” vì lợi ích của cả dân tộc, cả quốc gia, vì trẻ em là hạnh

phúc của mọi nhà việc bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ là trách nhiệm của toàn xãhội Vậy thì mỗi giáo viên mầm non chúng ta cần chung tay gieo trồng chăm sóc

và bảo vệ trẻ như thế nào?

Trong chúng ta hẳn ai ai cũng bước qua thời thơ ấu với những cảm xúc,những kỷ niệm khó quên và đặc biệt chúng ta đã trải qua quá trình phát triểntừng bước của tâm sinh lý Hiểu được đứa trẻ muốn gì và cần gì là cả một quátrình đầy khó khăn và nỗ lực

Là giáo viên chủ nhiệm lớp lá 4 trường Mầm Non krông Ana thường xuyêntiếp xúc với trẻ, hơn ai hết tôi hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý cũng như khả năng,nhu cầu của trẻ Việc tìm ra một số biện pháp giúp trẻ khám phá khoa học, hòanhập với thiên nhiên trong tiết dạy đã có kết quả rất lớn trên trẻ và phát triểntoàn diện ở trẻ Trong quá trình tôi tham gia giảng dạy cũng như đi dự các tiếtcủa giáo viên trong trường nhìn chung trong các tiết học trong lớp lượng kiếnthức mà trẻ lĩnh hội được rất trừu tượng và chưa sâu sắc đến trẻ Trẻ tiếp thu cònchậm, chưa thực sự gây hứng thú với trẻ Đồ dùng đồ chơi cô chuẩn bị rất nhiềunhưng vẫn mang tính khô khan cứng nhắc và có phần gò bó đối với trẻ, hạn chế

sự tò mò tự tìm hiểu sự phong phú muôn màu muôn vẻ của sự vật

Dựa vào thực trạng khó khăn và thuận lợi trên mà tôi đã tích lũy được “Một

số biện pháp giúp trẻ khám phá khoa học” để mạnh dạn trình bày trong bản sáng

kiến kinh nghiệm này Hi vọng nhận được sự góp ý của các đồng nghiệp

I 2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

* Mục tiêu: Phát triển ở trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần

Hình thành và rèn luyện kĩ năng ở trẻ làm quen với môi trương xung quanhthông qua các hoạt động: Vui chơi, học tập, lao động và sinh hoạt

Trẻ hòa mình vào với thiên nhiên, được hít thở không khí trong lành, vậnđộng thoải mái giúp phát triển khả năng quan sát, ghi nhớ, chú ý

Phát triển khả năng định hướng trong không gian

Giáo dục trẻ lòng yêu thích môn học, yêu thiên nhiên đất nước và thái độứng xử đúng đắn với môi trường xung quanh

Trẻ khám phá khoa học một cách hứng thú, góp phần phát triển về mọi mặt

và cả nhân cách ở trẻ

* Nhiệm vụ: Giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách sâu sắc và chính xác,không mang tính trừu tượng và khô khan

I 3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh lớp Lá 4 trường Mầm Non krông Ana

I 4 Giới hạn phạm vi nội dung nghiên cứu

Hoạt động có chủ đích và hoạt động ở mọi lúc mọi nơi của học sinh trườngMầm Non krông Ana

I 5 Phương pháp nghiên cứu

Quan sát các hoạt động của trẻ

Điều tra thực tế

Nghiên cứu tài liệu

Kiểm tra đánh giá các hoạt động của trẻ

II Phần nội dung

II.1 Cơ sở lý luận

Phương pháp dạy học với trẻ mầm non được coi là hệ thống các nguyên tắcchủ yếu nêu lên những phương hướng xác định, mục đích yêu cầu, nội dung vàcách thức dạy học trong những điều kiện cụ thể để đạt mục đích đề ra Với ýnghĩa này phương pháp đồng nghĩa với chiến lược hành động chung nhất,phương hướng để đạt được mục tiêu môn học ở từng giai đoạn, phương pháp làcách thức tổ chức là phương thức tổ chức phối hợp hoạt động chung giữa hoạtđộng của cô và hoạt động của trò nhằm thực hiện được mục đích và yêu cầu nộidung của môn học Ở cấp độ cuối cùng phương pháp là thủ pháp đó chính là cáchoạt động, các thao tác cụ thể nối tiếp nhau để thực hiện nhiệm vụ học tập nào

đó Như vậy, chúng ta có thể tiến hành nghiên cứu phương pháp dạy học phùhợp cho mọi đối tượng

Trẻ em trí tò mò và nhu cầu muốn tìm hiểu, muốn khám phá sự vật xungquanh rất lớn mà khả năng của trẻ còn hạn chế Việc giúp trẻ lĩnh hội kiến thứcmột cách chính xác và trọn vẹn phù hợp với khả năng và đáp ứng nhu cầu củatrẻ thông qua các hoạt động thông thường: tạo hình, tác phẩm văn học, mới chỉđem đến cho trẻ lượng kiến thức rất nhỏ Nhưng nếu chúng ta đưa trẻ hòa nhậpvào thiên nhiên, vào khoa học cuộc sống trẻ vừa lĩnh hội kiến thức mà người lớntruyền đạt, bên cạnh đó trẻ còn tự tìm hiểu và vốn kiến thức chính xác hơn, thực

tế hơn Phong cảnh bên ngoài giúp bé biết quan sát và nhận thức thế giới, thôngqua những câu hỏi “tại sao? Vì sao lại thế?,…” Thiên nhiên tạo cơ hội để bé hítthở không khí trong lành và tăng cường vận động, cần thiết cho sự phát triển thểchất cũng như tâm hồn trẻ qua các hoạt động như hoạt động ngoài trời Cácchuyên gia giáo dục cho rằng, vận động ngoài trời sẽ tăng khả năng chú ý và tưduy sáng tạo cho trẻ Nhờ đó, bé sẽ giảm được nguy cơ mắc chứng bệnh tăngđộng giảm chú ý

Đối với giáo dục mẫu giáo, phương pháp giáo dục phải tạo điều kiện chotrẻ trải nghiệm, tìm tòi, khám phá môi trường xung quanh dưới nhiều hình thức,đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ Chú trọng đổi mới tổ chức môi trường giáodục nhằm kích thích và tạo cơ hội cho trẻ khám phá, thử nghiệm

Bởi vì trước hết trẻ sẽ phát triển ý thức về sự tôn trọng và quan tâm đếnmôi trường sống ngay từ khi còn nhỏ Thứ hai, sự tác động tích cực đối với môitrường tự nhiên cũng là một phần quan trọng cho sự phát triển sức khỏe của trẻ

Và sự tác động qua lại này cũng nâng cao khả năng học hỏi của trẻ Trẻ đượcsống gần gũi với thiên nhiên

Khi tiếp xúc với trẻ tôi thường bắt gặp những điều bất ngờ ở trẻ như: Tớilớp trẻ lượm một chiếc lá đã bị sâu ăn và hỏi tôi tại sao hôm qua cô dạy không

có lá như thế này? Tại sao quả đu đủ nhà con không có hạt? Tại sao con khôngđược hái hoa đẹp? Tôi luôn trăn trở và muốn gửi đến bài viết này để muốn trảlời câu hỏi tại sao cần phải giáo dục trẻ từ thiên nhiên ngay trong những nămđầu đời

II.2 Thực trạng

a.Thuận lợi, khó khăn

* Thuận lợi: Quang cảnh trường rộng rãi, xung quanh đều có cây, hoa, cóvườn rau Trẻ năng động tham gia hoạt động tích cực, phụ huynh quan tâm đếncon em, trẻ cùng một lứa tuổi thuận lợi cho việc áp dụng đề tài

* Khó khăn: Trang thiết bị và một số dụng cụ khoa học của trường còn hạnchế như ( Kính lúp, máy ảnh, )

b Thành công, hạn chế

* Thành công: Kích thích hứng thú của trẻ tham gia vào hoạt động rất mạnh

mẽ Trẻ có sự tiến bộ trong cách ứng xử với môi trường thiên nhiên, thái độ họctập tích cực hơn

* Hạn chế: Đồ dùng và môi trường hoạt động chưa phong phú

c Mặt mạnh, mặt yếu

* Mặt mạnh

Trẻ không cần phải suy đoán một cách trừu tượng về sự vật hiện tượng, trẻđược tri giác trực tiếp và rõ ràng

Trẻ tham gia tích cực vui vẻ thoải mái mạnh dạn trình bày ý kiến

Trẻ có cơ hội để được trò chuyện, được thể hiện mình, được trình bày ýkiến về những suy nghĩ của trẻ

Rèn cho trẻ thói quen ứng xử với môi trường thiên nhiên, biết cách chăm sóc

và bảo vệ chúng

* Mặt yếu

Lớp có 39 cháu nhưng có một số cháu chưa qua mầm và lớp chồi nên kỷnăng khám phá, chưa mạnh dạn trình bày ý kiến, kiến thức về môi trường cònhạn chế

d Các nguyên nhân, yếu tố tác động.

Dựa vào đặc điểm chung của chương trình mầm non mới trên cơ sở mọihoạt động đều hướng đến trẻ, đặt trẻ là trung tâm để giải quyết vấn đề Và nhucầu bức thiết của trẻ hiện nay luôn có nhu cầu tìm hiểu sự vật sự việc một cách

tự nhiên và chủ động

e Đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra.

* Ưu điểm: Nhìn chung đề tài tôi nghiên cứu có những mặt thuận lợi,mang đến những thành công nhất định

- Tôi được phân công dạy ở lớp mà 97% trẻ đã học ở các lớp dưới nên trẻ

đã có nề nếp học tập và rất nhanh nhẹn

- Cháu đến lớp chuyên cần, tham gia tichs cực vào mọi hoạt động

- Giảng dạy nhiều năm và thường xuyên quan tâm đến trẻ nên bản thâncũng có nhiều kinh nghiệm trong việc nắm bắt tâm sinh lý của trẻ

- Được sự giúp đỡ nhiệt tình của đồng nghiệp, phụ huynh và học sinh lớp lá

4, nên tôi vận dụng tìm ra nhiều biện pháp mới cũng thuận lợi hơn

* Tồn tại: Bên cạnh những ưu điểm trên trong thời gian nghiên cứu đề tàitôi cũng gặp không ít vấn đề hạn chế, khó khăn và có mặt yếu kém như:

- Số trẻ đông, một số cháu thể lực yếu nên tiếp thu chậm hơn so với các bạn

- Gia đình học sinh còn khó khăn nên phụ huynh không có điệu kiện chocháu tiếp xúc nhiều với xã hội nên khả năng tiếp xúc với môi trường xã hội cònhạn chế

- Cụ thể thược trạng khi chưa vận dụng biện pháp mới tôi đã thống kê bằngbảng sau:

+ Khảo sát chất lượng trước lúc thực hiện biện pháp mới

II.3 Giải pháp - Biện pháp

a Mục tiêu của giải pháp - biện pháp

Giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách sâu sắc và chính xác, không mang tínhtrừu tượng và khô khan

Hình thành và rèn luyện một số kỷ năng cần thiết trong vui chơi, học tập vàlao động cũng cố tri thức và ứng dụng vào thực tiễn

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Biện pháp 1: Tạo môi trường giúp trẻ khám phá khoa học.

Trẻ ở độ tuổi mầm non chủ yếu là tư duy trực quan hình tượng, với trẻ thìnhững gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú ý của trẻ Nhưng trong mônhọc này ngoài đưa trẻ đi ra ngoài để quan sát khám phá tìm hiểu môi trườngxung quanh và cho trẻ tự do khám phá là có hiệu quả Bản thân tôi phải tìm

những địa điểm, đề tài phù hợp với khả năng của trẻ, phù hợp với vốn hiểu biếtcủa trẻ và gần gũi với trẻ Cho trẻ quan sát 1-2 đối tượng tùy vào khả năng củatrẻ, cho trẻ làm quen với những sự vật hiện tượng đơn giản và dễ hiểu ví dụ:Quan sát quá trình phát triển của cây, cây phát triển như thế nào , để quá trìnhquan sát và sự tiếp thu cao của trẻ tôi thiết kế ở một góc lớp tôi chuẩn bị nhữnghộp xốp đựng đất vào, tôi gieo hạt rau vào thùng xốp theo thời gian nhất định,thùng xốp thứ nhất gieo cách thùng xốp thứ 2 một tuần, thùng xốp thứ 2 cáchthùng xốp thứ 3 một tuần, ở mỗi luống rau tôi ghi thời gian sinh trưởng và pháttriển của luống rau đó và cho trẻ tìm hiểu sự lớn lên của cây rau hàng ngày, đểkhi trẻ quan sát tôi có thể giới thiệu luống rau mới gieo trồng 1 tuần có 2 lámầm, luống rau sắp ăn được mất thời gian 4 tuần Ngoài việc giúp trẻ khám phá

sự lớn lên của cây con giúp trẻ biết cách chăm sóc, bảo vệ, giáo dục trẻ lợi íchcủa cây rau Để trẻ nhớ lâu và nắm chắc kiến thức trong lớp học tôi trang trí cácgóc trong đó có góc “Bé thích khám phá” ở góc này tôi chuẩn tranh ảnh phù hợpchủ đề với đề tài để cung cấp kiến thức cho trẻ qua tranh ảnh Góc học tập chotrẻ thực hiện tô, vẽ, nặn, xếp hột hạt, cắt, dán… những gì mà trẻ đã học được,dạy cho trẻ cách làm một cơn mưa từ những li nước, cách làm đất, gieo trồng…

ở góc thiên nhiên, Góc xây dựng cho trẻ xây những công trình phù hợp với chủ

đề và những công trình qua sự tưởng tượng của trẻ như: Công viên, khu vui chơicho bé, sở thú, vườn cây nhà bé, hình ảnh và trò chơi được thay đổi hàng tuầntheo chủ đề sát đề tài trẻ được học Để từ đó trẻ có thể nhớ lại kiến thức hay làmtăng tính tò mò của trẻ, giúp trẻ có hứng thú trong buổi học

Đó là tạo môi trường trong lớp học, còn việc đưa trẻ ra với thiên nhiênngoài tác dụng giúp trẻ khám phá môi trường có hiệu quả còn có một số tácdụng: Ra ngoài trời trẻ được tắm nắng, hít thở không khí trong lành, thoáng mát,được vận động trong điều kiện rộng rãi, thoải mái, làm tăng sự hoạt động củacác cơ quan trong cơ thể, tăng sự trao đổi chất, rèn luyện sự thích nghi với tácđộng của các yếu tố tự nhiên, tăng cường sức đề kháng của cơ thể Giúp trẻ mở

rộng thêm tầm hiểu biết về sự vật hiện tượng xung quanh, làm giàu xúc cảmthẩm mỹ, trẻ được mở rộng diện tích tiếp xúc, được trực tiếp quan sát tiếp xúccác sự vật hiện tượng sống động trước mắt làm phong phú vốn biểu tượng vàgiúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của môi trường xung quanh Tạo điều kiện để trẻvận dụng những hiểu biết, kiến thức, kỹ năng đã học và hoàn cảnh thực tiễn Vìvậy việc lựa chọn môi trường sao cho phù hợp với trẻ là rất quan trọng.

Tôi luôn tìm chọn những địa điểm thực sự gần gũi và gây hứng thú vớitrẻ dựa trên thực tế mà trường mình có (sân trường, gốc bàng, vườn hoa, vườnrau, bể nước,…) Trên cơ sở đó đặt ra tình huống gây bất ngờ để lôi cuốn sự chú

ý cho trẻ bằng cách trong quá trình dạo chơi tôi cùng trẻ nhìn lên bầu trời “Ôimây đang đi kìa” và giả bộ đặt ra câu hỏi tại sao mây không có chân mà mâybiết đi nhỉ? Khi đó trẻ sẽ tò mò và cùng xúm xít lại cùng hướng mắt lên bầu trờitìm hiểu để tự đặt câu hỏi, để dạy trẻ cách quan sát bầu trời, dạy trẻ sự bốc hơicủa nước như vậy tự nhiên tôi đã có một môi trường học tập thật sự gây hứngthú cho trẻ

Biện pháp 2: Lồng ghép tích hợp các môn học khác và trò chơi

Thông qua các môn học khác lồng ghép đan cài các hoạt động Trong quátrình sử dụng lồng ghép đan cài cô nên sử dụng trực quan và thực hành, thiết kếhình thức “Học mà chơi, chơi mà học” thông qua hình ảnh chơi nhẹ nhàng để trẻhứng thú và tích cực hoạt động thì hiệu quả học tốt hơn

* Phát triển thể chất: Trẻ được rèn luyện các nhóm cơ, hít thở không khítrong lành và thay đổi trạng thái vận động

VD: Trẻ đang học chủ đề thế giới thực vât, giờ thể dục tôi chọn đề tài “Đithăng bằng trên ghế thể dục” cho trẻ đi chạy khởi động quanh sân trường để nhặtnhững chiếc lá bàng rụng, cho trẻ đứng thành 3 đội chơi, khi thực hiện bài tậpvận động cơ bản mỗi trẻ cầm 2 lá bàng trên tay và đi thăng bằng trên ghế thểdục Như vậy giờ học thêm sinh động mà trẻ biết đặc điểm của cây bàng khi lá

bàng già sẻ rụng, trẻ được quan sát được tiếp súc trực tiếp Qua đó giáo dục trẻbiết bảo vệ môi trường sạch đẹp

* Phát triển nhận thức: Trẻ biết về các hiện tượng và môi trương xungquanh, phân biệt được các sự vật hiện tượng, đặc điểm rõ nét và đa dạng

* Phát triển ngôn ngữ: Trẻ nói được rất nhiều và phát triển hơn so với yêucầu, giải thích được những câu hỏi tại sao? Như thế nào rõ ràng

* Phát triển cảm xúc, tình cảm xã hội: Trẻ vui, tò mò, thích thú, thoải máicười nói, phát sinh tình yêu sự tôn trọng và bảo vệ thiên nhiên, sự vật xungquanh

* Phát triển thẩm mỹ: Trẻ hình dung và vẽ, nặn thông qua các buổi họcngoài trời, vận động minh họa sinh động đa dạng qua các bài hát

Học tập tích hợp: Các lĩnh vực học tập đều liên quan đến nhau và đều hợp

lý hiệu quả khi đưa ra môi trường bên ngoài Giáo dục thể chất, hoạt động tạohình, giáo dục âm nhạc, làm quen với toán, khám phá khoa học, làm quen vớivăn học, làm quen chữ cái, hoạt động vui chơi,… Trẻ nhỏ nhìn nhận về thế giới,

về môi trường xung quanh mình theo một góc độ tổng thể Chúng học từ mọithứ xảy ra xung quanh mình và không phân tách theo từng môn từng lĩnh vựckhác nhau Chính vì thế, việc tổ chức cho trẻ học cần phải được thực hiện tíchhợp trong một tổng thể chung Thông qua những hoạt động tích hợp đó trẻ sẽhiểu kiến thức và kỹ năng liên quan đến nhau như thế nào Hoạt động học củalĩnh vực này sẽ được lồng ghép hoặc chuyển sang hoạt động học của lĩnh vựckhác một cách tự nhiên nhưng không vì thế mà tôi lạm dụng quá với môi trườngbên ngoài vào các hoạt động của trẻ

Môn hoạt động tạo hình – Chủ điểm thế giới động vật – đề tài vẽ theo ýthích Đưa trẻ ra với thế giới động vật tôi sẽ không phải mất thời gian làm đồdùng dạy học mà trên thực tế trẻ thấy gì sẽ vẽ đó, có thể trẻ sẽ thấy và vẽ nhữngcon vật bé thích không giống con vật mà cô dạy về màu sắc, hình dạng và vôtình trẻ đã trao dồi thêm vốn hiểu biết của mình về sự đa dạng, phong phú của

thế giới con vật theo sự sáng tạo của bé Ra ngoài sẽ phát triển được khả năngtập trung cao của trẻ về 1 đối tượng, phát triển khả năng định hướng trong khônggian

Bên cạnh đó trẻ hình thành những hiểu biết của mình thông qua sự tươngtác tích cực với các giáo viên, các bạn trong lớp, các tài liệu, các sự kiện được tổchức Trẻ học hiệu quả nhất khi được tích cực tham gia vào các hoạt động màchúng thấy thú vị Các hoạt động của trẻ nên dựa trên sự tò mò, nhu cầu, và sởthích của chúng Chính vì thế, việc học tập của trẻ cần được nhấn mạnh vào quátrình trẻ nhận biết, hiểu, và hình thành các ý kiến của riêng mình thay vì việc trẻphải hoàn thành những bài tập có sẵn và lặp đi lặp lại Giáo viên đóng vai trò làngười tạo điều kiện để đảm bảo rằng, trong quá trình học, trẻ được quan sát,được đưa ra các câu hỏi, được khám phá, và được tự trải nghiệm

Tổ chức các môn học lồng vào môi trường thiên nhiên là một phần quantrọng trong quá trình học của trẻ, là chất xúc tác để trẻ học, để thúc đẩy trẻ khámphá, tìm tòi, mạo hiểm, mắc sai lầm và đối phó với thất bại Học qua chơi sẽgiúp trẻ tham gia vào việc tổ chức, đưa ra quyết định lựa chọn, thực hành, duytrì và bày tỏ cảm xúc Chơi có tổ chức sẽ giúp phát triển và mở rộng sức sángtạo, các kỹ năng nghe và nói, các kỹ năng xã hội và tính cách, khả năng sử dụngngôn ngữ đa dạng liên quan đến nhiều lĩnh vực như toán, môi trường Một lầnnữa, các cô giáo chính là người tạo điều kiện để trẻ chơi như là một phần củaquá trình học của mình

Học qua công nghệ thông tin: Nên tạo cho trẻ có cơ hội để làm quen, ứngdụng và phát triển các khả năng về công nghệ thông tin thông qua việc sử dụngcác công cụ tin học trong quá trình học tập Từ đây, trẻ có cơ hội để hỗ trợ cáccông việc của mình bằng cách tự tìm kiếm thông tin, được học cách sử dụngthông tin từ nhiều nguồn khác nhau, tự lựa chọn và tổng hợp các thông tin đểđáp ứng nhu cầu của mình Công nghệ thông tin có thể được sử dụng và ứngdụng như là công cụ hướng dẫn và công cụ thúc đẩy, kích thích quá trình học

của trẻ Thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin, trẻ sẽ được khám phá các

ý tưởng, khái niệm, câu hỏi khác nhau Thông qua việc ứng dụng công nghệthông tin, trẻ sẽ được tương tác với chữ viết, với những âm thanh, hình ảnh sốngđộng Các hoạt động sử dụng máy tính và phần mềm luôn được gắn với phầnhướng dẫn của giáo viên trên lớp cũng như gắn với thế mạnh và nhu cầu của trẻ Được khám phá là để trẻ hình thành tính độc lập tư duy, tìm tòi, sáng tạo

và quyết đoán trong việc giải quyết những tình huống được khám phá cụ thể Trẻđược tham gia và phát triển niềm say mê, hứng thú một cách tích cực với nhiềuhoạt động kết hợp khác nhau như giải quyết những thắc mắc trong tình huống cụthể mà mình tham gia, mối quan hệ trong và ngoài nhóm, giải quyết nhữngvướng mắc, vượt qua những thách thức, trở ngại để hoàn thành nhiệm vụ, tìm ranhững điều mình cần khám phá

Được hỏi ngay điều mình thấy là tạo và hình thành cho trẻ tính độc lập,chủ động trong tư duy logic Mở cánh cửa đầu tiên cho trẻ làm quen với thế giớixung quanh rộng lớn, tạo lập trí sáng tạo, sự hóm hỉnh qua những câu hỏi theo

tư duy của trẻ và được giáo viên trả lời hoặc gợi mở để trẻ tự tìm ra câu trảlời Điều này sẽ tạo cho trẻ sự tìm tòi và sáng tạo không ngừng, giúp cho trẻ cótính năng động, vượt khó cho suốt cuộc đời sau này của trẻ Tích hợp các mônhọc như: Văn học, toán, tạo hình, âm nhạc tôi thấy có những kết quả đáng lưu ý,tất cả các trẻ khi tham gia học ngoài trời trẻ đều thực hiện rất tốt và có phần sángtạo trong đó Ví dụ: Cô nói con thực hiện tiếng gà gáy trẻ “ò ó o…” và làm thêmđộng tác vỗ cánh rất giống con gà Khi trẻ quan sát vườn hoa ta có thể yêu cầutrẻ vẽ lại vườn hoa, con có trẻ vẽ thêm bướm bay, những đám mây trôi bềnhbồng, làm con vật từ lá cây,… hay so sánh cây nào cao hơn, thấp hơn, tập kể lạinhững gì mình thấy

Biện pháp 3: Thường xuyên trau dồi sự hiểu biết của trẻ Kích thích trí tò

mò của trẻ.

Đối với trẻ tư duy trực quan hình tượng đã phát triển theo từng giai đoạnđến lứa tuổi mẫu giáo ở mức độ cao, Khi cho trẻ nhận biết đối tượng là vật thật,ngoài những yêu cầu phải đa dạng về tên gọi, màu sắc, hình dáng, kích thước,cấu tạo, công dụng, lợi ích, chất liệu, và cần đa dạng về vị trí tồn tại của đốitượng trong không gian và thời gian

Thật vậy, bất kỳ làm một việc gì, tìm hiểu hay khám phá một điều gì trongmỗi chúng ta đều phải có một ít hiểu biết nhất định về điều tư duy trực quanhình tượng đã phát triển đó để có thể đặt ra câu hỏi “tại sao”, và tìm cách giảiquyết chúng Trẻ nhỏ cũng vậy, chúng ta thường quan niệm trẻ nhỏ giống như tờgiấy trắng và chúng ta muốn vẽ gì lên đó cũng được, đó là quan niệm hoàn toànkhông chính xác, trẻ cũng có cách nghĩ riêng của trẻ có điều khả năng thu thậpthông tin của trẻ còn hạn chế và khả năng phân tích tổng hợp của trẻ hầu nhưchưa chính xác vì vậy trẻ gặp khó khăn trong bất cứ vấn đề nào trẻ muốn tìmhiểu

Việc đưa trẻ vào với môi trường xung quanh hay nói rõ hơn là trẻ khámphá khoa học, điều đầu tiên mà tôi quan tâm là lượng kiến thức của trẻ có thực

sự phù hợp cho chuyến đi “dã ngoại” này hay không Hơn nữa, nếu trẻ đã cólượng kiến thức nhất định rồi thì việc khám phá sẽ dễ dàng hơn và có ý nghĩa,hiệu quả hơn rất nhiều bên cạnh đó phát triển được tư duy cho trẻ

Căn cứ vào những điều trên nên tôi chọn biện pháp thường xuyên traudồi sự hiểu biết của trẻ, kích thích tính tò mò của trẻ là vấn đề mấu chốt trong đềtài này Trẻ đến lớp được cô giáo truyền đạt kiến thức ở mọi lúc mọi nơi, Bảnthân tôi khi lên lớp luôn cố gắng thu thập những điều mới lạ đối với trẻ từ đó tạocho trẻ có sự quan tâm và muốn tìm hiểu, ví dụ: Từ một cái hạt nhỏ tôi dạy chotrẻ biết quá trình từ hạt nảy mầm rồi lớn thành cây như thế nào? Vì sao lại cómưa? Thường xuyên trò chuyện về điều mà trẻ gặp ở nhà, trên đường đihọc, Đặt ra cho trẻ những câu hỏi “tại sao? Làm sao con biết? ” nhằm kíchthích sự tò mò của trẻ, đôi khi tôi cho trẻ làm quen với một vật để trẻ tự nói lên

điều trẻ thấy và nghĩ Tôi chuẩn bị một số đồ dùng khi lên lớp theo từng chủđiểm để trẻ tìm hiểu ví dụ: Quả cam trẻ đã biết đặc điểm bên ngoài của quả camthì tôi có thể dạy cho trẻ biết cấu tạo bên trong quả cam, về cây của nó, sự pháttriển,

Thường xuyên trò chuyện và dạy cho trẻ cách quan sát, khám phá sự vậtmột cách khoa học và logic, rèn cho trẻ khả năng đặt câu hỏi và tìm ra câu trảlời Ví dụ: Khi dạo chơi trong sân tôi luôn khơi gợi cho trẻ sự tò mò từ nhữngđám mây trôi bồng bềnh, những cành cây đung đưa theo gió, những lá bàngrụng ở sân trường Trẻ hỏi tại sao những đám mây không có chân mà đi được?Sao lá bàng màu vàng rụng mà lá bàng màu xanh không rụng? và có nhiều câuhỏi ngộ ngĩnh đáng yêu đó đã giúp trẻ quan sát tốt những đối tượng xung quanhtrẻ Tôi luôn cho trẻ tự tìm hiểu rồi tự trả lời cho nhau nghe sau đó tôi sẽ rút racâu trả lời đúng và dễ hiểu để truyền đạt với trẻ

Biện pháp 4: Cách lên lớp của giáo viên.

Phát huy tính tích cực cho trẻ: Giáo viên cần tạo điều kiện cho trẻ suy nghĩ

và tự hành động, thậm chí còn để trẻ tự suy nghĩ cả bài mới là biện pháp kíchthích gợi mở hướng dẫn để trẻ hoạt động tích cực (dựa vào sự nhận thức củatừng trẻ)

Ví dụ: Đề tài “Tìm hiểu về một số con vật sống dưới nước” tôi cho trẻ kể về convật sống dưới nước Cho trẻ kể tên, thức ăn, đặc điểm và cấu tạo bên ngoài, sau

đó dựa trên cái đã biết của trẻ tôi triển khai và những kiến thức trẻ chưa biết, Tạisao con cá sống được dưới nước (nhờ có mang ) tại sao đầu con cá nhọn có dạnghình tam giác (Để con cá bơi nhanh mà không bị cản) tại sao trên mình con cá

ứng dụng vào các dạng hoạt động khác nhau của trẻ như vậy sự mở rộng dần,phức tạp dần nội dung dạy học sẻ giúp trẻ dễ dàng lĩnh hội kiến thức và kỹ năngtạo cho trẻ hứng thú học toán.

Đảm bảo tính khoa học: Trên cơ sở của những khoa học toán học Sinh lýtrẻ em Tâm lí học và giáo dục học mầm non trong quá trình dạy trẻ cần đảmbảo sự thống nhất giữa các thao tác, kiến thức kỷ năng và thái độ thông qua cáchoạt động giúp trẻ phổ thông ngôn ngữ về tên gọi, màu sắc, hình dạng, đặcđiểm của đối tượng quan sát trong thực tế

Để đảm bảo tính ý thức và phát huy tính tích cực của trẻ trong quá trìnhlĩnh hội kiến thức cần dạy trẻ nhận biết những dấu hiệu nhận biết của đối tượngbằng cách thay đổi các dấu hiệu trong bản chất và giữ nguyên bản chất của đốitượng Đồ dùng đa dạng màu sắc tươi sáng, sắp xếp đồ dùng trực quan ở nhiều

ý tưởng cụ thể theo một hướng nhất đinh để trẻ thể hiện được từng kỹ năng cụthể của mình

Quá trình dạo chơi ngoài trời, cũng bằng con đường tự học và được giáoviên hướng dẫn, gợi ý giúp đỡ, sự hiểu biết của trẻ về các sự vật và hiện tượngxung quanh được mở rộng hơn Có nhiều tiết học cần phải chuẩn bị kiến thứccho trẻ trước khi tiến hành tiết học Hình thức hoạt động này là một trong nhữnghình thức hỗ trợ cho tiết học

VD: Chủ đề “Các mùa trong năm” đề tài “Trò chuyện về mùa đông” dạycho trẻ mẫu giáo lớn trước khi tổ chức tiết học này, giáo viên cần cho trẻ dạochơi ngoài trời và trong những lần dạo chơi ấy, giáo viên cần có kế hoạch cung

cấp những kiến thức trước cho trẻ về thời tiết, khí hậu, đặc điểm của cây cối,hoạt động của các con vật và sinh hoạt, lao động của con người trong mùa đông.Qua buổi dạo chơi trong thiên nhiên sẽ tuyệt vời hơn khi cô cùng trẻ nhặt lá rụng

ở sân Nếu khi qua vườn hoa trẻ muốn hái vài bông hãy nói với trẻ những bônghoa cần ở trên cành để mọi người cùng ngắm Đó là cách giáo dục biết cách ứng

xử với môi trường xung quanh hiệu quả nhất

Để giúp trẻ chú ý và thú vị hơn với cuộc khám phá thiên nhiên tôi cần chotrẻ quan sát và đặt ra những câu hỏi như: “Con thấy cái cây kia thế nào? Con cóbiết con vật gì sống trên cây cao không?” … Cứ như vậy dẫn dắt cho cuộcchuyện trò trở nên sôi nổi và hào hứng Một số tiết dạy ngoài trời với cuộc dạochơi trong khung cảnh thiên nhiên cũng có thể cho trẻ một cơ hội tuyệt vời đểcác giác quan thêm nhạy bén Trẻ sẽ hỏi về tiếng chim kêu, tiếng gió thổi vàmong muốn bắt chước các âm thanh trong tự nhiên đó Hãy để cho trẻ ngửihương thơm của các loài hoa, so sánh hương thơm của chúng với nhau, và khámphá các loài cỏ dại, tôi yêu cầu trẻ chạm tay vào vỏ cây xù xì thô ráp hoặc nhữnghòn đá cuội nhám ven bể cá Khuyến khích trẻ khám phá các vật này bằng tay để

có thêm cảm giác mới và sự hiểu biết sâu hơn về thiên nhiên Chỉ cho trẻ thấythế giới của các loại côn trùng trên lá, trên mặt đất

Biện pháp 5: Giáo dục trẻ mọi lúc mọi nơi kết hợp với phụ huynh.

Ở lứa tuổi mẫu giáo nói riêng và trẻ nói chung “trẻ học mà chơi, chơi màhọc”ghi nhớ không có chủ định, chóng nhớ mau quên do đó việc dạy cho trẻviệc dạy trẻ một số kiến thức không chỉ dừng lại trong tiết học mà phải đượccủng cố, rèn luyện ở mọi lúc mọi nơi trong cuộc sống hàng ngày

Buổi sáng sớm là thời gian tốt nhất để đi dã ngoại Đó là lúc trời khôngquá nóng, bạn sẽ tìm thấy nhiều loài vật, chim chóc và côn trùng … Các buổichiều mát cũng là thời điểm tốt để đưa trẻ đi dạo giữa thiên nhiên Hay thựchành một số thí nghiệm nhằm cũng cố, mở rộng kiến thức cho trẻ

Trong giờ đón, trả trẻ vận động phụ huynh sưu tầm đồ dùng phục vụ họctập cho trẻ, tuyên truyền lợi ích của việc đưa trẻ vào thiên nhiên ví dụ: trênđường đi học có những điều trẻ chưa biết hoặc rất quan tâm phụ huynh có thểdừng lại để đáp ứng nhu cầu muốn khám phá của con mình.

• Thí nghiệm 1 : Trái cây chìm – Trái cây nổi.

Đổ nước vào hai binh thủy tinh như nhau, một bình tôi dán số 1 và bình kiadán số 2 lượng nước hai bình bằng nhau, cho trẻ xem một số trái cây như: Tráicam, trái chuối, trái nho, trái táo Cô hỏi trẻ cô có trái cây gì đây, Cho trẻ chơitrò chơi “Hãy đoán xem” nếu bỏ các loại trái cây này vào bình nước trái câynào nổi và trái cây nào chìm? Trẻ thực hiện: Bỏ trái cây vào hai bình nước Kết quả: Bình số 1 trái cây chìm (Trái nho, trái soài, trái táo, trái lê), Bình

số 2 trái cây nổi (trái cam, trái chuối, trái bom, trái bưởi)

- Cô cùng các cháu tìm ra nguyên nhân Lấy trái cây từ bình nước 1 là loạitrái cây khi bỏ vào nước nó chìm, cô cắt đôi trái nho, trái soài… cho trẻ biết cácloại trái cây này chìm là do ruột đặt vỏ mỏng, cô cho trẻ xem loại trái cây ở bìnhnước số 2 bỏ vào nước chìm do có lớp vở dầy, còn trái bom vỏ mỏng do ruộtxốp nên khi bỏ vào nước nổi

Từ đó cháu suy ra: Vì ly 1 ít muối nên trứng không thể nổi lên được Muốntrứng nổi lên phải làm gì? (Cháu thỏa thuận với nhóm là phải thêm muối vào ly1…)

Cô giải thích thêm cho cháu biết muối tan trong nước nhưng vì muối mặnnên muối chìm xuống dưới và đẩy quả trứng nổi lên

- Vậy trứng ở trong nước muối có nổi được không? Trứng còn nổi được ởđâu nữa không?

Trong giờ đón, trả trẻ vận động phụ huynh sưu tầm đồ dùng phục vụ họctập cho trẻ, tuyên truyền lợi ích của việc đưa trẻ vào thiên nhiên ví dụ: trênđường đi học có những điều trẻ chưa biết hoặc rất quan tâm phụ huynh có thểdừng lại để đáp ứng nhu cầu muốn khám phá của con mình

Thí nghiệp 2: Dạy trẻ cách phòng tránh bệnh “ Tay, chân, miệng”

Cho cháu xem các hình ảnh về bệnh tay, chân, miệng và giải thích chocháu biết chân tay miệng là bệnh rất dễ lây truyền Tôi cũng cho cháu biết con vitrùng lây bệnh rất nhỏ bằng mắt thường không thể nhìn thấy Đồng thời làm mộtthí nghiệm cho trẻ xem:

Tôi dùng một lọ nước hoa xịt nước hoa vào 1 trẻ cho các bạn trong lớpnhận xét bạn đó rất thơm hỏi cháu: Các con có nhìn thấy gì không mà sao thơmthế? Tôi nói cho cháu biết có nhiều thứ tồn tại mà không nhìn thấy bằng mắt Cho cháu làm thí nghiệm cùng nhau như: Xịt nước hoa vào tay bạn A rồicho cháu ngửi và nhận xét tay bạn A thơm – Cho lớp ngửi tay bạn B không xịtnước hoa và nhận xét tay bạn B không thơm - sau đó cho 2 cháu bắt tay nhaumột lúc rồi lại cho lớp ngửi tay 2 bạn và các cháu phát hiện ra tay bạn B bây giờ

đã thơm như tay bạn A, Tôi nói cho cháu biết con vi khuẩn cũng nhỏ như mùinước hoa và đặt câu hỏi: Các con có nhìn thấy con vi khuẩn của bệnh tay, chân,miệng và đặt câu hỏi: Các con có nhìn thấy con vi khuẩn của bệnh tay, chân,miệng không Qua đó tôi cho cháu biết tay, chân, miệng lây qua các đường giaotiếp như: Nếu người bị bệnh cầm đồ chơi thì con vi khuẩn của bệnh sẽ bám vào

đồ chơi đó Đồ chơi đó mà không được rửa sạch bằng xà bông hoặc không được

sát trùng thì khi người khác cầm vào đó con vi trùng sẽ bám vào tay và ngườilành lại lây bệnh Bệnh còn lây qua đường hô hấp trong khi nói chuyện với nhau

và dạy cháu phòng bệnh bằng cách thường xuyên rửa tay bằng xà phòng.Thường xuyên tự vệ sinh đồ chơi trong lớp và ở nhà sẽ phòng tránh được bệnhchân, tay, miệng…

c Điều kiện để thực hiện biện pháp

Giáo viên có lượng kiến thức phong phú Biết cách xử lí tình huống chú ýđến từng hành động nhỏ của trẻ, bao quát tốt để trả lời mọi câu hỏi và nhữngthắc mắc của trẻ

Môi trường quanh trẻ như trường, lớp, đồ dùng phục vụ cho hoạt động đadạng, gần gũi kích thích tính học hỏi của trẻ

d Mối quan hệ giữa các biện pháp, giải pháp.

Các biện pháp nêu trên có mối quan hệ logic với nhau, đan xen và hỗ trợcho nhau nhằm mục đích phát triển toàn diện cho trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần

e Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.

Các biện pháp trên có một giá trị khoa học tương đối quan trọng đối vớiviệc áp dụng trên trẻ mầm non Thông qua kết quả thực trạng tôi nhận thấy:

Cô giáo chỉ là trung gian mang tính gợi mở đưa trẻ vào trung tâm tìm hiểuvấn đề từ đó trẻ được vận động thoải mái, trẻ vô tư nói lên những điều trẻ tò mòmuốn khám phá, giúp phát triển toàn diện ở trẻ

+Kết quả đạt là trẻ khám phá khoa học có tiến bộ hơn so với đầu năm cụ thể nhưsau

Nội dung 2: Khả năng so sánh, phân loại các đối tượng khám phá

* Đối với cô

Qua những tiết học đưa trẻ ra hòa nhập với thế giới bên ngoài, giúp trẻkhám phá khoa học, bản thân tôi cảm thấy tiết dạy thoải mái hơn, vốn kiến thựcđược mở mang và có sự linh hoạt, sáng tạo trong tiết dạy của mình Bên cạnh đótôi thấy mình vẫn còn phải trau dồi kiến thức nhiều hơn nữa bởi vì xung quanhchúng ta có rất nhiều điều kì diệu ngoài kiến thức của mình, phải có một lượngkiến thức đầy đủ mới có thể trả lời những câu hỏi của trẻ mà đôi lúc ta không thểngờ tới

* Đối với trẻ

Ban đầu khi áp dụng trẻ hòa nhập với thiên nhiên một cách tự do, nhìnnhận sự vật hiện tượng không đúng bản thân tôi phải lên kế hoạch để hướng dẫntrẻ biết cách quan sát, tìm hiểu một sự vật hiện tượng một cách khoa học Dần

dần trẻ đã biết và thực hiện có hiệu quả, trẻ không còn lúng túng trước môitrường xung quanh, trước hện tượng thiên nhiên hay bất cứ cái gì xảy ra Trẻbiết đặt vấn đề và tìm cách giải quyết vấn đề đó dựa vào vốn hiểu biết của mình.

* Đối với phụ huynh

Hiểu và tôn trọng ý kiến cũng như mong muốn của con mình, tạo điềukiện cho con được hòa nhập với thế giới xung quanh Đặc biệt phụ huynhthường xuyên trao đổi với cô giáo về cách truyền thụ kiến thức hàng ngày chotrẻ

III Phần kết luận, kiến nghị

III 1 Kết luận

Từ những thực tế trên cũng như các kết quả trên và để đạt được những kếtquả đó trước hết tôi phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cần thiết cho tiết học một tiếthọc cho cô và trẻ Chuẩn bị kế hoạch giảng dạy, nắm chắc kiến thức chuyênmôn Chuẩn bị môi trường an toàn khi cho trẻ tiếp xúc

Trên đây là một số kinh nghiệm giúp trẻ khám phá khoa học mà tôi đã rút

ra được trong quá trình giảng dạy giúp trẻ phát triển toàn diện trên 5 mặt: ngônngữ, thể chất, thẩm mỹ, nhận thức, tính cảm xã hội tôi rất mong được sự góp ýcủa các đồng nghiệp để kế hoạch này hoàn chỉnh hơn

III 2 Kiến nghị

Nhà trường nên xây dựng vườn trường phong phú các loại cây hơn, trangthiết bị và một số con vật nuôi phục vụ cho buổi học của trẻ

Buôn Trấp, ngày 10 tháng 01 năm 2014

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

(ký tên, đóng dấu)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Giáo trình: Lý luận và phương pháp hướng dẫn trẻ làm quen với môitrường xung quanh của tiễn sỹ Hoàng Thị Phượng–Nxb ĐHSP- 2008

Giáo trình: Tâm lý học trẻ em lứa tuổi Mầm Non – Nguyễn Ánh Tuyết –Nxb ĐHSP- 2008

Giáo trình: Giáo dục học mầm non – Đào Thanh Âm – Nxb ĐHSP- 2007 Sách hướng dẫn tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục trong trườngmầm non theo chủ đề (5-6 tuổi)

Sách phương pháp phát triển nhận thức cho trẻ

Sách chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi

Hết