Quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường tiểu học quận tây hồ, thành phố hà nội

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 NGUYỄN THỊ HUỆ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN TÂY HỒ, THÀNH P

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN THỊ HUỆ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN TÂY HỒ,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN THỊ HUỆ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN TÂY HỒ,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành : Quản lý giáo dục

Mã số : 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS NGUYỄN ĐỨC SƠN

HÀ NỘI - 2016

Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng của bản thân, tôi còn nhận được sự giúp đỡ quý báu các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sỹ, các thầy, cô giáo của Hội đồng Đào tạo Cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, Trường Đại học Sư phạm 1 Hà Nội đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và làm luận văn tốt nghiệp

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với PGS.TS Nguyễn Đức Sơn người hướng dẫn khoa học đã rất nhiệt tình và trách nhiệm để tôi hoàn thành được luận văn

Tôi cũng xin cảm ơn Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Tây Hồ, các trưởng Trung học cơ sở trên địa bàn quận Tây Hồ cũng như các tổ chức, cá nhân, các bạn bè đồng nghiệp và gia đình đã tạo điều kiện thuận lợi trong thời gian tôi tìm hiểu tình hình thực tế và cung cấp tài liệu, số liệu để tôi hoàn thành luận văn

Do sự hạn chế về thời gian nghiên cứu nên luận văn có thể có nhiều thiếu sót Tôi mong nhận được sự góp ý chỉ bảo của các thầy, các cô và các bạn đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Thị Huệ

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này

là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả

Nguyễn Thị Huệ

Trang

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết kế hoạch 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 5

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc của luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TIỂU HỌC 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 14

1.3 Khái quát chung về hoạt động ngoại khóa 16

1.4 Nội dung quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực của học sinh Tiểu học 29

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực của học sinh Tiểu học 31

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN TÂY HỒ 36

2.1 Khái quát về điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội của Quận Tây Hồ 36

2.2 Thực trạng hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học 40

SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC

SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN TÂY HỒ 68

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 68

3.2 Một số biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ 69

3.3 Mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp 86

3.4 Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp 86

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 91

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

PHỤ LỤC 97

Trang

Bảng 1.1: Đội ngũ cán bộ quản lý ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ,

Thành phố Hà Nội về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ: 37Bảng 1.2: Đội ngũ giáo viên, nhân viên về trình độ chuyên môn 37Bảng 1.3: Số lượng học sinh từng khối lớp 38Bảng 2.4: Đánh giá của cán bộ quản lý và giáo viên về hoạt động ngoại

khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực

cần rèn luyện và bồi dưỡng cho học sinh 45Bảng 2.7: Mức độ nhận thức của cán bộ, giáo viên về các nội dung hoạt

động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát

triển năng lực cho học sinh 42Bảng 2.8: Mức độ thực hiện của cán bộ, giáo viên về các hoạt động ngoại

khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực

cho học sinh 43Bảng 2.9: Nguyên nhân học sinh chưa hình thành kỹ năng trải nghiệm

sáng tạo cần thiết 44Bảng 2.11: Kế hoạch tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo

theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 55Bảng 2.12: Đánh giá thực trạng chỉ đạo của giáo viên thực hiện nội dung,

chủ đề tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo 57Bảng 2.14 Thực trạng tổ chức học tập, bồi dưỡng của giáo viên 58Bảng 2.15: Thực trạng việc sử dụng phương tiện, thiết bị học tập 60Bảng 2.16: Thực trạng kiểm tra đánh giá tổ chức hoạt động trải nghiệm

sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 61Bảng 2.16: Sự chỉ đạo, phối hợp giữa cán bộ quản lý với các lực lượng

giáo dục 62Bảng 3.1 Tổng hợp kết quả đánh giá tính cần thiết của các biện pháp tổ

chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát

triển năng lực học sinh 87Bảng 3.2 Tổng hợp kết quả đánh giá tính khả thi của các biện pháp quản

lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng

phát triển năng lực học sinh 88

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Sự chuyển biến mạnh mẽ của nền kinh tế xã hội cùng với quá trình hội nhập sâu rộng vào quá trình toàn cầu hóa của nước ta đã đặt ra nhiệm vụ cho ngành Giáo dục và Đào tạo nước nhà phải đào tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng cao, có đầy đủ phẩm chất và năng lực phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng vai trò của Giáo dục và Đào tạo, cùng với khoa học - công nghệ, Giáo dục và Đào tạo được coi là quốc sách hàng đầu, là động lực cho sự phát triển của xã hội Vì vậy, sự nghiệp giáo dục đào tạo luôn được sự quan tâm và đầu tư rất lớn của Đảng, Nhà nước và xã hội

Nền giáo dục nước ta thời gian qua có sự phát triển nhanh chóng, đóng góp rất lớn cho sự phát triển đất nước Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay, nền giáo dục nước ta bộc lộ nhiều hạn chế, chất lượng giáo dục chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội

Nhận thức được điều đó, từ năm 2002, chúng ta thực hiện đổi mới chương trình sách giáo khoa, đồng thời đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm nhằm phát huy tính tích cực của học sinh Tuy nhiên, sau hơn mười năm thực hiện, chất lượng giáo dục đào tạo vẫn không đáp ứng được yêu cầu của xã hội, đặc biệt là năng lực của người học rất hạn chế Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, như mục tiêu chưa hợp lý, chậm đổi mới nội dung chương trình, phương pháp và hình thức dạy học thụ động, lạc hậu trong kiểm tra đánh giá, thiếu hiệu quả trong quản lý giáo dục,

Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước ta xác định rằng để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo thì phải đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục nước ta Vấn đề đổi mới, căn bản toàn diện Giáo dục - Đào tạo đã thu hút

được sự quan tâm rất lớn của các cấp quản lí, giáo viên, học sinh, phụ huynh

và toàn xã hội Nhằm tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động cho các cấp quản lý giáo dục và các lực lượng giáo dục, Hội nghị Trung Ương 8 khóa

XI của Đảng đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo Nghị quyết nêu ra 9 giải pháp

quan trọng, trong đó giải pháp thứ 2 “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của Giáo dục, Đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học” Đây là sự khác biệt lớn nhất giữa cuộc

đổi mới giáo dục lần này với những lần cải cách, đổi mới trước đó Đó là mục tiêu giáo dục chuyển từ “định hướng nội dung” sang “định hướng năng lực”

Để thực hiện tốt mục tiêu trên, cần thực hiện đổi mới đồng bộ từ việc xác định lại mục tiêu giáo dục, đổi mới chương trình và sách giáo khoa, việc đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Mặt khác, để quá trình đổi mới thực hiện được thì quản lý giáo dục có vai trò hết sức quan trọng, ảnh hưởng đến hiệu quả, quyết định sự thành công hay thất bại của quá trình đó Làm thế nào để quản lý nhà trường nói chung, quản lý dạy học nói riêng trong tiến trình đổi mới hiện nay? Đó là vấn đề cần nhận được sự quan tâm, nghiên cứu nhiều hơn từ các nhà giáo dục, nhà quản lý giáo dục

Con người trong thời kì đổi mới hội nhập quốc tế bên cạnh việc nắm vững tri thức, phát triển năng lực hoạt động trí tuệ, có phẩm chất tốt thì cần phải có kỹ năng sống Bối cảnh xã hội mới đòi hỏi con người phải thường xuyên thích ứng với thay đổi hàng ngày của cuộc sống Do đó, mục tiêu giáo dục không chỉ giúp con người học để biết, học để làm, học để làm người Vì vậy, trải nghiệm sáng tạo là hoạt động được coi trọng trong từng môn học Đồng thời trong kế hoạch giáo dục cũng bố trí các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực riêng (hoạt động ngoại

khóa) Mỗi hoạt động này mang tính tổng hợp của nhiều lĩnh vực giáo dục, kiến thức, kỹ năng khác nhau Do đó hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực là vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết trong đổi mới nội dung chương trình đào tạo giáo dục phổ thông

Trải nghiệm sáng tạo là kết quả rèn luyện của mỗi người trong suốt cuộc đời, trong các mỗi quan hệ xã hội, dưới sự ảnh hưởng của giáo dục trong

đó giáo dục nhà trường có vai trò hết sức quan trọng Trải nghiệm sáng tạo ở trường học sẽ giúp thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực cho người học; đồng thời tạo những tác động tốt đối với các mối quan hệ giữa thầy và trò, giữa các học sinh, bạn bè với nhau; giúp tạo nên sự hứng thú học tập cho trẻ Trải nghiệm sáng tạo giáo dục cho học sinh Tiểu học kỹ năng sống để giúp các em có thể sống một cách an toàn khỏe mạnh là việc làm cần thiết Chính những kết quả này sẽ là cơ sở, là nền tảng giúp học sinh phát triển nhân cách sau này Trải nghiệm sáng tạo không chỉ ở trong các giờ dạy

và học ở trên lớp mà các hoạt động ngoại khóa cũng là những hoạt động giáo dục trải nghiệm của học sinh góp phần giáo dục toàn diện học sinh trong các trường Tiểu học Là những người làm công tác giáo dục ở nhà trường Tiểu học chúng ta cần thấy rõ ý nghĩa và sự cần thiết tổ chức các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực qua hoạt động ngoại khóa ở các nhà trường theo hướng phát triển năng lực cho học sinh; góp phần giáo dục toàn diện học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục

Để có được cách tổ chức quản lý tốt trong bối cảnh đổi mới toàn diện giáo dục hiện nay, công tác quản lý hoạt động ngoại khóa cho học sinh ở các trường Tiểu học cần có những biện pháp phù hợp Từ thực tiễn của địa

phương, tôi đã chọn vấn đề “Quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội đề xuất các biện pháp quản

lý hoạt động hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Tây Hồ nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ

- Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ

4 Giả thuyết kế hoạch

Việc quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ,

Thành phố Hà Nội chưa có hiệu quả cao do nhiều yếu tố như: Chưa có tài liệu

chuẩn về hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo, chưa có kế hoạch toàn diện đưa trải nghiệm sáng tạo vào hoạt động ngoại khóa trong nhà trường, đội ngũ giáo viên hướng dẫn chưa được đào tạo, bồi dưỡng trong công tác tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo, các cơ sở trang thiết bị vật chất còn thiếu thốn Nếu tìm ra được các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh phù hợp với với đặc điểm học sinh, đặc điểm nhà trường, đặc điểm địa phương

và vận dụng vào thực tiễn thì sẽ nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xác lập cơ sở lý luận về quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường Tiểu học

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn về nội dung: Tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội

- Giới hạn về thời gian: 3 năm, từ năm học 2012-2013 đến năm học 2015-2016

7 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, tác giả sử dụng các nhóm phương pháp nghiên cứu sau:

Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích và tổng hợp tài

liệu, phân loại và hệ thống hóa lý thuyết xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động của giáo viên, quản lý hoạt động ngoại khóa của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trong trường

- Phương pháp điều tra: Phỏng vấn trực tiếp các giáo viên, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, học sinh

- Phương pháp xin ý chuyên gia: Hỏi ý kiến của các chuyên gia giỏi, có trình độ và kinh nghiệm giáo dụcheo định hướng phát triển năng lực để xem xét rút ra kết luận tốt nhất cho vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm trong quản lý hoạt động dạy học ở các trường học phát triển năng lực

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Nghiên cứu giáo án, vở ghi chép, bài kiểm tra, các sản phẩm của học sinh …

Nhóm phương pháp hỗ trợ: Dùng phương pháp toán thống kê để xử lý

liệu thu được, trên cơ sở đó rút ra kết luận khoa học, nhận xét mang tính khái quát

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng

tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh Tiểu học

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng

tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng

tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường Tiểu học Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC HỌC SINH TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

Dạy học phát triển năng lực người học nói chung và học sinh Tiểu học nói riêng là vấn đề được quan tâm nghiên cứu Trên thế giới, các tác giả người Nhật Eisuke Saito, Masatsugu Murase, Atsushi Tsukui, Manabu Saito, Masaaki Sato là những người đi tiên phong trong lĩnh vực này Các kết quả nghiên cứu

về xây dựng cộng đồng học tập trong nhà trường trong đó nêu rõ những hoạt động ngoại khóa về kỹ năng sống, trải nghiệm sáng tạo giúp cho học sinh Tiểu học hình thành những năng lực đầu tiên trong bậc học giáo dục cơ bản Nghiên cứu trên của các tác giả đang được các nhà giáo dục học ở Việt Nam tiếp thu chọn lọc để xây dựng chương trình giáo dục phổ thông tổng thể trong những năm tới

Trong suốt hơn 60 năm qua, chương trình giáo dục ở các cấp học, bậc học trong nền giáo dục của ta được biên soạn, thực thi, trên cơ sở kế thừa các chương trình giáo dục có trước đó, rồi cải tiến, cập nhật, nâng cao cho phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội, khoa học - công nghệ của giai đoạn sau Các nhà giáo dục đã đưa vào chương trình giáo dục những tư tưởng lớn, những tác phẩm có giá trị, các phát minh khoa học, những sự kiện chính trị xã hội to lớn với mong ước truyền lại cho các thế hệ sau những thành tựu to lớn của nhân loại trong tất cả các lĩnh vực của đời sống con người Tuy nhiên, chỉ trong vòng 7 năm của thập kỷ đầu của thế kỷ 21, những điều chúng ta tích lũy được trong hàng năm qua dường như không đủ để giải thích được những điều đang và sẽ diễn ra

Thập niên cuối của thế kỷ trước đã chứng kiến một điều mà nhà tương lai học của những năm 60, Kenneth Boulding gọi là sự “phá vỡ của hệ thống” (system break) Boulding xem sự phá vỡ của hệ thống như sự tan vỡ của các

mô hình tư duy liên quan đến các hệ thống của con người Nói cách khác, sự phá vỡ như vậy tạo ra cái mà Alvin Tofler gọi là “cú sốc của tương lai” mà ở

đó lối tư duy có tính truyền thống không còn có thể giúp chúng ta giải quyết vấn đề Một đồng nghiệp của Boulding trong những năm 60, Kenneth Clark

đã lưu ý rằng, trong những điều kiện như vậy, sự tiên đoán có thể trở thành những thông tin chính xác nhất về tương lai “Định luật” Clark cho rằng “Khi một nhà thông thái cho rằng một điều gì đó có thể xảy ra, ông ta có thể đúng Nhưng nếu ông ta cho rằng một điều gì đó không thể xảy ra, thì gần như có thể nói rằng ông ấy sai”

Đó cũng chính là đặc điểm của giáo dục trong giai đoạn hiện nay Các nhà giáo dục đang bị choáng ngợp trước những thay đổi to lớn do con người tạo ra trong mọi lĩnh vực, và không biết lựa chọn những yếu tố gì để truyền đạt cho con cháu mai sau

Trong những năm 90 của thế kỷ trước, Internet xuất hiện và làm thay đổi mọi quan điểm truyền thống về giáo dục, như nhà trường, lớp học, về dạy, học

Tháng 5/2000, Bill Gates, người sáng lập ra Microsoft đã nói: “Chúng

ta thật ra mới ở giai đoạn đầu của cuộc cách mạng Trong vòng 10 năm tới, chúng ta sẽ thực hiện nhiều thay đổi đối với xã hội hơn là những gì đã làm trong 25 năm qua”

Ở Hoa Kỳ, năm 1997, 60% hộ gia đình, trong đó trẻ em có máy tính cá nhân và 11 triệu trẻ em dưới 15 tuổi dùng Internet Từ 1996-1998, địa chỉ trang Web tăng từ 300.000 lên 2,5 triệu, đến 7/2000 là 10 triệu

Cuối 2002, số người không nói tiếng Anh sử dụng Internet lớn hơn số người nói tiếng Anh Năm 2005, số người nói tiếng Trung Quốc dùng Internet

lớn hơn số người nói tiếng Anh dùng Internet Những số liệu trên có ý nghĩa

gì đối với các nhà giáo dục?

Để đáp ứng với những thay đổi to lớn và nhanh chóng trong kỉ nguyên quá độ lên nền kinh tế tri thức, kỷ nguyên thông tin, triết lí giáo dục trong thế

kỉ 21 cũng có những thay đổi mạnh mẽ, hướng tới “một xã hội học tập”, “học thường xuyên, suốt đời” dựa trên 4 trụ cột “học để biết, học để làm, học để cùng chung sống, học để làm người”, giáo dục không còn chủ yếu là đào tạo kiến thức và kĩ năng mà chủ yếu là rèn luyện năng lực - năng lực nhận thức, năng lực hành động, năng lực giao tiếp và truyền thông, năng lực quản lý và lãnh đạo Bản tuyên ngôn toàn cầu về giáo dục đại học của Liên hợp quốc khẳng định: Thế kỷ 21 “có một nhu cầu chưa từng thấy về sự đa dạng, phong phú trong giáo dục đại học cũng như những nhận thức ngày càng cao về tầm quan trọng sống còn của giáo dục đại học đối với sự phát triển kinh tế và văn hóa của xã hội” Giáo dục nói chung trong đó có giáo dục đại học và chuyên nghiệp của thế giới đang phát triển nhanh chóng theo những xu hướng rõ rệt: đại chúng hóa, thị trường hóa, đa dạng hóa và quốc tế hóa, cùng những quan niệm mới, yêu cầu mới về vấn đề có tính sống còn đối với bất kì mô hình cải cách giáo dục nào - đó là chất lượng giáo dục Vì thế, ngày nay, hơn bao giờ hết, tất cả các quốc gia đang đứng trước những thách thức to lớn là lựa chọn các giải pháp phát triển giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục ở tất cả các cấp học, bậc học - nơi cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng những đổi thay to lớn trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

Trong các nghiên cứu của một số nhà khoa học đã đề cập đến tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực nhằm phát triển năng lực cho học sinh Nghiên cứu cũng nêu lên cán bộ quản lý nhà trường phải biết quản lý hoạt động ngoại khóa nhằm phát triển năng lực của học sinh thông qua các hoạt động này Đây là một trong những nội dung đổi

mới trong công tác bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên ở các trường phổ thông

và cán bộ quản lý giáo dục Hệ tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh có giá trị quan trọng trong quá trình phát triển lý luận dạy học, lý luận giáo dục của nền giáo dục Việt Nam

Kế thừa những tư tưởng về giáo dục đó, trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, việc đổi mới giáo dục trong nhà trường mà vấn đề cốt lõi là phát triển năng lực học sinh bắt đầu được tiến hành từ những năm 90 của thế kỷ

20 Đặc biệt bước sang thế kỷ 21, ngay từ tháng 6/2006 với giúp đỡ của các chuyên gia người Nhật là Eisuke Saito, Atsushi Tsukui, Masaaki Sato Trường đầu tiên tiến hành thí điểm đổi mới là trường Tiểu học Bích Sơn, Quận Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Sau gần 10 năm tiến hành đổi mới, trường Tiểu học Bích Sơn đã thu được những thành công bước đầu đáng ghi nhận, là động lực để áp dụng cho các trường Tiểu học và cả các trường Tiểu học khác trong cả nước

Tác giả Nguyễn Thị Liên trong báo cáo nghiên cứu khoa học năm 2015 tại Hội nghị Công tác xã hội trường học đã nêu rõ tính cấp thiết trong việc

quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực theo hướng phát triển năng lực cho học sinh phổ thông Tác giả đi sâu vào phân tích việc xây dựng nội dung hoạt động ngoại khóa gắn với giáo dục

kỹ năng sống, gắn với trải nghiệm sáng tạo để phát huy năng lực của học sinh; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh ở bậc phổ thông

Tác giả Nguyễn Khắc Bình trong báo cáo khoa học tại Hội thảo Quốc

tế về Chính sách công, Quản lý công và Chính sách an sinh xã hội năm 2015 tại Hà Nội đã phân tích về tầm quan trọng của nhân viên công tác xã hội trường học; nhất là trong các trường Tiểu học Tác giả đi sâu phân tích công tác tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực trong các trường Tiểu học hiện nay và phân tích vai trò của nhân viên công tác xã hội (hiện nay giáo viên kiêm nhiệm công tác này) trong việc phối hợp với các lực lượng khác trong nhà trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh ở bậc Tiểu học

và bậc học phổ thông nói chung

Năm học 2007 - 2008, Bộ Giáo dục và đào tạo đã đưa ra phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Phong trào này bắt đầu được triển khai mạnh mẽ trong hầu hết tất cả các bậc học từ mầm non cho đến đại học Ngày 22 tháng 7 năm 2008, một lần nữa Bộ giáo dục và Đào tạo

đã ra chỉ thị về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 - 2013 Cùng với chỉ thị này là một thông báo về hướng dẫn triển khai phong trào

“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” năm học 2008 - 2009 và giai đoạn 2008 - 2013 với mục tiêu liên quan đến kỹ năng sống là: “Rèn luyện

kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm; Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức

khỏe, kỹ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác; Rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội” Cũng trong thời điểm này, một số nhà chuyên môn cũng bắt đầu nghiên cứu và viết một số tài liệu liên quan đến lĩnh vực kỹ năng sống Tác giả Nguyễn Thanh Bình khi tham gia dự án Đào tạo giáo viên Trung học cơ sở đã cho ra đời Giáo trình Giáo dục kỹ năng sống Giáo trình đề cập chủ yếu đến những vấn đề đại cương về kỹ năng sống, một số biện pháp nhằm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Năm 2009 tác giả Huỳnh Văn Sơn cho ra đời tài liệu Nhập môn kỹ năng sống với các nội dung cơ bản: những vấn đề chung về kỹ năng sống và một số kỹ năng sống cơ bản

Trong Văn kiện đại hội XIII của Đảng, kế thừa quan điểm chỉ đạo của nhiệm kỳ trước, Đảng ta đưa ra đường lối đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, xác định đây là một kế sách, quốc sách hàng đầu, tiêu điểm của sự phát triển, mang tính đột phá, khai mở con đường phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong thế kỷ XXI, khẳng định triết

lý nhân sinh mới của nền giáo dục nước nhà “dạy người, dạy chữ, dạy nghề”

Đổi mới giáo dục, đào tạo cần bắt đầu từ đổi mới quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở Giáo dục - Đào tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học Điều này không phải đến Đại hội XII, Đảng ta mới xác định như vậy Vấn đề là ở chỗ: Trong những năm qua, quan điểm, tư tưởng chỉ đạo, mục tiêu giáo dục toàn diện chưa được hiểu và thực hiện đúng; nay chúng ta cần nhận thức đúng hơn và thực hiện hiệu quả hơn

Lâu nay, ở nước ta, các trường chủ yếu trang bị kiến thức cho người học, lấy nó và dựa vào nó để phát triển năng lực Nhiều năm qua, chúng ta đã

nhận ra sự bất cập, hạn chế của việc này, nên đã chuyển hướng sang phát triển phẩm chất và năng lực người học Tuy nhiên, do thiếu tính đồng bộ và nhận thức chưa thống nhất, nên việc dạy và học vẫn theo cách cũ: Trang bị kiến thức là chính, phát triển phẩm chất và năng lực là phụ Từ khi có Nghị quyết

số 29, Hội nghị Trung ương 8, khóa XI, trong xã hội ta, về nhận thức đã có sự thay đổi nhất định, dần đi đến thống nhất về sự cần thiết phải chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học Để “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; phát triển nguồn nhân lực” đạt hiệu quả cao, chúng ta phải đồng thời thực hiện nhiều giải pháp

Một giải pháp quan trọng được nêu trong dự thảo, đó là: Đổi mới mạnh

mẽ và đồng bộ mục tiêu, chương trình, nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển năng lực và phẩm chất của người học Trên cơ sở xác định đúng, trúng mục tiêu đổi mới giáo dục, đào tạo, công khai mục tiêu, chuẩn “đầu vào”, “đầu ra” của từng bậc học, môn học, chương trình, ngành và chuyên ngành đào tạo, thì việc tiếp theo là đổi mới chương trình khung các môn học và nội dung của nó theo hướng phát triển mạnh năng lực và phẩm chất người học, bảo đảm hài hòa đức, trí, thể, mỹ; thực hiện tốt phương châm mới: Dạy người, dạy chữ và dạy nghề (trước đây là dạy chữ, dạy người, dạy nghề)

Đây là hướng mở để phát triển phẩm chất, năng lực cá nhân người học, góp phần đào tạo chuyên sâu, chuyên gia Theo đó, nên chia tổng thời gian học thành hai phần, trong đó, một nửa dành cho học các môn chung, số thời gian còn lại dành cho việc học các môn riêng theo năng kế hoạchiếu để phát triển phẩm chất, năng lực cá nhân Điều này đòi hỏi người dạy phải tự đổi mới, nâng tầm cao tri thức và đổi mới phương pháp, hình thức giảng dạy cho phù hợp Hơn thế, nó cũng đặt ra cho người quản lý, các khoa, trường sư

phạm phải đổi mới cách tuyển chọn nhân sự đào tạo giáo viên, giảng viên theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực của người giáo viên, giảng viên tương lai Rõ ràng, khi mục tiêu giáo dục, đào tạo được thay đổi căn bản, thì bắt buộc chương trình khung, nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục, đào tạo cũng phải thay đổi cho phù hợp

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý

Có rất nhiều quan điểm khác nhau về quản lý:

- Theo Fayel: "Quản lý là một hoạt động mà mọi tổ chức (gia đình, doanh nghiệp, chính phủ) đều có, nó gồm 5 yếu tố tạo thành là: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, điều chỉnh và kiểm soát Quản lý chính là thực hiện kế hoạch,

tổ chức, chỉ đạo điều chỉnh và kiểm soát ấy”

- Theo Hard Koont: "Quản lý là xây dựng và duy trì một môi trường tốt giúp con người hoàn thành một cách hiệu quả mục tiêu đã định"

- Theo Peter F Druker: "Suy cho cùng, quản lý là thực tiễn Bản chất của nó không nằm ở nhận thức mà là ở hành động; kiểm chứng nó không nằm

ở sự logic mà ở thành quả; quyền uy duy nhất của nó là thành tích"

- Peter.F.Dalark: "Định nghĩa quản lý phải được giới hạn bởi môi trường bên ngoài nó Theo đó, quản lý bao gồm 3 chức năng chính là: Quản lý doanh nghiệp, quản lý giám đốc, quản lý công việc và nhân công"

- Theo Tailor: "Làm quản lý là bạn phải biết rõ: muốn người khác làm việc gì và hãy chú ý đến cách tốt nhất, kinh tế nhất mà họ làm "

- Các nhà khoa học Việt Nam cho rằng: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động” Quản lý đồng nhất với các hoạt động tổ chức chỉ huy, điều khiển, động viên, kiểm tra, điều chỉnh…

- Theo lý thuyết hệ thống: “quản lý là sự tác động có hướng đích của chủ thể quản lý đến một hệ thống nào đó nhằm biến đổi nó từ trạng thái này sang trạng thái khác theo nguyên lý phá vỡ hệ thống cũ để tạo lập hệ thống mới và điều khiển hệ thống”- Giáo trình khoa học quản lý- Tập 2- NXB kế hoạch KT-2001

1.2.2 Năng lực và phát triển năng lực

- Năng lực: là khả năng thực hiện thành công hoạt động trong một bối

cảnh nhất định nhờ sự huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác nhau như hứng thú, niềm tin, ý chí Năng lực của cá nhân được đánh giá qua phương thức và kết quả hoạt động của các nhân đó khi giải quyết các vấn đề của cuộc sống

- Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh: là hoạt động

dạy học mà người dạy không chỉ chú ý tích cực hóa học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt

động thực hành, thực tiễn

1.2.3 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục trong đó từng học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong nhà trường hoặc trong xã hội dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm đạo đức, các kỹ năng và tích lũy kinh nghiệm riêng của cá nhân

1.2.4 Hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh là hoạt động ngoại khóa không thực hiện trong các môn học

mà được tổ chức thành các hoạt động trải nghiệm riêng theo kế hoạch giáo dục của nhà trường Mỗi hoạt động này mang tính tổng hợp của nhiều lĩnh vực giáo dục, kiến thức, kỹ năng khác nhau

1.2.5 Quản lí hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh là sự tác động của chủ thể quản lý tới quá trình tổ chức các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh bao gồm: Xây dựng nội dung chương trình trải nghiệm sáng tạo, xây dựng kế hoạch thực hiện, tổ chức lực lượng thực hiện, kiểm tra, đánh giá các hoạt động trải nghiệm

1.3 Khái quát chung về hoạt động dạy học ở trường tiểu học

1.3.1 Mục tiêu giáo dục ở Tiểu học

Mục tiêu giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ

sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở (Điều

1.3.2 Hoạt động giáo dục ở Tiểu học

1.3.2.1 Hoạt động giáo dục bao gồm hoạt động giáo dục trong giờ lên

lớp và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm rèn luyện đạo đức, phát triển năng lực, bồi dưỡng năng khiếu, giúp đỡ học sinh yếu phù hợp đặc điểm tâm lí, sinh lí lứa tuổi học sinh tiểu học

1.3.2.2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động

ngoại khóa, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hóa; hoạt động bảo vệ môi trường; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác

1.3.3 Hiệu trưởng trường Tiểu học

Trong mỗi nhà trường Tiểu học, hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm

về toàn bộ hoạt động giáo dục của nhà trường Hiệu trưởng là người có thẩm quyền cao nhất về hành chính và chuyên môn, thay mặt nhà trường thiết lập mối liên kết giữa nhà trường và cộng đồng, với các lực lượng giáo dục khác

để tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh cho học sinh

1.3.4 Khái quát về đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học

1.3.4.1 Đặc điểm hoạt động học tập ở nhà trường Tiểu học

Động cơ học tập của học sinh Tiểu học rất phong phú đa dạng, nhưng chưa bền vững, nhiều khi còn thể hiện sự mâu thuẫn của nó

Thái độ đối với học tập của học sinh Tiểu học cũng rất khác nhau Tất

cả các em đều ý thức được tầm quan trọng và sự cần thiết của học tập, nhưng thái độ sự biểu hiện rất khác nhau, được thể hiện như sau:

- Trong thái độ học tập: từ thái độ rất tích cực, có trách nhiệm, đến thái

độ lười biếng, thờ ơ thiếu trách nhiệm trong học tập

- Trong sự hiểu biết chung: từ mức độ phát triển cao và sự ham hiểu biết nhiều lĩnh vực tri thức khác nhau ở một số em, nhưng ở một số em khác thì mức độ phát triển rất yếu, tầm hiểu biết rất hạn chế

- Trong phương thức lĩnh hội tài liệu học tập: từ chỗ có kỹ năng học tập độc lập, có nhiều cách học đến mức hoàn toàn chưa có kỹ năng học tập độc lập, chỉ biết học thuộc lòng từng bài, từng câu, từng chữ

- Trong hứng thú học tập: từ hứng thú biểu hiện rõ rệt đối với một lĩnh vực tri thức nào đó và có những việc làm có nội dung cho đến mức độ hoàn toàn không có hứng thú nhận thức, cho việc học hoàn toàn gò ép, bắt buộc

Nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ ra, để giúp các em có thái độ đúng đắn với việc học tập thì phải:

- Tài liệu học tập phải súc tích về nội dung khoa học

- Tài liệu học tập phải gắn với cuộc sống của các em, làm cho các em hiểu rõ ý nghĩa của tài liệu học

- Tài liệu phải gợi cảm, gây cho học sinh hứng thú học tập

- Trình bày tài liệu, phải gợi cho học sinh có nhu cầu tìm hiểu tài liệu đó

- Phải giúp đỡ các em biết cách học, có phương pháp học tập phù hợp

1.3.4.2 Sự phát triển trí tuệ của học sinh Tiểu học

- Học sinh Tiểu học có khả năng phân tích, tổng hợp phức tạp hơn khi tri giác các sự vật, hiện tượng khối lượng tri giác tăng lên, tri giác trở nên có

kế hoạch, có trình tự và hoàn thiện hơn

- Ở lứa tuổi này trí nhớ thay đổi về chất Trí nhớ dần dần mang tính chất của những quá trình được điều khiển, điều chỉnh và có tổ chức Học sinh Tiểu học có nhiều tiến bộ trong việc ghi nhớ tài liệu trừu tượng, từ ngữ, các

em bắt đầu biết sử dụng những phương pháp đặc biệt để ghi nhớ và nhớ lại Khi ghi nhớ các em đã biết tiến hành các thao tác như so sánh, hệ thống hóa, phân loại Tốc độ ghi nhớ và khối lượng tài liệu được ghi nhớ tăng lên Ghi nhớ máy móc ngày càng nhường chỗ cho ghi nhớ logic, ghi nhớ ý nghĩa Hiệu quả của trí nhớ trở nên tốt hơn, các em không muốn thuộc lòng mà muốn tái hiện bằng lời nói của mình Vì thế giáo viên cần phải:

+ Dạy cho học sinh phương pháp đúng đắn của việc ghi nhớ logic + Cần giải thích cho các em rõ sự cần thiết của ghi nhớ chính xác các định nghĩa, những quy luật không được thiếu hoặc sai một từ nào

+ Rèn luyện cho các em có kỹ năng trình bày chính xác nội dung bài học theo cách diễn đạt của mình

+ Khi tổ chức quá trình ghi nhớ, giáo viên cần làm rõ cho học sinh biết

là hiệu quả của ghi nhớ không phải đo bằng sự nhận lại, mà bằng sự tái hiện

- Sự phát triển chú ý của học sinh Tiểu học diễn ra rất phức tạp, vừa có chú ý chủ định bền vững, vừa có sự chú ý không bền vững Ở lứa tuổi này

tính lựa chọn chú ý phụ thuộc rất nhiều vào tính chất của đối tượng học tập và mức độ hứng thú của các em với đối tượng đó Vì thế trong giờ học này thì các em không tập trung chú ý, nhưng giờ học khác thì lại làm việc rất nghiêm túc, tập trung chú ý cao độ

Biện pháp tốt nhất để tổ chức sự chú ý của học sinh Tiểu học là tổ chức hoạt động học tập sao cho các em ít có thời gian nhàn rỗi như không có ý muốn và khả năng bị thu hút vào một đối tượng nào đó trong thời gian lâu dài

- Hoạt động tư duy của học sinh Tiểu học cũng có những biến đổi cơ bản, ngoài tư duy trực quan - hình tượng, các em cần đến sự phát triển tư duy trừu tượng

1.3.4.3 Sự hình thành kiểu quan hệ mới

Học sinh Tiểu học có nhu cầu mở rộng quan hệ với người lớn và mong muốn người lớn quan hệ với nó một cách bình đẳng, không muốn người lớn coi nó như trẻ con mà phải tôn trọng nhân cách, phẩm giá, tin tưởng và mở rộng tính độc lập của các em

Để duy trì sự thay đổi mối quan hệ giữa các em và người lớn, các em

có những hình thức chống cự, không phục tùng Tuy nhiên không phải mọi người lớn đều nhận thức được nhu cầu này của các em, nên điều này là nguyên nhân dẫn đến sự xung đột giữa các em với người lớn

Tính độc lập và quyền bình đẳng trong quan hệ của các em với người lớn là vấn đề phức tạp và gay gắt nhất trong sự giao tiếp của các em với người lớn và trong sự giáo dục các em ở lứa tuổi này

Những khó khăn đặc thù này có thể giải quyết, nếu người lớn và các em xây dựng được mối quan hệ bạn bè, hoặc quan hệ có hình thức hợp tác trên cơ

sở tôn trọng, tin tưởng giúp đỡ lẫn nhau Sự hợp tác này cho phép người lớn đặt các em vào vị trí mới - vị trí của người giúp việc và người bạn trong những công việc khác nhau, còn bản thân người lớn trở thành người mẫu mực

và người bạn tin cậy của các em

1.3.4.4 Hoạt động giao tiếp của học sinh Tiểu học với bạn bè

Sự giao tiếp ở lứa tuổi học sinh Tiểu học là một hoạt động đặc biệt, mà đối tượng của hoạt động này là người khác - người bạn, người đồng chí Nội dung của hoạt động là sự xây dựng những quan hệ qua lại và những hành động trong quan hệ đó Nhờ hoạt động giao tiếp mà các em nhận thức được người khác và bản thân mình; đồng thời qua đó làm phát triển một số kỹ năng như kỹ năng so sánh, phân tích, Khái quát hành vi của bản thân và của bạn, làm phong phú thêm những biểu tượng về nhân cách của bạn và của bản thân

Đó chính là ý nghĩa to lớn của sự giao tiếp ở lứa tuổi này đối với sự hình thành và phát triển nhân cách Vì thế làm công tác giáo dục phải tạo điều kiện để các em giao tiếp với nhau, hướng dẫn và kiểm tra sự quan hệ của các

em, tránh tình trạng ngăn cấm, hạn chế sự giao tiếp của lứa tuổi này

1.3.4.5 Sự hình thành tự ý thức của học sinh Tiểu học

Học sinh Tiểu học bắt đầu xuất hiện sự quan tâm đến bản thân, đến những phẩm chất nhân cách của mình, các em có biểu hiện nhu cầu tự đánh giá, nhu cầu so sánh mình với người khác Các em bắt đầu xem xét mình, vạch cho mình một nhân cách tương lai, muốn hiểu biết mặt mạnh, mặt yếu trong nhân cách của mình

Sự bắt đầu hình thành và phát triển tự ý thức đã gây nhiều ấn tượng sâu sắc đến toàn bộ đời sống tâm lý của lứa tuổi này, đến hoạt động học tập, đến

sự hình thành quan hệ qua lại với mọi người

Sự tự ý thức của lứa tuổi này được bắt đầu từ sự nhận thức hành vi của mình, từ những hành vi riêng lẻ, đến toàn bộ hành vi và cuối cùng là nhận thức về những phẩm chất đạo đức, tính cách và khả năng của mình

Đặc điểm quan trọng về tự ý thức của lứa tuổi này là mâu thuẫn giữa nhu cầu tìm hiểu bản thân với kỹ năng chưa đầy đủ để phân tích đúng đắn sự biểu lộ của nhân cách

Ý nghĩa quyết định để phát triển tự ý thức ở lứa tuổi học sinh Tiểu học là cuộc sống tập thể của các em, nơi mà nhiều mối quan hệ giá trị đúng đắn, mối quan hệ này sẽ hình thành ở các em lòng tự tin và sự tự đánh giá của mình

Như vậy trên cơ sở phát triển tự ý thức và thái độ nhận thức thực tế, trên cơ sở yêu cầu ngày càng cao đối với chúng, vị trí mới mẻ của các em trong tập thể, đã làm nẩy sinh khát vọng tự tu dưỡng nhằm mục đích phát triển cho bản thân những nét tính cách tốt, khắc phục những nét tính cách lạc hậu, những khuyết điểm, sai lầm của mình

1.3.4 Những hình thức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh Tiểu học

Các hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo

được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như hoạt động câu lạc bộ,

tổ chức trò chơi, diễn đàn, sân khấu tương tác, tham quan dã ngoại, các hội thi, hoạt động giao lưu, hoạt động nhân đạo, hoạt động tình nguyện, hoạt động cộng đồng, sinh hoạt tập thể, lao động công ích, sân khấu hóa (kịch, thơ, hát, múa rối, tiểu phẩm, kịch tham gia,…), thể dục thể thao, tổ chức các ngày hội,… Mỗi hình thức hoạt động trên đều mang ý nghĩa giáo dục nhất định Dưới đây là một số hình thức tổ chức của hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông:

Hiện nay, hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh Tiểu học được tổ chức nhiều hình thức như sau:

1 Thực địa

Là hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa đưa các em đi thực tế tận nơi sản xuất, địa danh còn nguyên dấu ấn lịch sử, công trình văn hóa, một trường học cụ thể để các em tận mắt chứng kiến các hoạt động đang diễn tại nơi đến, nghe kể lại các diễn biễn ở các di tích lịch sử, công trình văn hóa hoặc một hoạt động sản xuất kinh tế cụ thể

2 Tham quan

Là hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa đưa các em đi thăm các danh lam thắng cảnh, các địa danh lịch sử, các vùng miền mà các em chưa được biết qua đó để giúp các em có những hiểu biết thêm về quê hương, đất nước

3 Hoạt động câu lạc bộ (CLB)

Câu lạc bộ là hình thức sinh hoạt ngoại khóa của những nhóm học sinh cùng sở thích, nhu cầu, năng khiếu,… dưới sự định hướng của những nhà giáo dục nhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các học sinh với nhau và giữa học sinh với thầy cô giáo, với những người lớn khác Hoạt động của Câu lạc bộ tạo cơ hội để học sinh được chia sẻ những kiến thức, hiểu biết của mình về các lĩnh vực mà các em quan tâm, qua đó phát triển các

kĩ năng của học sinh như: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng lắng nghe và biểu đạt ý kiến, kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng, kĩ năng viết bài, kĩ năng chụp ảnh,

kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề,… Câu lạc bộ là nơi để học sinh được thực hành các quyền trẻ em của mình như quyền được học tập, quyền được vui chơi giải trí và tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật; quyền được tự do biểu đạt; tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến thông tin,… Thông qua hoạt động của các Câu lạc bộ, nhà giáo dục hiểu

và quan tâm hơn đến nhu cầu, nguyện vọng mục đích chính đáng của các em Câu lạc bộ hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, thống nhất, có lịch sinh hoạt định kì và có thể được tổ chức với nhiều lĩnh vực khác nhau như: Câu lạc bộ học thuật; Câu lạc bộ thể dục thể thao; Câu lạc bộ văn hóa nghệ thuật; Câu lạc

bộ võ thuật; Câu lạc bộ hoạt động thực tế; Câu lạc bộ trò chơi dân gian…

4 Hoạt động xã hội

Là hình thức hoạt động ngoại khóa với sự tham gia tự nguyện của học sinh vào các hoạt động của địa phương như: Phong trào tự quản đường phố, Phong trào ủng hộ học sinh nghèo, Phong trào vệ sinh môi trường nơi ở

giáo dục “chơi mà học, học mà chơi”

Trò chơi có thể được sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau của hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo như làm quen, khởi động, dẫn nhập vào nội dung học tập, cung cấp và tiếp nhận tri thức; đánh giá kết quả, rèn luyện các kĩ năng và củng cố những tri thức đã được tiếp nhận,… Trò chơi giúp phát huy tính sáng tạo, hấp dẫn và gây hứng thú cho học sinh; giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức mới; giúp chuyển tải nhiều tri thức của nhiều lĩnh vực khác nhau; tạo được bầu không khí thân thiện; tạo cho các em tác phong nhanh nhẹn,…

7 Tổ chức diễn đàn

Diễn đàn là một hình thức tổ chức hoạt động được sử dụng để thúc đẩy

sự tham gia của học sinh thông qua việc các em trực tiếp, chủ động bày tỏ ý kiến của mình với đông đảo bạn bè, nhà trường, thầy cô giáo, cha mẹ và những người lớn khác có liên quan Diễn đàn là một trong những hình thức tổ chức mang lại hiệu quả giáo dục thiết thực Thông qua diễn đàn, học sinh có

cơ hội bày tỏ suy nghĩ, ý kiến, quan niệm hay những câu hỏi, đề xuất của mình về một vấn đề nào đó có liên quan đến nhu cầu, hứng thú, nguyện vọng của các em Đây cũng là dịp để các em biết lắng nghe ý kiến, học tập lẫn nhau Vì vậy, diễn đàn như một sân chơi tạo điều kiện để học sinh được biểu

đạt ý kiến của mình một cách trực tiếp với đông đảo bạn bè và những người khác Diễn đàn thường được tổ chức rất linh hoạt, phong phú và đa dạng với những hình thức hoạt động cụ thể, phù hợp với từng lứa tuổi học sinh

Mục đích của việc tổ chức diễn đàn là để tạo cơ hội, môi trường cho học sinh được bày tỏ ý kiến về những vấn đề các em quan tâm, giúp các em khẳng định vai trò và tiếng nói của mình, đưa ra những suy nghĩ và hành vi tích cực để khẳng định vai trò và tiếng nói của mình, đưa ra những suy nghĩ

và hành vi tích cực để khẳng định mình Qua các diễn đàn, thầy cô giáo, cha

mẹ học sinh và những người lớn có liên quan nắm bắt được những băn khoăn,

lo lắng và mong đợi của các em về bạn bè, thầy cô, nhà trường và gia đình,… tăng cường cơ hội giao lưu giữa người lớn và trẻ em, giữa trẻ em với trẻ em

và thúc đẩy quyền trẻ em trong trường học Giúp học sinh thực hành quyền được bày tỏ ý kiến, quyền được lắng nghe và quyền được tham gia,… đồng thời giúp các nhà quản lí giáo dục và hoạch định chính sách nắm bắt, nhận biết được những vấn đề mà học sinh quan tâm từ đó có những biện pháp giáo dục và xây dựng chính sách phù hợp hơn với các em

8 Sân khấu tương tác

Sân khấu tương tác (hay sân khấu diễn đàn) là một hình thức nghệ thuật tương tác dựa trên hoạt động diễn kịch, trong đó vở kịch chỉ có phần mở đầu đưa ra tình huống, phần còn lại được sáng tạo bởi những người tham gia Phần trình diễn chính là một cuộc chia sẻ, thảo luận giữa những người thực hiện và khán giả, trong đó đề cao tính tương tác hay sự tham gia của khán giả Mục đích của hoạt động này là nhằm tăng cường nhận thức, thúc đẩy để học sinh đưa ra quan điểm, suy nghĩ và cách xử lí tình huống thực tế gặp phải trong bất kì nội dung nào của cuộc sống Thông qua sân khấu tương tác, sự tham gia của học sinh được tăng cường và thúc đẩy, tạo cơ hội cho học sinh rèn luyện những kĩ năng như: kĩ năng phát hiện vấn đề, kĩ năng phân tích vấn

đề, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo khi giải quyết tình huống và khả năng ứng phó với những thay đổi của cuộc sống,…

10 Tham quan, dã ngoại

Tham quan, dã ngoại là một hình thức tổ chức học tập thực tế hấp dẫn đối với học sinh Mục đích của tham quan, dã ngoại là để các em học sinh được đi thăm, tìm hiểu và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các di tích lịch sử, văn hóa, công trình, nhà máy… ở xa nơi các em đang sống, học tập, giúp các

em có được những kinh nghiệm thực tế, từ đó có thể áp dụng vào cuộc sống của chính các em

Nội dung tham quan, dã ngoại có tính giáo dục tổng hợp đối với học sinh như: giáo dục lòng yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước, giáo dục truyền thống cách mạng, truyền thống lịch sử, truyền thống của Đảng, của Đoàn, của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh Các lĩnh vực tham quan, dã ngoại có thể được tổ chức ở nhà trường phổ thông là: Tham quan các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, văn hóa; Tham quan các công trình công cộng, nhà máy, xí nghiệp; Tham quan các cơ sở sản xuất, làng nghề; Tham quan các Viện bảo tàng; Dã ngoại theo các chủ đề học tập; Dã ngoại theo các hoạt động nhân đạo…

9 Hội thi/cuộc thi

Hội thi/cuộc thi là một trong những hình thức tổ chức hoạt động hấp dẫn, lôi cuốn học sinh và đạt hiệu quả cao trong việc tập hợp, giáo dục, rèn luyện và định hướng giá trị cho tuổi trẻ Hội thi mang tính chất thi đua giữa các cá nhân, nhóm hoặc tập thể luôn hoạt động tích cực để vươn lên đạt được mục tiêu mong muốn thông qua việc tìm ra người/đội thắng cuộc Chính vì vậy, tổ chức hội thi cho học sinh là một yêu cầu quan trọng, cần thiết của nhà trường, của giáo viên trong quá trình tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo

Mục đích tổ chức hội thi/cuộc thi nhằm lôi cuốn học sinh tham gia một cách chủ động, tích cực vào các hoạt động giáo dục của nhà trường; đáp ứng nhu cầu về vui chơi giải trí cho học sinh; thu hút tài năng và sự sáng tạo của học sinh; phát triển khả năng hoạt động tích cực và tương tác của học sinh, góp phần bồi dưỡng cho các em động cơ học tập tích cực, kích thích hứng thú trong quá trình nhận thức Hội thi/cuộc thi có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: Thi vẽ, thi viết, thi tìm hiểu, thi đố vui, thi giải ô chữ, thi tiểu phẩm, thi thời trang, thi kể chuyện, thi chụp ảnh, thi kể chuyện theo tranh, thi sáng tác bài hát, hội thi học tập, hội thi thời trang, hội thi học sinh thanh lịch,… có nội dung giáo dục về một chủ đề nào đó Nội dung của hội thi rất phong phú, bất cứ nội dung giáo dục nào cũng có thể được tổ chức dưới hình thức hội thi/cuộc thi Điều quan trọng khi tổ chức hội thi là phải linh hoạt, sáng tạo khi tổ chức thực hiện, tránh máy móc thì cuộc thi mới hấp dẫn

10 Tổ chức sự kiện

Tổ chức sự kiện trong nhà trường phổ thông là một hoạt động tạo cơ hội cho học sinh được thể hiện những ý tưởng, khả năng sáng tạo của mình, thể hiện năng lực tổ chức hoạt động, thực hiện và kiểm tra giám sát hoạt động Thông qua hoạt động tổ chức sự kiện học sinh được rèn luyện tính tỉ

mỉ, chi tiết, đầu óc tổ chức, tính năng động, nhanh nhẹn, kiên nhẫn, có khả năng thiết lập mối quan hệ tốt, có khả năng làm việc theo nhóm, có sức khỏe

và niềm đam mê khi tham gia tổ chức sự kiện học sinh sẽ thể hiện được sức bền cũng như khả năng chịu được áp lực cao của mình Ngoài ra, các em còn phải biết cách xoay xở và ứng phó trong mọi tình huống bất kì xảy đến Các

sự kiện học sinh có thể tổ chức trong nhà trường như: Lễ khai mạc, lễ nhập học, lễ tốt nghiệp, lễ kỉ niệm, lễ chúc mừng,…; Các buổi triển lãm, buổi giới thiệu, hội thảo khoa học, hội diễn nghệ thuật; Các hoạt động đánh giá thể lực, kiểm tra thể hình, thể chất của học sinh; Đại hội thể dục thể thao, hội thi đấu

giao hữu; Hoạt động học tập thực tế, du lịch khảo sát thực tế, điều tra học thuật; Hoạt động tìm hiểu về di sản văn hóa, về phong tục tập quán; Chuyến

đi khám phá đất nước, trải nghiệm văn hóa nước ngoài…

11 Hoạt động giao lưu

Giao lưu là một hình thức tổ chức giáo dục nhằm tạo ra các điều kiện cần thiết để cho học sinh được tiếp xúc, trò chuyện và trao đổi thông tin với những nhân vật điển hình trong các lĩnh vực hoạt động nào đó Qua đó, giúp các em có tình cảm và thái độ phù hợp, có được những lời khuyên đúng đắn

để vươn lên trong học tập, rèn luyện và hoàn thiện nhân cách Hoạt động giao lưu có một số đặc trưng sau:

- Phải có đối tượng giao lưu Đối tượng giao lưu là những người điển hình, có những thành tích xuất sắc, thành đạt trong các lĩnh vực nào đó, thực

sự là tấm gương sáng để học sinh noi theo, phù hợp với nhu cầu hứng thú của học sinh

- Thu hút sự tham gia đông đảo và tự nguyện của học sinh, được học sinh quan tâm và hào hứng

- Phải có sự trao đổi thông tin, tình cảm hết sức trung thực, chân thành

và sôi nổi giữa học sinh với người được giao lưu Những vấn đề trao đổi phải thiết thực, liên quan đến lợi ích và hứng thú của học sinh, đáp ứng nhu cầu của các em

Với những đặc trưng trên, hoạt động giao lưu rất phù hợp với các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo chủ đề Hoạt động giao lưu dễ dàng được tổ chức trong mọi điều kiện của lớp, của trường

thức “mình vì mọi người, mọi người vì mình” Việc học sinh tham gia các hoạt động chiến dịch nhằm tăng cường sự hiểu biết và sự quan tâm của học sinh đối với các vấn đề xã hội như vấn đề môi trường, an toàn giao thông, an toàn xã hội,… giúp học sinh có ý thức hành động vì cộng đồng; tập dượt cho học sinh tham gia giải quyết những vấn đề xã hội; phát triển ở học sinh một số

kĩ năng cần thiết như kĩ năng hợp tác, kĩ năng thu thập thông tin, kĩ năng đánh giá và kĩ năng ra quyết định

Mỗi chiến dịch nên mang một chủ đề để định hướng cho các hoạt động như: Chiến dịch giờ trái đất; Chiến dịch làm sạch môi trường xung quanh trường học; Chiến dịch ứng phó vơi biến đổi khí hậu; Chiến dịch bảo vệ môi trường, Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn; Chiến dịch tình nguyện hè, Chiến dịch ngày thứ 7 tình nguyện… Để thực hiện hoạt động chiến dịch được tốt cần xây dựng kế hoạch để triển khai chiến dịch cụ thể, khả thi với các nguồn lực huy động được và học sinh phải được trang bị trước một số kiến thức, kĩ năng cần thiết để tham gia vào chiến dịch

13 Hoạt động nhân đạo

Hoạt động nhân đạo là hoạt động tác động đến trái tim, tình cảm, sự đồng cảm của học sinh trước những con người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn Thông qua hoạt động nhân đạo, học sinh biết thêm những hoàn cảnh khó khăn của người nghèo, người nhiễm chất độc da cam, trẻ em mồ côi, người tàn tật, khuyết tật, người già cô đơn không nơi nương tựa, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, những đối tượng dễ bị tổn thương trong cuộc sống,… để kịp thời giúp đỡ, giúp họ từng bước khắc phục khó khăn, ổn định cuộc sống, vươn lên hòa nhập với cộng đồng Hoạt động nhân đạo giúp các

em học sinh được chia sẻ những suy nghĩ, tình cảm và giá trị vật chất của mình với những thành viên trong cộng đồng, giúp các em biết quan tâm hơn đến những người xung quanh từ đó giáo dục các giá trị cho học sinh như: tiết

kiệm, tôn trọng, chia sẻ, cảm thông, yêu thương, trách nhiệm, hạnh phúc,… Hoạt động nhân đạo trong trường phổ thông được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: Hiến máu nhân đạo; Xây dựng quỹ ủng hộ các bạn thuộc gia đình nghèo, có hoàn cảnh khó khăn; Tết vì người nghèo và nạn nhân chất độc da cam; Quyên góp cho trẻ em mổ tim trong chương trình “Trái tim cho em”; Quyên góp đồ dùng học tập cho các bạn học sinh vùng cao; Tổ chức

trung thu cho học sinh nghèo vùng sâu, vùng xa…

1.4 Nội dung quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực của học sinh Tiểu học

1.4.1 Xây dựng nội dung hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo

Trong trường Tiểu học, xây dựng nội dung hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo bao gồm:

- Quản lý việc lựa chọn các chủ đề trên các lĩnh vực đời sống kinh tế, sản xuất, khoa học công nghệ, giáo dục, văn hóa, chính trị xã hội của địa phương, của đất nước để đưa vào nội dung hoạt động ngoại khóa

- Quản lý công tác và đưa các nội dung giáo dục của hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh vào trong các chủ đề đã được lựa chọn

* Các yêu cầu đối với việc xây dựng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo:

- Phải xây dựng kế hoạch một cách đồng bộ, có hệ thống

- Thống nhất, phối kết hợp được các lực lượng trong và ngoài nhà trường

- Được sự nhất trí và ủng hộ của các cấp lãnh đạo

1.4.2 Xây dựng kế hoạch thực hiện nội dung hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo

- Xây dựng kế hoạch cho cả năm học; xây dựng kế hoạch cho từng khối lớp để tổ chức thực hiện tốt nội dung hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo cụ thể:

- Tổ chức tập huấn cho đội ngũ cán bộ giáo viên: Trước đây, khi tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, đa số giáo viên làm thay học sinh ở hầu hết các khâu: lựa chọn nội dung, xây dựng kế hoạch, chuẩn bị học sinh chỉ tham gia thực hiện với số ít học sinh trong lớp Với yêu cầu tất cả học sinh đều được tham gia đầy đủ các bước khi tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo là nhiệm vụ mới mẻ, khó khăn nên giáo viên còn rất lúng túng trong khâu xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện Do vậy cần tổ chức tập huấn để mỗi giáo viên nắm chắc mục đích, ý nghĩa, yêu cầu và các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm là rất cần thiết Bên cạnh đó mỗi nhà trường cần có kế hoạch chỉ đạo điểm sau đó nhân rộng ra toàn trường

1.4.3 Phân công giáo viên thực hiện các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo

Phân công từng giáo viên thực hiện hoạt động ngoại khóa trải nghiệm

sáng tạo theo các chủ đề đã lựa chọn bao gồm:

- Quản lý giáo viên thiết kế nội dung đã được lựa chọn theo hướng phát triển năng lực

- Hướng dẫn giáo viên đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức trong quá trình thực hiện hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực học sinh

1.4.4 Bồi dưỡng giáo viên trong việc thực hiện các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo

Bồi dưỡng giáo viên về xây dựng chủ đề, nội dung các chủ đề trong nhiều lĩnh vực kinh tế xã hội gắn với địa phương, đất nước để tăng tính thực tiễn nội dung trải nghiệm sáng tạo

Bồi dưỡng giáo viên về cách tổ chức thực hiện hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực thông qua nhiều hình thức phong phú, sinh động để tăng cường tính hiệu quả giáo dục của hoạt động ngoại kế hoạch trải nghiệm sáng tạo

Chỉ đạo giáo viên bồi dưỡng phương pháp học tập cho học sinh Giúp các em học sinh có động cơ học tập đúng đắn, hình thành và phát triển năng lực tự học của học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm

1.4.5 Phối hợp với tổ chức xã hội, cá nhân ở địa phương để thực hiện các hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo

Phối hợp với các đoàn thể, cá nhân, doanh nghiệp tại địa phương để thực hiện hoạt động ngoại kế hoạch trải nghiệm sáng tạo

Phối hợp với gia đình học sinh để tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực vì gia đình học sinh sẽ là người quyết định sự tham gia của học sinh trong việc tham gia các hoạt động ngoại khóa không bắt buộc

1.4.6 Quản lý sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học vào hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo

Đầu tư cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động ngoại khóa theo chủ đề đã lựa chọn trong chương trình

Huy động các nguồn lực theo phương châm xã hội hóa trong giáo dục

để phục vụ các hoạt động ngoại kế hoạch

1.4.7 Kiểm tra, đánh giá hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo

Kiểm tra, đánh giá các hoạt động ngoại khóa là nội dung quan trọng của quản lý hoạt động ngoại kế hoạch trải nghiệm sáng tạo Thông qua kiểm tra, đánh giá, người quản lý thấy được nội dung chương trình ngoại kế hoạch trải nghiệm sáng tạo của nhà trường có phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của địa phương, với thực tiễn về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và hoàn cảnh của số đông học sinh trong trường

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo theo định hướng phát triển năng lực của học sinh Tiểu học

1.5.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng của

hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo cho học sinh THCS Trong nhà

trường trung học cơ sở, nếu cán bộ quản lý, giáo viên có nhận thức đúng đắn

về tầm quan trọng của hoạt động ngoại khóa trải nghiệm sáng tạo thì các hoạt động sẽ được tổ chức tốt; có hiệu quả giáo dục rất lớn

1.5.2 Năng lực tổ chức thực hiện hoạt động ngoại khóa trải nghiệm

sáng tạo của đội ngũ cán bộ quản lý tốt sẽ làm cho các hoạt động này của nhà trường phong phú, đúng mục đích và góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh

1.5.3 Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và kinh nghiệm hoạt động xã

hội của đội ngũ giáo viên trong việc xây dựng nội dung chủ đề

Đội ngũ giáo viên là một trong những chủ thể ảnh hưởng lớn đến giáo dục toàn diện học sinh vì “Nhà giáo giữ vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục” (Luật Giáo dục) Thông qua các phong trào thi đua dạy tốt - học tốt, trong tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL), giáo viên không ngừng phát huy năng lực, trí sáng tạo và trong việc hình thành, phát triển, hoàn thiện nhân cách của học sinh Chất lượng đội ngũ giáo viên góp phần quyết định hiệu quả của HĐGD nói chung và HĐGDNGLL nói riêng; do đó, nâng cao chất lượng cho đội ngũ giáo viên là việc hết sức cần thiết, đòi hỏi hiệu trưởng phải có kế hoạch thường xuyên bồi dưỡng một cách toàn diện và đồngbộ

1.5.4 Cơ sở vật chất của nhà trường phục vụ các hoạt động ngoại khóa

trải nghiệm sáng tạo cũng ảnh hưởng đến công tác tổ chức các hoạt động này Nếu cơ sở vật chất tốt sẽ góp phần làm phong phú các hoạt động cũng như hiệu quả giáo dục của các hoạt động sẽ đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra

1.5.5 Điều kiện kinh tế xã hội của địa phương, môi trường văn hóa,

truyền thống ở địa phương

Môi trường xã hội vi mô và vĩ mô có tác động rất lớn đến việc giáo dục thế hệ trẻ; do đó, cần huy động toàn xã hội tham gia xây dựng môi trường

xã hội và môi trường thiên nhiên lành mạnh, khai thác tốt các mặt tích cực; đẩy lùi các mặt tiêu cực; nâng cao chất lượng cuộc sống, đề cao các giá trị xã hội chân chính; tạo ra dư luận đúng đắn về giá trị của học vấn, về ý thức, động cơ, thái độ học tập, thi cử,…

Để xây dựng môi trường xã hội hiệu quả, nhà trường cần có sự phối hợp cụ thể với địa phương thông qua HĐGDNGLL Một địa phương có tiềm năng về kinh tế, phát triển tốt trong lao động sản xuất, có môi trường

xã hội lành mạnh, có truyền thống văn hóa địa phương, trình độ dân trí cao,

có nhiều hoạt động văn hóa, TDTT phong phú sẽ là môi trường tốt, có tính giáo dục cao trong việc định hướng nghề nghiệp, giáo dục toàn diện cho học sinh và tạo điều kiện thuận lợi trong việc phối hợp thực hiện HĐGDNGLL, là cơ sở cho việc xây dựng các chế độ chính sách ưu tiên của địa phương cũng như hỗ trợ nguồn kinh phí giúp cho nhà trường xây dựng chế độ ưu đãi, động viên khen thưởng những người tích cực tham gia hoặc có thành tích trong HĐGDNGLL Thời đại “toàn cầu hóa” mở cửa hội nhập, sẽ có nhiều điều hay để học tập nhưng cũng không ít những ảnh hưởng và thói quen xấu tác động đến học sinh hằng ngày, hằng giờ từ các nguồn thông tin trên Internet (trang tin, nhật kí điện tử - blog, trò chơi trực tuyến - games online), báo chí, phim ảnh và các chương trình truyền hình,… đã làm cho một bộ phận học sinh ngày nay sao lãng dần việc học tập và rèn luyện; điều này đáng báo động và làm cho toàn xã hội lo lắng

Để giảm thiểu những tác động xấu và để đào tạo cho xã hội một thế hệ trẻ hoàn thiện về đạo đức, trí tuệ, tinh thần và thể chất, chuẩn bị cho các em trở thành người chủ nhân tương lai của đất nước thì “Cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị - xã hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức nghề nghiệp,

tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân và công dân có trách nhiệm giúp nhà trường tổ chức các HĐGD và nghiên cứu khoa học; tạo điều kiện