SKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn học

SKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn họcSKKN Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn học

và phát triển Trong cuộc sống chúng ta từ ngàn xưa đến nay những lời ca, câu thơ,câu chuyện của bà, của mẹ,…luôn in sâu trong mỗi chúng ta Những câu chuyệnđược nghe luôn cho chúng ta trí tưởng tượng và đúc kết lại là những bài học kinhnghiêm để đời Sinh thời Bác Hồ kính yêu của chúng ta rất quan tâm đến văn học,Bác sáng tác rất nhiều tác phẩm văn học trong đó có các tác phẩm dành cho thiếunhi Ngoài những văn từ, lời ca hay, thông qua tác phẩm văn học Bác còn nhắnnhủ, giáo dục các cháu những điều hay lẽ phải.

Đúng như vậy, trẻ ở tuổi mầm non thật đáng yêu, tâm hồn trẻ thơ ngây, hồnnhiên như tờ giấy trắng Thông qua hoạt động dạy và học dưới hình thức như tạohình, hoạt động với đồ vật, môi trường xung quanh… sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ,

óc sáng tạo, nhân cách con người “làm quen văn học” là một hoạt động không thểthiếu được đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì thông qua các hoạt động làm quenvới các tác phẩm văn học là loại hình nghệ thuật, đặc sắc, nghệ thuật nghành từkhông thể thiếu được trong đời sống con người Đặc biệt nó rất gần gũi với trẻ thơ,

từ buổi đầu thơ ấu trẻ đã sống tran hòa trong không khí lời ru “ầu ơ” đầy yêuthương tận tình của mẹ, bà… và đó cũng là cánh cửa mở ra chân trời nhận thức chotrẻ

Chính vì vậy dạy tiếng mẹ đẻ cho trẻ tuổi Mầm non có một ý nghĩa đặc biệtquan trọng Ngôn ngữ của trẻ phát triển tốt sẽ giúp trẻ nhận thức và giao tiếp tốtgóp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ Việc pháttriển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ trong giao tiếp sẽ giúp trẻ dễ dàng tiếp cận với cácmôn khoa học khác như: Môi trường xung quanh, làm quen với toán, âm nhạc, tạohình…mà điều tôi muốn nói ở đây đặc biệt là thông qua bộ môn làm quen văn học

Qua việc cho trẻ làm quen văn học chính là hình thành ở trẻ những tình cảmđạo đức tốt đẹp, những cảm xúc thẫm mỹ, phát triển trí tưởng tượng như: Lòng yêuthiên nhiên ở quả, cây hoa lá, lòng kính trọng yêu thương gần gũi và giúp đỡnhững người thân xung quanh trẻ như ông bà, bố mẹ, cô giáo, anh chị em Thôngqua hoạt động này trẻ làm tái tạo và sáng tạo thêm những tình tiết của tác phẩmmột cách hồn nhiên phù hợp với nội dung của tác phẩm Thông qua sự hiểu biết, trí

để đạt được mục đích của môn học: làm quen với văn học bản thân tôi đã nghiêncứu suy nghĩ, tìm ra một số biện pháp để giảng dạy tốt môn làm quen văn học.

Mục tiêu:

Góp phần hình thành nhân cách và phát triển trí tuệ cho trẻ Mầm non

Phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ là phát triển khả năng nghe, hiểu ngônngữ, khả năng trình bày có logic, có trình tự, chính xác và có hình ảnh một nộidung nhất định

Thông qua tác phẩm văn học, trẻ nhận ra được cái đẹp, phẩm chất cao quýcủa con người, đặc biệt là tình yêu đối với ngôn ngữ nghệ thuật

Làm quen văn học còn giúp trẻ mở rộng nhận thức, phát triển trí tuệ, giáodục đạo đức, thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ, tạo hứng thú đọc sách, kỉ năng đọc và

kể tác phẩm cho trẻ

Nhiệm vụ của đề tài:

Giáo dục chuẩn mực ngữ âm tiếng việt:

+ Luyện cho trẻ âm thanh ngôn ngữ: Trong việc lời nói của trẻ thì cơ quanphân tích thị giác vô cùng quan trọng Đó là cửa ngõ âm thanh của ngôn ngữ

+ Dạy trẻ phát âm đúng các âm vị, trong kết hợp âm tiết- từ Câu theo chuẩnmực âm thanh tiếng Việt

+ Trẻ học điều chỉnh hơi thở ngôn ngữ để tạo nên sự hợp lý của âm thanhngôn ngữ về cường độ nhịp độ, tốc độ của lời nói Sửa các lỗi phát âm của trẻ Diễn đạt trọn vẹn ý:

+ Xác định nội dung cần nói giúp cho lời nói của trẻ có nội dung thông báongắn gọn, rõ ràng

+ Xác định sự việc chính trong nhiều sự việc, xác định đặc điểm nổi bật cơbản trong nhiều đặc điểm của con vật, của cây, của bức tranh, nội dung chính trongphát triển văn học

VD: Quả cam: Tả hình dáng bên ngoài, đặc điểm của vỏ, nhiều múi bêntrong và vị của cam

+ Sắp xếp nội dung đã lựa chọn giúp cho lời nói của trẻ được đầy đủ, hợp lí

và có tính logic

VD: Từ ngoài vào trong, từ trên xuống dưới, từ trái sang phải…

Trẻ tuổi mẫu giáo chưa có khả năng lựa chọn nội dung diễn đạt vì vậy cầnphải hướng dẫn để giúp trẻ

Lựa chọn vốn từ:

+ Sau khi đã lựa chọn nội dung trẻ cần lựa chọn từ để diễn tả chính xác nộidung mình cần thông báo Chọn từ giúp cho lời nói của trẻ rõ ràng, chính xác vàmang sắc thái biểu cảm

+ Giáo viên cần hướng dẫn và làm mẫu cho trẻ bắt chước, đặc biệt là việcchọn từ mang sắc thái từ chủ yếu được dùng thông qua việc cho trẻ làm quen vớicác tác phẩm văn học.

VD: Câu truyện: Cô bé quàng khăn đỏ Cô bé quàng khăn đỏ nói với chó sói

về nhà của bà mình thì chó sói vội vàng chạy ngay đến nhà bà ngay Cô cho trẻ làmquen từ “vội vàng” bằng cách giải thích từ khó, cho trẻ lặp lại, thể hiện bằng hànhđộng, hướng dẫn cháu đặt câu

Sắp xếp cấu trúc lời nói:

+ Sự liên kết các câu nói lại với nhau tạo thành chuỗi lời nói nhằm diễn tảtrọn vẹn một ý, một nội dung nào đó để giúp người nghe hiểu được Đây là sự sảnxuất toàn bộ nội dung thông báo một cách có logic

+ Để diễn tả một ý, một nội dung ngắn gọn nào đó thì việc sắp xếp cấu trúclời nói là đơn giản đối với trẻ

+ Nhưng nếu yêu cầu trẻ kể lại truyện hay tự sáng tác miêu tả những hiệntượng sự kiện xảy ra trong đời sống thì trẻ gặp khó khăn cần phải luyện tập dầndần

Diễn đạt nội dung nói: Khi trẻ diễn đạt phải ngừng nghỉ ngắt giọng đúng, đểgiọng nói của trẻ không ê a ậm ừ Luyện cho trẻ tác phong khi nói thoải mái, tựnhiên, khi nói nhìn vào mặt người nói

Phát triển lời nói mạch lạc:

+ Đơn vị ngôn ngữ để giao tiếp không phải là một câu mà là một ngôn bản

Vì thế sự mạch lạc của lời nói rất cần thiết Nó được phát triển ngay từ khibắt đầu học nói

Nhiệm vụ phát triển ngôn ngữ mạch lạc được thực hiện ở mọi lúc mọi nơitrong sinh hoạt hằng ngày của trẻ Tiếp tục dạy trẻ biết nghe - hiểu - trả lời câu hỏicủa người lớn Biết trò chuyện với những người xung quanh Dạy trẻ kể truyện về

đồ chơi, đồ vật theo tranh, kể lại các tác phẩm văn học, kể có trình tự, diễn cảm

I.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng: 33 trẻ lớp lá 1 do tôi phụ trách.

Cơ sở nghiên cứu: Trường MN Cư Pang

I.4 Phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu “Phát triển lời nói mạch lạc cho trẻ thông qua bộ môn làm quenvăn học” cho trẻ 5- 6 tuổi

I.5 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp đọc và nghiên cứu tài liệu, qua mạng internet, học hỏi bạn bè

có liên quan đến đề tài nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luận của việc phát triểnngôn ngữ mạch lạc cho trẻ thông qua bộ môn làm quen văn học

Phương pháp quan sát hoạt động của trẻ

Nhóm phương pháp trực quan:

Làm, mua sắm, sưu tầm đủ đồ dùng, đồ chơi phong phú hấp dẫn với trẻ vàđảm bảo tính khoa học như: Tranh, con rối, vật thật ….

Nhóm phương pháp dùng lời: Kể và đọc truyện là phương pháp chủ yếugiúp trẻ làm quen với văn học

+ Đàm thoại là sự giao tiếp bằng ngôn ngữ giữa cô giáo và các em Mục đíchcủa đàm thoại là cũng cố và hệ thống hóa bằng công cụ ngôn ngữ tất cả những gìtrẻ thu lượm được

+ Cô sử dụng lời nói mẫu, giảng giải, chỉ dẫn, nhắc nhỡ, đánh giá nhận xétlời nói của trẻ, sử dụng câu hỏi nhằm phát huy tính tích cực của trẻ trong việc pháttriển ngôn ngữ

Nhóm phương pháp thực hành: Dạy lời nói cho trẻ là dạy hoạt động ngônngữ Có nghĩa là trẻ phải trực tiếp tham gia vào hoạt động giao tiếp, sử dụng lời nóicủa mình Cô đưa ra những bài luyện tập cho trẻ kể chuyện, đọc thơ và khảo sátđầu năm đạt kết quả như sau:

chưa đạt

Tỉ lệ %

II PHẦN NỘI DUNG:

II.1 Cơ sở lí luận để thực hiện đề tài:

Dựa vào đặc điểm phát triển tâm lý trẻ 5- 6 tuổi

Dựa vào yêu cầu và kết quả mông đợi của chương trình khung

Bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi

Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên năm 20013 gồm 44 môdul trong đó căn cứmôdul 3

Văn học là môn rất quan trọng đối với trẻ Mầm non, là phương tiện pháttriển ngôn ngữ cho trẻ có đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diễn đạt gãy gọn biết sữdụng từ đúng lúc, đúng chỗ, không những thế mà việc dạy trẻ làm quen với những

từ ngữ nghệ thuật như từ tượng hình, từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trí tưởngtượng, óc quan sát, khả năng tư duy độc lập trong suy nghĩ

Thông qua nội dung các tác phẩm giáo dục trẻ biết yêu quý người hiền lành,biết ơn và kính yêu ông bà, bố mẹ, anh chị, bạn bè, biết nhường nhịn em nhỏ

Trong mỗi tác phẩm văn học, thế giới mới của cuộc sống thực tại bao gồmthiên nhiên, xã hội, con người được diển tả, biểu đạt, truyền đạt trong những hình

thức đa dạng độc đáo Văn học nói về thế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá, mọi hiệntượng thiên nhiên, vủ trụ mà trẻ nhìn thấy được, cũng nói về những gì gần gũitrong môi trường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông, phiên chợ, lớphọc, khu phố,…

Tác phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật, cần giúp trẻ nhận biết cácmối quan hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái, tình huống và nhân vật; giữa lời

kể, lời thuật, lời bạch trữ tình và ngôn ngữ nhân vật, giữa không khí, âm sắc, giọngđiệu chung của tác phẩm văn học và hành động văn học Chưa yêu cầu trẻ phải nhớhết mối quan hệ phức tạp và chưa đòi hỏi trẻ phân biệt quan hệ chính phụ trongtruyện mà chỉ nhằm giúp trẻ nhận ra tính liên tục của cốt truyện trong các mối liênquan đến nhân vật trung tâm của tác phẩm

Khi cho trẻ làm quen với tác phẩn văn học góp phần mở rộng nhận thức,phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ, pháttriển ở trẻ hứng thú “đọc sách” kỷ năng đọc và kể tác phẩm

Phụ huynh quan tâm đến con em mình, nhiệt tình ủng hộ cùng tôi trong việcdạy dỗ các cháu và thường xuyên ủng hộ những nguyên vật liệu để làm đồ dùngdạy học và vui chơi cho các cháu

Học sinh cùng một độ tuổi

* Khó khăn:

Do trình độ nhận thức không đồng đều, gần 70% trẻ lớp tôi là người kinh và

là người gốc Thái Bình, còn lại là con em dân tộc thiểu số lần đầu đến lớp, do đógặp rất nhiều khó khăn Một số trẻ vẫn mắc lỗi nói ngọng như: l- n, s-x, tr- ch, d- r.Vấn đề này nhiêu khi là do ngôn ngữ địa phương, còn việc nói kéo dài hay phát âmchưa chuẩn một từ khó trẻ 5-6 tuổi đã cải thiện hơn nhưng vẫn còn

40 % khả năng chú ý của trẻ còn yếu, không đều, không ổn định, vì vậy nêntrẻ chưa chú ý đều đến các thành phần trong câu, trong từ Vì vậy những âm điệuđược đọc lướt, những từ không nhấn mạnh trong câu trẻ dễ bỏ qua, không chú ý

Trí nhớ của trẻ còn hạn chế, trẻ chưa biết hết khối lượng các âm tiếp thucũng như trật tự các từ trong câu Vì thế trẻ bỏ bớt từ, bớt âm khi nói

70% kinh nghiệm sống của trẻ còn nghèo nàn, nhận thức hạn chế dẫn đếntình trạng trẻ dùng từ không chính xác, câu lủng củng

Với những khó khăn như thế tôi phải dần dần khắc phục, sửa đổi và hướngdẫn trẻ phát triển ngôn ngữ một cách đúng đắn nhất qua giao tiếp và tập cho trẻlàm quen văn học.

b Thành công, hạn chế:

* Thành công:

Trẻ kể lại truyện, đọc thơ diễn cảm: Trẻ tái hiện lại một cách mạch lạc, diễncảm tác phẩm văn học mà trẻ đã được nghe Trẻ sử dụng nội dung, hình thức ngônngữ đã có sẵn của các tác giả và của giáo viên Tuy nghiên yêu cầu trẻ không họcthuộc lòng bài thơ, câu chuyện

Chơi đóng vai theo chủ đề: Khi chơi đóng vai theo chủ đề, trẻ phải tham giavào cuộc nói chuyện với bạn để phân vai, trao đổi với nhau trong khi chơi, trẻ bắtchước các nhân vật mà trẻ đóng vai, làm cho ngôn ngữ đối thoại của trẻ thêmphong phú và đa dạng

kể truyện, chơi trò chơi đóng kịch; Cao hơn là tiến tới sáng tạo ra những câu truyệntheo tưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cáchtrẻ

* Mặt yếu:

Do giáo viên chúng tôi đứng lớp cả ngày nên thời gian đầu tư cho đồ dùngtranh ảnh và những ý tưởng phục vụ cho môn làm quen văn học còn nhiều hạn chế

d Nguyên nhân và yếu tố tác động

Khả năng cảm nhận các tác phẩm văn thơ còn hạn chế, giọng đọc và cáchphối hợp ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, minh họa chưa bộc lộ cảm xúc hấp dẫn cuốn húttrẻ, phương pháp lồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạo kết quả trên trẻ chưacao, trẻ chưa thực sự say mê, hào hứng, sử dụng đồ dùng dạy học chưa có khoahọc, dẫn đến giờ học trẻ ít tập trung chú ý hiệu quả trên tiết học chưa cao

Hầu hết các vở kịch còn thiếu các yếu tố phụ trợ như: Âm thanh, cảnh trí,trang phục… làm cho hoạt động đóng kịch không thu hút được sự chú ý của trẻ.

Giáo viên tích cực giao lưu với phụ huynh vào giờ đón, trả trẻ: động viênphụ huynh dành thời gian kể truyện, đọc truyện cho cháu nghe trước khi đi ngủ,lắng nghe trò chuyện với con giúp con phát triển ngôn ngữ mạch lạc Từ đó nhận ra

sự phát triển ngôn ngữ, tình cảm của trẻ như thế nào theo từng tháng Vận độngphụ huynh đóng góp đồ dùng học tập phù hợp với chủ đề

e Phân tích đánh giá các vấn đề về thực trạng:

* Thuận lợi:

Tác phẩm văn học thể hiện hiện thực cuộc sống bằng hình tượng nghệ thuật.Bằng sức mạnh của tính hình tượng, sự biểu cảm của ngôn ngữ, những hình tượngcon người, con vật, bức tranh thiên nhiên được vẽ nên bằng ngôn ngữ đã tác độngmạnh mẽ đến trẻ em, cô giáo ở trường Mầm non sẽ hướng trẻ vào những vẽ đẹpnội dung và nghệ thuật tác phẩm, gây ấn tượng đầu tiên cho trẻ về hình tượng nghệthuật được xây dựng bằng ngôn ngữ dân tộc

Trẻ em nói chung và đặc biệt trẻ 2 tuổi rất thích những tác phẩm vui nhộn,

dễ chán những bài văn buồn và gây sự sợ hãi Tuy nhiên phản ứng của trẻ trướcnhững cảnh hoặc chi tiết chứa đựng sự căng thẳng phụ thuộc vào cả cách thể hiệncủa người lớn khi đọc, kể tác phẩm.Trẻ 3-4 tuổi trong khi nghe kể những câuchuyện có tính hài hước đã biểu hiện hành động điệu bộ cho thấy chúng hiểukhông chỉ nội dung mà cả sự bất bình thường của những tình tiết có tính hài hướccủa tác phẩm Qua quan sát, người ta nhận thấy trẻ ở độ tuổi này rất thích xemchèo và chúng khoái trí cười theo khi xuất hiện những nói hóm hỉnh, sâu sắc củacác nhân vật hề Đối với trẻ ở tuổi mẩu giáo nhỡ (4-5 tuổi), giáo viên cần chọn vàđọc cho trẻ những tác phẩm có nội dung và hình thức nghệ thuật phức tạp hơn.Trên cơ sở những gì trẻ tiếp thu được ở giai đoạn trước, ở chúng sẽ tạo ra khả năngxâm nhập sâu hơn vào nội dung tác phẩm khiến chúng xác định thái độ đối với cácnhân vật, sự kiện phản ánh trong tác phẩm Đối với trẻ mẫu giáo (5-6 tuổi), ở giaiđoạn này, cảm nhận thẫm mĩ đã có một bước phát triển trong tiếp nhận văn học Sựtiếp nhận tác phẩm đầy đủ hoàn thiện hơn, biểu hiện trước tiên là sự hiểu biếtnhững câu chuyện cổ tích, bài thơ, những đoạn văn xuôi hay và và sự làm giàu tìnhcảm qua quá trình tích lũy hình tượng nghệ thuật

Đối với trẻ mẫu giáo lớn thì sự quan tâm tới tác phẩm văn học sẽ giúp trẻhiểu được nội dung tác phẩm, các nhân vật trong tác phẩm trở nên gần gũi dễ hiểuhơn Sự cảm thông với nhân vật, sự lo lắng cho số phận của nhân vật của trẻ đãmang đặc điểm cá tính hơn Sự hồi hộp, lo lắng này của trẻ em đã nếm trải ngay cảtrong sự kiện đời sống hàng ngày

Làm quen với tác phẩm văn học còn bao hàm công việc cô giáo tổ chức đểtrẻ hứng thú bước vào hoạt động văn học nghệ thuật một cách tự nhiên như đọc thơdiễn cãm, kể lại truyện một cách sáng tạo, hóa thân vào các vai diễn trong trò chơiđóng kịch…Để trẻ trở thành một cách chủ thể hoạt động văn học nghệ thuật mộtcách tích cực, sáng tạo.

Bản chất giàu xúc cảm và tình cảm là nét tâm lý nổi bật của trẻ thơ khiến trẻnhanh tróng bộc lộ cảm xúc, tình cảm khi nghe đọc và nhận thấy sự thể hiện của côgiáo Chẳng hạn khi cô giáo tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch tác phẩm “chú

Dê đen” trẻ rất thích nhân vật chú Dê đen và hứng thú ghi nhớ đó là bởi trẻ tiếpnhận ngây thơ, không phân biệt thế giới nghệ thuật trong tác phẩm và hiện thực đờisống Tiếp nhận văn học của trẻ em ít bị ràng buộc bởi lí trí và chứa đựng tưởngtượng mạnh mẽ Ở trẻ em, tưởng tượng về cái có thật Do vậy trẻ em rất dễ dễ bịcuốn hút bởi những hình tượng hoang đường kì vĩ, tác động mạnh vào trí tưởngtượng của các em như: phép màu kì lạ của “Quả Bầu tiên”…, Như vậy trí tưởngtượng phát triển sớm ở trẻ mẫu giáo là một thứ của trời cho, có tính chất tiên nhiên,

là tiền đề để cô giáo thực hiện tốt

* Khó Khăn:

Bản thân tôi đã thực sự có nhiều đầu tư vào việc nâng cao các phươngpháp, hình thức cho trẻ LQTPVH đã chú trọng nhiều đến việc đọc, kể diễn cảm vàdạy trẻ kể lại chuyện, kể sáng tạo dưới nhiều hình thức đa dạng và phong phú.Song việc dạy trẻ đóng kịch còn còn có nhiều hạn chế

Chưa có khả năng chuyển thể từ chuyện kể sang kịch bản sân khấu, khôngtạo ra được tính kịch - sự kiện - sự biến, lời thoại còn dài dòng khó hiểu, còn nặng

nề trong việc dẫn chuyện làm cho kịch bản trở nên rời rạc - kém hấp dẫn

Bên cạnh đó khả năng cảm nhận các tác phẩm văn thơ chuyện còn hạn chếgiọng đọc và cách phối hợp ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, minh họa chưa bộc lộ cảmxúc hấp dẫn cuốn hút trẻ, phương pháp lồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạokết quả trên trẻ chưa cao, trẻ chưa thực sự say mê, hào hứng, sử dụng đồ dùng dạyhọc chưa có khoa học, dẫn đến giờ học trẻ ít tập trung chú ý hiệu quả trên tiết họcchưa cao

ngôn ngữ của trẻ Nhà văn M.Goócki định nghĩa “Văn học là nghệ thuật ngôn từ”

chính là đã chỉ rõ ngôn từ là chất liệu xây dựng lên hình tượng văn học

Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của trẻ:

* Đặc điểm phát âm: Nói chung trẻ đã phát âm tốt hơn, rõ, ít ê a, ậm ừ , Khảnăng sử dụng từ khái quát của trẻ rất rõ ràng

* Đặc điểm vốn từ: Vồn từ của trẻ lên tới hơn 3.000 từ Trẻ đã sử dụng chínhxác các từ chỉ tính chất không gian

* Đặc điểm ngữ pháp: Câu trẻ dùng đã chính xác và dài hơn Trẻ nói đủ 2thành phần nhiều khi còn mở rộng trạng ngữ, bổ ngữ

VD: Con / đi học / ở trường Mầm Non Cư Pang

CN / VN / BN

Trẻ có khả năng kể lại chuyện và kể chuyện có trình tự logic

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 5-6 tuổi thông qua môn làm quen văn học:

Làm quen với văn học là môn học không thể thiếu trong trương trình chămsóc giáo dục trẻ Vì vậy việc nâng cao chất lượng dạy trẻ làm quen với tác phẩmvăn học là vấn đề quan trọng trong đổi mới hình thức tổ chức giáo dục Mầm non.Thường xuyên nghiên cứu kỹ các bài soạn, soạn bài trước khi giảng dạy Khi dạytrẻ đọc thơ, kể chuyện giọng của cô phải chuẩn xác, diễn đạt trôi chảy phủ hợp vớitừng bài, cô phát âm không ngọng Khi dạy trẻ đọc thơ cô chú ý nghe trẻ đọc vàphát hiện ra trẻ nói ngọng, đọc sai để sửa cho trẻ như cô đọc lại để cho trẻ đọc theonhiều lần và động viên trẻ “Con đọc gần giỏi rồi” Thi đua giữa các tổ với nhau đểphát hiện tổ nào đọc tốt hơn để dẫn đến nhiều trẻ đọc tốt Dạy trẻ nói đủ câu, cô nóitrước và cho trẻ nhắc lại nhiều lần hoặc cho trẻ khác giúp đỡ các bạn

Làm quen với tác phẩm văn học chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việccho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học qua nghệ thuật đọc và kể truyện của cô giáo.Hoạt động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung, nghệthuật phong phú trong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú dối với vănhọc, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm vàthể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệ thuật như

kể truyện, chơi trò chơi đóng kịch; Cao hơn là tiến tới sáng tạo ra những câu truyệntheo tưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cáchtrẻ

Để thu hút, lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi lựa chọn những hình ảnh thật, đẹp vànhững nhân vật ngộ nghĩnh sáng tạo đưa vào công nghệ thông tin để trẻ hòa nhập ,hóa thân vào các nhân vật trong tác phẩm mà tôi lồng ghép được.Với từng bài dạy,thể loại tôi đưa ra hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị có tính lôgic, để đàm thoại với trẻmột cách sôi nổi theo phương châm: “lấy trẻ làm trung tâm” để phát huy trí tưởngtượng, những cảm xúc của trẻ, tình liên hệ thực tiễn, sáng tạo phù hợp với từng nộidung của bài mà trẻ không bị áp đặt một cách gò bó

Nội dung cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học được xác định theo hướng

tích hợp chủ đề, chủ điểm Khi tiến hành chương trình đã đưa ra những nội dungthực hiện:

Kể và đọc truyện cho trẻ nghe, dạy trẻ kể lại truyện, tổ chức trò chơi đóngkịch dựa vào tác phẩm văn học qua đó giúp trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua diễnđạt bằng lời nói

* Tạo môi trường học tập, rèn luyện cho trẻ:

Sự linh hoạt và phong phú của ngôn ngữ không phụ thuộc vào tuổi mà phụthuộc rất lớn vào môi trường xung quanh trẻ bao gồm môi trường lớp học môitrường gia đình, môi trường xã hội ở địa phương trẻ sống

Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, chú ý bố trí sắp xếp các học cụ, góchọc tập nhiều truyện tranh, ảnh hấp dẫn, đội hình để tạo môi trường học và thải máicho trẻ

VD: Khi thực hiện các hoạt động làm quen văn học thể loại truyện kể màtrọng tâm là dạy kể chuyện sáng tạo thì tôi luôn tận dụng không gian lớp học đểbày dụng cụ kể chuyện, khung sân sấu, sắp đặt tranh và các con rối sao cho trẻ dễ

sử dụng, kích thích trẻ hoạt động tích cực hơn

Tham mưu với nhà trường xây dựng các góc thiên nhiên, vườn cổ tích,những bứt tranh trên tường về những tác phẩm văn thơ cho trẻ làm quen ở hoạtđộng ngoài trời

Tổ chức tiết học nhẹ nhàng, linh hoạt:

Tôi vào bài một cách sinh động để thu hút sự chú ý của trẻ

VD: Chủ điểm: “Những con vật bé yêu” khi dạy với chủ đề: Một số con vậtsống trong rừng Kể chuyện: “ Dê con nhanh trí”, tôi sử dụng mô hình rối để gây

sự hứng thú cho trẻ

Tổ chức hoạt động đa dạng dựa vào hoạt động trọng tâm

VD: Khi trọng tâm là kể chuyện sáng tạo, tôi cho trẻ lựa chọn cáh sử dụngtrang phục, đồ dùng phù hợp với nội dung câu chuyện trẻ sẽ kể… dựa theo cáchình thức khác nhau

* Chú ý rèn nề nếp, rèn kỹ năng và kích thích sự sáng tạo của trẻ

Trẻ biết chia nhóm kể chuyện, tạo cho trẻ cảm giác tự tin, mạnh dạn, nhanhnhẹn và linh hoạt qua việc trẻ biểu diễn hoặc đóng kịch

Tạo điều kiện cho trẻ tự thỏa thuận và tự chọn vai kể theo ý thích về sự sángtạo của trẻ Có thể dùng lời để khuyến khích, động viên trẻ thực hiện các vai diễnsáng tạo

* Làm quen văn học thể loại truyện kể kết hợp với các bộ môn khác:

Theo phương pháp dạy học tích hợp các bộ môn làm quen văn học có thểlồng ghép, kết hợp với tất cả các bộ môn khác và giúp cho các bộ môn khác trở nênsinh động hơn

Môn Toán:

Đề tài: “ Cao hơn - thấp hơn” Câu chuyện: “Cây khế” Trẻ áp dụng được sự

so sánh đặc điểm về ngoại hình của hai anh em

Môn Âm nhạc: Đề tài: Câu truyện: “Nhổ củ cải” có thể cho trẻ hát và vận động bài

“Em yêu cây xanh”

Môn MTXQ: Đề tài: Động vật sống trong rừng, câu truyện “Dê đen”, trẻbiết tên, đặc điểm, nơi sống của một số con vật nuôi trong rừng

* Tổ chức ôn luyện mọi lúc mọi nơi, ôn luyện thông qua lễ hội:

Ôn luyện mọi lúc mọi nơi cũng là một biện pháp giúp ổn định trẻ Thôngqua các hoạt động tổ chức lễ hội tôi tổ chức hoạt động kể chuyện, đóng kịch theomột chương trình biểu diễn văn nghệ mà 100% trẻ được tham gia nhằm giúp trẻhứng thú với bộ môn làm quen văn học thể loại truyện kể cho trẻ Tiến hành trướcgiờ học, kể chuyện cho trẻ nghe Trước khi kể cô giao nhiệm vụ ghi nhớ đọc và kểlại

Đàm thoại: với trẻ về nội dung câu chuyện Đàm thoại nhằm mục đích giúptrẻ nhớ laị nội dung câu chuyện, giúp trẻ xây dựng dàn ý câu chuyện kể, lựa chọnhình thức ngôn ngữ (cách dùng từ đặt câu)

Tôi dùng ngôn ngữ ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với nhận thức của trẻ kể lạinội dung tác phẩm: Cô kể diễn cảm, lời kể có các mẫu câu cần luyện cho trẻ (mới).Mẫu truyện của cô có tác dụng chỉ cho trẻ thấy trước kết quả trẻ cần đạt được: Vềnội dung, độ dài, trình tự câu truyện

Thời gian đầu khi chưa quen trẻ kể theo mẫu câu cô (hoặc đối với trẻ kém).Khi trẻ đã quen cô khuyến khích trẻ kể bằng ngôn ngữ của mình

Tôi đặc biệt lưu ý khi trẻ kể: Trẻ phải quay mặt xuống các bạn, kể với tốc độvừa phải, giọng rõ ràng, tư thế tự nhiên Trong quá trình kể, trẻ đứng sai tư thế,phát âm sai cô nên để trẻ kể xong mới sửa cho trẻ

Khi cô gọi trẻ lên, trẻ không kể, cô nên đặt câu hỏi gợi ý để trẻ trả lời giúptrẻ mạnh dạn, có thói quen giao tiếp tốt Nếu trẻ quên, cô có thể nhắc hoặc đặt câuhỏi cho trẻ nhớ

Trẻ kể xong, cô nhận xét, đánh giá truyện kể của trẻ, không nên để đến cuốigiờ trẻ sẽ quên mất những ưu nhược điểm của mình hay của bạn Cô cần nhận xétđúng, chính xác để có tác dụng khuyến khích, động viên trẻ, nhận xét cả về nộidung, ngôn ngữ tác phong

VD: Lễ hội 20/ 11 trẻ kể truyện sáng tạo về thầy cô giáo, các hội thi bé kểchuyện giỏi

Hoạt động góc: Dạy trẻ kể truyện theo tri giác: Không ngừng phát triển ở trẻngôn ngữ độc thoại, nên cho trẻ nói đúng ngữ pháp, tư thế tác phong khi nói màcòn góp phần phát triển tốt các cơ quan cảm giác của trẻ Bởi vì trẻ có quan sát tốtmới kể miêu tả được chính xác

VD: Chủ đề: Giai đình: Nấu ăn: Trẻ tự phân vai chơi của mình: Mẹ đi chợ,nấu ăn, chăm sóc các con, ba đi làm, ông bà kể chuyện cho các cháu nghe.

Chơi đóng kịch: Tổ chức cho trẻ chơi đóng kịch là một phương pháp tốt để

phát triển ngôn ngữ đối thoại cho trẻ Nội dung kịch được chuyển thể từ tác phẩmvăn học mà trẻ đã được làm quen Trẻ làm quen với các mẫu câu văn học đã đượcgọt giữa chọn lọc Khi đóng trẻ cố gắng thể hiện đúng ngữ điệu, tính cách nhân vật

mà trẻ đóng, giúp cho ngôn ngữ của trẻ mang sắc thái biểu cảm rõ rệt

Hoạt động chiều: ôn lại kiến thức đã họcVD: Chủ đề: Gia đình, câu chuyện Tích Chu

Cháu Chí Thành đóng vai Tích Chu ( lúc đầu ham chơi, thái độ không vânglời), sau biết lỗi (tỏ thái độ biết nhận lỗi, giọng trầm): Bà ơi, bà ở đâu? Bà ở lại vớicháu Cháu sẽ mang nước cho bà, bà ơi!

Cháu Mỹ Yến đóng vai bà (giọng run run, dứt khoát): Bà đi đây! Bà không

về nữa đâu!

Cháu Tường Vi đóng vai Bà Tiên (tính cách hay giúp đỡ mọi người, giọngdịu dàng, nhỏ nhẹ): Nếu cháu muốn bà cháu trở lại thành người thì cháu phải đi lấynước suối tiên cho bà cháu uống Đường lên suối tiên xa lắm, cháu có đi đượckhông?

*Thực hiện tốt công tác tuyên truyền với phụ huynh:

Làm bảng tin về chương trình dạy theo chủ đề và thay tin hàng tuần để phụhuynh biết và phối hợp với giáo viên rèn luyện thêm cho trẻ ở nhà

Vận động phụ huynh hỗ trợ vật liệu mở: Thùng giấy, sách báo cũ, chai nhựa,quần áo cũ, dụng cụ hóa trang

Phối hợp với phụ huynh luyện tập cho trẻ đón kịch những ngày lễ hội

c Điều kiện để thực hiện giải pháp, biện pháp.

* Xây dựng kế hoạch:

Tôi xây dựng kế hoạch phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ theo từng tuần, tháng,quý xuyên suốt trong một năm học:

Tháng 9 + 10: Tôi chú ý chọn những bài tập luyện tai nghe cho trẻ nhằm phát

triển thính giáng âm vị ( cho trẻ nghe những bài hát, những câu chuyện, những bàiđồng dao…) Tôi tạo mọi điều kiện để trẻ tập trung chú ý luyện khả năng chú ý thínhgiác cho trẻ thông qua các bài tập, trò chơi (tai ai thính, ai đoán giỏi…), Cố gắngphát âm đúng, không phát âm sai vì trẻ hay bắt chước Sửa lỗi phát âm cho trẻ khiphát âm sai mọi lúc mọi nơi trong các hoạt động hàng ngày

Tháng 11 + 12: Tôi tập trung vào việc làm thế nào để tăng vốn từ cho trẻ?Giáo viên cần nói diễn cảm, rõ ràng, giải thích nghĩa của từ khó giúp cho trẻnhiểu, nhớ và vận dụng được từ để đặt câu Để đẩy mạnh sự phát triển khả năngvận động các cơ quan phát âm cần tập cho trẻ các bài tập luyện cơ quan phát âmthích hợp:

Có những trò chơi phát triển vốn từ cho trẻ Ví dụ: Trò chơi đố con gì kêu,

đố ai kể được nhiều nhất, đố ai nhanh , đố ai nói giỏi, đố ai nói ngược

Tháng 1 + 2: Vẫn xuyên suốt hai nhiệm vụ ở trên nhưng tôi đào sâu vấn đềluyện trí nhớ cho trẻ qua các bài thơ, đồng dao đặc biệt là những câu chuyện kểđầy lôi cuốn và hấp dẫn Gợi ý cho trẻ sử dụng những loại câu đơn giản, đủ nghĩa

Tháng 3 +4 +5: Tôi xây dựng những trò chơi giúp trẻ nói đúng ngữ pháp, nóimạch lạc Ví dụ: Trẻ “ nói theo mẫu câu” Ví dụ: Cô nói: Bà biến thành chim vì…Trẻ nói: Bà muốn bay đi tìm nước uống, hoặc vì Tích Chu ham chơi không lấynước cho bà…Cô lưu ý thay đổi các mẫu câu khác nhau tùy theo lứa tuổi, cho trẻchơi từ dễ đến khi, các mẫu câu phức tạp dần lên hoặc “đặt câu với từ”, “kể nốttruyện”, “kể chuyện”…để củng cố kỹ năng nói đúng ngữ pháp, phát triển trí tưởngtượng, sáng tạo của trẻ

Một khi đã có một số lượng vốn từ phong phú trẻ sẽ tự tin kể chuyện, đóngkịch… một cách hứng thú và tự tin nhất

* Làm đồ dùng đồ chơi

Đến với văn học là trẻ em được biết thế giới loài vật, cây cỏ, hoa lá cùngmọi hiện tượng thiên nhiên, vũ trụ và những gì gần gũi trong môi trường sống củatrẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông, phiên chợ, lớp học, khu phố,…Qua tácphẩm văn học, trẻ bắt đầu nhận ra có một văn hóa ràng buộc con người với nhautrong lịch sử đấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa sóm

Dựa vào từng chủ đề tôi triển khai kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi một cách

cụ thể mỗi chủ đề đều có một bộ đồ dùng đồ chơi phục vụ cho quá trình giảng dạy

và vui chơi của trẻ Hàng tháng tôi và các cháu đều sử dụng những vật liệu có sẵnnhư giấy vụn, các lọai lá, các màu, hạt bột… để xé dán thành những cuốn tranhtruyện do trẻ tự làm bằng những hình ảnh sưu tầm được, gọi ý cho trẻ tự kể chuyệntheo trí tưởng tượng của trẻ

Tôi tận dụng tất cả những nguyên vật liệu có thể sử dụng làm đồ chơi: Sáchbáo, lịch cũ, lõi giấy vệ sinh, ống lon, chai nhựa, xốp, vải vụn, cành cây khô, quần

áo cũ nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Từ những quần áo, vải vụn, ống giấy… Tôi hướng dẫn trẻ làm các con rốithật xinh xắn từ những câu chuyện cổ tích trẻ được học hoặc được nghe hoặc làmcác nhân vật theo sự sáng tạo của trẻ

Khi kể chuyện tôi thường sử dụng những loại sách tranh truyện do đó việc

vẽ trang trí cũng góp phần làm cho trẻ hứng thú khi nghe, xem hoặc muốn được sửdụng sách Trẻ sẽ biết cách sử dụng sách và giữ gìn sách, tranh truyện hơn

* Phối hợp với phụ huynh:

Tôi thường trao đổi, động viên phụ huynh cố gắng dành thời gian để tâm sựvới trẻ và lắng nghe trẻ nói Khi trò chuyện với trẻ phải nói rõ ràng mạch lạc, tốc

độ vừa phải để trẻ nghe cho rõ

Cha mẹ, người thân cố gắng phát âm đúng để trẻ bắt chước.

Khuyến khích hoặc tuyên truyền với phụ huynh cung cấp kinh nghiệm sốngcho trẻ Tránh không nói tiếng địa phương, cần tránh cho trẻ nghe những hình tháingôn ngữ không chính xác

d Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp.

Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học nhà sư phạm cần hướng trẻ đến vẻđẹp mang “bản chất người” của hình tượng văn học Vẻ đẹp của tính người trong

cá nhân đơn nhất ở văn học trẻ em có thể nhận ra từ cách cư xử tế nhị, nhân hậugiữa đồng loại (bác gấu đen và hai chú thỏ), trong sự thành thực đối với bản thân

và người khác, trong cử chỉ biết ơn… Cần dạy trẻ nghệ thuật tự đặt mình vào chổđứng và tình thế của người khác như hiểu được sự cực nhọc mẹ, nỗi ưu tư của cha,hiểu sự cô đơn nghèo khó của bạn bè, nỗi bất hạnh của con người, rồi tận tình làmnhẹ vơi đi gánh nặng đó Từ những vẻ đẹp nhỏ nhặt thưởng ngày trong cư xử mang

“tính người” ấy sẽ nãy sinh ra những hành động cao thượng nhân ái vì con người

Việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học tuy mới chỉ là như vậy nhưng

nó là việc làm cao cả, có ý nghĩa lớn trong việc hình thành ở trẻ những phẩm chấtcao quý, đẹp đẽ của con người, đặc biệt là tình yêu đối với ngôn ngữ nghệ thuật

Bản chất giàu xúc cảm và tình cảm là nét tâm lý nổi bật của trẻ thơ khiến trẻnhanh tróng bộc lộ cảm xúc, tình cảm khi nghe đọc và nhận thấy sự thể hiện của côgiáo Khả năng tự chủ, tự vệ của trẻ rất mong manh cho nên nhũng hình tượngnghệ thuật tác động đến trẻ vô cùng mạnh mẽ Tính dễ xúc cảm có thể làm có thểkêu lên trước một cảnh tượng thương tâm nào đó Hay mọi hành động của nhânvật, hình ảnh, tiếng nói có tính hài hước đều gây được sự hứng khởi Chẳng hạnkhi cô giáo cho trẻ làm quen với truyện “Tấm cám”, những chi tiết thể hiện tiếngkhóc của Tấm trong tác phẩm đều gây cho trẻ cảm xúc mạnh mẽ Đó là tiếng khóc

“nức nở” khi bị Cám lừa trút sạch giỏ cá, tôm; Là tiếng “òa lên khóc” khi con bốngngười bạn thân, người bạn thân thiết bị mẹ con Cám làm thịt; là tiếng khóc “tứctưởi” lúc phải nhặt thóc với gạo, là nổi tủi thân tủi phận “Tấm bưng mặt khóc” Trẻthể hiện nỗi lo lắng, thương tâm với nhân vật Khi cô kể đến đoạn Tấm thử hài,được về cung làm hoàng hậu, trẻ vui mừng, thốt lên phấn khởi…

Tiếp nhận của trẻ là tiếp nhận ngây thơ, triệt để.Trong tiếp nhận văn học trẻthường vận dụng kinh nghiệm trực tiếp và nguyên hợp, không phân biệt sự khácnhau giữa chúng Trẻ em không đòi hỏi lí lẽ mà đòi hỏi sự hợp lí về tình cảm trongkhuôn khổ hạn hẹp của mình Cho nên giáo viên khi giải thích cho trẻ cần nhấtquán vá tạo dựng niếm tin Với niếm tin ngây thơ trẻ em có tôn giáo của mình.Chúng luôn đứng về cái thiện, chia sẽ, bênh vực những nhân vật tốt, dũng cảm vàcao cả , những nhân vật nhỏ bé yếu ớt cần được bảo vệ Chẳng hạn khi cô giáo tổchức cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch tác phẩm “Chú Dê đen” trẻ rất thích nhân vậtchú Dê đen và hứng thú ghi nhớ

đó là bởi trẻ tiếp nhận ngây thơ, không phân biệt thế giới nghệ thuật trong tácphẩm và hiện thực đời sống.

Tiếp nhận văn học của trẻ em ít bị ràng buộc bởi lí trí và chứa đựng tưởngtượng mạnh mẽ Ở trẻ em, tưởng tượng về cái có thật Do vậy trẻ em rất dễ dễ bịcuốn hút bởi những hình tượng hoang đường kì vĩ, tác động mạnh vào trí tưởngtượng của các em như: Hình tượng cậu bé làng gióng vươn vai bỗng lớn thành mộttráng sĩ, những chi tiết về sự hóa thân kì diệu của nhân vật,cô Tấm, phép màu kì lạcủa “Quả Bầu tiên”…, Như vậy trí tưởng tượng phát triển sớm ở trẻ Mẫu giáo làmột thứ của trời cho, có tính chất tiên nhiên, là tiền đề để cô giáo thực hiện tốt hoạtđộng đọc và kể tác phẩm

e Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học.

* Qúa trình khảo nghiệm:

Văn học là hình thức cơ bản cho trẻ làm quen với ngôn ngữ Các tác phẩmvăn học cho trẻ làm quen trong hoạt động này thường nằm trong chương trình, cónội dung phù hợp với chủ đề đang thực hiện và đã đạt kết quả sau

Trẻ biết rung động và yêu thích văn học có nhu cầu tham gia vào các hoạtđộng văn học nghệ thuật khi tiếp xúc với tác phẩm văn học thể hiện tình cảm yêughét rở ràng với nhân vật một cách tự nhiên nhẹ nhàn và sâu thấm

Trẻ làm quen với văn học ngay từ những bài hát ru đầu tiên mà trẻ ghi nhậnqua lời ru à ơi của mẹ Rồi trẻ được làm quen với bài thơ, câu đố, những câuchuyện lôi cuốn các cháu vào các hoạt động tập thể, hoạt động nhận thức Từ đó

mà trẻ được mở rộng kiến thức xung quanh, phát triển vốn từ cũng như ngôn ngữdiễn đạt không những các cháu đọc thuộc những bài thơ, đồng dao, câu chuyện màcòn rất hồn nhiên, mạnh dạn mê say khi biểu diễn trẻ mạnh dạn khi giao tiếp nhữngcâu nói của trẻ đã khác đi rất nhiều so sánh đầu năm, trẻ đã nói trọn câu, biết dùng

từ ngoài sự tưởng tượng

* Kết quả khảo nghiệm:

Quan điểm Giáo dục trẻ theo hướng Mầm non mới giáo viên là người hướngdẫn, tạo cơ hội cho trẻ hoạt động vui chơi tìm tòi khám phá Trẻ hoạt động không

bị áp đặt để phát huy năng lực bản thân, được trao đổi, được nhận xét nên trẻ trởnên năng động hơn

Sau khi thực hiện chuyên đề LQVH bản thân tôi không ngừng phấn đấu họctập, học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp Qua các tiết học trẻ rất hứng thú tham giavào các hoạt động học tập, ngôn ngữ của trẻ trở nên mạch lạc hơn so với trước đây

chưa đạt

Tỉ lệ %

4 Thể hiện được giọng điệu 28/33 85% 5/33 15%

* Giá trị khoa học:

Sức mạnh của tác phẩm văn học thật vô cùng to lớn Trong quá trình cho trẻtiếp xúc với tác phẩm, bằng tài năng sư phạm cùng với nghệ thuật đọc và kểchuyện văn học, cô giáo ở trường Mầm non sẽ hướng trẻ vào những vẽ đẹp nộidung và nghệ thuật tác phẩm, gây ấn tượng đầu tiên cho trẻ về hình tượng nghệthuật được xây dựng bằng ngôn ngữ dân tộc

Cần phải dạy trẻ biết lắng mình với tác phẩm văn học, hòa vào cõi mộng

mơ, trau rồi thói quen đón nhận được các hòa âm tinh tế thoáng qua, bất chợt đến

từ các nguồn sống khác, nghĩa là dạy trẻ tập trung rung động, cái rung động củamình chứ không phải của ngưới khác

Tác phẩm văn học thể hiện hiện thực cuộc sống bằng hình tượng nghệ thuật.Bằng sức mạnh của tính hình tượng, sự biểu cảm của ngôn ngữ, những hình tượngcon người, con vật, bức tranh thiên nhiên được vẽ nên bằng ngôn ngữ đã tác độngmạnh mẽ đến trẻ em Ấn tượng trẻ thu nhận được từ tác phẩm văn học khi ngheđọc, kể tác phẩm phụ thuộc vào trình độ phát triển nhận thức thẩm mỹ của trẻ, vàokhả năng cảm nhận văn học trong sự thống nhất giữa nội dung và hình thức nghệthuật tác phẩm Chúng ta đều nhận thấy rằng, trẻ mẫu giáo có khả năng cảm nhậnvăn học nghệ thuật trong thể hoàn chỉnh, thống nhất giửa nội dung và hình thức tácphẩm bằng cách nghe người lớn đọc, kể tác phẩm

Do vậy công tác giáo dục Mầm Non phải được tiến hành một cách khoa học

có mục đích có hệ thống nhằm tạo dựng những nền tảng ban đầu vững chắc đúngđắn cho quá trình phát triển sau này của mỗi cá nhân trẻ là chủ nhân tương lai của

xã hội Nhận thức được điều đó tôi đã không ngừng học hỏi nghiên cứu để chămsóc giáo dục các cháu ở tất cả các hoạt động nhằm tạo điều kiện cho trẻ phát triểnngôn ngữ trong giao tiếp nhằm làm quen văn học được tốt hơn, góp phần đào tạocho thế hệ trẻ thành những con người phát triển toàn diện

4 Kết quả:

Qua các tác phẩm văn học, trẻ bắt đầu nhận ra trong xã hội những mối quan

hệ, những tình cảm gia đình, tình bạn tình cô cháu, … Trẻ cũng dần nhận ra có một

xã hội ràng buộc con người với nhau trong lịch sử đấu tranh cách mạng, trong tìnhlàng nghĩa xóm Văn học có thể cần đề cặp đến những lực lượng siêu nhiên nhưthần linh, ông bụt, cô tiên, phù thủy, quỷ sứ và cả những phép màu còn tồn độngtrong tâm thức dân tộc Đây cũng là đối tượng miêu tả của văn học làm nên sựphong phú, hấp dẫn của đời sống tinh thần

Nhờ được nghe, tiếp xúc với một số lượng văn học, có những hiểu biết sơđẳng về văn học, đó là khả năng mô tả cuộc sống xung quanh phong phú, hấp dẫnbằng những dạng thức khác nhau Bước đầu trẻ sẽ nhận biết được sự khác nhau vềnội dung và hình thức giữa các thể loại truyện Không những giúp trẻ cảm nhậnđược cái đặc sắc của cách diễn đạt hình tượng, nhà sư phạm còn cần giúp trẻ phânbiệt được hình tượng nghệ thuật với hiện thực, hình thành một số khái niệm vănhọc như: truyện, nhân vật, hình ảnh…, giúp trẻ trao đổi những điều đã được nghe

và bộc lộ những suy nghĩ của mình về tác phẩm, nhằm phát triển đời sống tinh thầncủa trẻ

III Kết luận, kiến nghị

Làm quen với tác phẩm văn học là một hoạt động quen thuộc ở nhà trườngMầm non Thuật ngữ này đã chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việc cho trẻ tiếpxúc với tác phẩm văn học qua nghệ thuật đọc và kể chuyện của cô giáo Hoạt độngnày nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung, nghệ thuậtphong phú trong tác phẩm văn học, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đối vớivăn học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm

và thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệ thuậtnhư kể chuyện, chơi trò chơi đóng kịch, cao hơn nữa là tiến tới sáng tạo ra nhữngcâu chuyện theo trí tưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàndiện nhân cách trẻ

Làm quen với một số lượng văn học đáng kể trẻ nhận biết được sự khác nhau

về nội dung và hình thức giữa các loại truyện, phân biệt được hình tượng nghệthuật vời hiện thực, hình thành một số khái niệm văn học như: truyện, nhân vật,hình ảnh, nhận biết các mối quan hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái tìnhhuống và nhân vật, giữa lời kể, lời thuật, lời bạch chữ tình và ngôn ngữ ngân vật;Giữa không khí âm sắc giọng điệu của tác phẩm văn học và hành động văn học.Qua tác phẩm văn học trẻ quen dần tính chất nhiều nghĩa và tinh luyện của ngônngữ văn học dần dần tiến tới hiểu được nghĩa thực đến nghĩa bóng, từ nghĩa văncảnh đến ý tưởng nhà văn muốn truyền đạt

Đóng kịch là một trò chơi được trẻ em ở trường Mầm non rất thích thú Đểhoạt động này đạt được hiệu quả trong quá trình cho trẻ làm quen với tác phẩm vănhọc, hướng dẫn trẻ nhập vai chơi một cách sáng tạo là một trong những vấn đề cần

đặt ra cho cô giáo Sau đây là những bước, những công việc cụ thể để hướng dẫntrẻ nhập vai chơi.

Cô giáo cho trẻ làm quen với kịch bản Cô đọc diễn cảm kịch bản và tròchuyện với trẻ về các nhân vật trong kịch bản để các em đưa ra nhận xét của mình,hình dung đúng đắn những hình tượng trong tác phẩm, xác định thái độ của mìnhvới nhân vật Cô giáo cho trẻ tự nhận vai diễn trẻ thường từ chối vai phản diện, côgiáo phải giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của tất cả các vai trong vỡ kịch để trẻ thoảimái nhận vai Để hổ trợ trẻ vào vai, cô có thể cho trẻ xem lại tranh minh họa Cô cóthể làm mẫu cho trẻ bắt trước hoặc trẻ khá trể hiện cho trẻ yếu hơn quan sát Côđộng viên trẻ tự nhận xét bạn và mình và khích lệ những cố gắng của trẻ Cô dạytrẻ phối hợp trong vở diễn, sắp xếp đội hình, chuyển cảnh…Để vở kịch được tiếpnối liền mạch Cô cho trẻ luyện tập trong các thời điểm thích hợp, cũng có thể chotrẻ xem vở kịch để cũng cố và làm cho trẻ say mê thêm cách diễn

2.Kiến nghị:

Để thực hiện tốt đề tài này là một giáo viên làm công tác giáo dục trực tiếpgiảng dạy ở ở một trường đầy đử cơ sở vật chất như trường MN Cư Pang nhưngvẫn còn gặp nhiều khó khăn, một số phụ huynh chưa quan tâm đến tình hình họctập của các cháu Để trẻ tiếp thu văn học ngày càng tốt hơn, hứng thú hơn Rấtmong muốn lãnh đạo cấp trên quan tâm nhiều hơn nữa để phục vụ cho tiết dạy tốthơn

Bản thân giáo viên chúng tôi sẽ luôn cố gắng và cố gắng hơn nữa làm thêm

đồ dùng đồ chơi, tạo mọi điều kiện để trẻ tiếp thu bài được tốt hơn

Để hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này, mặc dù được sự quan tâm giúp

đỡ của các chị em đồng nghiệp Nhưng không tránh khỏi những thiếu sót rất mongđược sự đóng góp ý kiến của ban lảnh đạo cấp trên và các bạn đồng nghiệp để sángkiến ngày càng tốt hơn

Ngườì viết

Hoàng Thị Thu Thúy

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN.

( ký tên, đóng dấu)

MỤC LỤC:

Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn làm quen văn học

I Phần mở đầu

I.1 Lý do chọn đề tài:……… … (Trang 1-2)I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài……… ….(Trang 2-3)I.3 Đối tượng nghiên cứu………… ….……… … …( Trang 3)I.4 Phạm vi nghiên cứu……… ……….……… … …( Trang 3)I.5 Phương pháp nghiên cứu……… ………(Trang 3-4)

II Phần nội dung

II.1 Cơ sở lí luận để thực hiện đề tài……….……….…… ….(Trang 4-5)II.2 Thực trạng……… ……… (Trang 5-8)

a Thuận lợi, khó khăn……….…….……( Trang 5)

b Thành công , hạn chế……… ….………( Trang 6)

c Mặt mạnh, mặt yếu ……….……( Trang 6)

d Nguyên nhân……….…… …….… ( Trang 6)

II.3 Giải pháp, biện pháp……….……… ……( Trang 8-17)

a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp giúp trẻ học môn làm quen văn học

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp giúp trẻ học môn làmquen văn học

c Điều kiện để thực hiện giải pháp, biện pháp

d Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp

e Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học

4 Kết quả……….……( Trang 16-17)

III Phần kết luận, kiến nghị……….…… ( Trang 17-18)

III.1 Kết luận

III.2 Kiến nghị

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1.Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên module 3( tài liệu BDTX năm 2013)2.Phương pháp dạy trẻ học nói thế nào – Tác giả: Kha-Hai-Nơ-Đich

NXBGD1990

3 Chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi

4 Phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua bộ môn làm quen văn học.Website hỗ trợ giảng dạy và chăm sóc trẻ em: www.mamnon.com

5.Tâm lí học trẻ em.( Nguyễn Thị Ánh Tuyết)