SKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn học

SKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ qua môn làm quen văn học

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC GIÁO DỤC TRẺ QUA MÔN LÀM QUEN VĂN HỌC

I Phần mở đầu:

I.1 Lý do chọn đề tài

Văn học có vai trò quan trọng đối với sự hình thành và phát triển toàndiện nhân cách con người ngay từ thuở ấu thơ, là hành trang cho mỗi người trênsuốt đường đời, bởi lẽ những gì đã lưu giữ được trong thời niên thiếu thường rấtkhó phai mờ Văn học không chỉ góp phần bồi dưỡng tâm hồn, nâng cao nănglực cảm thụ cái đẹp, mà còn giúp cho trẻ phát triển trí tuệ, mở rộng sự hiểu biết

và hướng tới một lối sống giàu lòng nhân ái

Văn học có chức năng xã hội, thẩm mĩ to lớn, cho nên tác phẩm văn họcđược đưa vào chương trình giáo dục trẻ em trước tuổi đến trường phổ thông.Làm quen văn học được coi là một môn học trong chương trình chăm sóc giáodục trẻ em

Tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là một nhiệm vụ quantrọng ở trường mầm non, đó là sự dẫn dắt mở cửa cho trẻ ngay từ những bướcchập chững đầu tiên giúp trẻ củng cố những biểu tượng về cuộc sống xã hộixung quanh, từng bước cung cấp khái niệm mới mở rộng kinh nghiệm sống chotrẻ, giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ, sự nhạy cảm thẩm mĩ, năng lực cảm thụ vănhọc những tố chất ban đầu của năng khiếu nghệ thuật Tổ chức cho trẻ hoạt độngnghệ thuật, cảm thụ tác phẩm văn học, tái tạo và một phần sáng tạo tác phẩmvăn học giúp trẻ rèn luyện khả năng thực hành, trải nghiệm nghệ thuật Và gópphần phát triển toàn diện ở trẻ về cảm xúc, tình cảm, đạo đức, ý chí…nhất làphát triển ngôn ngữ nói mạch lạc

Trong các hoạt động giáo dục ở trường Mầm non Hoạt động vui chơi làmột trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiện quacác giờ hoạt động chung đó là hoạt động cung cấp chủ yếu hệ thống kiến thức,tình cảm xã hội, đạo đức lối sống… cần trang bị cho trẻ Vậy tổ chức trên tiếthọc như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức và kỹ năng sống một cách đơn giảnnhất nhưng hiệu quả nhất

Muốn làm tốt việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâmhuyết với nghề, say sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỷ, sáng tạo hướng dẫn trẻtham gia vào các hoạt động một cách có khoa học để bước đầu nắm bắt và hình

thể hiện được cảm xúc, tình cảm của mình vì mọi hoạt động tư duy của trẻ đượcchi phối bởi tình cảm Ngoài ra đối với môn học này người giáo viên phải bằngmọi cách phát triển các hình thức hoạt động của trẻ, cần tổ chức cho trẻ tự hoạtđộng trên mọi lĩnh vực, cần đầu tư thời gian, công sức và đặc biệt là cần có mộtgiọng đọc, giọng kể truyền cảm thể hiện được tính cách của nhân vật, có nhưvậy trẻ mới chú ý và tích cực tham gia vào hoạt động hơn

Trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo tư duy của trẻ thường gắn liền với yếu tố chủquan, đầy màu sắc xúc cảm, sự kiểm chế các phản ứng của bản thân trẻ chưacao, kinh nghiệm của trẻ còn hạn chế, đặc biệt trẻ rất giàu tưởng tượng vàthường dùng tưởng tượng để nhận thức

Đối với ngôn ngữ phát triển rất nhanh về số lượng cũng như chất lượng.hầu hết các loại từ đã xuất hiện trong vốn từ của trẻ Trẻ em tuổi mẫu giáo đã sửdụng thành thạo tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày Tuổi mẫu giáo là thời kỳbộc lộ nhạy cảm cao nhất đối với các hiện tượng ngôn ngữ khiến cho sự pháttriển ngôn ngữ của trẻ đạt tốc độ khá nhanh Trẻ mẫu giáo lớn biết sử dụng ngữđiệu một cách phù hợp với nội dung giao tiếp hay nội dung câu chuyện mà trẻ tựkể

Giáo viên đã nắm được phương pháp, biện pháp dạy trẻ làm quen với cáctác phẩm văn học nhưng giáo viên chưa tận dụng được hiệu quả của các thủthuật đọc, kể diễn cảm các câu hỏi đàm thoại còn dài dòng, trùng lặp, khôngxoáy vào chủ đề tư tưởng của tác phẩm, chưa phân tích và cảm thụ đúng tácphẩm văn học, tổ chức còn rập khuôn, chưa sáng tạo Do vậy tổ chức hoạt độngnày vẫn chưa đạt kết quả cao

Để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc, trí nhớ và hoạt động nghệ thuật

tự tin, sáng tạo với những lý do trên tôi đã trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệpnhằm ngày một nâng cao nghiệp vụ sư phạm của bản thân tôi mạnh dạn chọn đề

tài: “Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ

qua môn làm quen văn học” để dạy trẻ đạt hiệu quả cao nhất.

I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ

Nhằm tìm ra những biện pháp để nâng cao chất lượng chăm sóc và giáodục trẻ qua môn làm quen văn học, để tìm ra hướng giải quyết tốt nhất để trẻhiểu và thể hiện được những tác phẩm văn học một cách có hiệu quả nhất, khắcphục phần lớn những khó khăn chung đồng thời phát huy được tính tích cựcsáng tạo của trẻ

Vì thế giáo viên mầm non cần tìm tòi và nghiên cứu tài liệu, tích lũynhững kinh nghiệm, học hỏi đồng nghiệp và ứng dụng công nghệ thông tin vàosoạn giảng để mang chất lượng dạy trẻ tốt nhất

I.3 Đối tượng nghiên cứu:

Học sinh 5-6 tuổi mà cụ thể là khối lá Trường Mầm non krông Ana

I.4 Phạm vi nghiên cứu:

Khi cho trẻ làm quen với văn học tôi nhận thấy rằng các cháu ở độ tuổi 5

-6 hầu như đã thể hiện được các tác phẩm văn học như đọc, kể diễn cảm, đóngkịch nhưng hiệu quả mang lại chưa cao Vì thế tôi đã tìm hiểu và thu thập nhữngđặc điểm tâm sinh lý, khả năng của trẻ lớp lá và làm thế nào để trẻ có thể học tốtnhất môn làm quen văn học nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và khả năng thểhiện các tác phẩm văn học tốt hơn thông qua các hoạt động học tập và vui chơi

I.5 Phương pháp nghiên cứu:

Qua thực tế thấy được khả năng làm quen văn học của các cháu khối lá

còn hạn chế Vì vậy tôi băn khoăn là phải làm thế nào để nâng cao chất lượngchăm sóc và giáo dục trẻ qua môn làm quen văn học, tôi tìm tòi nghiên cứu tàiliệu, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp Tôi mạnh dạn nghiên cứu một sốphương pháp như sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp quan sát (trực quan hình ảnh)

- Phương pháp thực hành

II.Phần nội dung

II.1 Cơ sở lí luận

Trẻ ở tuổi mầm non thật đáng yêu, tâm hồn trẻ thơ ngây, hồn nhiên như tờgiấy trắng Mọi hoạt động học tập và vui chơi trong quá trình chăm sóc giáo dụctrẻ ở trường mầm non đều đem lại cho trẻ những điều kỳ lạ, thần tiên

Thông qua hoạt động dạy và học dưới hình thức như tạo hình, hoạt độngvới đồ vật, Khám phá khoa học… sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, óc sáng tạo, nhâncách con người “làm quen văn học” là một hoạt động không thể thiếu được đốivới trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì thông qua các hoạt động làm quen với các tácphẩm văn học là loại hình nghệ thuật, đặc sắc, không thể thiếu được trong đờisống con người Đặc biệt nó rất gần gũi với trẻ thơ, từ khi mới sinh ra trẻ đãđược nghe những lời ru “ầu ơ” đầy yêu thương, gần gũi, ấm áp, tận tình của mẹ,

bà… và đó cũng là cánh cửa để trẻ phát triển tình cảm xã hội tốt hơn, và mở rachân trời nhận thức cho trẻ

Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói, đến lúc trẻ biết viết,đọc thì văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt trẻ Nói những tiếng nói,

đi những bước đi đầu tiên, ngôn ngữ trau chuốt của trẻ, ca dao, chuyện kể là tấmgương mẫu mực về lời ăn tiếng nói cho trẻ học tập là phương tiện hữu hiệu trongviệc giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, tình yêu mếnbạn bè, với những người thân, biết được việc làm tốt, biết yêu cái đẹp, cái thiện,ghét cái ác độc, phê phán những việc xấu, kính yêu Bác Hồ, thật thà, ngoanngoãn… và còn là phương tiện hình thành các phẩm chất đạo đức trong sáng,

mà đặc biệt ở trẻ, lớp lá thì vốn từ và ngôn ngữ của trẻ được phát triển mạnh mẽ,trẻ nói mạch lạc, nói diễn cảm, nói đúng câu, đúng từ và đúng ngữ pháp

Qua việc cho trẻ làm quen văn học chính là hình thành ở trẻ những tìnhcảm đạo đức tốt đẹp, những cảm xúc thẫm mỹ, phát triển trí tưởng tượng như:Lòng yêu thiên nhiên ở quả, cây hoa lá, lòng kính trọng yêu thương gần gũi vàgiúp đỡ những người thân xung quanh trẻ như ông bà, bố mẹ, cô giáo, anh chị

em Thông qua hoạt động này trẻ làm tái tạo và sáng tạo thêm những tình tiếtcủa tác phẩm một cách hồn nhiên phù hợp với nội dung của tác phẩm.Thông qua

sự hiểu biết, trí tưởng tượng của trẻ Đồng thời trẻ đọc thuộc thơ, kể lại chuyệnđược Chính vì thế để đạt được mục đích của môn học làm quen với văn học bảnthân tôi đã nghiên cứu suy nghĩ, tìm ra một số biện pháp để giảng dạy tốt mônlàm quen văn học

II.2 Thực trạng

a Thuận lợi, khó khăn

- Thuận lợi: Trường mầm non Krông Ana là một trường trọng điểm thuộcđịa bàn thị trấn Buôn Trấp, trẻ đến trường cùng một lứa tuổi, trẻ đi học chuyêncần đặc biệt là sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường và chính quyền địaphương đã tạo điều kiện bố trí lớp 2 cô Cơ sở vật chất, đồ dùng đồ chơi trangthiết bị phục vụ cho môn học đáp ứng với chương trình Mầm non mới hiện nay,chính vì thế đã có nhiều thuận lợi trong công tác dạy và học

- Khó khăn: Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học và cáchoạt động của con em mình ở trường lớp mầm non Bên cạnh đó có một số trẻchưa đi học ở các lớp dưới nên khi tiếp thu và giao tiếp với bạn bè còn nhútnhát, chưa quen với các hoạt động ở lớp và khả năng của các cháu còn hạn chế

so với các bạn đã được học ở lớp dưới chính vì thế khả năng để thể hiện một tácphẩm văn học của các cháu không đồng đều

b Thành công và hạn chế

Qua các năm thực hiện chuyên đề cho trẻ làm quen với các tác phẩm Vănhọc đã có được những bước đầu thành công đáng kể là trẻ đã hiểu được nội dungcâu chuyện và kể diễn cảm một số câu chuyện gần gũi với trẻ Nhưng còn cónhiều hạn chế như:

Chưa có sáng tạo trong việc chuyển thể từ chuyện kể sang kịch bản sânkhấu, không tạo ra được kịch tính - sự kiện – diễn biến, lời thoại còn dài dòngkhó hiểu, Ngoài ra còn 1 số trẻ chưa có năng khiếu đọc, kể và thể hiện các tácphẩm văn học hơn nữa, trẻ được nuông chiều ở gia đình nên trẻ tỏ ra khônghứng thú vì thế các tiết học chưa đạt kết quả cao

Bên cạnh đó khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của giáo viên còn hạnchế không tận dụng được hiệu quả của thủ thuật đọc kể, chưa bộc lộ cảm xúchấp dẫn cuốn hút trẻ

c Mặt mạnh, mặt yếu

Mặt mạnh: Ở lớp lá thì vốn từ và ngôn ngữ của trẻ được phát triển mạnh

mẽ và dần tới hoàn thiện, trẻ nói mạch lạc, nói diễn cảm, nói đúng câu, đúng từ

và đúng ngữ pháp

Mặt yếu: Một số trẻ chưa đi học ở lớp chồi nên còn hạn chế kỹ năng đểhọc môn làm quen văn học, trẻ vẫn còn bỡ ngỡ chưa mạnh dạn trong khi cảmnhận và thể hiện các tác phẩm văn học và một số cháu còn nói ngọng, nói lắp

d Các nguyên nhân

Giáo viên chưa chủ động linh hoạt trong việc tổ chức các hoạt động đóngkịch cho trẻ, nếu có thì chủ yếu là trong tiết học, còn trong các giờ chơi, cácbuổi sinh hoạt thì hầu như chưa có

Chưa thực sự đầu tư vào công tác giáo dục trẻ và áp dụng công nghệthông tin vào trong các tiết dạy còn hạn chế

Hầu hết khi biểu diễn các tác phẩm văn học còn thiếu các yếu tố phụ trợnhư: Âm thanh, cảnh trí, trang phục… làm cho hoạt động đóng kịch, biểu diễnkhông thu hút được sự chú ý của trẻ

e Đánh giá các vấn đề mà thực trạng đề tài đề

Được sự quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường và chính quyềnđịa phương đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc dạy và học Các cháu mới đến

hiện được một số tác phẩm văn học nhưng trẻ chưa thực sự tự tin và còn nhiềuhạn chế so với các bạn đã được học ở các lớp dưới, tuy ở lứa tuổi này vốn từ vàngôn ngữ của trẻ phát triển khá mạnh mẽ và dần hoàn thiện nhưng vẫn còn một

số cháu sử dụng từ, ngữ pháp chưa đúng, còn nói ngọng, nói lắp

Qua những thực trạng vừa nêu trên thì những năm gần đây giáo viên đã có

sự đầu tư vào việc nâng cao các phương pháp, hình thức cho trẻ làm quen vớicác tác phẩm văn học đã chú trọng nhiều đến việc đọc, kể diễn cảm và dạy trẻ kểlại chuyện, kể sáng tạo dưới nhiều hình thức đa dạng và phong phú, dạy trẻ đóngkịch Qua những việc làm đó đã có những bước đầu góp phần cho sự thành côngtrong công tác dạy trẻ làm quen với các tác phẩm văn học và trẻ đã có thể nắmđược nội dung và thể hiện được một số tác phẩm văn học quen thuộc như:truyện Chú Dê Đen, Hai anh em, Tích Chu…kể diễn cảm một số câu chuyệngần gũi với trẻ

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực đó còn có những hạn chế cầnkhắc phục để những hoạt động làm quen với các tác phẩm văn học được tổ chứcngày một tốt hơn, giúp trẻ cảm nhận và thể hiện lại các tác phẩm văn học sinhđộng có hồn hơn

Khả năng cảm nhận của giáo viên về các tác phẩm văn học còn hạn chế vềgiọng đọc như dùng tiếng địa phương và cách thể hiện các tác phẩm chưa tạođược sự kịch tính, đôi lúc lời thoại còn dài dòng khó hiểu, chưa phân tích vàcảm thụ đúng tác phẩm văn học và cách thể hiện qua ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ,minh họa chưa bộc lộ cảm xúc hấp dẫn cuốn hút trẻ, phương pháp lồng ghép cáctác phẩm văn học trong các hoạt động học tập và vui chơi chưa linh hoạt sángtạo, tổ chức hoạt động nhóm còn mang tính hình thức nên kết quả trên trẻ chưacao, trẻ chưa thực sự say mê, hào hứng, sử dụng đồ dùng dạy học chưa có khoahọc, dẫn đến giờ học trẻ ít tập trung chú ý, chính vì thế mà hiệu quả trên tiết họcchưa cao

Chính vì thế giáo viên cần tích cực tích lũy vốn liếng văn học, cần linhhoạt và sáng tạo trong các hoạt động làm quen với các tác phẩm văn học, rènkhả năng đọc, kể diễn cảm và thể hiện cảm xúc phù hợp, trước khi tổ chức cáctiết học nên cho trẻ làm quen với các nhân vật trong truyện qua các hoạt độnghoặc các buổi sinh hoạt Chuẩn bị chu đáo đồ dùng, tranh ảnh đẹp, rối, trangphục…áp dụng công nghệ thông tin hiệu quả trong các tiết dạy để thu hút sự chú

ý của trẻ

Đứng trước khó khăn trên bằng vốn hiểu biết của mình tôi luôn tự học hỏikinh nghiệm để tìm những sáng kiến hay, nhằm khắc phục khó khăn đó cho lớp

lá 3 của tôi nói riêng và cho khối lá nói chung Tôi đã tham mưu với nhà trường,thường xuyên trò chuyện, quan tâm đến các trẻ mới đi học năm đầu để trẻ dễdàng hòa đồng với các bạn, vận động phụ huynh học sinh ủng hộ cơ sở vật chất,

đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc giảng dạy và học tập cho môn học tốt hơn

II.3 Giải pháp, biện pháp

a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

Qua áp dụng thực hiện chuyên đề Làm quen văn học trong trường Mầmnon khi thực hiện chuyên đề này giáo viên cần nghiên cứu kỹ tài liệu chuyên đềbồi dưỡng thường xuyên tham gia dự giờ các tiết dạy thơ, truyện để đúc rút kinhnghiệm cho bản thân

Từ đó tôi nhận thấy rằng bộ môn làm quen văn học có tầm quan trọngtrong việc phát triển nhận thức, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mỹ và qua đọcthơ kể chuyện làm giàu vốn từ cho trẻ, rèn luyện khả năng phát âm và cách diễnđạt mạch lạc Các tác phẩm thơ truyện chỉ có thể phát huy tác dụng của nó khi

cô biết chuyển tải được tư tưởng cảm xúc của tác giả và nội dung tác phẩmthông qua các hình thức nghệ thật hấp dẫn, phong phú, đa dạng Qua đó giúp trẻphát huy được tính tích cực cá nhân- tự tin- độc lập- sáng tạo- hình thành tưduy- khả năng ghi nhớ có chủ đích, những tình cảm đạo đức tốt đẹp có khả nănghoạt động nghệ thuật, sáng tạo

b Nội dung và cách thức thực hiện

Thường xuyên nghiên cứu kỹ các bài soạn, soạn bài trước khi giảng dạy

sử dụng công nghệ thông tin vào bài dạy như: tìm hình ảnh, đoạn phim, hoạthình, truyện trên enternet…

Làm, mua sắm, sưu tầm đủ đồ dùng, đồ chơi phong phú hấp dẫn với trẻ vàđảm bảo tính khoa học như: Tranh, con rối, vật thật …

Để thu hút, lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi lựa chọn các hình thức tổ chức phùhợp, hấp dẫn như qua tổ chức hội thi: “Bé với văn học”; câu đố và đặc biệt làchọn những hình ảnh thật, đẹp và những nhân vật ngộ nghĩnh sáng tạo đưa vàocông nghệ thông tin để trẻ hòa nhập, hóa thân vào các nhân vật trong tác phẩm

mà tôi lồng ghép được nhằm mục đích trẻ chú ý xem, lắng nghe cô giới thiệu từ

đó trẻ nắm bắt được nội dung tiết học một cách chủ động

Với từng bài dạy, thể loại tôi đưa ra hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị có tính

trung tâm” để phát huy trí tưởng tượng, những cảm xúc của trẻ, tính liên hệ thựctiễn, sáng tạo phù hợp với từng nội dung của bài mà trẻ không bị áp đặt mộtcách gò bó Cùng ‘với từng bài dạy, tôi dùng các thủ thuật khác nhau để dẫn dắtvào bài chuyển hoạt động một cách linh hoạt.

Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch phù hợp

Xây dựng kế hoạch phù hợp với chủ đề, chủ đề nhánh, phù hợp với tìnhhình của lớp Tác phẩm dành cho trẻ phải phong phú về thể loại, phải đáp ứngđược những ước mơ và tưởng tượng của trẻ thơ, phải có tính chất li kì, tiếp xúcvới những tác phẩm có hình ảnh cụ thể, rõ ràng để dần dần đưa trẻ đến nhữngkhái niệm tổng quát Ví dụ: hình ảnh Thỏ anh giúp cô gà Hoa Mơ trong truyện

Ai đáng khen nhiều hơn, đó là một hành động cụ thể dẫn trẻ đi đến khái niệm vềquan hệ xã hội, cộng đồng

Đặc biệt là tham mưu với nhà trường về cơ sở vật chất và phương pháplên lớp để khảo sát trên trẻ được tốt hơn, xây dựng kế hoạch họp phụ huynh đểbáo cáo tình hình học tập của các cháu và đưa ra các biện pháp phối hợp với phụhuynh phù hợp và có hiệu quả

Ngoài xây dựng kế hoạch phù hợp thì người giáo viên mầm non phải tổchức sao cho các khả năng hoạt động nghệ thuật của trẻ được bộc lộ và phải niếtnuôi dưỡng phát triển khả năng ấy, trong hoạt động của trẻ cần phải đặt nhữngcâu hỏi mang tính tư duy để kích thích sự tưởng tượng và phát triển trí tuệ củatrẻ câu hỏi mang tính chất từ dễ đến khó, không mang tính gò bó ép buộc trẻ

Biện pháp 2: Tạo môi trường và điều kiện để trẻ hoạt động tích cực và chủ

động nhằm tiếp nhận trọn vẹn tác phẩm

Tạo môi trường vật chất và tình thần cho trẻ như: tranh ảnh trong sách,trên tường, sản phẩm tạo hình, các mẫu vật, các kí hiệu tượng trưng để kíchthích trẻ Xây dựng kỹ năng trao đổi, thỏa thuận, hợp tác chia sẻ hình thành bầukhông khí và tình cảm thân thiết làm cho trẻ cảm thấy tin cậy ở người lớn, bạn

bè và bản thân mình

Bằng sự nhập tâm của tác phẩm văn học vừa tiếp nhận giáo viên cầnkhuyến khích sự sáng tạo của trẻ ở mọi lúc mọi nơi để những hiểu biết vầ cuộcsống ở trẻ sẽ hòa quyện với việc cảm thụ tác phẩm văn học nghệ thuật

Tạo cơ hội để trẻ thể hiện được ý kiến và cảm xúc của mình đối với tácphẩm, nghe ý kiến của cô của bạn để hiểu biết của trẻ phong phú hơn, giúp trẻnhận thúc về bản thân về thế giới xung quanh tốt hơn

Giúp trẻ đi từ nhận biết đến nhận xét đánh giá và cao hơn là nhận ra cáihay cái đẹp của tác phẩm văn học

Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, chú ý sắp xếp đội hình, đồ dùng,

đồ chơi để tạo môi trường học tốt và thoải mái cho trẻ Khi thực hiện hoạt độnglàm quen văn học mà thể loại là truyện kể, dạy trẻ kể chuyện sáng tạo thì phảichuẩn bị và trưng bày các dụng cụ như khung sân khấu, sắp đặt các con rối saocho dễ sử dụng, kích thích trẻ hoạt động tích cực hơn Và trước khi tổ chức hoạtđộng phải tự luyện giọng kể, giọng đọc diễn cảm cách sử dụng tranh, rối, môhình, vi tính để giúp trẻ cảm nhận một cách tốt nhất

Ví dụ: Truyện "Ai cũng phải cười" có thể tạo môi trường cho trẻ như sau+ Góc tạo hình: Giấy khổ lớn để can hình dáng trẻ, dây thun đủ màu, màunước, mực đỏ để in dấu vân tay Cô khuyến khích trẻ dùng ngón tay nhúng vàonước để vẽ mặt cho bạn, tạo hình bằng dây thun, thắt dây thành đồ trang sức:vòng tay, dây chuyền, chọn quần áo phù hợp

+ Góc khoa học: Tạo biểu đồ về các loại mắt và màu mắt, biểu đồ in cácloại dấu chân của người và loài vật, những loại hạt khác nhau, những loại rauquả có mùi đặc trưng ở góc này trẻ có thể soi và nhận ra hình dáng và màu mắtcủa mình nhìn mắt bạn để nhận biết và ghi vào biểu đồ phân loại, cho trẻ nhặthạt bằng tay và ngón chân, dùng mũi ngửi mùi và mô tả

+ Góc sách: Các loại sách về cơ thể người, Băng thu tiếng của một thànhviên trong trường và gia đình, văn bản về bài thơ và truyện kể trẻ vừa nghe Trẻnghe tiếng nói của người khác và thách thức trẻ tự tạo ra âm thanh từ thân thểmình

Biện pháp 3: Tổ chức tiết học nhẹ nhàng, linh hoạt

Tổ chức hoạt động dựa vào hoạt động trọng tâm Ví dụ khi trọng tâm làdạy thơ thì chú trọng vào giọng đọc, sử dụng tranh phù hợp hoặc trọng tâm là kểchuyện sáng tạo, tôi lựa chọn trang phục, đồ dùng phù hợp với nội dung câuchuyện trẻ sẽ kể theo các hình thức khác nhau Và đặc biết là cách vào bài sinhđộng để gấy sự chú ý cho trẻ có thể dùng mô hình, các hình ảnh trên máy tính…

Đọc kể tác phẩm có nghệ thuật giúp trẻ hiểu được nội dung và hình thứccủa câu chuyện Với biện pháp này ngoài việc giáo viên phải chuẩn bị cho mìnhmột giọng kể tốt thì việc cô tạo cho trẻ một không gian "Cố tích" cùng là rấtquan trọng Tạo được một không gian nghe truyện, tạo khoảng cách gần gũi giữangười kể và người nghe để cùng tưởng tượng ra một không gian quá khứ mà lời

kể đầu "Ngày xưa, ngày xửa" sẽ đưa trẻ vào thế giới cổ tích Cũng bắt đầu bằngcách kể ấy, cô sẽ kể cho trẻ nghe đọan đầu của câu chuyện.

Nhằm kích thích hoạt động nhận thức của trẻ Cô đặt ra những câu hỏi lôicuốn trẻ tham gia trao đổi, trẻ bộc lộ suy nghĩ cảm nhận riêng của mình Hệthống câu hỏi không được vụ vặt mà phải đi vào các điểm mẫu chốt, nhấn mạnhđến chỗ trẻ cần quan tâm để ghi nhớ, từ đó xâu chuỗi được hàng loạt sự kiệnhành động của nhân vật Cô cho trẻ nhận các vai nhân vật trong truyện và dạytrẻ thể hiện ngữ điệu giọng của từng nhân vật sao cho đúng với nội dung câuchuyện và trạng thái nhân vật lúc đó Câu "Ngày xưa, ngày xửa" câu đó cô kểbằng nhịp độ vừa phải chậm rãi tạo nên không khí huyền thoại dẫn dắt trẻ vàocâu chuyện

Lời dẫn truyện của cô lúc trầm, lúc bổng, chú ý đến nhịp độ, ngắt giọngtạo sức hút đối với trẻ Cô giáo đóng vai trò người dẫn truyện

Cô giáo khi dạy trẻ đọc thơ, kể chuyện giọng của cô phải chuẩn xác,không nói tiếng địa phương, diễn đạt trôi chảy phù hợp với từng bài, cô phát âmkhông ngọng Khi dạy trẻ đọc thơ cô chú ý nghe trẻ đọc và phát hiện ra trẻ nóingọng, đọc sai để sửa cho trẻ như cô đọc lại để cho trẻ đọc theo nhiều lần vàđộng viên trẻ “ con đọc gần giỏi rồi” Thi đua giữa các tổ với nhau để phát hiện

tổ nào đọc tốt hơn để dẫn đến nhiều trẻ đọc tốt

Dạy trẻ nói đủ câu, cô nói trước và cho trẻ nhắc lại nhiều lần hoặc cho trẻkhác giúp đỡ các bạn

Trong giờ học cô luôn chú ý bao quát chung để tìm hiểu đặc điểm củatừng trẻ để gần gũi động viên trẻ giúp đỡ những trẻ còn yếu kém, đưa trẻ vàohoạt động với các bạn có nề nếp hơn, hứng thú hơn

Ngoài những hoạt động chung của tiết học Làm quen văn học tôi luôn tạođiều kiện cho trẻ được tiếp xúc và cũng cố tích lũy những biểu tượng mà cô đãcung cấp cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi như dạo chơi ngoài trời, trong các môn họckhác, trong vui chơi đồng thời đặt nền móng cho giờ học sau đặt kết quả cao

Biện pháp 4: Sử dụng các loại rối trang phục, mô hình, học cụ thu hút sự chú ý,

sáng tạo của trẻ

* Môi trường vật chất

Nên sử dụng các nguyên vật liệu mở như: hộp xốp, bìa cứng, hột hạt đểlàm những con vật xinh xắn, ngộ nghĩnh, đa dạng màu sắc để thu hút sự chú ýcủa trẻ và trẻ có thể sử dụng để kể chuyện theo ý thích

Ví dụ: kể chuyện “Chú dê đen” để gây hứng thú cho trẻ tôi chuẩn bị sânkhấu rối, các con vật làm bằng vải vụn với nhiều màu tuỳ chọn.

* Môi trường tinh thần

Xây dựng kỹ năng trao đổi, thỏa thuận, hợp tác, chia sẻ, thái độ tôn trọng

cô cần động viên khuyến khích trẻ kịp thời, đúng lúc

Biện pháp 5: Tổ chức ôn luyện mọi lúc mọi nơi

Nhằm củng cố mở rộng và hệ thống hoá tri thức, kỹ năng kỹ xảo thôngqua cho hoạt động khác ngoài tiết học như: dạo chơi, thăm quan, hoạt động góc,sinh hoạt chiều các hoạt động khác trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ.Thực hiện hình thức này, trẻ được chọn hoạt động của mình, cô chỉ là ngườihướng dẫn gợi ý giúp đỡ đảm bảo cho trẻ được hoạt động theo nhu cầu hứngthú, tri thức kĩ năng kĩ xảo, chủ yếu là củng cố, chính xác hoá kiến thức mở rộngtri thức kĩ năng kĩ xảo đã có cho trẻ

Tuy nhiên hình thức làm quen ở mọi lúc mọi nơi không phải là khôngquan trọng, nó cũng chính xác hoá kiến thức cho trẻ rất kịp thời, nó chuẩn bị choviệc cung cấp kiến thức chuẩn bị cung cấp kiến thức kĩ năng kĩ xảo của trẻ tronggiờ hoạt động chung

Ngoài ra còn có thể lồng ghép với các môn học khác để giúp các môn họckhác trở nên sinh động hơn Và trẻ có thể tham gia biểu diễn các chương trìnhvăn nghệ do trường tổ chức như kể chuyện, đóng kịch nhằm giúp trẻ hứng thúhơn với môn làm quen văn học

Sau mỗi chủ đề giáo viên chủ nhiệm đánh giá chủ đề đó để rút ra nhữngđiều làm được và chưa làm được nhằm phát huy và có hướng khắc phục nhữngtồn tại đó để chủ đề sau thực hiện có kết quả tốt hơn

Biện pháp 6: công tác tuyên truyền vơi phụ huynh

Làm bảng tin về chương trình dạy theo chủ đề để phụ huynh biết và phốihợp với cô giáo rèn thêm cho trẻ ở nhà

Vận động phụ huynh hỗ trợ nguyên vật liệu như: quần áo cũ, vải vụn, lọnhựa, sách, giấy…Trao đổi và vận động phụ huynh cố gắng dành thời gian đểlắng nghe và tâm sự với trẻ, khi trò chuyện với trẻ phải nói rõ ràng mạch lạc, tốc

độ vừa phải và cố gắng phát âm đúng cho trẻ bắt chước

c Điều kiện để thực hiện giải pháp, biện pháp

Để thực hiện được các biện pháp trên thì tôi đã nhận được sự giúp đỡ củacác cấp lãnh đạo, nhà trường, đồng nghiệp và phụ huynh đã tạo điều kiện vàgiúp đỡ tôi khi gặp các khó khăn và thử nghiệm các hình thức này được diễn rasong song trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Điều kiện quan trọng là các tác phẩm văn học cho trẻ làm quen trong hoạtđộng này thường nằm trong chương trình, có nội dung phù hợp với chủ đề đangthực hiện Thời gian hoạt động này thường không nhiều, vì vậy khi thực hiệncác biện pháp này tôi sử dụng rất nhiều hình thức khác nhau để gây hứng thúgiúp trẻ nhanh chóng hiểu nội dung câu chuyện, nhớ truyện, thuộc thơ và đọc kểdiễn cảm Trong hoạt động này hình thức sử dụng đồ dùng trực quan rất có hiệuquả Đồ dùng trực quan có thể là tranh ảnh, mô hình, rối que, rối bóng, trangphục, sân khấu…Và cần chú ý đến tâm sinh lí của trẻ, yêu cầu đưa ra phải đảmbảo tính vừa sức không quá khó hoặc quá dễ với trẻ, thường xuyên trao đổi gầngũi với trẻ

d Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp

Các biện pháp có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, không thể tách rời vàthiếu một trong những các biện pháp trên vì các biện pháp bổ trợ cho nhau đểmôn làm quen văn học được diễn ra linh hoạt và thu hút sự chú ý của trẻ và trẻ

có thể thể hiện được vai của các nhân vật

e Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.

Qua điều tra và thăm dò ý kiến khi áp dụng biện pháp đã đạt được một sốkết quả khảo nghiệm như sau:

Nội dung Trước khi áp dụng

biện pháp

Sau khi áp dụng biện pháp

- Về học sinh

- Trẻ nói rõ ràng mạch lạc, nói

nhiều câu có nghĩa đầy đủ

- Phát triển tình cảm xã hội

- Trẻ tham gia kể chuyện và

đóng kịch, thể hiện được vai

- 85- 90%

- 70-80%

diễn của mình

- Phối hợp với phụ huynh - 30- 35% - 80-90%

Kết quả thu được sau khi khảo nghiệm rất đáng kể Trẻ tích cực và hứngthú tham gia vào hoạt động, qua thơ truyện và đóng kịch vốn từ của trẻ pháttriển rõ rệt, trẻ nói rõ ràng mạch lạc hơn, nói nhiều câu có nghĩa đầy đủ, trẻ phânbiệt được ý nghĩa một số từ Trẻ tự tin mạnh dạn thể hiện giọng đọc, giọng kể,thể hiện được tính cách của các nhân vật trong truyện

kinh nghiệm của trẻ đã được phong phú, trẻ hứng thú, chú ý tham gia hoạtđộng, phát biểu và thể hiện được một số tính cách của nhân vật khi kể chuyện,đóng kịch, trẻ tham gia kể chuyện và đóng kịch thể hiện được vai diễn của mìnhđặc biệt trẻ phát triển tình cảm xã hội qua đó kỹ năng sống của trẻ ngày càngtiến bộ, trẻ phân biệt và tỏ rõ thái độ, tình cảm của minh qua các bài thơ, câuchuyện

Phụ huynh quan tâm ủng hộ các nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơicho trẻ như: sách, báo, lịch cũ, tranh ảnh… góp phần phát triển ngôn ngữ vànâng cao được chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ qua môn làm quen văn học

II.4 Kết quả thu được qua khảo nghiệm

* Đối với giáo viên

Qua đề tài nghiên cứu giúp cho giáo viên làm tốt hơn công tác chăm sóc

và giáo dục trẻ qua môn làm quen văn học, nhằm giúp cho giáo viên có kỹ năng

tổ chức hoạt động một cách tự tin, linh hoạt hơn, giúp trẻ phát triển các kỹ năngcần thiết và hứng thú, say mê hơn với những tác phẩm văn học đặc biệt là giáoviên nâng cao được trình độ chuyên môn nghiệp vụ của bản

* Đối với học sinh:

- Phát triển ngôn ngữ rõ rệt và chú ý hứng thú tham gia vào hoạt động hơn

- Trẻ tự tin manh dạn thể hiện giọng đọc, giọng kể, thể hiện được tínhcách của các nhân vật trong truyện qua hoạt động đóng kịch hoặc kể chuyệnsáng tạo Qua đó kỹ năng sống của trẻ ngày càng tiến bộ

- Trẻ phân biệt và tỏ rõ thái độ, tình cảm của minh qua các bài thơ, câuchuyện

III Phần kết luận, kiến nghị

III.1 Kết luận:

Làm quen với tác phẩm văn học là một hoạt động quen thuộc ở trườngmầm non Hoạt động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trịnội dung, nghệ thuật phong phú trong tác phẩm văn học, khơi gợi ở trẻ sự rungđộng, hứng thú đối với văn học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật,cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt độngmang tính chất văn học nghệ thuật như đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóngkịch, cao hơn nữa là tiến tới sáng tạo ra những vần thơ, câu chuyện theo trítưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cáchtrẻ.

Đúng vậy, đến với văn học là trẻ em được biết thế giới loài vật, cây cỏ,hoa lá cùng mọi hiện tượng thiên nhiên, vũ trụ và những gì gần gũi trong môitrường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông, hiên chợ, lớp học, khuphố,…Qua tác phẩm văn học, trẻ bắt đầu nhận ra có sự ràng buộc con người vớinhau trong lịch sử đấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa xóm

Đóng kịch là một trò chơi được trẻ em ở trường mầm non rất thích thú,

Để hoạt động này đạt được hiệu quả trong quá trình cho trẻ làm quen với tácphẩm văn học, hướng dẫn trẻ nhập vai chơi một cách sáng tạo là một trongnhững vấn đề cần đặt ra cho cô giáo Sau đây là những bước, những công việc

cụ thể để hướng dẫn trẻ nhập vai chơi:

Cô giáo cho trẻ làm quen với kịch bản, cô đọc diễn cảm kịch bản và tròchuyện với trẻ về các nhân vật trong kịch bản để các em đưa ra nhận xét củamình, hình dung đúng đắn những hình tượng trong tác phẩm, xác định thái độcủa mình với nhân vật Cho trẻ tự nhận vai diễn và trẻ thường từ chối vai phảndiện, cô giáo phải giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của tất cả các vai trong vỡ kịch đểtrẻ thoải mái nhận vai Để hổ trợ trẻ vào vai, cô có thể cho trẻ xem lại tranhminh họa và có thể làm mẫu cho trẻ bắt trước hoặc trẻ khá thể hiện cho trẻ yếuhơn quan sát Cô động viên trẻ tự nhận xét bạn và mình, khích lệ những cố gắngcủa trẻ, dạy trẻ phối hợp trong vở diễn, sắp xếp đội hình, chuyển cảnh…Để vởkịch được tiếp nối liền mạch Cô cho trẻ luyện tập trong các thời điểm thích hợp,cũng có thể cho trẻ xem vở kịch để cũng cố và làm cho trẻ say mê thêm cáchdiễn

Vì thế giáo viên cần trau dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng phát âm chuẩncho trẻ, giúp trẻ có thêm nhiều vốn từ mới làm giàu cho kho tàn kiến thức củatrẻ, mang tri thức thắp sáng thế hệ mầm non

Trên đây là một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc và giáodục trẻ qua môn làm quen văn học tôi rất mong được sự ủng hộ của các đồngnghiệp và các cấp lãnh đạo.

2 kiến nghị

Để trẻ tiếp thu văn học ngày càng tốt hơn, hứng thú hơn Rất mong muốnlãnh đạo cấp trên quan tâm nhiều hơn nữa trong việc đầu tư thêm thiết bị, đồdùng cho môn văn học nói riêng để trẻ có thêm nhiều đồ dùng để phục vụ chotiết dạy Thường xuyên quan tâm bồi dưỡng, tổ chức các buổi chuyên đề chogiáo viên về môn làm quen văn học, khuyến khích giáo viên làm đồ dùng tự tạo

để môn học này được tổ chức cho trẻ ngày một hoàn thiện và có hiệu quả hơn

Bản thân tôi sẽ luôn cố gắng và cố gắng hơn nữa làm thêm đồ dùng đồchơi, tạo mọi điều kiện để trẻ tiếp thu bài được tốt hơn

Để hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này, mặc dù được sự quan tâm giúp

đỡ của các chị em đồng nghiệp và đặc biệt của ban giám hiệu nhà trường.Nhưng không tránh khỏi những thiếu sót rất mong được sự đóng góp ý kiến củacác cấp lãnh đạo và các bạn đồng nghiệp để sáng kiến ngày càng tốt hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Buôn Trấp, ngày 26 tháng 2 năm 2015

Người viết

Trần Thị Thủy

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN (Ký tên, đóng dấu)

Phụ lục

b Nội dung và cách thức thực hiện 7

d Mối quan hệ các giải pháp, biện pháp 12

Tài liệu tham khảo

1 Giáo dục mầm non ( Bộ GD&ĐT )

2 Tâm lý học mầm non (Đại học sư phạm Hà Nội xuất bản)

3 Phương pháp phát triển ngôn ngữ

4 Văn học trẻ em

5 Phương pháp cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

6 Chương trình khung của trẻ 5- 6 tuổi

7 Tham khảo trên mạng

PHÒNG GD& ĐT HUYỆN KRÔNG ANA

TRƯỜNG MẦM NON KRÔNG ANA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Krông Ana, tháng 2 năm 2015

Hết