Tư tưởng hồ chí minh về đại đoàn kết trong sự nghiệp đổi mới

Người đã thấm nhuần quan điểm cách mạng của Mác: cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử, cho nên cách mạng muốn mạnh phải đoàn kết các dân tộc, các

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đại đoàn kết được hình thành trên cơ sở truyền thống đoàn kết, nhân ái, tình cảm trong lối sống tự nhiên và triết lý nhân sinh của người Việt Nam Đoàn kết dựa vào dân là tư duy chính trị và

là kế sách giữ nước của ông cha ta (biểu hiện trong thơ ca văn học) và Hồ Chí Minh đã kế thừa có chọn lọc những tư tưởng văn hóa của phương Đông có giá trị hợp lý như: tư tưởng nhân ái, tinh thần từ bi bác ái và những trào lưu dân chủ tư sản phương Tây về tư tưởng tự do bình đẳng, bác ái Mặt khác, Hồ Chí Minh tiếp thu và vận dụng sáng tạo những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về đoàn kết và tập hợp lực lượng Người đã thấm nhuần quan điểm cách mạng của Mác: cách mạng là

sự nghiệp của quần chúng, nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử, cho nên cách mạng muốn mạnh phải đoàn kết các dân tộc, các giai cấp và các tầng lớp khác thành lực lượng hùng mạnh để chống thực dân đế quốc và áp bức bất công Những quan điểm này được đúc kết thành các khẩu hiệu trong phong trào cộng sản như "giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức trên thế giới đoàn kết lại"

Đoàn kết và đại đoàn kết dân tộc là một truyền thống cực kỳ quý báu, sợi chỉ đỏ xuyên suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Chính tư tưởng đoàn kết, tinh thần yêu nước nồng nàn, đã tạo sức mạnh to lớn để cha ông ta chiến thắng “thù trong, giặc ngoài”, bảo vệ vững chắc bờ cõi, non sông, giữ vững sự thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thịnh vượng, sánh vai cùng các cường quốc, năm châu Đại đoàn kết dân tộc là tư tưởng xuyên suốt, nhất quán trong tư

chiến lược, phương pháp cách mạng và là bộ phận quan trọng trong đường lối của Đảng ta Đó là tư tưởng về đoàn kết, tập hợp, phát huy sức mạnh cao nhất của dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Hiện nay, việc nghiên cứu, tìm hiểu nét đặc sắc trong tư tưởng của Người về xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, đồng thời vận dụng tư tưởng đó một cách linh hoạt và sáng tạo là một vấn đề chính trị

- thực tiễn cấp thiết, có ý nghĩa quyết định thành công của cách mạng nước

ta trong thời kỳ mới

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu của xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc là để tạo sức mạnh tổng hợp của toàn thể dân tộc nhằm giải quyết các nhiệm vụ giải phóng dân tộc, giải phóng con người, cải tạo

xã hội cũ, xây dựng thành công xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa trên đất nước ta; đó còn là nhiệm vụ bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, chống các âm mưu và hành động gây chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc của các thế lực phản động Đoàn kết dân tộc ở Việt Nam không phải ngẫu nhiên hình thành, theo Hồ Chí Minh, các dân tộc trên đất nước ta đoàn kết chặt chẽ là vì đồng bào các dân tộc Việt Nam không phân biệt dân tộc, giai cấp, tín ngưỡng, vùng miền đều có chung một cội nguồn sâu xa là con Lạc cháu Hồng, đều là con dân nước Việt, gắn với những truyền thống tốt đẹp lâu đời trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc; mọi người dân và mọi dân tộc ở Việt Nam đều có chung những lợi ích cơ bản là chủ quyền quốc gia, độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và vận mệnh dân tộc; có một Chính phủ chung thống nhất đại diện cho lợi ích của toàn dân tộc, mang trách nhiệm trước nhân dân trong công cuộc xây dựng và giữ gìn đất nước Chính những nét tương đồng về nguồn gốc và lợi ích đó đã gắn kết mọi người, mọi bộ phận trên đất nước trong khối thống nhất toàn dân tộc Việt Nam

Thực tiễn cho thấy, nhờ không ngừng xây dựng, củng cố và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã lãnh đạo dân tộc Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Trước yêu cầu mới của sự nghiệp cách mạng nước ta và những diễn biến phức tạp của tình hình trong nước, thế giới hiện nay, việc nghiên cứu, tìm hiểu nét đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng, củng cố khối đoàn kết dân tộc có ý nghĩa lý luận và thực tiễn lớn

Xuất phát từ tầm quan trọng của vấn đề, tác giả chọn đề tài: “Vận dụng tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh vào sự nghiệp đổi mới” làm tiểu luận kết thúc môn học

NỘI DUNG Chương 1.

KHÁI QUÁT TƯ TƯỞNG ĐẠI ĐOÀN KẾT CỦA HỒ CHÍ MINH 1.1.Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược, bảo đảm thành công của cách mạng

Trong từng thời kỳ, từng giai đoạn cách mạng ,có thể và cần thiết phải điều chỉnh chính sách và phương pháp tập hợp lực lượng cho phù hợp với những đối tượng khác nhau, nhưng đại đoàn kết dân tộc luôn luôn được Người nhân thức là vấn đề sống còn của cách mạng

-Đoàn kết không phải là thủ đoạn chính trị nhất thời mà tư tưởng đoàn kết là tưtưởng cơ bản, nhất quán, xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam.-Đoàn kết quyết định thành công cách mạng vì: đoàn kết tạo nên sức mạnh, là thenchốt của thành công Muốn đưa cách mạng đến thắng lợi phải có lực lượng đủ mạnh, muốncó lực lượng phải quy tụ cả dân tộc vào một mối thống nhất.Giữa đoàn kết và thắng lợi có mối quan hệ chặt chẽ, qui mô, mức độ của thành công.-Đoàn kết phải luôn được nhận thức là vấn

đề sống còn của cách mạng.Ví dụ:Tại sao Pháp – một đất nước có ưu thế về vật chất, về phương tiện chiến tranh hiện đại lại phải thua một Việt Nam nghèo nàn, lạc hậu trong cuộc chiến xâm lược? Đó là vì đồng bàoViệt Nam

đã đoàn kết như chủ tịch Hồ Chí Minh nói:“

Toàn dân Việt Nam chỉ có một lòng: Quyết không làm nô lệChỉ có một chí: Quyết không chịu mất nướcChỉ có một mục đích: Quyết kháng chiến để tranh thủ thống nhất và độc lập cho Tổ quốcSự đồng tâm của đồng bào ta đúc thành một bức tường đồng vững chắc xung quanh Tổ quốc Dù địch hung tàn, xảo quyệt đến mức nào, đụng đầu nhằm bức tường đó, chúng cũng phải thất bại

”.Để thấy rõ hơn vị trí của sức mạnh lực lượng toàn dân đoàn kết trong thắng lợi củaCách Mạng Tháng Tám, chủ tịch Hồ Chí Minh còn chỉ ra:“

Vì sao có cuộc thắng lợi đó?Một phần là vì tình hình quốc tế thuận lợi cho ta Nhất là vì lực lượng của toàn dân đoànkết Tất cả các dân tộc, các giai cấp, các địa phương, các tôn giáo đều nổi dậy theo là cờ Việt Nam

để tranh lại quyền độc lập cho Tổ quốc Lực lượng toàn dân là lực lượng vĩ đại hơn hết Không ai thắng được lực lượng đó”Từ thực tiễn đó, Hồ Chí Minh đã rút ra kết luận:“Sử dạy cho ta bài học này: Lúc nào dân ta đoàn kết muôn người như một thì nước ta độc lập, tự do Trái lại, lúc nàodân ta không đoàn kết thì bị nước ngoài xâm lấn”.Và Người khuyên dân

ta rằng:“ Dân ta xin nhớ chữ đồng: Đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh” Đây chính là con đường đưa dân ta tới độc lập, tự do

1.2.Đoàn kết dân tộc là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng

Hồ Chí Minh cho rằng “ đại đoàn kết dân tộc không chỉ là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầucủa đảng mà còn là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của cả dân tộc” Bởi vì, đại đoàn kết dântộc chính là nhiệm vụ của quần chúng, do quần chúng, vì quần chúng Đảng có sứ mệnhthức tỉnh, tập hợp, đoàn kết quần chúng tạo thành sức mạnh vô địch trong cuộc đấu tranhvì độc lập cho dân tộc, tự do cho nhân dân, hạnh phúc cho con người

1.3 Đại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, “dân” chỉ mọi con dân đất Việt, con rồng cháu tiên, không phân biệt dân tộc đa số, người tín ngưỡng với người không tín ngưỡng, không phân biệtgià trẻ , gái, trai, giàu, nghèo Nói dến đại đoàn kết dân tộc cũng có nghĩa phải tập hợp mọingười dân vào một khối trong cuộc đấu tranh chung Người đã nhiều lần nói rõ: “ ta đoàn kết

để đấu tranh cho thống nhất và độc lập tổ quốc; ta còn phải đoàn kết để xây

dựng nước nhà Ai có tài, có đức, có sức, có lòng phụng sự tổ quốc và phụng sự nhân dân thì ta đoànkết với họ”Muốn thực hiện đại đoàn kết toàn dân thì phải kế thừa truyền thống yêu nước- nhân nghĩa-đoàn kết của dân tộc, phải có tấm lòng khoan dung, độ lượng với con người Xác định khối đại đoàn kết là liên minh công nông, trí thức Tin vào dân, dựa vào dân, phấn đấu vì quyềnlợi của dân Người cho rằng: liên minh công nông- lao động trí óc làm nền tảng cho khối đại đoàn kết toàn dân, nền tảng được củng cố vững chắc thì khối đại đoàn kết dân tộc càng được mở rộng, không

e ngại bất cứ thế lực nào có thể làm suy yếu khối đại đoàn kết dân tộc

1.4.Đại đoàn kết dân tộc phải biến thành sức mạnh vật chất có tổ chức

là Mặt trận dân tộc thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng

Mặt trận dân tộc thống nhất phải được xây dựng theo những nguyên tắc:

+ Trên nền tảng liên minh công nông (sau thêm lao động trí óc) dưới

sự lãnh đạo củaĐảng

+ Mặt trận hoạt động theo nguyên tắc hiệp thương, dân chủ lấy việc thống nhất lợiích của tầng lớp nhân dân làm cơ sở để củng cố và không ngừng mở rộng

+ Đoàn kết lâu dài, chặt chẽ, đoàn kết thực sự, chân thành, thân ái giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

Đại đoàn kết tức là trước hết phải đoàn kết đại đa số nhân dân, mà đại đa số nhân dân ta là công nhân, nông dân và các tầng lớp lao động khác… Bất kỳ ai mà thật thà tán thành hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ thì dù những người đó trước đây chống chúng ta,bây giờ chúng ta cũng thật thà đoàn kết với họ

Bác chỉ rõ: “Đoàn kết là một chính sáchdân tộc, không phải là một thủ đoạn chính trị Ta đoàn kết để đấu tranh cho thống nhất vàđộc lập của

tổ quốc, ta còn phải đoàn kết để xây dựng nước nhà Ai có tài, có đức, có sức,có lòng phụng sự tổ quốc và phục vụ nhân dân thì ta đoàn kết với họ” Bác còn nhấn mạnh: Đoàn kết rộng rại, chặt chẽ, đồng thời phải củng cố Nền có vững, nhà mới chắc chắn, gốc có tốt thì cây mới tốt tươi Trong chính sách đoàn kết phải chống hai khuynh hướng sai lầm: cô độc, hẹp hòi

và đoàn kết vô nguyên tắc Cũng tại đại hội đó, Bác còn phát biểu:“

Tôi rất sung sướng được lãnh cái trách nhiệm kết thúc lễ khai mạc của Đại hội thống nhất Việt Minh – Liên Việt Lòng sung sướng ấy là của chung toàn dân, của cả Đại hội, nhưng riêng cho tôi là một sự sung sướng không thể tả, một người đã cùng các vị tranh đấu trong bấy nhiêu năm cho khối đại đoàn kết toàn dân Hôm nay, trông thấy rừng cây đại đoàn kết ấy đã nở hoakết quả và gốc rễ của nó đang ăn sâu lan rộng khắp toàn dân, và nó có một cái tương lai“trường xuân bất lão” Vì vậy cho nên lòng tôi sung sướng vô cùng Người đã nói lên không chỉ niềm vui vô hạn trước sự lớn mạnh của Mặt trận dân tộc thống nhất, mà còn là sự cần thiết phải mở rộng và củng cố Mặt trận cũng như niềm tin vào sự phát triển bền vững của khối đại đoàn kết dân tộc lâu dài về sau Điều này được thể hiện trong toàn bộ tiến trình cách mạng Việt Nam, khi Hồ Chí Minh còn sống cũng như sau khi Người đã mất

CHƯƠNG 2.

THỰC TẾ VIỆC VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG ĐẠI ĐOÀN KẾT CỦA

HỒ CHÍ MINH VÀO SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI 2.1 Khái quát chung

Thực tiễn cách mạng Việt Nam hơn 80 năm qua thể hiện sức sống kỳ diệu và sức mạnh vĩ đại của Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đại đoàn kết Từ chỗ là tư tưởng của lãnh tụ kính yêu trở thành chiến lược Đại đoàn kết của toàn Đảng và trở thành tình cảm, sức mạnh của cả dân tộc Sức mạnh đó là nguồn gốc sâu xa của thắng lợi trong cách mạng Tháng Tám năm 1945, kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954), chống Mỹ cứu nước (1954 - 1975)

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc có nghĩa là phát huy sức mạnh của tất cả các thành tố tổ hợp nên sức mạnh không gì lay chuyển nổi của đại gia đình dân tộc Việt Nam Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, lãnh đạo toàn dân đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa

xã hội, các thành tố xã hội trong toàn dân tộc luôn được phát huy cho sự nghiệp cách mạng Song mỗi giai đoạn, việc phát huy các nhân tố đó có những yêu cầu khác nhau với những nội dung, nhiệm vụ, cách thức khác nhau Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc thần thánh đã phát huy cao độ và hiệu quả sức mạnh, động lực đại đoàn kết toàn dân tộc, làm nên những kỳ tích phi thường Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trong điều kiện toàn cầu hoá, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng thì ngày nay, việc phát huy sức mạnh, động lực đại đoàn kết dân tộc được đặt ra với những nội dung và yêu cầu mới Phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc hiện nay là phải làm sao khơi dậy được mọi năng lực, tiềm năng và giải phóng được mọi sự cản trở, kìm hãm năng lực, tiềm năng vốn có của các thành tố trong xã hội,

trước hết là trong hệ thống chính trị, đổi mới nhận thức, tạo điều kiện để phá bỏ những kìm hãm, cản trở sức mạnh vốn có của tất cả các thành tố xã hội; xây dựng cơ chế và điều kiện thực tế, bảo đảm khơi dậy một cách tối

đa mọi tiềm năng, nguồn lực, sức sống của cả dân tộc Để làm được như vậy, một quan điểm có tính phương pháp luận do Đảng đề ra là: “lấy mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh làm điểm tương đồng”

Tinh thần đoàn kết được nhân lên sức mạnh phi thường trên nền tảng của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam - tất cả vì sự trường tồn, phồn vinh đất nước, hạnh phúc nhân dân, phát triển con người đã thực sự là điểm hội tụ vững chắc các thành tố xã hội Việt Nam Nhận thức sâu sắc tinh thần cốt lõi đó, Đảng ta sáng tạo con đường và cách thức phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc trong đòi hỏi và yêu cầu mới, trên một điểm quy tụ mới:

"dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" Đây là một lực quy

tụ đúng đắn, mạnh mẽ và hiệu quả của Đảng ta, vì nó phù hợp với truyền thống dân tộc, mục đích nhân dân, lý tưởng xã hội và con người, nó sẽ là điểm quy tụ mọi lực lượng trong Đảng, trong nhân dân, phát huy cao độ sức mạnh toàn dân tộc cho mục tiêu cao đẹp của chủ nghĩa xã hội Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc tất yếu để lại những vết thương sâu đậm trong các thành phần dân tộc có những vết thương thuộc cộng đồng, giai cấp, có những vết thương thuộc gia đình, cá nhân Tinh thần nhân ái, khoan dung,

độ lượng, đặc biệt là tinh thần dân tộc trên hết sẽ hóa giải những hận thù, làm lành những vết thương đó Mỗi cộng đồng, gia đình, cá nhân phải tự hóa giải mình, giải phóng chính mình, “xoá bỏ mặc cảm, định kiến về quá khứ, thành phần giai cấp, chấp nhận những điểm khác nhau không trái với

nghĩa, khoan dung để tập hợp, đoàn kết mọi người vào mặt trận chung”.

Tư tưởng đó thể hiện bản chất và tầm nhìn của đảng cộng sản chân chính vì một xã hội xã hội chủ nghĩa đích thực, vì sự tiến bộ chung, đồng thời thể hiện một trình độ cao về phương thức hợp lý trong phát huy hiệu quả sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam hiện nay

Việc phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc – sức mạnh của tất cả các thành viên trong xã hội – cũng phụ thuộc rất lớn vào quan điểm, chủ trương đúng đắn đối với mọi thành viên trong cộng đồng dân tộc: coi các thành viên trong cộng đồng dân tộc bình đẳng, có vị trí, vai trò, nghĩa vụ, quyền lợi xây dựng đất nước như nhau tùy theo chức năng và vị trí, vai trò của mình Phải điều hòa một cách khoa học, hài hòa địa vị, lợi ích của tất

cả các thành viên; làm cho giai cấp công nhân đúng tầm giai cấp công nhân, giai cấp nông dân đúng tầm giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức đúng tầm trí thức; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đồng thuận, cùng đóng góp, cùng hưởng lợi ích quốc gia dân tộc Đó là cách từng bước

để thỏa mãn nguyện vọng, nhu cầu, lợi ích, khả năng cống hiến và hưởng thụ của mọi tộc người, phát huy cao độ sức mạnh riêng của các tộc người cho sự phát triển chung của đất nước Để có thể hòa mình vào tổ hợp sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc, mỗi thành viên xã hội không chỉ phải tự giác, đặt trách nhiệm tự ghép mình vào khối đại đoàn kết toàn dân, mà mỗi thành viên còn phải tự xây dựng, phấn đấu lớn mạnh, xứng đáng với vị trí, vai trò

và tầm vóc của mình

2.2 Đại đoàn kết tất cả các giai cấp, tầng lớp khác nhau

Đối với giai cấp công nhân, phải làm sao cho giai cấp công nhân thực sự là giai cấp tiên tiến, đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến, để có thể đi tiên phong trong phong trào cách mạng, công nghiệp hóa, hiện đại